Bài 53: さがしてみます・つけておきます

N4 · Bài 53 · 18 phút — Nói “thử xem” và “làm sẵn trước”

Thể て học ở Bài 36 giờ lại phát huy tác dụng: thể て + みる là “thử xem”; thể て + おく là “làm sẵn trước”. Cả hai đều chia động từ sang thể て rồi ghép vào, nhớ biến âm của động từ nhóm Ⅰ (書かく→書かいて) nhé. Xem truyện tranh trước nào!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng thể て＋みる để nói “thử làm gì đó”: 大おおきい 木きを さがしてみます。(Mình sẽ tìm thử cái cây to.)
• Hỏi trong tiệm “mặc thử được không?” và nói “muốn thử”: 着きてみても いいですか／食たべてみたいです。
• Dùng thể て＋おく để nói “làm sẵn trước”, và cả “cứ để nguyên như vậy”: ホテルを 予約よやくしておきます／暑あついので、窓まどは 開あけておいて ください。

Đại chiến tìm cây ở Yanaka

Bài trước Rin đã đọc hiểu bức thư trên mái nhà: ngoài cửa sổ quán có cây anh đào lớn. Nhưng tháng Mười không có hoa, chẳng nhận ra cây nào là anh đào — Rin quyết định tìm từng cây lớn ở Yanaka! (さか＝con dốc；しるし＝dấu；ふくろ＝túi)

Thử xem thì dùng 〜てみる, làm sẵn trước thì dùng 〜ておく. Bài sau: bức ảnh quan trọng biến mất!

Từ vựng bài này: tìm cây, đánh dấu, chuẩn bị trước

• 木き (ki): cây, cây cối (Hán-Việt: mộc)
• 坂さか (saka): con dốc
• 地図ちず (chizu): bản đồ (Hán-Việt: địa đồ)
• しるし (shirushi): dấu, dấu hiệu
• つける (tsukeru): gắn, đánh (dấu)
• ふくろ (fukuro): cái túi
• 置おく (oku): đặt, để
• 予約よやくする (yoyaku suru): đặt trước (chỗ, phòng)
• 調しらべる (shiraberu): tra, tìm hiểu
• 着きる (kiru): mặc (áo, áo khoác)
• シャツ (shatsu): áo sơ mi (áo thun là Tシャツ)
• 窓まど (mado): cửa sổ
• ジュース (jūsu): nước ép
• パーティー (pātī): bữa tiệc

Ngữ pháp 1 / 2: てみる

Thể て＋みる: “thử làm …” (làm rồi mới biết kết quả)

• てみる là gì?: 〜てみる＝thử làm xem. Chưa biết kết quả ra sao, cứ làm trước đã: không biết cây lớn ở đâu→大おおきい 木きを さがしてみます。Không biết có ngon không→食たべてみます。Những chỗ tiếng Việt nói “làm thử”, “… thử xem”, phần lớn có thể dùng 〜てみる.
• Cách ghép: thể て＋みる: Chia động từ sang thể て rồi ghép みる: 食たべる→食たべてみる、見みる→見みてみる、さがす→さがしてみる、書かく→書かいてみる、予約よやくする→予約よやくしてみる. Biến âm của động từ nhóm Ⅰ (いて・って・して……) giống hệt Bài 36.
• Bản thân みる cũng chia: みる chia như động từ nhóm Ⅱ: みます (thử), みました (đã thử), みましょう (thử nhé), みたいです (muốn thử), みて ください (hãy thử), みても いいですか (thử được không?). Trong tiệm quần áo nói 「この シャツを 着きてみても いいですか」 là “mặc thử cái áo này được không?”. Tiệm cũng hay nói 試着しちゃくしても いいですか (試着しちゃく＝mặc thử), cả hai đều nghe được.
• Lưu ý nhỏ: みる thường viết Hiragana: みる ở đây không phải “nhìn bằng mắt”: 聞きいてみる (hỏi thử), 話はなしてみる (nói thử) chẳng liên quan đến mắt. Vì vậy みる nghĩa “thử” thường viết bằng Hiragana: 食たべてみます. Đôi khi bạn thấy viết kanji 食たべて見みます, không sai, chỉ là ít gặp hơn. Còn 見みる phía trước nếu thật sự là “nhìn bằng mắt” thì vẫn viết kanji như thường: 坂さかの 上うえも 見みてみましょう (lên đầu dốc xem thử nhé).

• この ラーメンを 食たべてみます。 — Mình sẽ ăn thử bát ramen này.
• この シャツを 着きてみても いいですか。 — Mình mặc thử cái áo sơ mi này được không?
• 日本語にほんごで 話はなしてみました。 — Mình đã nói thử bằng tiếng Nhật rồi.
• いつか 京都きょうとの おまつりを 見みてみたいです。 — Một ngày nào đó (いつか), mình muốn đi xem thử lễ hội ở Kyoto.
• 先生せんせいに 聞きいてみましょう。 — Chúng ta hỏi thử thầy giáo nhé.

Ngữ pháp 2 / 2: ておく

Thể て＋おく: “làm sẵn trước” (để dùng sau); cũng có nghĩa “cứ để nguyên như vậy”

• ておく là gì?: 〜ておく＝làm sẵn việc gì đó để dùng sau. おく vốn là “đặt, để”: làm xong rồi để đó dự phòng. 旅行りょこうの 前まえに、ホテルを 予約よやくしておきます。(Trước chuyến đi, đặt sẵn khách sạn.) Những chỗ tiếng Việt nói “… sẵn”, “… trước”, thường chính là ておく.
• Cách ghép: thể て＋おく: 予約よやくする→予約よやくしておく、調しらべる→調しらべておく、買かう→買かっておく、書かく→書かいておく、開あける→開あけておく (Bài 40 đã học 開あける＝mở). おく là động từ nhóm Ⅰ: おきます、おきました、おきましょう; thể て là おいて — nhờ người khác làm sẵn thì nói 〜ておいて ください.
• Nghĩa thứ hai: cứ để nguyên như vậy: Làm xong một việc rồi giữ nguyên trạng thái đó, không động vào, cũng dùng ておく: 暑あついので、窓まどは 開あけておいて ください。(Nóng nên cứ để cửa sổ mở, đừng đóng.) Khi cửa sổ đang mở mà nghe câu này, nghĩa là “đừng đóng”. Là “làm sẵn trước” hay “cứ để nguyên” thì phải dựa vào ngữ cảnh.
• てみる hay ておく?: てみる: chưa biết kết quả, thử xem. ておく: biết sau này sẽ cần, nên chuẩn bị trước. Nước ép để uống ở bữa tiệc→買かっておきます (mua sẵn). Thấy loại nước ép mới chưa uống bao giờ→買かってみます (mua về thử).

• 旅行りょこうの 前まえに、ホテルを 予約よやくしておきます。 — Trước chuyến đi, mình đặt sẵn khách sạn.
• 行いく 前まえに、地図ちずを 調しらべておきます。 — Trước khi đi, mình tra sẵn bản đồ.
• パーティーの ジュースを 買かっておきました。 — Nước ép để uống ở bữa tiệc, mình đã mua sẵn rồi.
• 名前なまえを 書かいておいて ください。 — Hãy viết sẵn tên trước nhé.
• 暑あついので、窓まどは 開あけておいて ください。 — Nóng, nên cứ để cửa sổ mở, đừng đóng nhé.