Bài 15: なんじですか
N5 · Bài 15 · 25 phút — 〜じに + ごろ・ぐらい: nói giờ, thứ và ngày tháng
Nguyên tắc chính: tiếng Nhật nói thời gian theo thứ tự “từ lớn đến nhỏ”: tháng → ngày → thứ → giờ → phút. Giờ → phút thì giống tiếng Việt, còn ngày tháng thì ngược lại (tiếng Việt nói “thứ Năm, ngày 9 tháng 4”), nên lúc đầu bạn chỉ cần tập đảo thứ tự phần ngày tháng. Nhớ thêm vài cách đọc đặc biệt (4・7・9 giờ và tháng, phút đọc ふん/ぷん, ngày 1〜10・14・20・24) cộng với một chữ “に” là bạn đọc được giờ tàu và giờ mở cửa của quán! Bài này hơi dài, bạn có thể chia làm hai lần học.
Học xong bài này, bạn có thể:
- Nói và nghe hiểu “mấy giờ mấy phút” (phút đọc thành ふん/ぷん)
- Nói thứ mấy, ngày mấy tháng mấy
- Dùng “giờ + に” để nói làm gì lúc mấy giờ
- Dùng ごろ・ぐらい để nói “khoảng”
Rin săn quán ngon
Chuyến dã ngoại hè bắt đầu — chỉ có mình Rin đăng ký, người dẫn đoàn là Thầy Mèo.
Làm gì lúc mấy giờ dùng 「giờ＋に」, khoảng chừng dùng ごろ、ぐらい. Trước khi ra ngoài, nhớ xác nhận hôm nay là thứ mấy!
Từ vựng về giờ
- 今 (ima): bây giờ
- なんじ (nanji): mấy giờ
- 1時 (ichiji): 1 giờ
- 4時 (yoji): 4 giờ
- 7時 (shichiji): 7 giờ
- 9時 (kuji): 9 giờ
- 半 (han): rưỡi (30 phút)
- なんぷん (nanpun): mấy phút
- 午前 (gozen): buổi sáng (trước 12 giờ trưa)
- 午後 (gogo): buổi chiều (sau 12 giờ trưa)
Bảng cách đọc: giờ và phút
Bấm nghe hai bên trái – phải để so sánh xem khác nhau ở đâu.
Ngữ pháp 1 / 4: Ngữ pháp 1
Mấy giờ mấy phút: 〜じ〜ふん/ぷん. Sáng ごぜん, chiều ごご đặt ở đầu.
- Mấy giờ mấy phút: 〜じ〜ふん/ぷん: Giờ = số + じ, phút = số + ふん hoặc ぷん. 7:15 = しちじ じゅうごふん. Rưỡi thì dùng はん: しちじはん.
- Cẩn thận với 4・7・9 giờ: 4 giờ よじ, 7 giờ しちじ, 9 giờ くじ. Phút thì khác: 4 phút よんぷん, 7 phút ななふん, 9 phút きゅうふん.
- Sáng・chiều đặt ở đầu: Sáng ごぜん, chiều ごご, đặt trước giờ: ごご よじはん = 4 giờ rưỡi chiều.
- いま なんじですか。 — Bây giờ là mấy giờ?
- ごご よじはんです。 — 4 giờ rưỡi chiều.
- しちじ じゅうごふんです。 — 7 giờ 15 phút.
- ごぜん くじ じゅっぷんです。 — 9 giờ 10 phút sáng.
Thứ・hôm nay・ngày mai
- 月曜日 (getsuyōbi): thứ Hai
- 火曜日 (kayōbi): thứ Ba
- 水曜日 (suiyōbi): thứ Tư
- 木曜日 (mokuyōbi): thứ Năm
- 金曜日 (kin'yōbi): thứ Sáu
- 土曜日 (doyōbi): thứ Bảy
- 日曜日 (nichiyōbi): Chủ nhật
- なんようび (nan'yōbi): thứ mấy
- 今日 (kyō): hôm nay
- あした (ashita): ngày mai
- なんがつ (nangatsu): tháng mấy
- なんにち (nannichi): ngày mấy
Bảng cách đọc ngày tháng
Bấm để nghe. Ngày 1〜10 và ngày 14・20・24 cần học thuộc, còn lại rất đều.
Ngữ pháp 2 / 4: Ngữ pháp 2
Thứ mấy: 〜ようび. Ngày mấy tháng mấy: 〜がつ〜にち.
- Thứ mấy: 〜ようび: げつ・か・すい・もく・きん・ど・にち + ようび. Hỏi thứ mấy: きょうは なんようびですか。
- Ngày tháng: 〜がつ〜にち: Tháng = số + がつ. Ngày 1〜10 và ngày 14, 20, 24 có cách đọc đặc biệt, còn lại là số + にち.
- Thứ tự: tháng → ngày → thứ: Từ lớn đến nhỏ — ngược với tiếng Việt: しがつ ここのか もくようび = thứ Năm, ngày 9 tháng 4.
- きょうは なんようびですか。 — Hôm nay thứ mấy?
- すいようびです。 — Thứ Tư.
- あしたは なんがつ なんにちですか。 — Ngày mai là ngày mấy tháng mấy?
- しちがつ ようかです。 — Ngày 8 tháng 7.
Từ vựng đời sống: thức dậy・tàu điện・mở cửa
- 電車 (densha): tàu điện
- 店 (mise): cửa hàng, quán
- 起きます (okimasu): thức dậy
- 寝ます (nemasu): đi ngủ
- 出ます (demasu): (tàu) chạy, xuất phát
- あきます (akimasu): (quán) mở cửa
- 待ちます (machimasu): chờ, đợi
- かかります (kakarimasu): mất (thời gian)
- 休み (yasumi): nghỉ, đóng cửa nghỉ, ngày nghỉ
- 毎日 (mainichi): mỗi ngày
- 1時間 (ichijikan): 1 tiếng (1 giờ đồng hồ)
- なんじかん (nanjikan): mấy tiếng (bao lâu)
Ngữ pháp 3 / 4: Ngữ pháp 3
Thời điểm + に + động từ: làm gì vào lúc mấy giờ.
- Thời điểm + に + động từ: に cho biết hành động xảy ra vào thời điểm nào, giống “lúc〜” trong tiếng Việt. ろくじに おきます = dậy lúc 6 giờ.
- Hỏi: なんじに 〜ますか: Thay giờ bằng なんじ: でんしゃは なんじに でますか。Khi trả lời thì thay lại bằng giờ: くじに でます。
- Thứ, ngày cũng có thể thêm に: Thứ và ngày cũng có thể thêm に: もくようびに, ついたちに. (に sau thứ hay bị lược bỏ; trước mắt chỉ cần nhớ: sau giờ nhất định phải có に.)
- Những từ không thêm に: いま, きょう, あした, まいにち không phải “giờ cụ thể, ngày cụ thể”, cứ đặt thẳng ở đầu: あした ろくじに おきます。Từ hỏi いつ (khi nào) cũng không thêm に: いつ でますか。
- ろくじに おきます。 — Dậy lúc 6 giờ.
- わたしは じゅうにじに ねます。 — Tôi đi ngủ lúc 12 giờ.
- でんしゃは なんじに でますか。 — Tàu chạy lúc mấy giờ?
- しちじ じゅうごふんに でます。 — Chạy lúc 7 giờ 15 phút.
- みせは じゅうじに あきます。 — Quán mở cửa lúc 10 giờ.
- まいにち ろくじはんに おきます。 — Mỗi ngày dậy lúc 6 giờ rưỡi.
Ngữ pháp 4 / 4: Ngữ pháp 4
Khoảng mấy giờ → 〜ごろ; khoảng bao lâu, khoảng bao nhiêu → 〜ぐらい.
- 〜ごろ: khoảng mấy giờ: Đặt sau thời điểm: じゅうじごろ = khoảng 10 giờ. に phía sau có thể thêm hoặc bỏ: ろくじごろ（に）おきます. (Trong văn nói, ぐらい cũng có thể đi với thời điểm + に, nhưng người mới học hãy dùng ごろ trước.)
- 〜ぐらい: khoảng bao lâu: Đặt sau độ dài thời gian: じゅっぷんぐらい (khoảng 10 phút), にじかんぐらい (khoảng 2 tiếng).
- 〜ぐらい: khoảng bao nhiêu: Giá tiền, số người, số cái cũng dùng ぐらい: せん円ぐらい, ごにんぐらい, みっつぐらい.
- じ vs じかん: しちじ = 7 giờ (thời điểm → ごろ); しちじかん = 7 tiếng (độ dài → ぐらい). Chỉ khác chữ 「かん」 mà nghĩa khác hẳn — giống như “7 giờ” và “7 tiếng” trong tiếng Việt. (Nhưng tiếng Việt đôi khi nói “ngủ 7 giờ” để chỉ độ dài; tiếng Nhật thì độ dài luôn phải là じかん. 7 tiếng cũng hay nói là ななじかん.)
- みせは じゅうじごろ あきます。 — Quán mở cửa khoảng 10 giờ.
- まいにち しちじごろ おきます。 — Mỗi ngày dậy khoảng 7 giờ.
- じゅっぷんぐらい まちます。 — Chờ khoảng 10 phút.
- でんしゃは さんじゅっぷんぐらい かかります。 — Đi tàu mất khoảng 30 phút.
- まいにち はちじかんぐらい ねます。 — Mỗi ngày ngủ khoảng 8 tiếng.
- コーヒーは ひゃくごじゅう円ぐらいです。 — Cà phê khoảng 150 yên.