Bài 86: 行く ところ・着いた ばかり

N4 · Bài 86 · 18 phút — “Sắp～”, “đang～”, “vừa～xong” và “mới～chưa lâu”

Bài trước đã học ながら・ないで・まま. Bài này học「hành động đang ở thời điểm nào」: chưa bắt đầu, đang làm dở, vừa làm xong, mới xong chưa lâu. Xem truyện trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Nói「sắp～」: 今いま 行いく ところです（bây giờ sắp đi）
• Nói「đang～」: 今いま 写真しゃしんと 比くらべて いる ところです（bây giờ đang so với ảnh）
• Nói「vừa～xong」: たった今いま 着ついた ところです（vừa mới đến）
• Nói「mới～chưa lâu」: 先月せんげつ 引ひっ越こした ばかりです（tháng trước mới chuyển đến）

Buổi sáng hoa anh đào nở

Đèn くまや sáng muộn đêm đó. Vài hôm sau, anh đào Yanaka cuối cùng cũng nở! (咲さく＝nở hoa)

Thể từ điển＋ところ＝sắp～; ている ところ＝đang～; た ところ＝vừa～xong; た ばかり＝mới～chưa lâu. Bài sau: tranh thủ lúc hoa còn nở, so cho kỹ!

Từ vựng bài này: hoa anh đào, so sánh và thời điểm

• 桜さくら (sakura): hoa anh đào
• 咲さく (saku): (hoa) nở
• 比くらべる (kuraberu): so sánh, đối chiếu
• バイト (baito): làm thêm
• ちょうど (chōdo): vừa đúng lúc, đúng lúc
• たった今いま (tatta ima): vừa mới, ngay lúc nãy
• 着つく (tsuku): đến nơi
• 引ひっ越こす (hikkosu): chuyển nhà
• 慣なれる (nareru): quen, thích nghi
• シャワーを 浴あびる (shawā o abiru): tắm (vòi sen)
• ぜんぶ (zenbu): tất cả, toàn bộ
• 先月せんげつ (sengetsu): tháng trước

Ngữ pháp 1 / 4: Sắp～

Thể từ điển＋ところだ（です）＝sắp～ (hành động chưa bắt đầu, ngay sau đây sẽ làm)

• Cách tạo: thể từ điển＋ところです: 行いく→行いく ところです、食たべる→食たべる ところです、する→する ところです. Nói với Kumata thì dùng thể thường: 行いく ところだ／行いく ところ.
• Ý nghĩa: sắp bắt đầu ngay: Hành động chưa bắt đầu, nhưng ngay「lúc này」là làm. Hay đi cùng 今いまから・これから・ちょうど: 今いまから 出でかける ところです（bây giờ sắp ra ngoài）.
• Quá khứ: 〜ところでした: Nói「lúc đó vừa đúng lúc sắp～」thì đổi cuối câu sang quá khứ: ちょうど 電話でんわする ところでした（tôi vừa đúng lúc định gọi cho bạn）. Rất hay dùng khi đối phương gọi trước.
• Khác với つもり・予定よてい: ところ chỉ dùng cho「khoảnh khắc ngay trước mắt」. Kế hoạch năm sau, tháng sau thì dùng つもり (Bài 47) hoặc 予定よてい: 来年らいねん 日本にほんへ 行いく つもりです.

• 今いま 行いく ところです。 — Bây giờ tôi sắp đi.
• 今いまから 出でかける ところです。 — Bây giờ tôi sắp ra khỏi nhà.
• これから ごはんを 作つくる ところです。 — Tôi sắp bắt đầu nấu cơm.
• ちょうど 電話でんわする ところでした。 — Tôi vừa đúng lúc định gọi điện (cho bạn).
• 今いま シャワーを 浴あびる ところだ。 — Bây giờ tớ sắp đi tắm. (thể thường)

Ngữ pháp 2 / 4: Đang～

Thể te＋いる＋ところだ（です）＝đang～ (đúng lúc này, hành động đang làm dở)

• Cách tạo: thể て＋いる＋ところです: 比くらべて いる ところ、して いる ところ、食たべて いる ところ. Khẩu ngữ có thể rút thành 〜てる ところ (Bài 54): 作つくってる ところ.
• Khác gì với 〜て いる?: 宿題しゅくだいを して います chỉ là「đang làm bài tập」. Thêm ところ thì nhấn mạnh hơn「đúng lúc này, đang làm dở」: 今いま 宿題しゅくだいを して いる ところです.
• Hay dùng để nói「bây giờ không tiện」: Rất tiện khi có người gọi điện, tìm bạn: すみません、今いま シャワーを 浴あびて いる ところです（xin lỗi, tôi đang tắm）. Trong truyện, khi Kumata càu nhàu, Rin cũng dùng nó để nói「đừng ồn, tớ đang bận so ảnh」.
• Chỉ dùng cho「hành động」: Các「trạng thái」như 住すんで いる、知しって いる không thêm ところ được. ✗ その 店みせを 知しって いる ところです → その 店みせを 知しって います.

• 今いま 写真しゃしんと 比くらべて いる ところです。 — Bây giờ tôi đang so với ảnh.
• 今いま 宿題しゅくだいを して いる ところです。 — Bây giờ tôi đang làm bài tập.
• すみません、今いま シャワーを 浴あびて いる ところです。 — Xin lỗi, bây giờ tôi đang tắm.
• 今いま 料理りょうりを 作つくって いる ところです。 — Bây giờ tôi đang nấu ăn.
• 今いま 駅えきまで 歩あるいて いる ところ。 — Bây giờ tớ đang đi bộ đến ga. (thể thường)

Ngữ pháp 3 / 4: Vừa～xong

Thể ta＋ところだ（です）＝vừa～xong (hành động vừa kết thúc, cách đây vài giây, vài phút)

• Cách tạo: thể た＋ところです: 着つく→着ついた ところ、食たべる→食たべた ところ、する→した ところ. Cách chia thể た giống Bài 42.
• Ý nghĩa: vừa mới kết thúc: Hành động vừa làm xong cách đây vài giây, vài phút. Hay đi cùng たった今いま・ちょうど・今いま: たった今いま 着ついた ところです（tôi vừa mới đến）.
• Xếp ba ところ thành một hàng: 食たべる ところ（sắp ăn）→ 食たべて いる ところ（đang ăn）→ 食たべた ところ（vừa ăn xong）. Nhìn thể đứng trước ところ là biết hành động đã đến bước nào.
• Quá lâu rồi thì không dùng được: た ところ chỉ nói「khoảnh khắc vừa rồi」. Chuyện tháng trước, tuần trước không dùng được: ✗ 先月せんげつ 来きた ところ. Lúc đó phải dùng ngữ pháp tiếp theo là た ばかり.

• たった今いま、駅えきに 着ついた ところです。 — Tôi vừa mới đến ga.
• ちょうど ごはんを 食たべた ところです。 — Tôi vừa ăn cơm xong.
• 今いま 起おきた ところです。 — Tôi vừa mới dậy.
• 今いま 電話でんわした ところです。 — Tôi vừa gọi điện xong.
• 今いま 宿題しゅくだいを した ところだ。 — Tớ vừa làm xong bài tập. (thể thường)

Ngữ pháp 4 / 4: Mới～chưa lâu

Thể ta＋ばかりだ（です）＝mới～chưa lâu (người nói thấy「chưa bao lâu」, có thể là vài phút, vài ngày hay vài tháng)

• Cách tạo: thể た＋ばかりです: 帰かえる→帰かえった ばかり、来くる→来きた ばかり、する→した ばかり. Nói với Kumata thì dùng thể thường: 帰かえった ばかりだ.
• Phân biệt た ところ và た ばかり thế nào?: た ところ＝「khoảnh khắc」hành động vừa kết thúc. た ばかり＝người nói cảm thấy「chưa bao lâu」. Chuyện cách đây vài phút cũng dùng được た ばかり (như Kumata vừa đi làm về trong truyện); nhưng chuyện tháng trước, tuần trước chỉ dùng ばかり, không dùng ところ: 先月せんげつ 来きた ばかりです ⭕／先月せんげつ 来きた ところです ✗.
• Hay nối với ので・のに: Khi ばかり nối với ので・のに thì phải thêm な (giống danh từ): 来きた ばかりなので、まだ 慣なれて いません（mới đến nên vẫn chưa quen）／帰かえった ばかりなのに（mới về mà）.
• Bổ nghĩa danh từ: た ばかりの＋N: 買かった ばかりの くつ（đôi giày mới mua）、咲さいた ばかりの 桜さくら（hoa anh đào mới nở）. Khi mang nghĩa「mới～」, trước ばかり luôn là thể た; ばかり còn cách dùng khác, sẽ học sau.

• バイトから 帰かえった ばかりです。 — Tôi mới đi làm thêm về.
• 先月せんげつ 日本にほんに 来きた ばかりです。 — Tháng trước tôi mới đến Nhật.
• 引ひっ越こした ばかりなので、まだ 慣なれて いません。 — Vì mới chuyển nhà nên vẫn chưa quen.
• 食たべた ばかりなのに、もう おなかが すきました。 — Mới ăn xong mà đã đói bụng rồi.
• これは 買かった ばかりの くつです。 — Đây là đôi giày mới mua.
• 咲さいた ばかりの 桜さくらは きれいですね。 — Hoa anh đào mới nở đẹp quá nhỉ.