Bài 103: というのは・といえば・というより

N3 · Bài 103 · 18 phút — Cái gọi là ~, nhắc đến ~, nói là ~ thì đúng hơn: giải thích, liên tưởng, đổi cách nói chuẩn hơn

Bài trước Rin xem bảng thông báo, đậu phỏng vấn và bắt đầu thực tập ở công ty du lịch Tanuki. Bài này học ba cách nói mở rộng từ 'と いう', giúp bạn giải thích, liên tưởng và chỉnh lại cách nói. Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng と いうのは để giải thích từ ngữ và biển báo: 〜の ことです／〜と いう 意味いみです
• Dùng と いえば để nói 'nhắc đến ~ là nghĩ ngay đến ~' và tiếp lời chủ đề của người khác
• Phân biệt と いうと (còn dùng để hỏi lại xác nhận: 〜と いうと？) và と いったら (văn nói, mang cảm xúc)
• Dùng と いうより để đổi sang cách nói sát hơn: thay vì nói A, nói B thì đúng hơn

Nhắc đến Yanaka thì là…?

Rin thực tập ở Tanuki Travel, ngày đầu đã nghe từ lạ… (インバウンド = khách đến Nhật)

と いうのは = định nghĩa, と いえば = nhắc đến là nghĩ tới, と いうより = nói đúng hơn. Bài sau, Rin viết thư cho tiệm wagashi ở Kyoto.

Từ vựng bài này: giải thích và liên tưởng

• 〜と いうのは (to iu no wa): cái gọi là ~, ~ là chỉ ~
• 〜と いえば (to ieba): nhắc đến ~ (là nghĩ đến ~)
• 〜と いうと (to iu to): nhắc đến ~; ý bạn là ~?
• 〜と いったら (to ittara): nhắc tới ~ (mang cảm xúc)
• 〜と いうより (to iu yori): thay vì nói ~ (nói ~ thì đúng hơn)
• インバウンド (inbaundo): khách nước ngoài đến Nhật (thuật ngữ ngành du lịch)
• 外国がいこく (gaikoku): nước ngoài (ngoại quốc)
• 部長ぶちょう (buchō): trưởng phòng (cấp quản lý trong công ty)
• 観光かんこう (kankō): tham quan, du lịch (quan quang)
• ツアー (tsuā): tour, hành trình
• 物語ものがたり (monogatari): câu chuyện (vật ngữ)
• 伝つたえる (tsutaeru): truyền đạt, nói cho biết
• 坂さか (saka): con dốc
• 席せき (seki): chỗ ngồi (tịch)
• 満席まんせき (manseki): kín chỗ (mãn tịch)
• 立入禁止たちいりきんし (tachiiri kinshi): cấm vào (lập nhập cấm chỉ)
• 各駅停車かくえきていしゃ (kakueki teisha): tàu dừng mọi ga (tàu thường)
• 花火はなび (hanabi): pháo hoa

Ngữ pháp 1 / 3: というのは

〜と いうのは 〜の ことだ／〜と いう 意味いみだ = cái gọi là ~ tức là ~: định nghĩa, giải thích một từ hay một biển báo

• 〜と いうのは = cái gọi là ~: Đặt từ cần giải thích ở trước, thêm と いうのは, nghĩa là 'cái gọi là ○○'. Hay dùng với từ mới, từ mượn, biển báo, địa danh.
• Giải thích là danh từ → 〜の ことだ: Khi phần giải thích kết thúc bằng danh từ, nối の ことです: 外国がいこくの お客きゃくさんの ことです. Giữa danh từ và こと nhất định phải có の.
• Giải thích ý nghĩa → 〜と いう 意味いみだ: Khi phần giải thích là một câu (thể thường), phải dùng と いう để nối với 意味いみ: 席せきが ないと いう 意味いみです.
• Khi trò chuyện dùng って: って bạn đã học chính là dạng văn nói của と いうのは: 「満席まんせき」って、なに？ Với thầy cô, cấp trên hoặc khi viết báo cáo, nên dùng と いうのは.

• 「インバウンド」と いうのは、外国がいこくから 来くる お客きゃくさんの ことです。 — Cái gọi là 「インバウンド」, là khách từ nước ngoài đến.
• 「満席まんせき」と いうのは、席せきが もう ないと いう 意味いみです。 — 「満席まんせき」nghĩa là đã hết chỗ.
• 「立入禁止たちいりきんし」と いうのは、入はいっては いけないと いう 意味いみです。 — 「立入禁止たちいりきんし」nghĩa là không được vào.
• 「各駅停車かくえきていしゃ」と いうのは、ぜんぶの 駅えきに 止とまる 電車でんしゃの ことです。 — Cái gọi là 「各駅停車かくえきていしゃ」, là tàu dừng ở mọi ga.
• 「谷中やなか」と いうのは、上野うえのの 近ちかくに ある 古ふるい 町まちの ことです。 — Cái gọi là 「谷中やなか」, là một khu phố cổ gần Ueno.

Ngữ pháp 2 / 3: といえば

〜と いえば／〜と いうと／〜と いったら = nhắc đến ~ (là nghĩ đến ~): đón lấy một chủ đề và nói điều nghĩ đến ngay

• N＋と いえば = nhắc đến N: Đặt chủ đề ở trước, thêm と いえば, phía sau nói điều tiêu biểu mà bạn nghĩ đến ngay, giống như 'nhắc đến ○○ là ~'. Lưu ý: đây không phải định nghĩa; muốn định nghĩa phải dùng と いうのは.
• Tiếp lời chủ đề của người khác: Khi đối phương nhắc một từ, bạn cũng có thể dùng と いえば để nói tiếp chuyện liên quan: 北海道ほっかいどうに 行いくの？ 北海道ほっかいどうと いえば、雪ゆきだね.
• と いうと: cũng hỏi lại, xác nhận được: Khi liên tưởng, nghĩa gần như giống と いえば: 京都きょうとと いうと、お寺てらですね. Ngoài ra, khi nghe không rõ, chỉ nói 〜と いうと？ nghĩa là 'ý bạn nói ~ là gì?', nhờ đối phương giải thích thêm.
• と いったら: mang cảm xúc: と いったら thường mang sự ngạc nhiên, ngợi khen, phía sau hay có ほんとうに để nhấn mạnh: くまやの ラーメンと いったら、ほんとうに おいしいんです！ Dùng nhiều khi trò chuyện, ít dùng trong báo cáo.

• 谷中やなかと いえば、猫ねこと 坂さかです。 — Nhắc đến Yanaka là mèo và những con dốc.
• 夏なつと いえば、花火はなびですね。 — Nhắc đến mùa hè là pháo hoa nhỉ.
• 京都きょうとと いうと、お寺てらが 多おおい 町まちですね。 — Nhắc đến Kyoto, là thành phố có nhiều chùa nhỉ.
• 北海道ほっかいどうに 行いくの？ 北海道ほっかいどうと いえば、雪ゆきだね。 — Bạn đi Hokkaido à? Nhắc đến Hokkaido là tuyết rồi nhỉ.
• くまやの ラーメンと いったら、ほんとうに おいしいんです！ — Nhắc tới mì ramen của くまや, ngon thật sự luôn!

Ngữ pháp 3 / 3: というより

A と いうより B = thay vì nói A, nói B thì đúng hơn: A chưa sát, đổi sang B cho đúng hơn

• A と いうより B: Trước tiên nói một cách thông thường A, ngụ ý 'nói vậy chưa sát', rồi đổi sang B đúng hơn. Giống 'thay vì nói ~, nói ~ thì đúng hơn' trong tiếng Việt.
• Phía trước nối được gì?: Danh từ: 観光かんこうと いうより. Tính từ い: 暖あたたかいと いうより. Động từ thể thường: 食たべると いうより／食たべて いると いうより. Tính từ な: しずかだと いうより.
• Không phải so sánh hai thứ: より (hơn) là so hai thứ với nhau: 電車でんしゃより バスの ほうが 速はやいです (xe buýt nhanh hơn tàu điện). Còn と いうより nói về cùng một việc, chỉ đổi sang cách nói đúng hơn.
• B = cách nói sát hơn: B là cách nói mà người nói thấy sát hơn; thường là mức độ mạnh hơn (暖あたたかい → 暑あつい), nhưng cũng có thể chỉnh nhẹ xuống. Đặt bên nào tùy tình huống thực tế: ngày nóng 35 độ mà nói 「暑あついと いうより、暖あたたかい」 là sai.

• 今日きょうは 暖あたたかいと いうより、暑あついです。 — Hôm nay nói là ấm thì chưa sát, đúng hơn là rất nóng.
• この 店みせは レストランと いうより、友ともだちの 家いえみたいです。 — Quán này không hẳn là nhà hàng, đúng hơn là giống nhà bạn bè.
• ねこ先生せんせいは ラーメンを 食たべて いると いうより、飲のんで います。 — Thầy Mèo không hẳn là đang ăn ramen, đúng hơn là đang uống.
• 谷中やなかは 町まちと いうより、大おおきい 家族かぞくみたいです。 — Yanaka không hẳn là một khu phố, đúng hơn là giống một đại gia đình.
• 観光かんこうと いうより、町まちの 物語ものがたりを 伝つたえたいです。 — Không hẳn là du lịch, mình muốn kể câu chuyện của khu phố này hơn.