Bài 128: をもとに・を通して・を中心に
N3 · Bài 128 · 18 phút — Nguyên liệu, trung gian, trọng tâm: làm một “bản đồ chuyện Yanaka”
Bài trước đã học にとって・として・に加えて, Rin liền nghĩ ra 「ラーメンに 加えて、物語も」 (物語 = câu chuyện). Bài này học ba mẫu câu dạng “N+を~”: をもとに (nguyên liệu・nền tảng), を通して (trung gian・suốt một khoảng thời gian), を中心に (trung tâm・trọng điểm). Xem truyện tranh trước nhé!
Học xong bài này, bạn có thể:
- Dùng をもとに để nói “làm ra ~ dựa trên (nguyên liệu, nền tảng) ~”
- Dùng を通して để nói “thông qua ~ (người, trải nghiệm)”
- Dùng を通して/を通じて để nói “suốt cả khoảng ~”
- Dùng を中心に để nói “lấy ~ làm trung tâm”, và phân biệt rõ ba mẫu này
Chuyện phố Yanaka
Rin nghĩ “ngoài ramen còn phải bán cả câu chuyện”, nên quyết định vẽ bản đồ Yanaka cho tour. (地図 = bản đồ, 集める = thu thập, 物語 = câu chuyện)
をもとに = dựa trên ~, を通して = thông qua ~ / suốt cả ~, を中心に = lấy ~ làm trung tâm. Bài sau: bức tranh của Piyo được mọi người nhìn thấy!
Từ vựng bài này: bản đồ và câu chuyện
- 〜を もとに(して) (o moto ni (shite)): dựa trên ~, căn cứ vào ~ (để làm ra)
- 〜を 通して (o tōshite): thông qua ~; suốt cả khoảng ~
- 〜を 通じて (o tsūjite): thông qua ~; suốt cả khoảng ~ (trang trọng hơn)
- 〜を 中心に(して) (o chūshin ni (shite)): lấy ~ làm trung tâm
- 地図 (chizu): bản đồ
- 写真 (shashin): ảnh, bức ảnh
- 昔 (mukashi): ngày xưa, trước đây
- 物語 (monogatari): câu chuyện
- 集める (atsumeru): thu thập, sưu tầm
- 観光客 (kankōkyaku): khách du lịch
- 留学 (ryūgaku): du học
- 友だちが できる (tomodachi ga dekiru): có được bạn, kết bạn được
- ボランティア (borantia): tình nguyện viên
- 意見 (iken): ý kiến
- 本当の 話 (hontō no hanashi): câu chuyện có thật
- 映画 (eiga): phim điện ảnh
- 人気が ある (ninki ga aru): được yêu thích
- 天気予報 (tenki yohō): dự báo thời tiết
- 関東 (Kantō): Kantō (vùng Tokyo và lân cận)
- 会話 (kaiwa): hội thoại
- つながる (tsunagaru): được nối với nhau, kết nối
- コロッケ (korokke): bánh croquette
- お寺 (otera): chùa
- 食 (shoku): 食 (thực): ăn uống, đồ ăn
Ngữ pháp 1 / 3: をもとに
Danh từ+をもとに(して)= “dựa trên ~, căn cứ vào ~”: lấy thứ phía trước làm nguyên liệu để làm ra thứ mới (bản đồ, phim, báo cáo, quyết định). Khi bổ nghĩa cho danh từ thì nói をもとに した+danh từ.
- N+をもとに = lấy ~ làm nguyên liệu: Phía trước là ảnh, câu chuyện, tư liệu, ý kiến… tức “nguyên liệu”, phía sau là động từ làm ra thứ mới: 作る・書く・決める. Ví dụ: 先生の 話を もとに、レポートを 書いた.
- Nối danh từ: をもとに した+N: Muốn bổ nghĩa trực tiếp cho danh từ thì nối bằng した: 写真を もとに した 地図 = bản đồ dựa trên ảnh.
- をもとに して = nghĩa như nhau: をもとに và をもとに して cùng nghĩa, thêm して chỉ là nói đầy đủ hơn. Cuối câu cũng có thể nói をもとに して います.
- Khác với によると: Khi nói “nghe dự báo thời tiết nói ~ そうだ” thì dùng 天気予報に よると, không dùng をもとに (sau をもとに phải là hành động “làm ra / quyết định”, ví dụ: 天気予報を もとに 予定を 決めた).
- おじいちゃんの 写真を もとに、地図を 作ります。 — Mình sẽ lấy ảnh của ông nội làm nền để vẽ bản đồ.
- この 映画は 本当の 話を もとに して います。 — Bộ phim này được dựng dựa trên một câu chuyện có thật.
- 本当の 話を もとに した 映画を 見ました。 — Mình đã xem một bộ phim dựa trên câu chuyện có thật.
- みんなの 意見を もとに、ツアーを 決めました。 — Dựa vào ý kiến của mọi người, đã quyết định lịch trình.
- 先生の 話を もとに して、レポートを 書いた。 — Dựa trên những gì thầy nói, mình đã viết báo cáo.
Ngữ pháp 2 / 3: をとおして
Danh từ+を通して = ① “thông qua ~”: đi qua một người, trải nghiệm, hoạt động rồi mới có kết quả; ② đi với thời gian (一年、夏休み) = “suốt cả khoảng ~”. を通じて nghĩa giống, trang trọng hơn. Chữ 通 chính là “thông” trong “thông qua”!
- N (người・trải nghiệm)+をとおして = thông qua ~: Nhấn mạnh “đi qua trung gian hay quá trình này” mới có kết quả: ボランティアを 通して、日本語が 上手に なった = nhờ làm tình nguyện, tiếng Nhật đã giỏi hơn.
- N (thời gian)+をとおして = suốt cả khoảng: 一年を 通して = suốt cả năm; 夏休みを 通して = suốt cả kỳ nghỉ hè. Phía sau là trạng thái hay việc kéo dài liên tục.
- をつうじて = trang trọng hơn: Nghĩa gần như giống を通して; tin tức, đài phát thanh, văn viết hay dùng を通じて. Hội thoại hằng ngày dùng を通して là rất tự nhiên.
- Khác với で: で là dụng cụ, phương tiện, cách thức đơn thuần: バスで・電話で. を通して là “đi qua một người hay một trải nghiệm”: 先生を 通して = thông qua thầy (nhờ thầy làm người trung gian).
- 町の 人を 通して、昔の 話を 集めました。 — Thông qua người dân trong phố, đã sưu tầm được những câu chuyện ngày xưa.
- ボランティアを 通して、日本語が 上手に なった。 — Nhờ làm tình nguyện, tiếng Nhật đã giỏi hơn.
- 谷中は 一年を 通して、観光客が 多い。 — Ở Yanaka, suốt cả năm khách du lịch đều đông.
- 留学を 通じて、たくさんの 友だちが できました。 — Nhờ du học, đã có được nhiều bạn.
- 先生を 通して、くまやの 話を 知りました。 — Thông qua thầy, mình biết được câu chuyện về くまや.
Ngữ pháp 3 / 3: をちゅうしんに
Danh từ+を中心に(して)= “lấy ~ làm trung tâm”: phía trước là trung tâm hay trọng điểm (địa điểm, người, chủ đề), những thứ khác triển khai xung quanh nó. Khi bổ nghĩa cho danh từ thì nói を中心に した+danh từ. 中心 = “trung tâm”, giống hệt Hán-Việt.
- N+をちゅうしんに = lấy ~ làm trung tâm: Phía trước là điểm trung tâm, những thứ khác xoay quanh nó: くまやを 中心に 地図を 作る = くまや ở chính giữa, xung quanh vẽ các tiệm khác.
- Cũng dùng cho “chủ yếu là ~”: 学生を 中心に 人気が ある = chủ yếu được sinh viên yêu thích (không phải chỉ có sinh viên). 会話を 中心に 勉強する = học lấy hội thoại làm chính. Lưu ý: 学生 Hán-Việt là “học sinh”, nhưng trong tiếng Nhật 学生 chủ yếu chỉ sinh viên đại học (học sinh phổ thông thường gọi là 生徒).
- Nối danh từ: をちゅうしんに した+N: 食べ物を 中心に した ツアー = tour lấy ẩm thực làm trọng tâm. を中心に して nghĩa giống nhau.
- Phân biệt với をもとに: をもとに = nguyên liệu, căn cứ (lấy ảnh để vẽ); を中心に = trung tâm, trọng điểm (くまや ở giữa). Cùng một tấm bản đồ: 写真を もとに、くまやを 中心に 作った. Lưu ý: 写真を 中心に 作る đúng ngữ pháp, nhưng nghĩa thành “lấy ảnh làm chính, đặt ảnh ở giữa bản đồ làm điểm nhấn”; muốn nói “lấy ảnh làm bản gốc để vẽ” phải dùng をもとに.
- くまやを 中心に、地図を 作りました。 — Lấy くまや làm trung tâm, đã làm bản đồ.
- この 店は 学生を 中心に 人気が あります。 — Quán này chủ yếu được sinh viên yêu thích.
- 明日は 関東を 中心に 雨が 降るでしょう。 — Ngày mai sẽ có mưa, chủ yếu ở vùng Kantō.
- 今日の 授業は 会話を 中心に します。 — Giờ học hôm nay lấy hội thoại làm chính.
- 食べ物を 中心に した ツアーは 人気です。 — Tour lấy ẩm thực làm chính rất được yêu thích.