Bài 131: には・ように言う・ますように・とおりに

N3 · Bài 131 · 18 phút — Mục đích, thuật lại, cầu nguyện, theo như: nói ra điều ước ở đền thờ

Bài trước, Rin đã 心こころを こめて viết xong bản nháp thư trả lời ông nội. Bài này học bốn mẫu câu nhỏ: には (mục đích・tiêu chuẩn đánh giá), ように言いう (thuật lại chỉ thị), ますように (cầu nguyện), とおりに (theo như・giống như). Bạn còn nhớ điều ước không nói ra được ở đền trong Bài 66 chứ? Xem truyện tranh trước nhé!

Học xong bài này, bạn có thể:

• Dùng 〜には để nói "muốn ... thì (cần gì)" và "đối với ... thì (khó hay dễ, to hay nhỏ)"
• Dùng 〜ように 言いう／頼たのむ／注意ちゅういする để thuật lại chỉ thị của người khác
• Dùng 〜ますように để cầu nguyện, chúc người khác
• Dùng 〜とおり（に）／〜どおり（に） để nói "theo như ...", "giống như ..."

Điều ước nói ra được

Nháp thư trả lời xong rồi, Rin muốn đến Kyoto tìm người viết thư nên hỏi trước tiền đi lại; ở đền, cậu ấy ước mùa xuân ông nội và người viết thư sẽ gặp nhau. (京都きょうと＝Kyoto, かかる＝tốn (tiền, thời gian), 遅おくれる＝trễ, 君きみ＝cậu/em, ええと＝ờ, à (khi chưa nhớ ra))

には＝muốn ... thì; ように言いう＝bảo ai làm gì; ますように＝cầu nguyện; とおり＝theo như, giống như. Bài sau: cái cây ấy lại không được bảo vệ?

Từ vựng bài này: tiền đi lại, dẫn tour và đền thờ

• 〜には (ni wa): muốn ... thì (mục đích); đối với ... (đánh giá)
• 〜ように 言いう (yō ni iu): bảo (ai) ...
• 〜ように 頼たのむ (yō ni tanomu): nhờ (ai) ...
• 〜ように 注意ちゅういする (yō ni chūi suru): nhắc nhở, dặn dò (ai) ...
• 〜ように 伝つたえる (yō ni tsutaeru): nhắn lại (cho ai) ...
• 〜ますように (masu yō ni): mong sao ...; chúc ... (cầu nguyện)
• 〜とおり（に） (tōri (ni)): theo như ...; giống như ...
• 〜どおり（に） (dōri (ni)): theo ... (nối thẳng danh từ)
• 思おもった とおり (omotta tōri): đúng như mình nghĩ
• 京都きょうと (Kyōto): Kyoto
• 新幹線しんかんせん (shinkansen): tàu Shinkansen
• かかる (kakaru): tốn (tiền, thời gian)
• 遅おくれる (okureru): trễ, không kịp
• 君きみ (kimi): cậu, em (cấp trên, người lớn gọi người nhỏ hơn)
• 合格ごうかくする (gōkaku suru): đỗ, vượt qua (kỳ thi)
• 夢ゆめが かなう (yume ga kanau): ước mơ thành hiện thực
• ためる (tameru): để dành (tiền)
• 速はやい (hayai): (tốc độ) nhanh
• 手伝てつだう (tetsudau): giúp đỡ
• 医者いしゃ (isha): bác sĩ
• 甘あまい 物もの (amai mono): đồ ngọt
• 店長てんちょう (tenchō): cửa hàng trưởng
• 説明せつめい (setsumei): giải thích, hướng dẫn
• レシピ (reshipi): công thức nấu ăn
• 風邪かぜを ひく (kaze o hiku): cảm, cảm lạnh

Ngữ pháp 1 / 4: には

Động từ thể từ điển＋には＝"muốn ... thì": nói mục tiêu trước, sau đó nói cần gì (かかる・必要ひつようだ・〜ほうが いい・〜なければ ならない). Người＋には＝"đối với ...": phía sau nói khó hay dễ, to hay nhỏ.

• Thể từ điển＋には＝muốn ... thì: Nói mục tiêu trước, phía sau là điều kiện hoặc lời khuyên như かかる・必要ひつようだ・〜ほうが いい・〜なければ ならない. Ví dụ: 合格ごうかくするには、毎日まいにち 勉強べんきょうしなければ なりません。
• Khác với ために: Sau ために là "việc làm để đạt mục tiêu": 京都きょうとに 行いく ために、お金かねを ためます。Sau には là "cần gì để đạt mục tiêu": 京都きょうとに 行いくには、お金かねが かかります。
• Người＋には＝đối với ...: Phía sau là đánh giá như 難むずかしい・大おおきい: この 服ふくは わたしには 大おおきいです。
• Phía sau không nói việc đã làm: Sau には là điều kiện hoặc đánh giá, không phải một hành động đã xảy ra. ✗ 京都きょうとに 行いくには、新幹線しんかんせんに 乗のった。→ ✓ 京都きょうとに 行いくには、新幹線しんかんせんが 速はやいです。

• 京都きょうとに 行いくには、いくら かかりますか。 — Đi Kyoto thì tốn bao nhiêu tiền?
• 駅えきに 行いくには、バスが 便利べんりです。 — Muốn đi ra ga thì đi xe buýt rất tiện.
• 合格ごうかくするには、毎日まいにち 勉強べんきょうしなければ なりません。 — Muốn đỗ thì phải học mỗi ngày.
• この 本ほんは 子こどもには 難むずかしいです。 — Cuốn sách này đối với trẻ con thì khó.

Ngữ pháp 2 / 4: ように言いう

人ひとに＋thể từ điển／thể ない＋ように 言いう＝"bảo (ai) ...": dùng lời của mình để thuật lại mệnh lệnh, yêu cầu của người khác. Cũng có thể đổi thành 頼たのむ (nhờ)・注意ちゅういする (nhắc nhở)・伝つたえる (nhắn lại).

• Câu gốc → thuật lại: 〜て ください → thể từ điển＋ように; 〜ないで ください → thể ない＋ように. Ví dụ: 「来きて ください」→ 来くる ように 言いった.
• Người được bảo dùng に: 先生せんせいは 学生がくせいに 静しずかに する ように 言いった. Muốn nói "tôi bị bảo ..." thì dùng thể bị động: 部長ぶちょうに 遅おくれない ように 言いわれました.
• Đổi động từ, đổi sắc thái: 頼たのむ＝nhờ, 注意ちゅういする＝nhắc nhở・cảnh báo, 伝つたえる＝nhắn lại: 熊太くまたに 九時くじに 来くる ように 伝つたえて ください。(注意ちゅうい đọc Hán-Việt là "chú ý".)
• Khác với "と 言いう": と 言いう là nói ra nội dung (trích dẫn, ý kiến); ように 言いう là chỉ thị "muốn đối phương làm gì". 雨あめが 降ふると 言いった＝nói là trời sẽ mưa; 傘かさを 持もって いく ように 言いった＝bảo (ai) mang ô theo.

• 部長ぶちょうは リンに 遅おくれない ように 言いいました。 — Trưởng phòng bảo Rin đừng đến trễ.
• 先生せんせいは 学生がくせいに 静しずかに する ように 言いった。 — Thầy giáo bảo học sinh giữ yên lặng.
• 熊太くまたに 手伝てつだう ように 頼たのみました。 — Tôi nhờ Kumata giúp đỡ.
• 医者いしゃに、甘あまい 物ものを 食たべすぎない ように 注意ちゅういされました。 — Bác sĩ dặn tôi đừng ăn quá nhiều đồ ngọt.
• 熊太くまたに、明日あした 九時くじに 来くる ように 伝つたえて ください。 — Xin nhắn Kumata là ngày mai đến lúc chín giờ.

Ngữ pháp 3 / 4: ますように

Động từ thể ます＋ように＝"mong có thể ..., chúc ...": đặt cuối câu để cầu nguyện, với thần linh, với chính mình, hoặc chúc người khác. Điều không muốn xảy ra thì nói 〜ませんように.

• Thể ます＋ように＝cầu nguyện: Dùng được ở đền thờ, thiệp sinh nhật, cuối thư: みんなの 夢ゆめが かないますように。
• Mong "có thể" làm được, hay dùng thể khả năng: 会あえます・合格ごうかくできます・行いけます＋ように。
• ませんように＝mong đừng ...: 雨あめが 降ふりませんように・風邪かぜを ひきませんように。
• Khác với ように của "để ...": Khi phía sau là hành động (mục đích), thường dùng thể từ điển・thể khả năng＋ように (cách dùng mục đích đã học): 合格ごうかくできる ように 勉強べんきょうします。ますように chủ yếu đứng một mình ở cuối câu để cầu nguyện: 合格ごうかくできますように。

• 春はるに 会あえますように。 — Mong mùa xuân được gặp nhau.
• 合格ごうかくできますように。 — Mong đỗ được.
• 明日あした、雨あめが 降ふりませんように。 — Mong ngày mai trời đừng mưa.
• おじいちゃんの 足あしが よく なりますように。 — Mong chân ông nội sẽ khỏe lại.
• みんなの 夢ゆめが かないますように。 — Chúc mọi người ước mơ thành hiện thực.

Ngữ pháp 4 / 4: とおりに

Động từ (thể từ điển・thể た)＋とおり（に）／Danh từ の＋とおり（に）／Danh từ＋どおり（に）＝"theo như ...", "giống như ...".

• Động từ＋とおり（に）: Nối trực tiếp thể từ điển hoặc thể た: 先生せんせいが 言いう とおりに・見みた とおりに 話はなす。
• Danh từ の＋とおり＝Danh từ＋どおり: 地図ちずの とおりに＝地図ちずどおりに. Khi nối thẳng danh từ thì と biến thành ど và không thêm の: 予定よていどおり・説明せつめいどおり. (予定よてい đọc Hán-Việt là "dự định", 説明せつめい là "thuyết minh".)
• Có thể bỏ に: Khi phía sau là động từ thường thêm に (とおりに 作つくる); khi nói "giống như ..." thường không thêm: 思おもった とおり、雨あめだった。
• Bổ nghĩa danh từ: とおりの＋N: 思おもった とおりの 人ひとでした＝là người đúng như tôi hình dung.

• わたしが 言いった とおりに して ください。 — Hãy làm theo như tôi nói.
• 地図ちずの とおりに 歩あるいて、駅えきに 着つきました。 — Đi theo bản đồ thì đến ga.
• レシピの とおりに カレーを 作つくりました。 — Nấu cà ri theo công thức.
• ツアーは 予定よていどおりに 始はじまりました。 — Tour bắt đầu đúng như dự định.
• 思おもった とおり、雨あめでした。 — Đúng như đoán, trời mưa rồi.