「〜だけでなく(〜も)」: ไม่เพียงแต่ 〜 แต่ยัง 〜 อีกด้วย (สำนวนการเพิ่ม) (N3)
「歌が上手なだけでなく踊りも得意」 — “ไม่เพียงแต่… แต่ยัง…” แบบเรียบๆ เป็นกลาง
「歌が上手なだけでなく、ダンスもうまい」 — “ไม่เพียงแต่… แต่ยัง…” แบบภาษาพูดที่ใช้ได้ทั่วไป
「彼女は歌が上手なだけでなく、ダンスもうまい」 (เธอไม่เพียงแต่ร้องเพลงเก่ง แต่ยังเต้นเก่งด้วย) — 「(รูปธรรมดา/คำนาม) + だけでなく(〜も)」 หมายถึง “ไม่เพียงแต่ A แต่ยัง B” คือเพิ่ม B เข้ามาบน A อย่างเป็นกลาง เป็นวิธีพูดว่า “ไม่เพียงแต่… แต่ยัง…” ที่เป็นภาษาพูดและใช้ได้ทั่วไปที่สุด (เป็นภาษาพูดของ 「ばかりでなく」) บทความนี้จะอธิบายวิธีต่อและการใช้ 「だけでなく」 รวมถึงแยกความต่างจาก 「ばかりか/どころか」 ที่แรงกว่า
หัวใจสำคัญ: เพิ่มประโยคหลังเข้าไปบนประโยคหน้าอย่างเป็นกลาง
「〜だけでなく(〜も)」 = “ไม่เพียงแต่ A แต่ยัง B” การเพิ่มแบบเป็นกลาง
- กริยา/คำคุณศัพท์イ/คำนาม + だけでなく: 安いだけでなく、おいしい (ไม่เพียงแต่ถูก แต่ยังอร่อยด้วย)
- คำคุณศัพท์ナ + な + だけでなく: 便利なだけでなく、安全 (ไม่เพียงแต่สะดวก แต่ยังปลอดภัยด้วย)
- ประโยคหลังมักมี 「も/まで」: 日本語だけでなく、英語も話せる
ความรู้สึก: การเพิ่มแบบเรียบๆ เป็นกลาง (ไม่เหมือนความประหลาดใจของ ばかりか หรือการหักล้างของ どころか)
วิธีต่อ
| รูปแบบ | วิธีต่อ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| รูปธรรมดา + だけでなく | กริยา/คำคุณศัพท์イ | 上手いだけでなく |
| คำนาม + だけでなく | คำนาม | 大人だけでなく |
| คำคุณศัพท์ナ 〜な + だけでなく | คำคุณศัพท์ナ | 便利なだけでなく |
วิเคราะห์ตัวอย่างประโยค
- 彼女は歌が上手なだけでなく、ダンスもうまい。(เธอไม่เพียงแต่ร้องเพลงเก่ง แต่ยังเต้นเก่งด้วย) — การเพิ่ม
- この映画は大人だけでなく、子供も楽しめる。(หนังเรื่องนี้ไม่เพียงแต่ผู้ใหญ่ แต่เด็กก็สนุกได้เช่นกัน) — ขอบเขต
- この料理は見た目がいいだけでなく、味もいい。(อาหารจานนี้ไม่เพียงแต่หน้าตาดี แต่รสชาติก็ดีด้วย) — การเพิ่ม
- 彼は遅刻しただけでなく、謝りもしなかった。(เขาไม่เพียงแต่มาสาย แต่ยังไม่ขอโทษเลยด้วยซ้ำ) — การเพิ่มเชิงลบ
- 日本語だけでなく、韓国語も勉強している。(ฉันเรียนไม่เพียงแต่ภาษาญี่ปุ่น แต่ยังเรียนภาษาเกาหลีด้วย) — คำนาม
⚠️ กับดักที่ควรระวัง
① ประโยคหลังมักมี 「も/まで」 หลัง だけでなく มักตามด้วย 「〜も (ก็ด้วย)」「〜まで (ถึงขนาด)」: 頭がいいだけでなく、性格もいい ถ้ามี 「も」 จะสมบูรณ์และเป็นธรรมชาติกว่า
② 「だけでなく」 (ภาษาพูด ใช้ทั่วไป) กับ 「ばかりでなく」 (ภาษาเขียน) ความหมายเหมือนกัน (ไม่เพียงแต่… แต่ยัง…) แต่ だけでなく เป็นภาษาพูดมากกว่า ใช้ได้ทั้งในบทสนทนาและงานเขียน ส่วน ばかりでなく เป็นทางการและเป็นภาษาเขียนกว่า ในชีวิตประจำวันใช้ だけでなく เป็นธรรมชาติที่สุด (ดู 〈ばかりでなく〉) ในภาษาพูดยังย่อเป็น 「だけじゃなく」 ได้อีกด้วย
③ ความแรงต่างจาก 「ばかりか/どころか」 だけでなく = การเพิ่มแบบเป็นกลาง (ไม่เพียงแต่ A ยัง B); ばかりか = ถึงขนาด (ประหลาดใจ แรง); どころか = ไกลจาก/ไม่ต้องพูดถึง (หักล้าง ปฏิเสธระดับของประโยคหน้า) だけでなく เรียบที่สุด อีกสองแบบแรงกว่าและดราม่ากว่า
🔄 เปรียบเทียบ: だけでなく/ばかりでなく/ばかりか/どころか
| รูปแบบ | น้ำเสียง | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| 〜だけでなく〜も | ไม่เพียงแต่… ยัง… (ภาษาพูด เป็นกลาง) | 安いだけでなくうまい |
| 〜ばかりでなく〜も | ไม่เพียงแต่… ยัง… (ภาษาเขียน) | 安いばかりでなくうまい |
| 〜ばかりか | ไม่เพียงแต่… ถึงขนาด… (ประหลาดใจ แรง) | 安いばかりか… |
| 〜どころか | ไกลจาก…/ไม่ต้องพูดถึง… (หักล้าง) | 安いどころかタダ |
การเพิ่มแบบเป็นกลาง ภาษาพูด → だけでなく, ภาษาเขียน → ばかりでなく; “ถึงขนาด (ประหลาดใจ)” → ばかりか; “ไกลจาก/ไม่ต้องพูดถึง (หักล้าง)” → どころか ความแรง: だけでなく < ばかりか < どころか (แต่ละแบบมีบทความของตัวเอง)
💡 สิ่งเดียวที่ต้องจำ
「だけでなく」 เป็นวิธีเพิ่ม “ไม่เพียงแต่ A แต่ยัง B” ที่เป็น ภาษาพูดและใช้ได้ทั่วไป ที่สุด — ใช้ได้ทั้งพูดและเขียน (安いだけでなく、おいしい = ไม่เพียงแต่ถูก แต่ยังอร่อยด้วย) มีสองจุดสำคัญ ① ประโยคหลังมักมี 「も」 (〜も… เป็นธรรมชาติกว่า) ② เป็นภาษาพูดของ 「ばかりでなく」 — ความหมายเดียวกัน ชีวิตประจำวันใช้ だけでなく งานเขียนทางการใช้ ばかりでなく เมื่อเทียบกับ 「ばかりか (ถึงขนาด… ประหลาดใจ)/どころか (ไกลจาก… หักล้าง)」 ที่แรงกว่า だけでなく เรียบและปลอดภัยที่สุด ถ้าต้องการ “เพิ่มอีกหนึ่งอย่าง” แบบเป็นกลาง 「だけでなく〜も」 ตอบโจทย์ ชุดนี้ทั้งหมด (ばかりか, どころか) มีบทความของตัวเอง เรียนรู้ไปด้วยกันจะช่วยให้แสดงระดับของ “การเพิ่ม” ได้แม่นยำ
❓ คำถามที่พบบ่อย
Q: จะแยก 「だけでなく」 กับ 「ばかりでなく」 อย่างไร?
ความหมายเหมือนกัน (ไม่เพียงแต่ A แต่ยัง B) ต่างกันที่ ระดับภาษา 「だけでなく」 = ภาษาพูด ใช้ทั่วไป (เป็นธรรมชาติทั้งพูดและเขียน): この店は安いだけでなく、味もいい (ร้านนี้ไม่เพียงแต่ราคาถูก แต่รสชาติก็ดีด้วย) ในภาษาพูดมักย่อเป็น 「だけじゃなく」 (安いだけじゃなく…) 「ばかりでなく」 = เป็นภาษาเขียนและทางการกว่า: 本製品は品質がいいばかりでなく、価格も手頃だ (ให้ความรู้สึกเป็นทางการแบบภาษาเขียน) ดังนั้น บทสนทนาในชีวิตประจำวันและงานเขียนทั่วไปใช้ だけでなく; งานวิชาการและรายงานทางการใช้ ばかりでなく ทั้งสองแบบมักมี 「も」 ในประโยคหลัง
Q: 「だけでなく」「ばかりか」「どころか」 เรียงตามความแรงได้อย่างไร?
จากอ่อนไปแรง จากเรียบไปดราม่า: ① だけでなく = การเพิ่มแบบเป็นกลาง “ไม่เพียงแต่ A ยัง B” (安いだけでなく、おいしい เรียงรายการเรียบๆ) ② ばかりか = ไม่เพียงแต่ A แต่ถึงขนาด B (แฝงความประหลาดใจว่า “แม้แต่เรื่องนี้…” แรงกว่า): 安いばかりか、味もいい (ไม่เพียงแต่ถูก แต่ถึงขนาดอร่อยด้วย — ชวนประหลาดใจเล็กน้อย) ③ どころか = ไกลจาก A/ไม่ต้องพูดถึง A, (กลับ) B (แฝงการหักล้าง ปฏิเสธระดับของประโยคหน้า ดราม่าที่สุด): 安いどころか、タダだった (ไม่ใช่แค่ถูก แต่ฟรีด้วยซ้ำ — การหักล้างที่เกินคาด) สรุปคือ การเพิ่มแบบเป็นกลาง → だけでなく; การเพิ่มที่น่าประหลาดใจ → ばかりか; ไกลจาก/หักล้าง → どころか (ばかりか, どころか มีบทความของตัวเอง)
🖊️แบบทดสอบฝึกทำ
「彼女は歌が上手な___、踊りも得意だ。」(เธอไม่เพียงแต่ร้องเพลงเก่ง แต่ยังเต้นเก่งด้วย)
- (A) だけじゃなく
- (B) だけでなく
- (C) ばかりか
- (D) ほかに
「この映画は大人___、子供にも人気がある。」(ไม่เพียงแต่ผู้ใหญ่ แม้แต่เด็กก็ชอบ)
- (A) だけでなく
- (B) だけじゃなく
- (C) でもなく
- (D) しか
ประโยคใดมีน้ำเสียงแรงและชวนประหลาดใจที่สุด (การเพิ่มแบบเน้น)?
- (A) 英語だけでなく、中国語も話せる。
- (B) 英語だけじゃなく、中国語も話せる。
- (C) 英語ばかりか、中国語まで話せる。
- (D) 英語以外に、中国語も話せる。
「この料理は見た目がいい___、味も素晴らしい。」(ไม่เพียงแต่หน้าตาดี แต่รสชาติก็ยอดเยี่ยมด้วย)
- (A) ばかり
- (B) だから
- (C) ので
- (D) だけでなく
「彼は遅刻した___、謝りもしなかった。」(เขาไม่เพียงแต่มาสาย แต่ยังไม่ขอโทษเลยด้วยซ้ำ)
- (A) だけでなく
- (B) から
- (C) ので
- (D) ために