คู่มือเคโงะภาษาญี่ปุ่น — อธิบายซนเคโงะ เคนโจโงะ และเทเนโงะ
เข้าใจภาษาสุภาพทั้งสามประเภทของภาษาญี่ปุ่น — ใช้เมื่อไร พร้อมตัวอย่างในที่ทำงานและแบบฝึกหัด
คู่มือเคโงะภาษาญี่ปุ่นฉบับสมบูรณ์: ซนเคโงะ เคนโจโงะ เทเนโงะ — สามประเภทในคราวเดียว
เคโงะ (敬語) เป็นส่วนที่ยากที่สุดของภาษาญี่ปุ่น และเป็นส่วนที่แสดงมารยาทได้ชัดเจนที่สุด แบ่งเป็นสามประเภท: ซนเคโงะ (ยกย่องอีกฝ่าย) เคนโจโงะ (ลดตัวเอง) เทเนโงะ (です・ます ความสุภาพพื้นฐาน) เมื่อใช้ถูก การติดต่อทางธุรกิจและกับผู้อาวุโสจะฟังดูเป็นมืออาชีพและให้เกียรติทันที แต่ถ้าใช้ผิด (เช่น ใช้ซนเคโงะกับตัวเอง) ก็น่าอายได้ นี่คือคู่มือฉบับสมบูรณ์: บทบาทของทั้งสามประเภท 20 กริยาเคโงะที่สำคัญที่สุด สถานการณ์ธุรกิจจริง และข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุด
🧭 เลือกเคโงะให้ถูกในหนึ่งนาที (แผนผังตัดสินใจ)
เคโงะมีสามชนิด — ตัดสินจาก ‘การกระทำนั้นเป็นของใคร’:
- การกระทำเป็นของ ‘อีกฝ่าย/ผู้ที่ต้องให้เกียรติ’ → ใช้ ซนเคโงะ (ยกย่อง) (いらっしゃる・召し上がる・ご覧になる) เพื่อยกย่องเขา
- การกระทำเป็นของ ‘ตัวเอง/ฝ่ายของเรา’ → ใช้ เคนโจโงะ (ถ่อมตน) (伺う・申す・いたす・拝見する) เพื่อลดตัวเอง
- แค่สุภาพทั่วไป กับใครก็ได้ → ใช้ เทเนโงะ (สุภาพ) (です・ます)
หัวใจสำคัญ: ซนเคโงะยกเขาขึ้น เคนโจโงะลดเราลง เทเนโงะคือพื้นฐาน ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือใช้ซนเคโงะกับการกระทำของตัวเอง (✗ 私がいらっしゃいます) ตารางกริยาพิเศษและการใช้ในธุรกิจอยู่ด้านล่าง
กริยาเคโงะที่สำคัญที่สุด
| รูปธรรมดา | ซนเคโงะ (สำหรับผู้อื่น) | เคนโจโงะ (สำหรับตัวเอง) | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| いる | いらっしゃる / おいでになる | おる | อยู่ (มีอยู่) |
| 行く | いらっしゃる / おいでになる | まいる | ไป |
| 来る | いらっしゃる / おいでになる | まいる | มา |
| する | なさる | いたす | ทำ |
| 言う | おっしゃる | 申す | พูด |
| 食べる / 飲む | 召し上がる | いただく | กิน / ดื่ม |
| もらう | ─ | いただく | ได้รับ |
| あげる | ─ | さしあげる | ให้ (ผู้อื่น) |
| くれる | くださる | ─ | ให้ (แก่ฉัน) |
| 知っている | ご存じ | 存じている | รู้ |
| 見る | ご覧になる | 拝見する | ดู |
| 聞く / 尋ねる | ─ | 伺う | ฟัง / ถาม |
| 訪ねる | ─ | 伺う | เยี่ยมเยือน |
| 思う | ─ | 存じる | คิด |
| 読む | ─ | 拝読する | อ่าน |
สร้างเคโงะด้วยสูตร
ซนเคโงะ: お・ご + รากกริยา + になる
| รูปธรรมดา | ซนเคโงะ | ความหมาย |
|---|---|---|
| 読む | お読みになる | (ท่าน) อ่าน |
| 使う | お使いになる | (ท่าน) ใช้ |
| 連絡する | ご連絡になる | (ท่าน) ติดต่อ |
| 説明する | ご説明になる | (ท่าน) อธิบาย |
กฎ: คำญี่ปุ่นแท้ (wago) ใช้ お คำที่มาจากภาษาจีน (kango อ่านแบบออนโยมิ) ใช้ ご
เคนโจโงะ: お・ご + รากกริยา + する
| รูปธรรมดา | เคนโจโงะ | ความหมาย |
|---|---|---|
| 送る | お送りする | ดิฉัน/ผมจะส่ง (ให้ท่าน) |
| 伝える | お伝えする | ดิฉัน/ผมจะแจ้ง (ข้อความ) |
| 連絡する | ご連絡する | ดิฉัน/ผมจะติดต่อไป |
| 説明する | ご説明する | ดิฉัน/ผมจะอธิบาย |
เทเนโงะ: พื้นฐานของความสุภาพ (ます / です)
เทเนโงะคือรากฐานที่ใช้ได้กับทุกคน ไม่ว่าจะพูดกับใครก็ตาม:
| รูปพื้นฐาน | เทเนโงะ | การใช้งาน |
|---|---|---|
| ~だ | ~です | ท้ายประโยคคำนามหรือคุณศัพท์ |
| ~する | ~します | กริยาสุภาพ |
| ~ない | ~ません | ปฏิเสธแบบสุภาพ |
| ~した | ~しました | อดีตแบบสุภาพ |
| ~なかった | ~しませんでした | ปฏิเสธอดีตแบบสุภาพ |
| はい | はい / そうです | ใช่ |
| いいえ | いいえ / ちがいます | ไม่ |
เคโงะในที่ทำงานจริง
การรับโทรศัพท์
- お電話ありがとうございます。〇〇株式会社でございます。
(ขอบคุณที่โทรมาค่ะ/ครับ บริษัท 〇〇 จำกัด ค่ะ/ครับ)
- 少々お待ちください。
(กรุณารอสักครู่ค่ะ/ครับ)
- ただいま担当者に確認いたします。
(ขออนุญาตสอบถามผู้รับผิดชอบเดี๋ยวนี้ค่ะ/ครับ)
อีเมลธุรกิจ
- お世話になっております。〇〇会社の△△と申します。
(ขอบคุณที่อุปการะเสมอมา ดิฉัน/ผมชื่อ △△ จากบริษัท 〇〇)
- ご確認のほど、よろしくお願い申し上げます。
(ขอความกรุณาตรวจสอบด้วย จะเป็นพระคุณอย่างยิ่ง)
- ご不明な点がございましたら、お気軽にお申し付けください。
(หากมีข้อสงสัยประการใด โปรดแจ้งได้โดยไม่ต้องเกรงใจ)
การเยี่ยมลูกค้า
- 本日はお時間をいただき、ありがとうございます。
(ขอบคุณที่สละเวลาให้ในวันนี้)
- よろしければ、ご説明させていただいてもよろしいでしょうか。
(หากไม่ขัดข้อง ขออนุญาตอธิบายได้ไหมคะ/ครับ)
ข้อผิดพลาดเกี่ยวกับเคโงะที่พบบ่อย
| ผิด | ถูก | เหตุผล |
|---|---|---|
| ご覧になられましたか (เคโงะซ้อน) | ご覧になりましたか | ご覧になる เป็นซนเคโงะอยู่แล้ว ไม่ต้องเติม られる |
| 先生が申しました (ครูพูดว่า (ผิด: ใช้รูปถ่อมตนกับผู้อื่น)) | 先生がおっしゃいました (ครูพูดว่า) | 申す เป็นเคนโจโงะ ใช้กับผู้อื่นไม่ได้ |
| 部長が参りました (ผู้จัดการมา (ผิด: ใช้รูปถ่อมตนกับผู้บังคับบัญชา)) | 部長がいらっしゃいました (ผู้จัดการมา) | 参る เป็นเคนโจโงะ กับผู้บังคับบัญชาต้องใช้ซนเคโงะ |
| いただいてください | お取りください / 召し上がってください | เมื่อเชิญให้ผู้อื่นรับประทาน ให้ใช้ซนเคโงะ |
💡 เคล็ดลับตัดสินในข้อสอบ
เคโงะดูซับซ้อน แต่บทบาทของทั้งสามประเภทให้โครงกระดูกแก่คุณ: ① ซนเคโงะ = ยกย่องการกระทำของ “อีกฝ่าย” (いらっしゃる = รูปให้เกียรติของ “มา/ไป/อยู่”, 召し上がる = รูปให้เกียรติของ “กิน”); ② เคนโจโงะ = ลดการกระทำของ “ตัวเอง” (参る = รูปถ่อมตนของ “มา/ไป”, 申す = รูปถ่อมตนของ “พูด”, いただく = รูปถ่อมตนของ “กิน/รับ”); ③ เทเนโงะ = です・ます (ความสุภาพพื้นฐาน ใช้ได้ทุกที่) ข้อผิดพลาดที่เกิดง่ายที่สุดคือ ทิศทาง: การกระทำของอีกฝ่ายใช้ซนเคโงะ การกระทำของตัวเองใช้เคนโจโงะ อย่าสลับกัน (✗ 部長が参る = ใช้รูปถ่อมตนกับผู้จัดการ) และหลีกเลี่ยง “เคโงะซ้อน” (お召し上がりになられる เกินพอดี) ในงานธุรกิจ ให้เชี่ยวชาญ 「いらっしゃる/なさる/おっしゃる/召し上がる (ให้เกียรติ)」 และ 「参る/いたす/申す/いただく (ถ่อมตน)」 ก็จะรับมือสถานการณ์ส่วนใหญ่ได้ สำหรับรายละเอียดเคนโจโงะ ดูคู่มือ 〈kenjougo〉
❓ คำถามที่พบบ่อย
Q: จะแยกซนเคโงะ เคนโจโงะ และเทเนโงะได้อย่างไร และใช้เมื่อไร
ดูจาก การกระทำนั้นเป็นของใคร และเป็นทางการแค่ไหน ① ซนเคโงะ = ยกย่องการกระทำของ “อีกฝ่าย (หรือผู้ที่ควรเคารพ)”: 部長がいらっしゃる (ผู้จัดการมา/อยู่ — การกระทำของอีกฝ่าย), 先生がおっしゃる (ครูพูด — การกระทำของอีกฝ่าย) ② เคนโจโงะ = ลดการกระทำของ “ตัวเอง (หรือฝ่ายของเรา)” เพื่อยกอีกฝ่ายขึ้น: 私が参ります (ฉันมา/ไป — การกระทำของฉัน), 私がご説明します (ฉันจะอธิบาย) ③ เทเนโงะ = です・ます ความสุภาพพื้นฐาน ใช้ได้ทุกที่ กับประธานใดก็ได้ (行きます, です) วิธีทดสอบ: การกระทำของอีกฝ่าย → ซนเคโงะ; การกระทำของตัวเอง → เคนโจโงะ; ความสุภาพพื้นฐาน → เทเนโงะ การสลับทิศทาง (ใช้ซนเคโงะกับตัวเอง ใช้เคนโจโงะกับอีกฝ่าย) เป็นข้อผิดพลาดที่ใหญ่ที่สุด
Q: ข้อผิดพลาดเกี่ยวกับเคโงะที่พบบ่อยที่สุดคืออะไร
มีสามแบบ: ① ทิศทางกลับกัน — ใช้ซนเคโงะกับตัวเอง (✗ 私がいらっしゃいます→○ 私が参ります) หรือใช้เคนโจโงะกับอีกฝ่าย (✗ 部長が参る→○ 部長がいらっしゃる) จำไว้ว่า “อีกฝ่าย = ให้เกียรติ ตัวเอง = ถ่อมตน” ② เคโงะซ้อน (เกินพอดี) — ซ้อนสองชั้นบนการกระทำเดียว (✗ お召し上がりになられる, ✗ おっしゃられる) ชั้นเดียวก็พอ ③ คนในกลุ่มเดียวกันเมื่อพูดกับคนนอก — เมื่อพูดกับคนนอกถึงคนในบริษัทของตัวเอง (หัวหน้าของคุณ) หัวหน้าต้องใช้รูปถ่อมตน (✗ 部長がおっしゃった → พูดกับคนนอก ○ 部長が申しました) เพราะเมื่อเทียบกับคนนอก “บริษัทของเรา” คือ “ฝ่ายของเรา” สามข้อนี้เป็นกับดักเคโงะที่พบบ่อยที่สุด โดยเฉพาะในงานธุรกิจ (สำหรับรายละเอียดเคนโจโงะ ดูคู่มือ 〈kenjougo〉)
🖊️แบบทดสอบฝึกทำ
「田中部長がいらっしゃいます」 เป็นเคโงะประเภทใด
- (A) ภาษาธรรมดา
- (B) ภาษาถ่อมตน (เคนโจโงะ)
- (C) ภาษาสุภาพ (เทเนโงะ)
- (D) ภาษาให้เกียรติ (ซนเคโงะ)
「私がご説明___」 เติมรูปถ่อมตน
- (A) なさいます
- (B) めしあがります
- (C) いたします
- (D) おっしゃいます
ใน 「お客様のご都合はいかがでしょうか」 คำว่า 「いかが」 หมายความว่าอะไร
- (A) อย่างไร (สุภาพ)
- (B) ทำไม
- (C) ที่ไหน
- (D) เมื่อไร
เปลี่ยน 「先生が言いました」 เป็นรูปให้เกียรติ
- (A) 先生が申しました
- (B) 先生がおっしゃいました
- (C) 先生が存じました
- (D) 先生が伺いました
ข้อใดเป็นเคโงะซ้อน (การใช้ที่ไม่ถูกต้อง)
- (A) おっしゃいます
- (B) いただきます
- (C) おっしゃられます
- (D) ございます