「〜ではあるまいし」: ไม่ใช่ว่า 〜 สักหน่อย (ก็เลย…) (N1)

「子供ではあるまいし、自分で決めなさい」 — ใช้ ‘ไม่ใช่ว่า 〜 สักหน่อย’ เพื่อตำหนิหรือชี้ว่าพฤติกรรมของใครบางคนไม่เหมาะสม

「子供ではあるまいし、自分で決めなさい」 — ไม่ใช่เด็กแล้ว ก็รู้จักใช้เหตุผลหน่อยสิ

การให้เหตุผลที่แฝงการตำหนิเล็กน้อย: 「子供ではあるまいし、自分のことは自分で決めなさい」 (ไม่ใช่เด็กสักหน่อย เรื่องของตัวเองก็ตัดสินใจเองสิ) — 「〜ではあるまいし」 = ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (ก็เลย…) ใช้ “ปฏิเสธสถานะหรือสถานการณ์บางอย่างเป็นข้อสมมติฐานก่อน แล้วจึงยกคำตำหนิ คำติเตียน หรือคำแนะนำขึ้นมา” มีน้ำเสียงหงุดหงิดแบบให้เหตุผล บทความนี้อธิบายความรู้สึกของมัน ที่มาแบบภาษาเขียนของ 「あるまい」 และการแยกจาก 「わけではない」

หัวใจหลัก: พูดว่า ‘ไม่ใช่ว่า ~’ ก่อน แล้วจึงให้เหตุผลหรือตำหนิ

「คำนาม + ではあるまいし」 หมายความว่า “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (ก็เลย…)” — ปฏิเสธสมมติฐานก่อน แล้วจึงยกคำตำหนิ คำแนะนำ หรือเหตุผลที่ตามมา:

ความรู้สึก: 「あるまい」 คือ การคาดเดาเชิงปฏิเสธแบบภาษาเขียน ของ 「ないだろう (คงไม่ใช่ ~)」 ดังนั้น 「ではあるまいし」 = “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (คงไม่ใช่ ~ หรอกนะ)” ปฏิเสธ สถานะ/สถานการณ์บางอย่าง เป็นสมมติฐานก่อน แล้วนำไปสู่ คำตำหนิ คำติเตียน คำแนะนำ ว่า “(ในเมื่อไม่ใช่ ~ ก็) ควร…/ทำไมยัง…” มีน้ำเสียง หงุดหงิด เหตุผล และตำหนิเล็กน้อย ตรงกับสำนวนว่า “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย, ก็ไม่ใช่ ~ นี่นา (ทำไมยัง…/ก็ควร…)”

วิธีเชื่อมต่อ

คำที่อยู่ข้างหน้ารูปแบบตัวอย่าง
คำนามคำนาม + ではあるまいし子供ではあるまいし
รูปธรรมดารูปธรรมดา + ではあるまいし知らないわけではあるまいし
ภาษาพูดคำนาม + じゃあるまいし子供じゃあるまいし

ตามหลัง คำนาม (子供・新人・神様) หรือรูปธรรมดา ในภาษาพูดจะย่อเป็น 「じゃあるまいし」 ตามด้วย คำตำหนิ คำติเตียน คำแนะนำ หรือเหตุผล (〜なさい・〜な・〜べきだ・〜んだから)

ตัวอย่างการใช้

⚠️ กับดักที่ควรระวัง

① แก่นคือ ‘ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย ก็เลย…’ ด้วยน้ำเสียงตำหนิ/ให้เหตุผล 「〜ではあるまいし」 ไม่ใช่การปฏิเสธแบบเป็นกลาง แต่มี น้ำเสียง ที่ชัดเจนมาก — ปฏิเสธสมมติฐานก่อนว่า “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย” แล้วนำไปสู่ คำตำหนิ คำติเตียน คำแนะนำ: “(เธอ) ไม่ใช่ ~ สักหน่อย (ทำไมยังเป็นอย่างนี้/ก็ควรทำอย่างนั้นสิ)” มีรสชาติของ ความหงุดหงิด การให้เหตุผล การตำหนิหรือไม่เห็นด้วยเล็กน้อย: 子供ではあるまいし (ไม่ใช่เด็กสักหน่อย — นัยว่า “โตแล้ว ทำไมยัง…”), 新人ではあるまいし (ไม่ใช่มือใหม่สักหน่อย — “ทำงานมานานแล้ว ทำไมยังพลาดแบบนี้”) ดังนั้นแทบทุกครั้งจะตามด้วย คำติเตียน (〜な), คำแนะนำ (〜なさい・〜たら) หรือเหตุผลที่ระบุ (〜んだから・〜はずだ) ตรงกับสำนวนว่า “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (ทำไมยัง…/ก็ควร…)” วิธีทดสอบ: ถ้าจะพูดด้วยการตำหนิเล็กน้อยว่า “(เธอ) ไม่ใช่ ~ สักหน่อย (ก็เลย…)” → ではあるまいし

② ต่อกับคำนาม + ではあるまいし ภาษาพูดคือ 「じゃあるまいし」 ต้องเชื่อมให้ถูกต้อง ส่วนใหญ่ตามหลัง คำนาม (子供・新人・神様・プロ) และต่อกับรูปธรรมดาได้ (〜わけではあるまいし) ในภาษาพูดจะย่อเป็น 「じゃあるまいし」 (では→じゃ): 子供じゃあるまいし (ภาษาพูด) เป็น สำนวนที่ใช้เป็นคู่ตายตัว — ต้องมีส่วนตาม “ก็เลย…” (คำติเตียน/คำแนะนำ/เหตุผล) เสมอ จะหยุดแค่ 「子供ではあるまいし」 ไม่ได้ เคล็ดจำ: คำนาม + ではあるまいし (ภาษาพูด じゃあるまいし) + (คำติเตียน/คำแนะนำ)

③ 「あるまい」 คือการคาดเดาเชิงปฏิเสธแบบภาษาเขียน (= ないだろう) — อย่าอ่านผิด 「あるまい」 ใน 「ではあるまいし」 คือกริยาช่วยภาษาเขียน 「まい」 ที่ต่อกับ 「ある」 หมายถึง “ないだろう (คงไม่ใช่/คงไม่เป็น)” ซึ่งเป็น การคาดเดาเชิงปฏิเสธ ดังนั้น 「〜ではあるまい」 ตามตัวอักษรคือ “คงไม่ใช่ ~” และเมื่อต่อกับ 「し」 ที่แสดงเหตุผล/ความขัดแย้ง 「〜ではあるまいし」 = “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (ในเมื่อคงไม่ใช่ ~ ก็…)” โปรดสังเกตว่า 「あるまい」 เป็น รูปปฏิเสธ (ไม่ใช่รูปบอกเล่า) — อย่าเข้าใจผิดว่าเป็น “มี” เพียงเพราะมีคำว่า 「ある」 ในทำนองเดียวกัน 「まい」 ยังแสดงเจตนาปฏิเสธได้ (จะไม่ ~ เด็ดขาด) เช่นใน 「二度と行くまい (จะไม่ไปอีกเด็ดขาด)」 แต่ใน 「ではあるまいし」 เป็น การคาดเดาเชิงปฏิเสธ (คงไม่ใช่) วิธีทดสอบ: เมื่อเห็น 「ではあるまいし」 ให้อ่านเป็น “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (ก็เลย…)” โดย 「あるまい」 = 「ではない(だろう)」

🔄 เปรียบเทียบ: ではあるまいし/わけではない/じゃあるまいし/まい

รูปแบบความรู้สึกตัวอย่าง
〜ではあるまいしไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (ก็เลย…) ตำหนิ/ให้เหตุผล子供ではあるまいし
〜わけではないไม่ใช่ว่า ~ ไม่ได้หมายความว่า ~ (ปฏิเสธข้อสรุปที่อนุมานตามปกติ)嫌いなわけではない (ไม่ใช่ว่าไม่ชอบ)
〜じゃあるまいし= ではあるまいし (ภาษาพูด)子供じゃあるまいし
〜まいคงจะไม่ ~/จะไม่ ~ เด็ดขาด (การคาดเดาเชิงปฏิเสธ/เจตนาปฏิเสธแบบภาษาเขียน)二度と行くまい

ข้อที่สับสนง่าย: 「〜ではあるまいし」 = ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (ก็เลย…) (ปฏิเสธสมมติฐานก่อน แล้วยกคำตำหนิ/คำติเตียน/คำแนะนำ ด้วยน้ำเสียงหงุดหงิดแบบให้เหตุผล); 「〜わけではない」 = ไม่ใช่ว่า ~ ไม่ได้หมายความว่า ~ (ปฏิเสธข้อสรุปที่อนุมานตามปกติ ไม่มีการตำหนิ); 「〜じゃあるまいし」 = รูปภาษาพูดของ ではあるまいし; 「〜まい」 = คงจะไม่ ~ (การคาดเดาเชิงปฏิเสธ)/จะไม่ ~ เด็ดขาด (เจตนาปฏิเสธ) (ที่มาของ 「あるまい」) ถ้าเป็น “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย” เชิงตำหนิให้ใช้ ではあるまいし ถ้าเป็น “ไม่ใช่ว่า ~” ธรรมดาให้ใช้ わけではない

💡 สิ่งเดียวที่ต้องจำ

「〜ではあるまいし」 = ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (ก็เลย…) — มีสามประเด็น: ① แก่นคือ “ปฏิเสธสมมติฐานก่อน แล้วยกคำตำหนิ/เหตุผล” — น้ำเสียงหงุดหงิดและแฝงการตำหนิเล็กน้อย ตามด้วยคำติเตียน (〜な)/คำแนะนำ (〜なさい)/เหตุผล (〜んだから); ② ต่อกับคำนาม (ภาษาพูด じゃあるまいし) และมีส่วนตามเสมอ; ③ 「あるまい」 คือการคาดเดาเชิงปฏิเสธแบบภาษาเขียน (= ないだろう) รูปแบบนี้มีรสชาติ “ผู้ใหญ่/คนที่ผ่านมาก่อนกำลังพูดให้เหตุผล” จริง ๆ — 「子供ではあるまいし」 「新人ではあるまいし」 แฝงความอ่อนใจและตำหนิแบบ “ผ่านจุดนี้มาแล้ว ทำไมยัง…” ถ้าจะเร่งคนอื่นด้วยความรู้สึกว่า “เธอไม่ใช่ ~ แล้ว โตสักที” 「〜ではあるまいし」 เห็นภาพชัดที่สุด แต่เพราะน้ำเสียงแฝงการตำหนิ จึงควรใช้อย่างระมัดระวังกับผู้บังคับบัญชาหรือในโอกาสที่เป็นทางการ

❓ คำถามที่พบบ่อย

Q: ทำไม 「ではあるまいし」 จึงมีน้ำเสียงตำหนิ? ใช้ในโอกาสที่เป็นทางการได้หรือไม่?

ที่มีน้ำเสียงตำหนิเพราะ โครงสร้างของมันเองคือ “ปฏิเสธข้ออ้าง/สมมติฐานของอีกฝ่ายก่อน แล้วจึงให้เหตุผล” 「〜ではあるまいし」 พูดว่า “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย” ก่อน (ปฏิเสธสถานะ/สถานการณ์ที่อาจใช้เป็นข้ออ้างได้) แฝงว่า “ในเมื่อไม่ใช่ ~ (สถานการณ์ที่พอให้อภัยได้นั้น) ก็ไม่มีเหตุผลที่จะทำตัวแบบนี้” แล้วนำไปสู่ คำตำหนิหรือคำแนะนำ: 子供ではあるまいし、泣くな (ไม่ใช่เด็กสักหน่อย อย่าร้องไห้ — “เด็กร้องไห้ยังพอเข้าใจ แต่โตแล้วยังร้อง ไม่ควร”), 新人ではあるまいし、ミスするな (ไม่ใช่มือใหม่สักหน่อย อย่าพลาด — “มือใหม่พลาดยังให้อภัยได้ แต่เป็นคนเก่าแล้วไม่ควรพลาด”) ตรรกะของมันคือ “ถอด ‘ข้อสมมติฐานที่ช่วยแก้ตัว’ ออกก่อน เพื่อเน้นว่า ‘เธอไม่มีเหตุผลที่จะทำตัวแบบนี้’” จึงมีความหงุดหงิด การตำหนิ และรสชาติของการให้เหตุผลอยู่ในตัวโดยธรรมชาติ ดังนั้น จึงควรใช้อย่างระมัดระวังมากในโอกาสทางการหรือกับผู้บังคับบัญชา/ผู้ใหญ่ — การพูด 「〜ではあるまいし」 กับผู้ใหญ่จะดูหยาบคายมาก (เหมือนกำลังสั่งสอนเขา) เหมาะกว่าที่จะใช้ ในหมู่เพื่อนร่วมรุ่น รุ่นน้อง คนสนิท เป็นคำเตือนด้วยความอ่อนใจ หรือใช้เยาะตัวเอง (自分は天才ではあるまいし = ไม่ใช่อัจฉริยะสักหน่อย) วิธีทดสอบ: ถ้าจะตักเตือนเพื่อนร่วมรุ่น/รุ่นน้องด้วยความรู้สึกว่า “เธอไม่ใช่ ~ แล้ว ควร…” → ใช้ได้; กับเจ้านาย ผู้ใหญ่ หรือในโอกาสทางการ → หลีกเลี่ยง ให้เปลี่ยนเป็นสำนวนที่เป็นกลาง (เช่น 「〜ですから、〜」)

Q: 「子供ではあるまいし」 กับ 「子供ではないのだから」 ความหมายเหมือนกันหรือไม่?

ใกล้เคียงกัน (ทั้งคู่คือ “ไม่ใช่เด็กแล้ว ก็เลย…”) แต่น้ำเสียงและระดับภาษาต่างกัน 「子供ではあるまいし」 = ไม่ใช่เด็กสักหน่อย (หงุดหงิด ตำหนิ ให้เหตุผล น้ำเสียงหนักกว่า): 「ではあるまいし」 ใช้ 「あるまい (คงไม่ใช่)」 แบบภาษาเขียน มีน้ำเสียงที่ หนักแน่นกว่าและเต็มไปด้วยความรู้สึก แฝงการตำหนิแบบ “อ่อนใจและค่อนข้างหงุดหงิด” ชัดเจน: 子供ではあるまいし、いい加減にしなさい (ไม่ใช่เด็กสักหน่อย เลิกเสียที — น้ำเสียงหนัก ตำหนิ) เป็น การให้เหตุผลที่เต็มไปด้วยอารมณ์ 「子供ではないのだから」 = ในเมื่อไม่ใช่เด็ก (การระบุเหตุผลอย่างเป็นกลางและสงบกว่า): เป็น “ในเมื่อไม่ใช่ ~ ก็…” ที่เรียบมาก อธิบายเหตุผลอย่างสงบด้วย 「のだから (ので + เน้น)」 ไม่ได้ตำหนิเป็นพิเศษ น้ำเสียงเป็นกลางกว่ามาก: 子供ではないのだから、自分で判断できるはずだ (ในเมื่อไม่ใช่เด็กแล้ว ก็ควรตัดสินใจเองได้ — ระบุเหตุผลอย่างเป็นกลาง) ความต่างคือ 「ではあるまいし」 แฝงความหงุดหงิด การตำหนิ ความรู้สึก (ภาษาเขียน น้ำเสียงหนัก); 「ではないのだから」 ระบุเหตุผลอย่างเป็นกลางและสงบ (ภาษาพูด น้ำเสียงเบา) วิธีทดสอบ: ถ้าจะพูดด้วยความรู้สึกและตำหนิว่า “(เธอ) ไม่ใช่ ~ สักหน่อย แล้วยัง…” → ではあるまいし; ถ้าจะพูดเพียง อย่างสงบและเป็นกลาง ว่า “ในเมื่อไม่ใช่ ~ ก็…” → ではないのだから โปรดสังเกตทิศทาง: 「ではあるまいし」 ตามหลัง “สถานะที่ถูกปฏิเสธซึ่งใช้เป็นข้ออ้างได้” จึงเป็น 「子供ではあるまいし (ไม่ใช่เด็กสักหน่อย)」 เพื่อตำหนิผู้ใหญ่ที่ทำตัวเหมือนเด็ก สรุปคือ ถ้าจะตำหนิด้วยอารมณ์ใช้ 「ではあるまいし」 ถ้าจะบอกเหตุผลอย่างสงบใช้ 「ではないのだから」 — น้ำหนักของน้ำเสียงต่างกัน

🖊️แบบทดสอบฝึกทำ

  1. 「赤ん坊___、泣けば済むと思うな。」(ไม่ใช่ทารกสักหน่อย)

    • (A) ばかりに
    • (B) であれば
    • (C) どころか
    • (D) ではあるまいし
  2. 「ではあるまいし」の後件に来やすいのは?

    • (A) คำตำหนิ/คำแนะนำ/ความเห็น
    • (B) ความขอบคุณ
    • (C) เวลาล้วน ๆ
    • (D) ข้อมูลเชิงภววิสัย
  3. 「子供ではあるまいし」の意味は?

    • (A) อยากเป็นเด็ก
    • (B) เป็นเด็ก
    • (C) ไม่ใช่เด็กสักหน่อย (ก็เลยควร...)
    • (D) ชอบเด็ก
  4. 「ではあるまいし」の語感は?

    • (A) แสดงความขอบคุณ
    • (B) ใช้ “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย” เป็นเหตุผลเพื่อนำไปสู่คำตำหนิ/คำแนะนำ
    • (C) แสดงเงื่อนไข
    • (D) แสดงจุดประสงค์
  5. 接法が正しいのは?

    • (A) 学生ではあるまいしを。
    • (B) 学生をではあるまいし。
    • (C) 学生だではあるまいし。
    • (D) 学生ではあるまいし、責任を持て。