「〜ではあるまいし」: ไม่ใช่ว่า 〜 สักหน่อย (ก็เลย…) (N1)
「子供ではあるまいし、自分で決めなさい」 — ใช้ ‘ไม่ใช่ว่า 〜 สักหน่อย’ เพื่อตำหนิหรือชี้ว่าพฤติกรรมของใครบางคนไม่เหมาะสม
「子供ではあるまいし、自分で決めなさい」 — ไม่ใช่เด็กแล้ว ก็รู้จักใช้เหตุผลหน่อยสิ
การให้เหตุผลที่แฝงการตำหนิเล็กน้อย: 「子供ではあるまいし、自分のことは自分で決めなさい」 (ไม่ใช่เด็กสักหน่อย เรื่องของตัวเองก็ตัดสินใจเองสิ) — 「〜ではあるまいし」 = ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (ก็เลย…) ใช้ “ปฏิเสธสถานะหรือสถานการณ์บางอย่างเป็นข้อสมมติฐานก่อน แล้วจึงยกคำตำหนิ คำติเตียน หรือคำแนะนำขึ้นมา” มีน้ำเสียงหงุดหงิดแบบให้เหตุผล บทความนี้อธิบายความรู้สึกของมัน ที่มาแบบภาษาเขียนของ 「あるまい」 และการแยกจาก 「わけではない」
หัวใจหลัก: พูดว่า ‘ไม่ใช่ว่า ~’ ก่อน แล้วจึงให้เหตุผลหรือตำหนิ
「คำนาม + ではあるまいし」 หมายความว่า “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (ก็เลย…)” — ปฏิเสธสมมติฐานก่อน แล้วจึงยกคำตำหนิ คำแนะนำ หรือเหตุผลที่ตามมา:
- 子供ではあるまいし、そんなことで泣くな (ไม่ใช่เด็กสักหน่อย อย่าร้องไห้เพราะเรื่องแค่นั้นสิ)
- 新人ではあるまいし、そんな初歩的なミスをするな (ไม่ใช่มือใหม่สักหน่อย อย่าทำผิดพลาดขั้นพื้นฐานแบบนั้นสิ)
- 神様ではあるまいし、未来のことなど分かるはずがない (ไม่ใช่พระเจ้าสักหน่อย จะรู้เรื่องอนาคตได้ยังไง)
ความรู้สึก: 「あるまい」 คือ การคาดเดาเชิงปฏิเสธแบบภาษาเขียน ของ 「ないだろう (คงไม่ใช่ ~)」 ดังนั้น 「ではあるまいし」 = “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (คงไม่ใช่ ~ หรอกนะ)” ปฏิเสธ สถานะ/สถานการณ์บางอย่าง เป็นสมมติฐานก่อน แล้วนำไปสู่ คำตำหนิ คำติเตียน คำแนะนำ ว่า “(ในเมื่อไม่ใช่ ~ ก็) ควร…/ทำไมยัง…” มีน้ำเสียง หงุดหงิด เหตุผล และตำหนิเล็กน้อย ตรงกับสำนวนว่า “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย, ก็ไม่ใช่ ~ นี่นา (ทำไมยัง…/ก็ควร…)”
วิธีเชื่อมต่อ
| คำที่อยู่ข้างหน้า | รูปแบบ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| คำนาม | คำนาม + ではあるまいし | 子供ではあるまいし |
| รูปธรรมดา | รูปธรรมดา + ではあるまいし | 知らないわけではあるまいし |
| ภาษาพูด | คำนาม + じゃあるまいし | 子供じゃあるまいし |
ตามหลัง คำนาม (子供・新人・神様) หรือรูปธรรมดา ในภาษาพูดจะย่อเป็น 「じゃあるまいし」 ตามด้วย คำตำหนิ คำติเตียน คำแนะนำ หรือเหตุผล (〜なさい・〜な・〜べきだ・〜んだから)
ตัวอย่างการใช้
- 一度や二度の失敗ではあるまいし、いちいち落ち込むな。(ไม่ใช่ว่าเพิ่งล้มเหลวครั้งสองครั้งสักหน่อย อย่ามัวหดหู่กับทุกเรื่องสิ)
- プロではあるまいし、そこまで完璧を求めなくてもいい。(ไม่ใช่มืออาชีพสักหน่อย ไม่ต้องเรียกร้องความสมบูรณ์แบบขนาดนั้นก็ได้)
- 世界の終わりではあるまいし、そんなに悲観するな。(ไม่ใช่วันสิ้นโลกสักหน่อย อย่าท้อแท้ขนาดนั้นสิ)
- 独身ではあるまいし、自分一人で決めるわけにはいかない。(ไม่ใช่คนโสดสักหน่อย จะตัดสินใจคนเดียวไม่ได้)
- 初めて会うわけではあるまいし、そんなに緊張しなくても。(ไม่ใช่ว่าเพิ่งเจอกันครั้งแรกสักหน่อย ไม่ต้องตื่นเต้นขนาดนั้นก็ได้)
⚠️ กับดักที่ควรระวัง
① แก่นคือ ‘ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย ก็เลย…’ ด้วยน้ำเสียงตำหนิ/ให้เหตุผล 「〜ではあるまいし」 ไม่ใช่การปฏิเสธแบบเป็นกลาง แต่มี น้ำเสียง ที่ชัดเจนมาก — ปฏิเสธสมมติฐานก่อนว่า “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย” แล้วนำไปสู่ คำตำหนิ คำติเตียน คำแนะนำ: “(เธอ) ไม่ใช่ ~ สักหน่อย (ทำไมยังเป็นอย่างนี้/ก็ควรทำอย่างนั้นสิ)” มีรสชาติของ ความหงุดหงิด การให้เหตุผล การตำหนิหรือไม่เห็นด้วยเล็กน้อย: 子供ではあるまいし (ไม่ใช่เด็กสักหน่อย — นัยว่า “โตแล้ว ทำไมยัง…”), 新人ではあるまいし (ไม่ใช่มือใหม่สักหน่อย — “ทำงานมานานแล้ว ทำไมยังพลาดแบบนี้”) ดังนั้นแทบทุกครั้งจะตามด้วย คำติเตียน (〜な), คำแนะนำ (〜なさい・〜たら) หรือเหตุผลที่ระบุ (〜んだから・〜はずだ) ตรงกับสำนวนว่า “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (ทำไมยัง…/ก็ควร…)” วิธีทดสอบ: ถ้าจะพูดด้วยการตำหนิเล็กน้อยว่า “(เธอ) ไม่ใช่ ~ สักหน่อย (ก็เลย…)” → ではあるまいし
② ต่อกับคำนาม + ではあるまいし ภาษาพูดคือ 「じゃあるまいし」 ต้องเชื่อมให้ถูกต้อง ส่วนใหญ่ตามหลัง คำนาม (子供・新人・神様・プロ) และต่อกับรูปธรรมดาได้ (〜わけではあるまいし) ในภาษาพูดจะย่อเป็น 「じゃあるまいし」 (では→じゃ): 子供じゃあるまいし (ภาษาพูด) เป็น สำนวนที่ใช้เป็นคู่ตายตัว — ต้องมีส่วนตาม “ก็เลย…” (คำติเตียน/คำแนะนำ/เหตุผล) เสมอ จะหยุดแค่ 「子供ではあるまいし」 ไม่ได้ เคล็ดจำ: คำนาม + ではあるまいし (ภาษาพูด じゃあるまいし) + (คำติเตียน/คำแนะนำ)
③ 「あるまい」 คือการคาดเดาเชิงปฏิเสธแบบภาษาเขียน (= ないだろう) — อย่าอ่านผิด 「あるまい」 ใน 「ではあるまいし」 คือกริยาช่วยภาษาเขียน 「まい」 ที่ต่อกับ 「ある」 หมายถึง “ないだろう (คงไม่ใช่/คงไม่เป็น)” ซึ่งเป็น การคาดเดาเชิงปฏิเสธ ดังนั้น 「〜ではあるまい」 ตามตัวอักษรคือ “คงไม่ใช่ ~” และเมื่อต่อกับ 「し」 ที่แสดงเหตุผล/ความขัดแย้ง 「〜ではあるまいし」 = “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (ในเมื่อคงไม่ใช่ ~ ก็…)” โปรดสังเกตว่า 「あるまい」 เป็น รูปปฏิเสธ (ไม่ใช่รูปบอกเล่า) — อย่าเข้าใจผิดว่าเป็น “มี” เพียงเพราะมีคำว่า 「ある」 ในทำนองเดียวกัน 「まい」 ยังแสดงเจตนาปฏิเสธได้ (จะไม่ ~ เด็ดขาด) เช่นใน 「二度と行くまい (จะไม่ไปอีกเด็ดขาด)」 แต่ใน 「ではあるまいし」 เป็น การคาดเดาเชิงปฏิเสธ (คงไม่ใช่) วิธีทดสอบ: เมื่อเห็น 「ではあるまいし」 ให้อ่านเป็น “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (ก็เลย…)” โดย 「あるまい」 = 「ではない(だろう)」
🔄 เปรียบเทียบ: ではあるまいし/わけではない/じゃあるまいし/まい
| รูปแบบ | ความรู้สึก | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| 〜ではあるまいし | ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (ก็เลย…) ตำหนิ/ให้เหตุผล | 子供ではあるまいし |
| 〜わけではない | ไม่ใช่ว่า ~ ไม่ได้หมายความว่า ~ (ปฏิเสธข้อสรุปที่อนุมานตามปกติ) | 嫌いなわけではない (ไม่ใช่ว่าไม่ชอบ) |
| 〜じゃあるまいし | = ではあるまいし (ภาษาพูด) | 子供じゃあるまいし |
| 〜まい | คงจะไม่ ~/จะไม่ ~ เด็ดขาด (การคาดเดาเชิงปฏิเสธ/เจตนาปฏิเสธแบบภาษาเขียน) | 二度と行くまい |
ข้อที่สับสนง่าย: 「〜ではあるまいし」 = ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (ก็เลย…) (ปฏิเสธสมมติฐานก่อน แล้วยกคำตำหนิ/คำติเตียน/คำแนะนำ ด้วยน้ำเสียงหงุดหงิดแบบให้เหตุผล); 「〜わけではない」 = ไม่ใช่ว่า ~ ไม่ได้หมายความว่า ~ (ปฏิเสธข้อสรุปที่อนุมานตามปกติ ไม่มีการตำหนิ); 「〜じゃあるまいし」 = รูปภาษาพูดของ ではあるまいし; 「〜まい」 = คงจะไม่ ~ (การคาดเดาเชิงปฏิเสธ)/จะไม่ ~ เด็ดขาด (เจตนาปฏิเสธ) (ที่มาของ 「あるまい」) ถ้าเป็น “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย” เชิงตำหนิให้ใช้ ではあるまいし ถ้าเป็น “ไม่ใช่ว่า ~” ธรรมดาให้ใช้ わけではない
💡 สิ่งเดียวที่ต้องจำ
「〜ではあるまいし」 = ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย (ก็เลย…) — มีสามประเด็น: ① แก่นคือ “ปฏิเสธสมมติฐานก่อน แล้วยกคำตำหนิ/เหตุผล” — น้ำเสียงหงุดหงิดและแฝงการตำหนิเล็กน้อย ตามด้วยคำติเตียน (〜な)/คำแนะนำ (〜なさい)/เหตุผล (〜んだから); ② ต่อกับคำนาม (ภาษาพูด じゃあるまいし) และมีส่วนตามเสมอ; ③ 「あるまい」 คือการคาดเดาเชิงปฏิเสธแบบภาษาเขียน (= ないだろう) รูปแบบนี้มีรสชาติ “ผู้ใหญ่/คนที่ผ่านมาก่อนกำลังพูดให้เหตุผล” จริง ๆ — 「子供ではあるまいし」 「新人ではあるまいし」 แฝงความอ่อนใจและตำหนิแบบ “ผ่านจุดนี้มาแล้ว ทำไมยัง…” ถ้าจะเร่งคนอื่นด้วยความรู้สึกว่า “เธอไม่ใช่ ~ แล้ว โตสักที” 「〜ではあるまいし」 เห็นภาพชัดที่สุด แต่เพราะน้ำเสียงแฝงการตำหนิ จึงควรใช้อย่างระมัดระวังกับผู้บังคับบัญชาหรือในโอกาสที่เป็นทางการ
❓ คำถามที่พบบ่อย
Q: ทำไม 「ではあるまいし」 จึงมีน้ำเสียงตำหนิ? ใช้ในโอกาสที่เป็นทางการได้หรือไม่?
ที่มีน้ำเสียงตำหนิเพราะ โครงสร้างของมันเองคือ “ปฏิเสธข้ออ้าง/สมมติฐานของอีกฝ่ายก่อน แล้วจึงให้เหตุผล” 「〜ではあるまいし」 พูดว่า “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย” ก่อน (ปฏิเสธสถานะ/สถานการณ์ที่อาจใช้เป็นข้ออ้างได้) แฝงว่า “ในเมื่อไม่ใช่ ~ (สถานการณ์ที่พอให้อภัยได้นั้น) ก็ไม่มีเหตุผลที่จะทำตัวแบบนี้” แล้วนำไปสู่ คำตำหนิหรือคำแนะนำ: 子供ではあるまいし、泣くな (ไม่ใช่เด็กสักหน่อย อย่าร้องไห้ — “เด็กร้องไห้ยังพอเข้าใจ แต่โตแล้วยังร้อง ไม่ควร”), 新人ではあるまいし、ミスするな (ไม่ใช่มือใหม่สักหน่อย อย่าพลาด — “มือใหม่พลาดยังให้อภัยได้ แต่เป็นคนเก่าแล้วไม่ควรพลาด”) ตรรกะของมันคือ “ถอด ‘ข้อสมมติฐานที่ช่วยแก้ตัว’ ออกก่อน เพื่อเน้นว่า ‘เธอไม่มีเหตุผลที่จะทำตัวแบบนี้’” จึงมีความหงุดหงิด การตำหนิ และรสชาติของการให้เหตุผลอยู่ในตัวโดยธรรมชาติ ดังนั้น จึงควรใช้อย่างระมัดระวังมากในโอกาสทางการหรือกับผู้บังคับบัญชา/ผู้ใหญ่ — การพูด 「〜ではあるまいし」 กับผู้ใหญ่จะดูหยาบคายมาก (เหมือนกำลังสั่งสอนเขา) เหมาะกว่าที่จะใช้ ในหมู่เพื่อนร่วมรุ่น รุ่นน้อง คนสนิท เป็นคำเตือนด้วยความอ่อนใจ หรือใช้เยาะตัวเอง (自分は天才ではあるまいし = ไม่ใช่อัจฉริยะสักหน่อย) วิธีทดสอบ: ถ้าจะตักเตือนเพื่อนร่วมรุ่น/รุ่นน้องด้วยความรู้สึกว่า “เธอไม่ใช่ ~ แล้ว ควร…” → ใช้ได้; กับเจ้านาย ผู้ใหญ่ หรือในโอกาสทางการ → หลีกเลี่ยง ให้เปลี่ยนเป็นสำนวนที่เป็นกลาง (เช่น 「〜ですから、〜」)
Q: 「子供ではあるまいし」 กับ 「子供ではないのだから」 ความหมายเหมือนกันหรือไม่?
ใกล้เคียงกัน (ทั้งคู่คือ “ไม่ใช่เด็กแล้ว ก็เลย…”) แต่น้ำเสียงและระดับภาษาต่างกัน 「子供ではあるまいし」 = ไม่ใช่เด็กสักหน่อย (หงุดหงิด ตำหนิ ให้เหตุผล น้ำเสียงหนักกว่า): 「ではあるまいし」 ใช้ 「あるまい (คงไม่ใช่)」 แบบภาษาเขียน มีน้ำเสียงที่ หนักแน่นกว่าและเต็มไปด้วยความรู้สึก แฝงการตำหนิแบบ “อ่อนใจและค่อนข้างหงุดหงิด” ชัดเจน: 子供ではあるまいし、いい加減にしなさい (ไม่ใช่เด็กสักหน่อย เลิกเสียที — น้ำเสียงหนัก ตำหนิ) เป็น การให้เหตุผลที่เต็มไปด้วยอารมณ์ 「子供ではないのだから」 = ในเมื่อไม่ใช่เด็ก (การระบุเหตุผลอย่างเป็นกลางและสงบกว่า): เป็น “ในเมื่อไม่ใช่ ~ ก็…” ที่เรียบมาก อธิบายเหตุผลอย่างสงบด้วย 「のだから (ので + เน้น)」 ไม่ได้ตำหนิเป็นพิเศษ น้ำเสียงเป็นกลางกว่ามาก: 子供ではないのだから、自分で判断できるはずだ (ในเมื่อไม่ใช่เด็กแล้ว ก็ควรตัดสินใจเองได้ — ระบุเหตุผลอย่างเป็นกลาง) ความต่างคือ 「ではあるまいし」 แฝงความหงุดหงิด การตำหนิ ความรู้สึก (ภาษาเขียน น้ำเสียงหนัก); 「ではないのだから」 ระบุเหตุผลอย่างเป็นกลางและสงบ (ภาษาพูด น้ำเสียงเบา) วิธีทดสอบ: ถ้าจะพูดด้วยความรู้สึกและตำหนิว่า “(เธอ) ไม่ใช่ ~ สักหน่อย แล้วยัง…” → ではあるまいし; ถ้าจะพูดเพียง อย่างสงบและเป็นกลาง ว่า “ในเมื่อไม่ใช่ ~ ก็…” → ではないのだから โปรดสังเกตทิศทาง: 「ではあるまいし」 ตามหลัง “สถานะที่ถูกปฏิเสธซึ่งใช้เป็นข้ออ้างได้” จึงเป็น 「子供ではあるまいし (ไม่ใช่เด็กสักหน่อย)」 เพื่อตำหนิผู้ใหญ่ที่ทำตัวเหมือนเด็ก สรุปคือ ถ้าจะตำหนิด้วยอารมณ์ใช้ 「ではあるまいし」 ถ้าจะบอกเหตุผลอย่างสงบใช้ 「ではないのだから」 — น้ำหนักของน้ำเสียงต่างกัน
🖊️แบบทดสอบฝึกทำ
「赤ん坊___、泣けば済むと思うな。」(ไม่ใช่ทารกสักหน่อย)
- (A) ばかりに
- (B) であれば
- (C) どころか
- (D) ではあるまいし
「ではあるまいし」の後件に来やすいのは?
- (A) คำตำหนิ/คำแนะนำ/ความเห็น
- (B) ความขอบคุณ
- (C) เวลาล้วน ๆ
- (D) ข้อมูลเชิงภววิสัย
「子供ではあるまいし」の意味は?
- (A) อยากเป็นเด็ก
- (B) เป็นเด็ก
- (C) ไม่ใช่เด็กสักหน่อย (ก็เลยควร...)
- (D) ชอบเด็ก
「ではあるまいし」の語感は?
- (A) แสดงความขอบคุณ
- (B) ใช้ “ไม่ใช่ว่า ~ สักหน่อย” เป็นเหตุผลเพื่อนำไปสู่คำตำหนิ/คำแนะนำ
- (C) แสดงเงื่อนไข
- (D) แสดงจุดประสงค์
接法が正しいのは?
- (A) 学生ではあるまいしを。
- (B) 学生をではあるまいし。
- (C) 学生だではあるまいし。
- (D) 学生ではあるまいし、責任を持て。