“〜ことにする・〜ことになる”: การตัดสินใจ แบบเชิงรุกและเชิงรับ (N4)

「勉強することにした」vs「異動することになった」 — ฉันตัดสินใจเอง vs เรื่องถูกกำหนดมาให้ (+ ている: นิสัยของฉัน vs กฎระเบียบ)

「留学することにした」 vs 「留学することになった」 — ฉันตัดสินใจ vs เรื่องลงเอยเป็นเช่นนั้น

「来年、留学することにした」 (ฉันตัดสินใจจะไปเรียนต่อต่างประเทศปีหน้า) vs 「留学することになった」 (ถูกกำหนดให้ไปเรียนต่อต่างประเทศ) — เหตุการณ์เดียวกัน แต่แบบแรกคือ การตัดสินใจด้วยตัวเอง (ことにする) ส่วนแบบหลังคือ การจัดการหรือผลที่เกิดจากภายนอก (ことになる) ทั้งสองแบบแสดง “การตัดสินใจ” ต่างกันที่ ใครเป็นผู้ตัดสินใจ: ことにする = ฉันตัดสินใจเอง; ことになる = เรื่องลงเอยเป็นเช่นนั้น (ถูกจัดการให้ หรือเป็นไปโดยธรรมชาติ) บทความนี้จะแยกให้เห็นด้วยแนวคิด “เชิงรุก vs เชิงรับ”

หัวใจสำคัญ: ことにする (ตัดสินใจเอง) vs ことになる (ถูกกำหนดมา)

วิธีทดสอบ: ถ้าผู้ตัดสินใจคือ ตัวเอง → ことにする; ถ้าเป็น แรงภายนอก กฎระเบียบ หรือผลลัพธ์ → ことになる

วิธีเชื่อมคำ

รูปแบบความหมายตัวอย่าง
กริยารูปพจนานุกรม + ことにする(ฉัน) ตัดสินใจจะทำ行くことにする (ตัดสินใจจะไป)
กริยารูป ない + ことにする(ฉัน) ตัดสินใจจะไม่ทำ行かないことにする (ตัดสินใจจะไม่ไป)
กริยารูปพจนานุกรม + ことになるลงเอยเป็น ~行くことになる (ถูกกำหนดให้ไป)
〜ことにしている(นิสัย) ถือเป็นกฎส่วนตัวว่า毎朝走ることにしている (ถือเป็นกิจวัตรว่าจะวิ่งทุกเช้า)

ประโยคตัวอย่าง

⚠️ จุดที่ผู้เรียนมักพลาด

① อย่าสลับเชิงรุก/เชิงรับ ถ้าเป็นความตั้งใจของตัวเอง → ことにする (留学することにした = ฉันตัดสินใจเอง); ถ้าบริษัท กฎระเบียบ หรือผลลัพธ์เป็นผู้กำหนด → ことになる (留学することになった = ลงเอยเป็นเช่นนั้น) ภาษาไทยอาจใช้คำว่า “ตัดสินใจ” กับทั้งสองแบบ แต่ภาษาญี่ปุ่นแยกเชิงรุก/เชิงรับชัดเจน

② 「ことになる」 นุ่มนวลและสุภาพกว่า แม้เป็นการตัดสินใจของตัวเอง คนญี่ปุ่นก็มักใช้ ことになる เพื่อลดความเป็นตัวเองลงและฟังดูถ่อมตน (結婚することになりました = ฉันจะแต่งงาน — นุ่มนวลกว่า ことにした) สะท้อนนิสัยที่ “ไม่เน้นตัวเอง”

③ 「ことにしている」 = นิสัย “ทำต่อเนื่องมาตั้งแต่ตัดสินใจ” (毎日走ることにしている = ถือเป็นกิจวัตรว่าจะวิ่งทุกวัน) ต่างจาก 「ことにした」 ที่เป็นการตัดสินใจครั้งเดียว

🔄 เปรียบเทียบ: ことにする/ことになる/つもり

รูปแบบน้ำเสียงตัวอย่าง
〜ことにするฉันตัดสินใจ (ตัดสินใจ ณ ตอนนี้)行くことにする (ตัดสินใจจะไป)
〜ことになるถูกกำหนดมา/ลงเอยเป็น行くことになる (ถูกกำหนดให้ไป)
〜ことにしているนิสัยที่เกิดหลังตัดสินใจ走ることにしている (ถือเป็นกิจวัตรว่าจะวิ่ง)
〜つもりตั้งใจ (ยังไม่ได้ตัดสินใจแน่ชัด)行くつもり

ตัดสินใจเอง → ことにする, ถูกกำหนดมา → ことになる, กลายเป็นนิสัยที่ทำเป็นประจำ → ことにしている, ยังแค่ตั้งใจ → つもり

💡 หัวใจสำคัญในการใช้งาน

สำหรับคู่นี้ ให้จำคำถามว่า “ใครเป็นผู้ตัดสินใจ”: ความตั้งใจของตัวเอง → ことにする (留学することにした); แรงภายนอก/ผลลัพธ์เป็นผู้กำหนด → ことになる (転勤することになった) อีกจุดที่เป็นเอกลักษณ์แบบญี่ปุ่นคือ แม้เป็นการตัดสินใจของตัวเอง คนญี่ปุ่นก็มักจงใจใช้ 「ことになりました」 (結婚することになりました) เพื่อลดความเป็นตัวเองและฟังดูเป็นกลางและถ่อมตน — เป็นวัฒนธรรมการใช้ภาษาที่ควรนำไปใช้เพื่อให้พูดญี่ปุ่นได้อย่างมีมารยาท นอกจากนี้ 「ことにしている」 คือ “นิสัยที่เกิดหลังจากตัดสินใจ” อย่าสับสนกับ ことにした ที่เป็นการตัดสินใจครั้งเดียว

❓ คำถามที่พบบ่อย

Q: 「留学することにした」 กับ 「留学することになった」 ต่างกันอย่างไร?

ต่างกันที่ ใครเป็นผู้ตัดสินใจ 「留学することにした」 = ฉันตัดสินใจเอง ว่าจะไปเรียนต่อต่างประเทศ (เจตนาเชิงรุก); 「留学することになった」 = ลงเอยเป็น ว่าฉันจะไปเรียนต่อต่างประเทศ (เชิงรับ หรือเป็นการลดความเป็นตัวเอง) แบบแรกเน้นเจตจำนงของตน แบบหลังเน้นว่า “เรื่องก็เป็นอย่างนั้นแหละ”

Q: ถ้าตัดสินใจเอง ทำไมคนญี่ปุ่นถึงใช้ 「ことになりました」?

นี่คือความอ้อมค้อมแบบญี่ปุ่น การใช้ 「ことになりました」 เปลี่ยนจาก “ฉันตัดสินใจ” เป็น “เรื่องลงเอยเป็นเช่นนี้” ซึ่ง ลดความเด่นของตัวเอง ฟังดูถ่อมตนและเป็นกลาง (結婚することになりました = ฉันจะแต่งงาน) แม้เป็นการตัดสินใจของตัวเอง แบบนี้ก็ดูไม่โอ้อวดและมีมารยาทกว่า 「ことにした」 โดยเฉพาะเวลาประกาศต่อหน้าคนอื่น

🖊️แบบทดสอบฝึกทำ

  1. 「来月から、毎日英語を勉強___。」 (ฉันตัดสินใจเองว่าจะเรียนภาษาอังกฤษทุกวัน)

    • (A) することになった
    • (B) することにした
    • (C) することだ
    • (D) するようになった
  2. 「社内の新ルールで、全員スーツを着てくる___。」 (กฎของบริษัทกำหนดให้ใส่สูท)

    • (A) ことにした
    • (B) ことにしている
    • (C) ことになっている
    • (D) ことにある
  3. 「私は寝る前に日記を書く___。」 (ฉันถือเป็นนิสัยว่าจะเขียนไดอารีก่อนนอน)

    • (A) ことにしている
    • (B) ことになっている
    • (C) ことにした
    • (D) ことになった
  4. 「来年の春、田中さんが大阪支社に異動する___。」 (บริษัทเป็นผู้ตัดสินใจเรื่องการย้ายงาน ไม่ใช่ความต้องการของเขาเอง)

    • (A) ことにした
    • (B) ことにしている
    • (C) ことになった
    • (D) ことになっている
  5. ข้อใดต่อไปนี้ใช้ได้ถูกต้อง?

    • (A) 上司に言われて、参加することにした。 (หัวหน้าบอกให้ แต่ตัดสินใจเองว่าจะเข้าร่วม)
    • (B) 上司に言われて、参加することになった。 (หัวหน้าเป็นผู้ตัดสินใจ ฉันยอมรับ)
    • (C) 上司に言われて、参加することになっている。 (ต้องไปตามกฎระเบียบ)
    • (D) ถูกต้องทั้งสามข้อ แต่น้ำเสียงต่างกัน