ความหมายของ 「にあたって・にあたり」 — ในโอกาสที่ 〜 (ทางการ) (JLPT N1)

“ขอกล่าวสักสองสามคำในโอกาสเปิดงาน” — สำนวนทางการสำหรับการเริ่มต้นสิ่งสำคัญ พร้อมตัวอย่าง (JLPT N1)

「開会にあたって、一言ご挨拶を」 — ในจังหวะที่เริ่มต้นหรือเผชิญหน้ากับกิจสำคัญ

ในพิธีเปิดงาน การแต่งตั้ง หรือการออกเดินทางอย่างเป็นทางการ มักได้ยินประโยคอย่าง 「開会にあたって、一言ご挨拶申し上げます (ในโอกาสเปิดประชุม ขออนุญาตกล่าวทักทายสักสองสามคำ).」 「〜にあたって/〜にあたり」 = ในโอกาสที่ (เริ่มต้น หรือเผชิญหน้ากับ) ~, ณ เวลาที่ ~ เป็นสำนวนที่เป็นทางการและเคร่งขรึมสำหรับการเผชิญหน้ากับเรื่องสำคัญหรือโอกาสพิเศษ บทความนี้อธิบายแก่นของ “โอกาสสำคัญ + ในโอกาสนี้” การใช้แบบฉบับในช่วงเปิดงานอย่างเป็นทางการ และการแยกจาก 「に際して」「において」

หัวใจสำคัญ: ในโอกาสที่ (เริ่มต้น หรือเผชิญหน้ากับ) ~, ณ จุดสำคัญของ ~

「คำนาม/รูปพจนานุกรมของคำกริยา + にあたって(にあたり)」 หมายถึง “ในโอกาสที่ (เริ่มต้น หรือเผชิญหน้ากับ) ~, ณ เวลาที่ ~” — ใช้เมื่อเผชิญหน้ากับเรื่องสำคัญ เรื่องพิเศษ หรือจุดเปลี่ยน ให้ความรู้สึกเป็นทางการและเคร่งขรึม:

ความรู้สึก: แก่นคือ “ณ จุดสำคัญของ ~, ขณะเผชิญหน้ากับ ~” ใช้เฉพาะกับโอกาสสำคัญ พิเศษ และเป็นทางการ (การเปิดงาน การแต่งตั้ง การออกเดินทาง การสำเร็จการศึกษา การต้อนรับปีใหม่ การเริ่มโครงการใหม่) มักอยู่ก่อนคำทักทาย ปณิธาน คำขอบคุณ หรือข้อควรระวัง เป็นสำนวนเปิดอย่างเป็นทางการแบบฉบับ 「にあたり」 เป็นรูปที่เป็นภาษาเขียนมากกว่า 「にあたって」 เล็กน้อย ในภาษาไทยใกล้เคียงกับ “ในโอกาสที่ ~”, “ในการ ~”, “ณ โอกาส ~”

กฎการต่อคำ

ต่อกับรูปแบบตัวอย่าง
คำนามคำนาม + にあたって/にあたり開会にあたって
รูปพจนานุกรมของคำกริยา〜(する)にあたって出発するにあたり

ตามหลังคำนามหรือรูปพจนานุกรมของคำกริยา (開会にあたって, 留学するにあたって) 「にあたって」 ใช้ทั่วไปกว่า ส่วน 「にあたり」 เป็นภาษาเขียนมากกว่าเล็กน้อย (มักพบในคำกล่าวและเอกสารราชการ) ส่วนใหญ่ตามด้วยคำทักทาย ปณิธาน คำขอบคุณ ข้อความที่จะกล่าว หรือข้อควรระวัง (〜にあたって、一言申し上げます/決意を新たにする)

ตัวอย่างการใช้งาน

⚠️ กับดักที่ควรหลีกเลี่ยง

① ใช้กับโอกาสสำคัญ พิเศษ และเป็นทางการ ไม่ใช่เรื่องจุกจิกในชีวิตประจำวัน นี่คือข้อจำกัดด้านความรู้สึกที่สำคัญของ 「にあたって」 ใช้เฉพาะกับเรื่องหรือจุดเปลี่ยนที่สำคัญ พิเศษ และเป็นทางการ — การเปิดงาน การแต่งตั้ง การออกเดินทาง การสำเร็จการศึกษา การลงนาม การต้อนรับปีใหม่ การเริ่มโครงการใหม่ ซึ่งเป็นโอกาสที่มีน้ำหนัก ให้ความรู้สึกเป็นทางการและเคร่งขรึม ไม่ใช้กับการกระทำจุกจิกในชีวิตประจำวัน: 「毎朝ご飯を食べるにあたって (×, การกินข้าวเช้าเป็นเรื่องจุกจิกประจำวัน ไม่ “สำคัญและเป็นทางการ” พอ)」「トイレに行くにあたって (×)」 จะฟังไม่เป็นธรรมชาติ สำหรับ “เมื่อ ~, ในเวลาที่ ~” ที่เป็นเรื่องจุกจิกในชีวิตประจำวัน ให้ใช้ 「〜とき」 วิธีทดสอบ: เมื่อเผชิญกับเรื่องหรือจุดเปลี่ยนที่สำคัญ เป็นทางการ และพิเศษ (การประชุม/การแต่งตั้ง/การออกเดินทาง) → にあたって; “เมื่อ ~” จุกจิกในชีวิตประจำวัน → ใช้ とき

② แยกจาก 「に際して」 (จริง ๆ ใกล้กันมาก ส่วนใหญ่ใช้แทนกันได้) 「にあたって」 กับ 「に際して」 ต่างแปลว่า “ในโอกาสที่ ~” ความรู้สึกใกล้กันมาก ส่วนใหญ่ใช้แทนกันได้ ทั้งคู่ใช้กับโอกาสสำคัญที่เป็นทางการ ความต่างเล็กน้อยคือ 「〜にあたって」 เอนไปทาง “ช่วงที่เผชิญหน้าหรือเริ่มต้นเรื่องสำคัญ” (แฝงนัยกระตือรือร้นว่า “เผชิญหน้ากับเรื่องนี้ เพื่อเรื่องนี้” มักอยู่ก่อนปณิธาน การเตรียมตัว หรือคำกล่าว): 開業にあたって、決意を述べる (ในโอกาสเปิดกิจการ กล่าวถึงปณิธาน) 「〜に際して」 เอนไปทาง “ในเวลาที่ ~ เกิดขึ้นพอดี” (เป็น “จังหวะ โอกาส” ล้วน ๆ มากกว่า ดู 〈に際して〉): 卒業に際して、記念品を贈る (ในโอกาสสำเร็จการศึกษา มอบของที่ระลึก) ทั้งสองใช้แทนกันได้ในสถานการณ์ที่เป็นทางการส่วนใหญ่ (開会にあたって ≒ 開会に際して) วิธีทดสอบ: ใช้ได้ทั้งคู่ โดย 「にあたって」 เอนไปทาง “เผชิญหน้า เริ่มต้น” เล็กน้อย ส่วน 「に際して」 เอนไปทาง “จังหวะล้วน ๆ” เล็กน้อย เมื่อไม่แน่ใจ ในสถานการณ์ที่เป็นทางการใช้ได้ทั้งสอง

③ แยกจาก 「において」 — にあたって คือ ‘จังหวะ ในโอกาส’ ส่วน において คือ ‘สถานที่ ขอบเขต’ ทั้งคู่เป็นภาษาเขียนมากกว่า แต่ความหมายต่างกัน อย่าสับสน 「〜にあたって」 = ในโอกาสที่ ~, ณ เวลาที่ ~ (จังหวะ จุดหนึ่งของเวลา): 開会にあたって (ในโอกาสเปิดประชุม — “จังหวะของการเปิดประชุม”), 留学するにあたって (ในโอกาสที่จะไปเรียนต่อต่างประเทศ — “เวลาที่จะไปเรียนต่อต่างประเทศ”) หมายถึง “จังหวะ ช่วงเวลาที่เผชิญหน้ากับบางสิ่ง” 「〜において」 = ใน ~ (สถานที่ เวลา ขอบเขต แง่มุม) (ดู 〈において〉): 会議において (ในที่ประชุม — สถานที่/โอกาส), 現代社会において (ในสังคมสมัยใหม่ — ขอบเขต), この分野において (ในสาขานี้ — แง่มุม) หมายถึง “สถานที่ ขอบเขต แง่มุม” เทียบเท่ากับ “ใน ~ (สถานที่/แง่มุม)” ข้อแตกต่างคือ 「にあたって」 คือ “จังหวะ ในโอกาส” (ณ เวลาที่ ~); 「において」 คือ “สถานที่ ขอบเขต แง่มุม” (ใน ~ ดู 〈において〉) วิธีทดสอบ: ถ้าเป็น “ณ จังหวะของ ~, ขณะเผชิญหน้ากับ ~” → にあたって; ถ้าเป็น “ในสถานที่/ขอบเขต/แง่มุมของ ~” → において

🔄 เปรียบเทียบ: にあたって/に際して/において/とき

รูปแบบความหมายจุดเน้นตัวอย่าง
〜にあたってในโอกาสที่ ~, ณ เวลาที่ ~จังหวะของการเผชิญหน้ากับเรื่องสำคัญ (ทางการ)開会にあたって
〜に際してในโอกาสที่ ~ (ดู 〈に際して〉)จังหวะ โอกาสล้วน ๆ (ทางการ)卒業に際して
〜においてใน ~ (สถานที่ ขอบเขต แง่มุม) (ดู 〈において〉)สถานที่ ขอบเขต会議において
〜ときเมื่อ ~จุดเวลาทั่วไป (ภาษาพูด ใช้ทั่วไป)帰るとき

จุดที่สับสนบ่อย: 「〜にあたって」 = ในโอกาสที่ ~, ณ เวลาที่ ~ (จังหวะของการเผชิญหน้ากับเรื่องสำคัญหรือพิเศษ ทางการและเคร่งขรึม มักใช้ในคำกล่าวเปิดงาน); 「〜に際して」 = ในโอกาสที่ ~ (จังหวะ โอกาสล้วน ๆ ทางการ ส่วนใหญ่ใช้แทน にあたって ได้ ดู 〈に際して〉); 「〜において」 = ใน ~ (สถานที่ ขอบเขต แง่มุม) (ดู 〈において〉); 「〜とき」 = เมื่อ ~ (จุดเวลาทั่วไป ภาษาพูด ใช้ทั่วไป) สำหรับ “ในโอกาส” ของงานสำคัญให้ใช้ にあたって/に際して; สำหรับสถานที่และขอบเขตให้ใช้ において; สำหรับ “เมื่อ ~” ในชีวิตประจำวันให้ใช้ とき

💡 สรุปสั้น ๆ

「〜にあたって/〜にあたり」 = ในโอกาสที่ (เริ่มต้น หรือเผชิญหน้ากับ) ~, ณ เวลาที่ ~ — มีสามจุด: ① ใช้กับโอกาสสำคัญ พิเศษ และเป็นทางการ (การเปิดงาน/การแต่งตั้ง/การออกเดินทาง/การต้อนรับปีใหม่) ไม่ใช้กับเรื่องจุกจิกในชีวิตประจำวัน (นั่นคือ とき); ② ใกล้กับ 「に際して」 มาก ส่วนใหญ่ใช้แทนกันได้ — にあたって เอนไปทาง “เผชิญหน้า เริ่มต้น” เล็กน้อย に際して เอนไปทางจังหวะล้วน ๆ เล็กน้อย (ดู 〈に際して〉); ③ แยกจาก 「において (สถานที่ ขอบเขต แง่มุม ดู 〈において〉)」 — にあたって คือ “จังหวะ ในโอกาส” นี่คือสำนวนเปิดอย่างเป็นทางการที่เป็นเอกลักษณ์ — 「開会にあたって」「新年を迎えるにあたり」「新生活を始めるにあたって」 เปิดม่านอย่างเคร่งขรึมก่อนการทักทาย ปณิธาน และคำขอบคุณ เมื่อต้องการพูดว่า “ในโอกาสนี้ของ ~” อย่างเคร่งขรึมในพิธีการ คำกล่าว หรือเอกสารทางการ 「にあたって/にあたり」 เหมาะที่สุด แต่สำหรับ “เมื่อ ~” ในชีวิตประจำวันให้ใช้ 「とき」 อย่าทำให้เรื่องเล็กฟังเหมือนพิธีการ

❓ คำถามที่พบบ่อยแบบสั้น

Q: 「にあたって」 กับ 「に際して」 ต่างกันอย่างไร? ใช้แทนกันได้หรือไม่?

ทั้งสองใกล้กันมาก ต่างแปลว่า “ในโอกาสที่ ~” ใช้แทนกันได้ในสถานการณ์ที่เป็นทางการส่วนใหญ่ แต่มีความต่างเล็กน้อย 「〜にあたって」 = ในโอกาสที่ ~, ณ เวลาที่ ~ (เอนไปทาง ‘ช่วงที่เผชิญหน้าหรือเริ่มต้นเรื่องสำคัญ’): เอนไปทางนัยกระตือรือร้นว่า “เผชิญหน้ากับเรื่องนี้ เพื่อเรื่องนี้ ลงมือทำเรื่องนี้” เล็กน้อย มักอยู่ก่อนปณิธาน การเตรียมตัว คำกล่าว หรือคำทักทาย: 新事業を始めるにあたって、決意を新たにする (ในโอกาสที่เริ่มกิจการใหม่ ตั้งปณิธานอีกครั้ง — ให้ความรู้สึกกระตือรือร้นว่า “เผชิญหน้า ลงมือทำ”), 契約にあたって、条件を確認する (ในโอกาสที่ (กำลังจะ) ลงนาม ตรวจสอบเงื่อนไข) 「〜に際して」 = ในโอกาสที่ ~ (เอนไปทาง ‘ในเวลาที่ ~ เกิดขึ้นพอดี’ เป็นจังหวะ โอกาสล้วน ๆ มากกว่า ดู 〈に際して〉): หมายถึง “จังหวะ โอกาสของ ~” ล้วน ๆ มากกว่า ความรู้สึกเป็นกลางกว่าเล็กน้อย: 卒業に際して、記念品を贈る (ในโอกาสสำเร็จการศึกษา มอบของที่ระลึก), 開会に際して、注意事項を述べる (ในโอกาสเปิดประชุม กล่าวถึงข้อควรระวัง) ทั้งสองใช้แทนกันได้ในสถานการณ์ที่เป็นทางการเกือบทั้งหมด (開会にあたって ≒ 開会に際して, 留学するにあたって ≒ 留学するに際して) ความต่างเล็กน้อยคือ 「にあたって」 เอนไปทางนัยกระตือรือร้นของ “เผชิญหน้า เริ่มต้น (เตรียมตัว ตั้งปณิธานเพื่อมัน)” เล็กน้อย; 「に際して」 เอนไปทาง “จังหวะ โอกาส” ล้วน ๆ เล็กน้อย วิธีทดสอบ: ใช้ได้ทั้งคู่ ส่วนใหญ่ใช้แทนกันได้ เมื่อต้องการเน้น “เผชิญหน้า เริ่มต้นเรื่องหนึ่ง เตรียมตัวสำหรับมัน” → เอนไปทาง にあたって เล็กน้อย; ถ้าเป็นเพียง “จังหวะ โอกาสของ ~” ล้วน ๆ → เอนไปทาง に際して เล็กน้อย เมื่อไม่แน่ใจ ในสถานการณ์ที่เป็นทางการทั้งสองเป็นธรรมชาติ

Q: 「会議にあたって」 กับ 「会議において」 ต่างกันอย่างไร?

ความต่างคือ ‘จังหวะ (ในโอกาส)’ กับ ‘สถานที่ ขอบเขต (ใน ~)’ ทั้งสองความหมายต่างกัน อย่าสับสน 「〜にあたって」 = ในโอกาสที่ ~, ณ เวลาที่ ~ (จังหวะ จุดหนึ่งของเวลา): 「会議にあたって」 หมายถึง “ณ จังหวะที่ (กำลังจะจัด เผชิญหน้ากับ) การประชุม” เน้นที่ “เวลา โอกาส” ส่วนใหญ่ตามด้วยคำทักทาย การเตรียมตัว หรือข้อควรระวังสำหรับมัน: 会議を開くにあたって、議題を確認する (ในโอกาสที่ (กำลังจะ) เปิดประชุม ตรวจสอบวาระ — “จังหวะของการจัดประชุม”) 「〜において」 = ใน ~ (สถานที่ ขอบเขต แง่มุม) (ดู 〈において〉): 「会議において」 หมายถึง “ในที่ประชุม (สถานที่/โอกาสนี้)” เน้นที่ “สถานที่ โอกาส ขอบเขต” เทียบเท่า “ในการประชุม”: 会議において、重要な決定がなされた (ในที่ประชุม มีการตัดสินใจสำคัญ — บางสิ่งเกิดขึ้นภายใน “สถานที่/โอกาสของการประชุม”) ข้อแตกต่างคือ 「にあたって」 คือ “ณ จังหวะของ ~, ขณะเผชิญหน้ากับ ~” (จุดหนึ่งของเวลา); 「において」 คือ “ในสถานที่ ขอบเขต แง่มุมของ ~” (ดู 〈において〉) วิธีทดสอบ: ถ้าจะพูดว่า “ณ จังหวะที่ (กำลังจะจัด) การประชุม ในโอกาสนี้” (ส่วนใหญ่ก่อนคำทักทายหรือการเตรียมตัว) → 会議にあたって; ถ้าจะพูดว่า “ในที่ประชุม (ภายในสถานที่/โอกาสนี้) (บางสิ่งเกิดขึ้น)” → 会議において สรุปสั้น ๆ: にあたって = ในโอกาส (จังหวะ); において = ใน ~ (สถานที่/ขอบเขต)

🖊️แบบทดสอบฝึกทำ

  1. 「留学する___、日本語の勉強を一層努力するつもりだ。」(ในโอกาสที่จะไปเรียนต่อต่างประเทศ)

    • (A) に際して
    • (B) にあたって
    • (C) について
    • (D) に向けて
  2. 「開幕___、理事長がスピーチをした。」(ในพิธีเปิด)

    • (A) にあたって
    • (B) について
    • (C) に際して
    • (D) どれでも
  3. ประโยคใดที่ใช้ 「にあたって」 ไม่ได้?

    • (A) 試験を受けるにあたって、十分な準備をした。
    • (B) 結婚するにあたって、感謝の言葉を述べた。
    • (C) 毎日起きるにあたって、水を飲む。
    • (D) 新事業を始めるにあたって、計画を立てた。
  4. 「出発___、荷物の最終チェックを行ってください。」(ในการออกเดินทาง)

    • (A) によって
    • (B) について
    • (C) にとって
    • (D) にあたって
  5. 「にあたって」 กับ 「に際して」 มีความต่างเชิงนัยอย่างไร?

    • (A) เหมือนกันทุกประการ
    • (B) にあたって คือการเตรียมตัว/ความรู้สึกในโอกาสสำคัญ; に際して คือเงื่อนไข ณ ขณะนั้น/การดำเนินการตามขั้นตอน
    • (C) にあたって ใช้กับเรื่องเชิงลบเท่านั้น
    • (D) に際して เป็นภาษาพูดเท่านั้น