ความหมายของ “いわゆる / いわば” — ที่เรียกกันว่า / พูดให้เห็นภาพก็คือ (JLPT N2)

“ที่เรียกกันว่าผู้ชนะ” “เปรียบได้กับครอบครัว” — การอ้างคำเรียกที่ใช้กันทั่วไป กับการเปรียบเปรย พร้อมตัวอย่าง (JLPT N2)

「彼は、いわゆる『天才』だ」 กับ 「彼は、いわば会社の顔だ」 — อ้างคำเรียกที่ใช้กันทั่วไป กับ เปรียบเปรย

「あの人は、いわゆる『仕事人間』だ」 (คนนั้นคือที่เรียกกันว่า ‘บ้างาน') / 「この駅は、いわば街の玄関口だ」 (สถานีนี้เปรียบได้กับประตูต้อนรับของเมือง) — 「いわゆる」 = “ที่เรียกกันว่า ~” (อ้างคำเรียกที่ทุกคนใช้กันอยู่); 「いわば」 = “พูดให้เห็นภาพก็คือ ~ เปรียบได้กับ ~” (เปรียบเปรย พูดใหม่ด้วยอีกวิธี) ต่างกันเพียงตัวอักษรเดียวแต่การใช้ต่างกัน บทความนี้จัดระเบียบ 「いわゆる (อ้างคำเรียกที่ใช้กันทั่วไป)」 และ 「いわば (เปรียบเปรย)」 (N2)

หัวใจสำคัญ: いわゆる = ที่เรียกกันว่า (คำเรียกทั่วไป)/いわば = พูดให้เห็นภาพก็คือ (เปรียบเปรย)

ทั้งสองคำ “พูดใหม่เพื่อชี้ประเด็น” แต่ทิศทางต่างกัน:

ความรู้สึก: “ที่เรียกกันว่า …/เปรียบได้กับ …” — 「いわゆる」 คือ “สิ่งที่ (ทุกคนเรียกกันว่า) …” อ้างคำเรียกสำเร็จรูปที่ใช้กันทั่วไป (ตามด้วยคำนาม); 「いわば」 คือ “ถ้าจะเปรียบหรือพูดอีกอย่างก็คือ …” อธิบายด้วยการเปรียบเปรยหรือการสรุปลักษณะ (= 言ってみれば) ใช้บ่อยทั้งในบริบททางการและงานเขียน

การใช้และการแยกแยะ

รูปแบบการใช้ตัวอย่าง
いわゆる + คำนามที่เรียกกันว่า ~ (อ้างคำเรียกทั่วไป)いわゆる「ゆとり世代」
いわば + (การเปรียบเปรย/การสรุปลักษณะ)พูดให้เห็นภาพก็คือ ~ เปรียบได้กับ ~いわば第二の故郷だ
(いわば〜ようなもの)เปรียบได้กับสิ่งที่เหมือน ~いわば家族のような存在

「いわゆる」 ตามด้วยคำนาม (อ้างคำเรียกนั้น: いわゆる「勝ち組」); 「いわば」 ตามด้วยการเปรียบเปรยหรือการสรุปลักษณะ (= “ถ้าจะพูดเชิงเปรียบเทียบก็คือ …” いわば〜だ/いわば〜のようなもの) 「いわゆる」 = อ้างชื่อสำเร็จรูป; 「いわば」 = เปรียบเปรยด้วยตัวเองเพื่ออธิบาย

ตัวอย่างในบริบท

⚠️ กับดักที่ควรระวัง

① 「いわゆる」 อ้าง ‘คำเรียกสำเร็จรูปที่ใช้กันทั่วไป' ส่วน 「いわば」 ‘เปรียบเปรย' ด้วยตัวเอง จุดที่สับสนที่สุด いわゆる = ที่เรียกกันว่า ~ (อ้างชื่อ/คำเรียกที่ทุกคนใช้ ตามด้วยคำนาม) (いわゆる「オタク」 = ที่เรียกกันว่า “โอตาคุ” — อ้างชื่อสำเร็จรูปนี้); いわば = พูดให้เห็นภาพก็คือ ~ (อธิบายด้วยการเปรียบเปรย/สรุปลักษณะของตัวเอง ไม่ได้อ้างคำเรียกสำเร็จรูป) (彼はいわば生き字引だ = เขาเปรียบได้กับพจนานุกรมเดินได้ — “พจนานุกรมเดินได้” เป็นการเปรียบเปรย ไม่ใช่ชื่อที่ใช้กันทั่วไป) วิธีทดสอบ: ถ้าตามด้วยชื่อ/คำเรียกสำเร็จรูปที่ทุกคนใช้ = いわゆる; ถ้าตามด้วยการเปรียบเปรย/สรุปลักษณะที่คุณคิดขึ้นเอง ณ ขณะนั้น = いわば

② 「いわゆる」 ต้องตามด้วยคำนาม (คำเรียก) เสมอ 「いわゆる」 เป็นคำขยายคำนาม ตามด้วยคำนามโดยตรง (いわゆる + 「〜」) เพื่ออ้างชื่อนั้น: いわゆるエコカー (ที่เรียกกันว่ารถอีโค); いわゆるブランド品 (ที่เรียกกันว่าสินค้าแบรนด์เนม) ใช้ตามลำพังเป็นภาคแสดงไม่ได้ ส่วน 「いわば」 ตามด้วยประโยคเปรียบเปรย/สรุปลักษณะ (いわば〜だ) อย่าเอา 「いわゆる」 ไปใส่ในตำแหน่งของ 「いわば」

③ 「いわゆる」 มีระยะห่างแบบ ‘(ฉันอ้างอยู่ แต่อาจไม่ได้เห็นด้วย) กับคำเรียกนั้น' 「いわゆる」 มักมีระยะห่างและความรู้สึกของการอ้างคำพูดแบบ “(อย่างที่ทุกคน/คนทั่วไปเรียกกัน ขออ้างคำนั้น) ที่เรียกกันว่า …” บางครั้งมีความรู้สึกระวังตัวหรือเหน็บแนมด้วย (いわゆる「専門家」の意見 = ความเห็นของคนที่เรียกกันว่า “ผู้เชี่ยวชาญ” — อาจบ่งว่า “เป็นแค่คำเรียก”) ดังนั้น 「いわゆる」 จึงมักใช้คู่กับเครื่องหมายคำพูด 「」 อ้างสำนวนที่แพร่หลาย ไม่ได้หมายความว่าผู้พูดเห็นด้วยเต็มที่

🔄 ความรู้สึกและการเปรียบเทียบ: いわゆる/いわば/言ってみれば/つまり

รูปแบบความรู้สึกตัวอย่าง
いわゆるที่เรียกกันว่า ~ (อ้างคำเรียกทั่วไป + คำนาม)いわゆる「勝ち組」
いわばพูดให้เห็นภาพก็คือ (เปรียบเปรย)いわば街の顔
言ってみればถ้าจะพูดเชิงเปรียบเทียบ (≈ いわば)言ってみれば〜
つまりกล่าวคือ (สรุป)つまり〜ということだ

จุดที่สับสนง่าย: 「いわゆる」 = ที่เรียกกันว่า ~ (อ้างคำเรียกสำเร็จรูป + คำนาม); 「いわば」 = พูดให้เห็นภาพก็คือ ~ (เปรียบเปรย/สรุปลักษณะด้วยตัวเอง ≈ 言ってみれば); 「つまり」 = กล่าวคือ (สรุป พูดใหม่; ดู 〈ということは〉) ถ้าจะอ้าง “สิ่งที่ทุกคนเรียกกัน” ใช้ いわゆる ถ้าจะ “พูดเชิงเปรียบเทียบ” ใช้ いわば ถ้าจะ “สรุป/พูดใหม่” ใช้ つまり

💡 วิธีจำให้ง่าย

「いわゆる」 กับ 「いわば」 ต่างกันเพียงตัวอักษรเดียวแต่การใช้ต่างกัน: ① いわゆる = ที่เรียกกันว่า ~ (อ้างชื่อ/คำเรียกที่ทุกคนใช้ ตามด้วยคำนาม) (いわゆる「ブラック企業」 = ที่เรียกกันว่าบริษัทแบล็ก); ② いわば = พูดให้เห็นภาพก็คือ ~ (อธิบายด้วยการเปรียบเปรย/สรุปลักษณะของตัวเอง ≈ 言ってみれば) (社長はいわばチームの司令塔だ) มีสามจุดให้จำ: ① いわゆる อ้าง ‘คำเรียกสำเร็จรูป' (+ คำนาม) ส่วน いわば เปรียบเปรย ‘ด้วยตัวเอง'; ② 「いわゆる」 มีระยะห่างและความรู้สึกของการอ้างคำพูด มักมี 「」 บางครั้งมีความระวังตัว/เหน็บแนม; ③ ถ้าจะ “พูดเชิงเปรียบเทียบ” ใช้ いわば (≈ 言ってみれば) เมื่อเข้าใจว่า “いわゆる = อ้างชื่อที่ทุกคนเรียก, いわば = เปรียบเปรยด้วยตัวเอง” คู่นี้ก็จะไม่สับสน

❓ คำถามที่พบบ่อย

Q: จะแยก 「いわゆる」 กับ 「いわば」 ให้ชัดเจนได้อย่างไร? ฉันสับสนตลอด

จำความต่างหลักไว้: 「いわゆる」 ‘อ้างชื่อสำเร็จรูปที่ใช้กันทั่วไป' ส่วน 「いわば」 ‘เปรียบเปรยด้วยตัวเองเพื่ออธิบาย' 「いわゆる + คำนาม」 = ที่เรียกกันว่า ~ (อ้าง ‘ชื่อ/คำเรียกที่ทุกคน/สังคมใช้' ตามด้วยคำนามนั้นโดยตรง): これがいわゆる「マタニティハラスメント」だ (นี่คือที่เรียกกันว่า “การคุกคามหญิงตั้งครรภ์” — อ้างคำที่แพร่หลายนี้); 彼はいわゆる「二世タレント」だ (เขาคือที่เรียกกันว่า “ดาราเจเนอเรชันที่สอง” — อ้างคำเรียกนี้) ตามด้วยชื่อสำเร็จรูปที่ทุกคนใช้ แค่ “อ้าง” คำนั้น มักมี 「」 บางครั้งมีระยะห่างหรือความระวังตัวแบบ “(เรียกอย่างนั้นก็แล้วกัน)” 「いわば」 = พูดให้เห็นภาพก็คือ ~ (ไม่ได้อ้างคำเรียกสำเร็จรูป แต่ ‘เปรียบเปรยหรือสรุปลักษณะด้วยตัวเอง ณ ขณะนั้น' เพื่ออธิบายบางสิ่ง): この経験は、私にとっていわば宝物だ (ประสบการณ์นี้ สำหรับฉันเปรียบได้กับขุมทรัพย์ — “ขุมทรัพย์” เป็นการเปรียบเปรยของเราเอง); 彼はいわばチームの心臓だ (เขาเปรียบได้กับหัวใจของทีม — “หัวใจ” เป็นอุปมา); 東京はいわば日本の縮図だ (โตเกียวเปรียบได้กับภาพย่อของญี่ปุ่น) ตามด้วยการเปรียบเปรยหรือการสรุปลักษณะที่คุณคิดขึ้นเอง (≈ “言ってみれば、〜のようなものだ”) เคล็ดลับ: ถ้าตามด้วย ‘ชื่อสำเร็จรูปที่ทุกคนใช้' (มักมีเครื่องหมายคำพูด) → いわゆる; ถ้าตามด้วย ‘การเปรียบเปรย/สรุปลักษณะของตัวเอง' (= เปรียบได้กับสิ่งที่เหมือน …) → いわば เช่น 「いわゆる『天才』」 (ที่เรียกกันว่าอัจฉริยะ — อ้างคำเรียก “อัจฉริยะ”) เทียบกับ 「いわば天才だ」 (เปรียบได้กับอัจฉริยะ — คุณเปรียบเองว่าเขาเหมือนอัจฉริยะ) ฝ่ายหนึ่งอ้างคำเรียกทั่วไป อีกฝ่ายเปรียบเปรยเอง — นี่คือความต่างสำคัญ

Q: 「いわば」, 「言ってみれば」 และ 「つまり」 ต่างกันอย่างไร?

「いわば」 กับ 「言ってみれば」 ใกล้เคียงกันมาก (ทั้งคู่แปลว่า “ถ้าจะพูดเชิงเปรียบเทียบ/พูดอีกอย่างก็คือ …”) ส่วน 「つまり」 เน้น ‘การสรุป พูดใหม่ (ย่อสิ่งที่กล่าวมาเป็นข้อสรุป)' ซึ่งต่างออกไปเล็กน้อย 「いわば」 = พูดให้เห็นภาพก็คือ ~ (สรุปลักษณะของบางสิ่งด้วยการเปรียบเปรยหรือถ้อยคำทั่วไป มีกลิ่นอายเชิงเปรียบเทียบ): 友情は、いわば人生の宝だ (มิตรภาพเปรียบได้กับสมบัติของชีวิต — สรุปลักษณะของมิตรภาพด้วยอุปมา “สมบัติ”) มักมีอุปมา (เปรียบ A กับ B) 「言ってみれば」 = ถ้าจะพูดเชิงเปรียบเทียบ (≈ いわば เป็นภาษาพูดมากกว่า): この街は、言ってみれば大人のテーマパークだ (ย่านนี้ ถ้าจะเปรียบก็เหมือนสวนสนุกของผู้ใหญ่ — เป็นการเปรียบเปรยเช่นกัน) ใช้แทน 「いわば」 ได้เกือบทุกกรณี เพียงเป็นภาษาพูดมากกว่าเล็กน้อย 「つまり」 = กล่าวคือ (ย่อสิ่งที่กล่าวมาให้เป็นบรรทัดที่ชัดเจนขึ้น จุดสำคัญคือ ‘ข้อสรุป การพูดใหม่'): 彼は私の母の弟だ。つまり、叔父だ (เขาเป็นน้องชายของแม่ฉัน กล่าวคือเป็นลุง/น้า — ย่อ “น้องชายของแม่” ให้เป็น “น้า” เป็นการพูดสิ่งเดียวกันใหม่) ไม่ใช่การเปรียบเปรย แต่เป็น “การพูดใหม่/สรุป” วิธีทดสอบ: ถ้า ‘เปรียบเปรย สรุปลักษณะเชิงอุปมา' → いわば/言ってみれば; ถ้า ‘สรุป พูดใหม่ (ย่อให้เป็นข้อสรุป)' → つまり ดังนั้น 「友情はいわば宝だ」 (เปรียบเปรย: มิตรภาพเหมือนสมบัติ) เทียบกับ 「彼は母の弟、つまり叔父だ」 (พูดใหม่: เขาคือน้า) ฝ่ายหนึ่งเปรียบเปรย อีกฝ่ายพูดใหม่/สรุป

🖊️แบบทดสอบฝึกทำ

  1. 「彼は___エリートコースを歩んできた。」(สายเอลีทที่เรียกกันว่า)

    • (A) いかにも
    • (B) いわば
    • (C) いかに
    • (D) いわゆる
  2. 「この村は、___私の第二の故郷だ。」(เรียกได้ว่าเป็นบ้านเกิดแห่งที่สองของฉัน — อุปมา)

    • (A) いわゆる
    • (B) いわば
    • (C) いかに
    • (D) まさか
  3. อะไรมาหลัง 「いわゆる」?

    • (A) คำนาม (อ้างคำเรียกทั่วไป)
    • (B) กริยารูป て
    • (C) อนุประโยคเชิงอุปมา
    • (D) คำถาม
  4. 「いわば」 มีหน้าที่อะไร?

    • (A) แสดงคำถาม
    • (B) อ้างคำเรียกทั่วไป
    • (C) อธิบายด้วยอุปมา (พูดให้เห็นภาพก็คือ เหมือนกับ)
    • (D) แสดงคำสั่ง
  5. การใช้ข้อใดเป็นธรรมชาติ?

    • (A) いわゆる行く。
    • (B) いわば草食系男子 (ตามด้วยคำนาม)。
    • (C) いわゆる第二の故郷のようだ (อุปมา)。
    • (D) これはいわば実験だ。