“〜であれ〜であれ・〜にしろ〜にしろ” — ไม่ว่าจะ A หรือ B (การเน้นยอมรับทั้งสองกรณี) (N2)

「行くにしろ行かないにしろ早めに決めて」 — นำสองกรณีมาเทียบกัน แล้วบทสรุปก็ยังเหมือนเดิมไม่ว่าจะเป็นแบบไหน

「賛成にしろ反対にしろ、理由を聞かせて」 — ไม่ว่าจะอยู่ฝ่ายไหน บทสรุปก็เหมือนกัน

ในที่ประชุมมักพูดว่า 「賛成にしろ反対にしろ、まず理由を聞かせてください」 (ไม่ว่าจะเห็นด้วยหรือคัดค้าน ขอฟังเหตุผลก่อน) — 「〜であれ〜であれ・〜にしろ〜にしろ」 = ไม่ว่าจะ A หรือ B (ก็ยัง…) คือยกสองสิ่งที่ตรงข้ามกันหรือสองทางเลือกขึ้นมา เพื่อเน้นว่า “ไม่ว่าจะเป็นแบบไหน บทสรุปก็ยังเหมือนเดิม” เป็นรูปประโยคระดับ N2 ที่ใช้เน้นการยอมรับทั้งสองกรณี มีกลิ่นอายภาษาเขียนและวรรณกรรม บทความนี้อธิบายวิธีเชื่อมต่อ และวิธีแยกจาก 「にせよ〜にせよ」「にかかわらず」

หัวใจสำคัญ: ไม่ว่าจะ A หรือ B ก็ยัง…

ชุดสำนวนนี้ยกสองสิ่งที่ตรงข้ามกันหรือสองทางเลือก มีความหมายว่า “ไม่ว่าจะเป็นแบบไหน ผลลัพธ์หรือบทสรุปก็เหมือนกัน”:

ความรู้สึก: “ไม่ว่าจะ A หรือ B (ก็ยัง…)” — แก่นคือ ยกสองสิ่งที่ตรงข้ามกันหรือสองทางเลือก เพื่อเน้นว่า ‘ไม่ว่าจะเป็นแบบไหนก็ไม่กระทบบทสรุป’ (การยอมรับทั้งสองกรณี) อนุประโยคหลักคือ “ก็ยังคง…, ยังไงก็ต้อง…, ไม่สำคัญ” เอนไปทางภาษาเขียนและวรรณกรรม น้ำเสียงเป็นทางการ

กฎการเชื่อมต่อ

คำที่อยู่ข้างหน้าであれにしろ/にせよ
คำนามคำนาม + であれคำนาม + にしろ
คำกริยา―(であれ ส่วนใหญ่ใช้กับคำนาม)รูปธรรมดา + にしろ
คำคุณศัพท์ い―(ใช้ 「〜かろうと」 เป็นต้น)〜い + にしろ
คำถาม + であれไม่ว่า…誰であれ

「〜であれ〜であれ」 ส่วนใหญ่ต่อกับคำนาม (男であれ女であれ) ถ้าต่อกับคำกริยาหรือคำคุณศัพท์จะพบน้อย (เปลี่ยนไปใช้ 「〜(よ)うと」) ส่วน 「〜にしろ〜にしろ/にせよ〜にせよ」 ต่อกับคำนาม หรือรูปธรรมดาของคำกริยา・คำคุณศัพท์ (する にしろ しない にしろ) นอกจากนี้ยังใช้ 「คำถาม + であれ」 เดี่ยว ๆ ได้ (誰であれ = ไม่ว่าใคร) ทั้งหมดนี้ยกคู่ตรงข้ามหรือทางเลือก เป็นภาษาเขียนและวรรณกรรม

ตัวอย่างการใช้งาน

⚠️ ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

① ต้องยก ‘คู่ตรงข้าม/ทางเลือก’ มาเป็นคู่ การใช้ 「〜であれ〜であれ/〜にしろ〜にしろ」 คือยกสองสิ่งที่ตรงข้ามกันหรือสองทางเลือก ความหมายว่า “ไม่ว่าจะเป็นแบบไหน”: 男であれ女であれ (ชายหรือหญิง), 賛成にしろ反対にしろ (เห็นด้วยหรือคัดค้าน), 行くにせよ行かないにせよ (ไปหรือไม่ไป) ดังนั้นต้องวางสิ่งที่ตรงข้ามหรือเทียบกันได้เป็นคู่ (A กับ B, する กับ しない) ไว้ข้างหน้า อนุประโยคหลักเป็นบทสรุปว่า “ก็ยัง…, ยังไงก็…” การยกเพียงอย่างเดียว หรือคำที่ไม่ได้เป็นคู่กัน ไม่ใช่การใช้แบบ “ไม่ว่าจะ A หรือ B” นี้ (นอกจากนี้ยังใช้ 「คำถาม + であれ」 เดี่ยว ๆ ในความหมาย “ไม่ว่า…” ได้: 何であれ = ไม่ว่าอะไร, 誰であれ = ไม่ว่าใคร)

② ชุดนี้เอนไปทางภาษาเขียน/วรรณกรรม ในภาษาพูดใช้ 「〜でも〜でも」「どっちにしても」 「であれ・にしろ・にせよ」 ล้วนมีสีสันแบบวรรณกรรม ภาษาเขียน และทางการ ส่วนใหญ่ใช้ในงานเขียนทางการ สุนทรพจน์ และการโต้แย้ง ในชีวิตประจำวัน ถ้าจะพูดว่า “ไม่ว่าจะ A หรือ B” สำนวนภาษาพูด 「〜でも〜でも」「AでもBでも」「どっちにしても (ยังไงก็ตาม)」 จะเป็นธรรมชาติกว่า: ภาษาพูด 「賛成でも反対でも、理由を教えて」 / ภาษาเขียน 「賛成にしろ反対にしろ、理由を述べよ」 การใช้ 「にせよ・であれ」 ในบทสนทนาทั่วไปฟังแข็งเกินไป วิธีทดสอบ: งานเขียนทางการ การโต้แย้ง → にしろ/にせよ/であれ; ภาษาพูดในชีวิตประจำวัน → 〜でも〜でも/どっちにしても

③ การเชื่อมต่อ: であれ ส่วนใหญ่ใช้กับคำนาม ส่วน にしろ/にせよ ใช้ได้กับทั้งคำนามและคำกริยา การเชื่อมต่อแบ่งกันเล็กน้อย 「〜であれ」 ส่วนใหญ่ต่อกับคำนาม (男であれ, 理由が何であれ) ถ้าต่อกับคำกริยาหรือคำคุณศัพท์จะพบน้อย (เปลี่ยนไปใช้ 「〜(よ)うと」) 「〜にしろ/にせよ」 ต่อกับคำนาม หรือรูปธรรมดาของคำกริยา・คำคุณศัพท์ (する にしろ, 高い にしろ, 学生 にしろ) ในสามคำนี้ 「にしろ」 เป็นภาษาพูดมากกว่าเล็กน้อย 「にせよ」 เป็นภาษาเขียนมากที่สุด 「であれ」 ส่วนใหญ่ใช้กับคำนามและให้ความรู้สึกขึงขัง การต่อกับคำกริยาที่เป็นคู่ตรงข้าม (する・しない) ใช้ 「にしろ/にせよ」 จะลื่นไหลที่สุด

🔄 เปรียบเทียบ: であれ〜であれ/にしろ〜にしろ/にせよ〜にせよ/にかかわらず

รูปแบบความรู้สึกตัวอย่าง
〜であれ〜であれไม่ว่าจะ A หรือ B (ภาษาเขียน ส่วนใหญ่ใช้กับคำนาม)男であれ女であれ
〜にしろ〜にしろไม่ว่าจะ A หรือ B (ภาษาเขียน ใช้กับคำนาม/คำกริยา)賛成にしろ反対にしろ
〜にせよ〜にせよไม่ว่าจะ A หรือ B (เป็นภาษาเขียนมากที่สุด ความหมายเดียวกัน)行くにせよ〜
〜にかかわらずไม่ว่า…, ไม่ขึ้นกับ… (ไม่ได้รับผลกระทบ)年齢にかかわらず

คำที่มักสับสน: 「であれ〜であれ/にしろ〜にしろ/にせよ〜にせよ」 = ไม่ว่าจะ A หรือ B (ยกคู่ตรงข้ามหรือทางเลือกที่เป็นรูปธรรม เน้นว่า “แบบไหนก็เหมือนกัน”; ทั้งสามเป็นคำพ้องความหมาย: にしろ เป็นภาษาพูดกว่าเล็กน้อย にせよ เป็นภาษาเขียนมากที่สุด であれ ส่วนใหญ่ใช้กับคำนาม); 「〜にかかわらず」 = ไม่ว่า…, โดยไม่คำนึงถึง… (เป็นนามธรรมกว่า คือ “ไม่ได้รับอิทธิพลจากเงื่อนไขหนึ่ง” ดู 〈にかかわらず〉 และต้องแยกจาก 「にもかかわらず (ทั้ง ๆ ที่)」 ให้ชัด) ถ้าจะยกทางเลือกที่เป็นรูปธรรมให้ใช้ であれ〜であれ/にしろ〜にしろ ถ้าจะพูดแบบนามธรรมว่า “โดยไม่คำนึงถึง…” ให้ใช้ にかかわらず

💡 สรุปสั้น ๆ

「〜であれ〜であれ・〜にしろ〜にしろ・〜にせよ〜にせよ」 ล้วนเป็นรูปประโยคเน้นการยอมรับทั้งสองกรณีที่แปลว่า “ไม่ว่าจะ A หรือ B (ก็ยัง…)” — มีสามประเด็น: ① ยกคู่ตรงข้ามหรือทางเลือกมาเป็นคู่ (男であれ女であれ, 賛成にしろ反対にしろ, 行くにせよ行かないにせよ) โดยอนุประโยคหลักบอกว่า “แบบไหนก็เหมือนกัน”; ② เอนไปทางภาษาเขียน/วรรณกรรม — ใช้ในการโต้แย้งอย่างเป็นทางการ ส่วนการพูด “ไม่ว่าจะ A หรือ B” ในชีวิตประจำวัน 「〜でも〜でも」「どっちにしても」 เป็นธรรมชาติกว่า; ③ การเชื่อมต่อแบ่งกัน — であれ ส่วนใหญ่ใช้กับคำนาม にしろ/にせよ ใช้กับทั้งคำนามและคำกริยา (にせよ เป็นภาษาเขียนมากที่สุด にしろ เป็นภาษาพูดกว่าเล็กน้อย) เมื่อเทียบกับสำนวนใกล้เคียง: ชุดนี้ ยกทางเลือกที่เป็นรูปธรรม ส่วน 〈にかかわらず〉 เป็นนามธรรมว่า “โดยไม่คำนึงถึง…, ไม่ได้รับอิทธิพล” (และอย่าสับสนกับ 「にもかかわらず = ทั้ง ๆ ที่」) เมื่ออยากพูดอย่างขึงขังในที่เป็นทางการว่า “ไม่ว่าจะ A หรือ B ก็ยัง…” ชุดสำนวนยอมรับทั้งสองกรณีนี้จะให้น้ำหนักที่ดี

❓ คำถามที่พบบ่อย

Q: 「にしろ〜にしろ」「にせよ〜にせよ」「であれ〜であれ」 ต่างกันอย่างไร?

ทั้งสามมีความหมายใกล้เคียงกันมาก (ล้วนแปลว่า “ไม่ว่าจะ A หรือ B ก็ยัง…”) ใช้แทนกันได้ ต่างกันที่แนวโน้มการเชื่อมต่อและระดับภาษาเล็กน้อย 「〜にしろ〜にしろ」: ต่อกับคำนาม หรือรูปธรรมดาของคำกริยา・คำคุณศัพท์ เป็นภาษาพูดมากกว่าเล็กน้อยในสามคำนี้ (เป็นการเปรียบเทียบ — โดยรวมแล้วยังเป็นภาษาเขียน): 行くにしろ行かないにしろ, 賛成にしろ反対にしろ, 暑いにしろ寒いにしろ 「〜にせよ〜にせよ」: ความหมายและการใช้เกือบเหมือน 「にしろ」 แต่เป็นภาษาเขียนและทางการกว่า ส่วนใหญ่ใช้ในงานเขียนและสุนทรพจน์: 成功にせよ失敗にせよ, 行くにせよ行かないにせよ 「〜であれ〜であれ」: ส่วนใหญ่ต่อกับคำนาม (กับคำกริยาพบน้อยกว่า) ให้ความรู้สึกขึงขังและเป็นวรรณกรรม: 男であれ女であれ, 理由が何であれ, 大人であれ子供であれ นอกจากนี้ยังใช้เดี่ยว ๆ ในรูป 「คำถาม + であれ」 บ่อย ๆ (誰であれ = ไม่ว่าใคร, いつであれ = ไม่ว่าเมื่อไร) วิธีทดสอบ: ถ้าเป็นคู่ตรงข้ามของคำกริยา (する・しない) → にしろ/にせよ ลื่นไหลที่สุด; ถ้ายกคำนามมาเรียง (ชาย/หญิง ผู้ใหญ่/เด็ก) → ใช้ であれ〜であれ หรือ にしろ〜にしろ ก็ได้; ถ้าต้องการเป็นวรรณกรรม/ทางการที่สุด ใช้ にせよ/であれ ถ้าต้องการเป็นภาษาพูดกว่าเล็กน้อย ใช้ にしろ ทั้งสามเป็นรูปแปรของสำนวนประเภทเดียวกัน — เข้าใจหนึ่งก็เข้าใจที่เหลือ

Q: 「であれ〜であれ」 กับ 「にかかわらず」 ต่างก็แปลว่า ‘ไม่ว่า…’ — แยกกันอย่างไร?

ความต่างคือ “ยกทางเลือกที่เป็นรูปธรรม” กับ “โดยไม่คำนึงถึงในเชิงนามธรรม” 「〜であれ〜であれ/にしろ〜にしろ」 = ไม่ว่าจะ A หรือ B: ยกสองสิ่งที่ตรงข้ามกันหรือสองทางเลือกที่เป็นรูปธรรมมาเป็นคู่ เพื่อเน้นว่า “ไม่ว่าจะแบบนี้หรือแบบนั้นก็เหมือนกัน”: 男であれ女であれ (ไม่ว่าจะชายหรือหญิง — ยกชาย/หญิงมาเรียงอย่างเป็นรูปธรรม), 賛成にしろ反対にしろ (ไม่ว่าจะเห็นด้วยหรือคัดค้าน — ยกสองจุดยืนมาเรียงอย่างเป็นรูปธรรม) คือวางทางเลือกเรียงกันทีละข้อแล้วบอกว่า “ไม่ว่าแบบไหนก็…” 「〜にかかわらず」 = โดยไม่คำนึงถึง…, ไม่ว่า… (ไม่ได้รับผลกระทบจากเงื่อนไข): แสดงอย่างเป็นนามธรรมว่า “ไม่ถูกเงื่อนไขหนึ่งทำให้เปลี่ยนแปลง” โดยทั่วไปต่อกับคำนามที่มีขอบเขตหรือเป็นคู่เทียบ (ไม่จำเป็นต้องวางเป็นคู่): 年齢にかかわらず (โดยไม่คำนึงถึงอายุ — ไม่ขึ้นกับอายุ), 天候にかかわらず (โดยไม่คำนึงถึงสภาพอากาศ) วิธีทดสอบ: ถ้ายก ‘ไม่ว่าจะ A หรือ B’ เป็นสองทางเลือกอย่างเป็นรูปธรรม (วางเรียงกัน) → であれ〜であれ/にしろ〜にしろ; ถ้าพูดแบบนามธรรมว่า ‘โดยไม่คำนึงถึง/ไม่ขึ้นกับ…’ → にかかわらず (ดู 〈にかかわらず〉) เช่น 「男であれ女であれ (ไม่ว่าจะชายหรือหญิง วางทางเลือกเรียงกัน)」 กับ 「性別にかかわらず (โดยไม่คำนึงถึงเพศ ไม่ถูกกระทบในเชิงนามธรรม)」 ใกล้เคียงกัน แต่แบบแรกยกทางเลือกมาเรียง ส่วนแบบหลังเป็นนามธรรม และขอเตือนอีกครั้งว่า 「にかかわらず (โดยไม่คำนึงถึง)」 ต้องแยกจาก 「にもかかわらず (ทั้ง ๆ ที่, ขัดแย้ง)」 ซึ่งความหมายต่างกันโดยสิ้นเชิง

🖊️แบบทดสอบฝึกทำ

  1. 「行く___行かない___、早めに決めてください。」(ไม่ว่าจะไปหรือไม่ไป)

    • (A) たり、たり
    • (B) ながら、ながら
    • (C) にしろ、にしろ
    • (D) ても、ても
  2. 「大人___子供___」(ไม่ว่าจะผู้ใหญ่หรือเด็ก) คำนามต่อกับอะไร?

    • (A) だから、だから
    • (B) であれ、であれ
    • (C) なので、なので
    • (D) でも、でも
  3. 「雨にしろ雪にしろ決行する」 มีความหมายว่าอย่างไร?

    • (A) ดำเนินการเฉพาะเมื่อหิมะตก
    • (B) ดำเนินการเฉพาะวันที่อากาศแจ่มใส
    • (C) ถ้าฝนตกก็ยกเลิก
    • (D) จะดำเนินการต่อไม่ว่าฝนหรือหิมะจะตก
  4. 「にしろ〜にしろ」 ใช้อย่างไร?

    • (A) ใช้เป็นคู่ โดยยกสิ่งที่ตรงข้ามกันหรือเป็นตัวแทนมาเรียง
    • (B) ใช้เดี่ยว ๆ
    • (C) ใช้ได้เพียงครั้งเดียว
    • (D) แสดงเหตุและผล
  5. ข้อใดใช้ได้เป็นธรรมชาติ?

    • (A) 行くであれ来るであれ(動詞は にしろ)。
    • (B) 賛成にしろ(単独)。
    • (C) 大人だしろ子供だしろ。
    • (D) 賛成にせよ反対にせよ、参加すべきだ。