“それとも・あるいは” — หรือ (คำเชื่อมยกสองทางเลือก) (N2)
คำเชื่อมที่ใช้ยกสองทางเลือกขึ้นมาเทียบกัน
「コーヒー、それとも紅茶?」 — วางสองทางเลือกให้อีกฝ่ายเลือก
เวลาต้อนรับแขก คุณถามว่า 「コーヒー、それとも紅茶?」 (กาแฟ หรือชา?) — 「それとも・あるいは」 ทั้งสองแสดงการเลือก (หรือ) แต่ใช้ต่างกัน: 「それとも」 ใช้ในประโยคคำถาม ให้อีกฝ่ายเลือก “A หรือ B”; 「あるいは」 ใช้ในประโยคบอกเล่า ยกทางเลือกขึ้นมา (หรือ) เอนไปทางภาษาเขียน บทความนี้อธิบายการแบ่งหน้าที่ของคำเชื่อมการเลือกสองคำนี้ และความต่างจาก 「または/もしくは」
หัวใจสำคัญ: それとも = ถามให้เลือกหนึ่งในสอง, あるいは = ยกทางเลือกว่า ‘หรือ’
ทั้งสองคำเชื่อมทางเลือก แต่ใช้ในบริบทต่างกัน:
- それとも = หรือ (ใช้ในประโยคคำถาม เลือกหนึ่งในสอง): ถามให้อีกฝ่ายเลือกระหว่าง A กับ B: 行きますか、それともやめますか (จะไปหรือไม่ไป?), コーヒー、それとも紅茶? (กาแฟ หรือชา?)
- あるいは = หรือ (ใช้ในประโยคบอกเล่า ยกความเป็นไปได้ เป็นภาษาเขียน): メール、あるいは電話で連絡する (ติดต่อทางอีเมลหรือโทรศัพท์), 彼、あるいは彼女が来るだろう (เขาหรือเธอคงจะมา)
ความรู้สึก: “A หรือ B? (ถามให้เลือก)/A หรือ B (ยกทางเลือก)” — แก่นของ 「それとも」 คือให้อีกฝ่ายเลือกหนึ่งในสองในประโยคคำถาม (มีน้ำเสียงถาม); แก่นของ 「あるいは」 คือยกความเป็นไปได้แบบ ‘หรือ’ ในประโยคบอกเล่า (ไม่ใช่คำถาม) เอนไปทางภาษาเขียน
การเชื่อมต่อและรูปแบบ
| รูปแบบ | การใช้ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| それとも | คำถาม เลือกหนึ่งในสอง (ภาษาพูดหรือภาษาเขียน) | A?それともB? |
| あるいは | ประโยคบอกเล่า ยกทางเลือก (ภาษาเขียน) | A、あるいはB |
| または | หรือ (ภาษาเขียน ทางการ ทางเลือกสองทางทั่วไป) | AまたはB |
| もしくは | หรือ (ภาษาเขียน เป็นวรรณกรรมมากกว่า ใช้ในกฎหมาย/เอกสารทางการ) | AもしくはB |
「それとも」 วางไว้ระหว่างสองคำถาม (〜か、それとも〜か) ถามว่าอีกฝ่ายจะเลือกอย่างไหน 「あるいは/または/もしくは」 ใช้ในประโยคบอกเล่าเพื่อยกทางเลือก เอนไปทางภาษาเขียน (กฎระเบียบและเอกสารมักใช้ 「または/もしくは」) ข้อแตกต่างหลักคือ: それとも = การเลือกในประโยคคำถาม; あるいは/または/もしくは = การยกทางเลือกในประโยคบอกเล่า
ตัวอย่างประโยค
- 歩いて行く?それとも、タクシーに乗る?(จะเดินไป หรือจะนั่งแท็กซี่?) — คำถาม เลือกหนึ่ง
- 今日にする?それとも明日?(เอาวันนี้ หรือพรุ่งนี้?) — คำถาม เลือกหนึ่ง
- 電話、あるいはメールでお知らせします。(จะแจ้งให้ทราบทางโทรศัพท์หรืออีเมล) — ประโยคบอกเล่า ยกทางเลือก
- 提出は月曜、または火曜でお願いします。(ขอให้ส่งในวันจันทร์หรือวันอังคาร) — ภาษาเขียน
- 保護者もしくは代理人の署名が必要です。(ต้องมีลายมือชื่อของผู้ปกครองหรือผู้รับมอบอำนาจ) — เอกสารทางการ
⚠️ จุดที่ผู้เรียนมักพลาด
① 「それとも」 ใช้ในประโยคคำถาม ส่วน 「あるいは」 ใช้ในประโยคบอกเล่า นี่คือการแบ่งหน้าที่ที่สำคัญ 「それとも」 = หรือ (ใช้ในประโยคคำถาม): วางสองคำถามเทียบกัน ถามอีกฝ่ายว่า “A หรือ B” ให้เลือกหนึ่งในสอง ด้วยน้ำเสียงถาม: 行く?それとも行かない? (ไปหรือไม่ไป?), コーヒー?それともお茶? (กาแฟหรือชา?) มักมีคำถามอยู่สองข้าง (〜か、それとも〜か) 「あるいは」 = หรือ (ใช้ในประโยคบอกเล่า): ในประโยคบอกเล่า ยกความเป็นไปได้/ทางเลือกแบบ “หรือ” ซึ่งไม่ใช่คำถาม: バス、あるいは電車で行く (ไปโดยรถบัสหรือรถไฟ — บอกความเป็นไปได้สองอย่าง), 雨、あるいは雪になるでしょう (คงจะมีฝนหรือหิมะตก) วิธีทดสอบ: ถามอีกฝ่ายว่า “A หรือ B?” (คำถาม) → それとも; บอกว่า “A หรือ B” (ยกความเป็นไปได้) → あるいは อย่าใช้ 「あるいは」 ในคำถาม หรือใช้ 「それとも」 ในประโยคบอกเล่า
② 「それとも」 ยกทางเลือกในประโยคบอกเล่าไม่ได้ เพราะ 「それとも」 ใช้เฉพาะคำถามเลือกหนึ่งในสอง จึงใช้ไม่ได้เป็น “หรือ” ในประโยคบอกเล่า: × コーヒーそれともお茶を飲む (เพื่อบอกว่า “ดื่มกาแฟหรือชา” — ผิด それとも ไม่ได้ใช้กับประโยคบอกเล่า) → ○ コーヒーかお茶を飲む/コーヒー、あるいはお茶を飲む ถ้าจะยกทางเลือกในประโยคบอกเล่า ให้ใช้ 「〜か」「あるいは/または/もしくは」 ในทางกลับกัน 「あるいは/または」 ก็ไม่ค่อยใช้ในคำถามพูดที่ถามอีกฝ่ายตรง ๆ ว่า “A หรือ B?” (ตรงนั้น それとも เป็นธรรมชาติที่สุด) เคล็ดจำ: เลือกในคำถาม → それとも; ยกทางเลือกในประโยคบอกเล่า → あるいは/または/か
③ 「あるいは/または/もしくは」 ต่างกันที่ระดับความเป็นทางการของภาษาเขียน คำว่า “หรือ” เหล่านี้ล้วนยกทางเลือกในประโยคบอกเล่า แต่ต่างกันเล็กน้อยที่ความเป็นทางการและบริบท: 「あるいは」 = หรือ (ภาษาเขียน สละสลวยกว่า อาจแปลว่า “บางที” ได้ด้วย): 成功、あるいは失敗 (สำเร็จหรือล้มเหลว); 「または」 = หรือ (ภาษาเขียน ทางการ พบบ่อยที่สุดสำหรับทางเลือกสองทางในกฎระเบียบ แบบฟอร์ม ประกาศ): 黒または青のペンで記入 (กรอกด้วยปากกาสีดำหรือสีน้ำเงิน); 「もしくは」 = หรือ (ภาษาเขียน เป็นวรรณกรรม/ทางการมากกว่า พบบ่อยในกฎหมายและเอกสารทางการ มักใช้คู่กับ 「または」 เมื่อทางเลือกมีลำดับชั้น): 本人もしくは保護者 (ตัวบุคคลหรือผู้ปกครอง) ถ้าเป็นภาษาพูดที่ถามให้เลือก ใช้ それとも; ถ้าเป็น “หรือ” ในภาษาเขียนทั่วไป ใช้ または (ใช้ได้ทั่วไปที่สุด); ถ้าเป็นเอกสารทางการ ใช้ もしくは/または; ส่วน 「あるいは」 สละสลวยกว่าเล็กน้อย และมีนัย “บางที” ด้วย
🔄 เปรียบเทียบกับสำนวนที่คล้ายกัน: それとも/あるいは/または/もしくは
| รูปแบบ | ความรู้สึก | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| それとも | หรือ (คำถาม เลือกหนึ่งในสอง ถามอีกฝ่าย) | A?それともB? |
| あるいは | หรือ (ประโยคบอกเล่า ยกทางเลือก ภาษาเขียน แปลว่า ‘บางที’ ได้ด้วย) | A、あるいはB |
| または | หรือ (ภาษาเขียน ทางการ ทางเลือกสองทางที่ใช้ทั่วไปที่สุด) | AまたはB |
| もしくは | หรือ (ภาษาเขียน เป็นวรรณกรรม ใช้ในกฎหมาย/เอกสารทางการ) | AもしくはB |
คำที่มักสับสน: 「それとも」 = หรือ (ใช้ในคำถาม ถามให้อีกฝ่ายเลือกระหว่าง A กับ B ด้วยน้ำเสียงถาม); 「あるいは」 = หรือ (ยกทางเลือก/ความเป็นไปได้ในประโยคบอกเล่า เอนไปทางภาษาเขียน อาจแปลว่า “บางที” ได้ด้วย); 「または」 = หรือ (ภาษาเขียน ทางการ ทางเลือกสองทางที่พบบ่อยที่สุดในกฎระเบียบและแบบฟอร์ม); 「もしくは」 = หรือ (ภาษาเขียน เป็นวรรณกรรม ใช้ในกฎหมายและเอกสารทางการ) ถ้าต้องการถามให้อีกฝ่ายเลือกใช้ それとも ถ้าจะยกทางเลือกในประโยคบอกเล่าโดยทั่วไปใช้ または สำหรับเอกสารทางการใช้ もしくは และสำหรับ “หรือ/บางที” ในภาษาเขียนใช้ あるいは
💡 ประเด็นสำคัญในการใช้งาน
「それとも」 และ 「あるいは」 ต่างก็แสดงการเลือกแต่มีการแบ่งหน้าที่ชัดเจน — มีสามประเด็น: ① 「それとも」 ใช้ในคำถาม — ถามอีกฝ่ายว่า “A หรือ B?” ให้เลือกหนึ่งในสอง (コーヒー?それとも紅茶?) มีน้ำเสียงถาม ไม่ใช้กับประโยคบอกเล่า; ② 「あるいは」 ใช้ในประโยคบอกเล่า — ยกทางเลือก/ความเป็นไปได้แบบ “หรือ” (メールあるいは電話で) เอนไปทางภาษาเขียน อาจแปลว่า “บางที” ได้; ③ ลำดับความเป็นทางการของ “หรือ” ในภาษาเขียน — ทางเลือกสองทางในภาษาเขียนทั่วไปส่วนใหญ่ใช้ 「または」 เอกสารทางการใช้ 「もしくは」 และ 「あるいは」 สละสลวยกว่าเล็กน้อย เคล็ดจำ: เลือกในคำถาม → それとも; ยกทางเลือกในประโยคบอกเล่า → あるいは/または (ทางการใช้ もしくは) ถามแขกว่า “กาแฟหรือชา?” ใช้ それとも เขียนกฎว่า “ปากกาสีดำหรือสีน้ำเสียง” ใช้ または วางให้ถูกที่ก็จะเป็นธรรมชาติ
❓ คำถามที่พบบ่อย
Q: 「それとも」 และ 「あるいは」 ต่างก็แปลว่า ‘หรือ’ — ใช้แทนกันได้ไหม?
ใช้แทนกันโดยอิสระไม่ได้ เพราะใช้กับประโยคคนละชนิด 「それとも」 = หรือ (ใช้ในประโยคคำถาม): ใช้เทียบสองคำถามโดยเฉพาะ ให้อีกฝ่ายเลือกหนึ่งในสอง ด้วยน้ำเสียงถาม: 「歩いて行く?それともタクシー? (เดินไป หรือแท็กซี่?)」「賛成?それとも反対? (เห็นด้วย หรือคัดค้าน?)」 มักมีคำถามอยู่สองข้าง หน้าที่คือ “ถามอีกฝ่ายว่า เป็น A หรือ B?” 「あるいは」 = หรือ (ใช้ในประโยคบอกเล่า): ในประโยคบอกเล่า ยกความเป็นไปได้หรือทางเลือกแบบ “หรือ” ซึ่งไม่ใช่คำถาม: 「連絡は電話、あるいはメールでします (จะติดต่อทางโทรศัพท์หรืออีเมล)」「彼、あるいは彼女が担当する (เขาหรือเธอจะรับผิดชอบ)」 เป็นการบอกความเป็นไปได้สองอย่าง ไม่ได้ถามว่าอีกฝ่ายจะเลือกอะไร ดังนั้นวิธีทดสอบง่าย ๆ คือ: ถ้าทั้งประโยคเป็นคำถามที่ ‘ถามการเลือกของอีกฝ่าย’ (A? หรือ B?) → それとも; ถ้าเป็นประโยคบอกเล่าที่ ‘ยกทางเลือก’ (A หรือ B) → あるいは (หรือ または) เช่น ถามเพื่อนว่า 「今日?それとも明日? (วันนี้? หรือพรุ่งนี้?)」 ใช้ それとも (ถาม); ในเอกสาร 「月曜、または火曜に提出 (ส่งวันจันทร์หรือวันอังคาร)」 ใช้ または (ยกทางเลือก) การใช้ 「それとも」 ในประโยคบอกเล่า (×バスそれとも電車で行く) หรือใช้ 「あるいは」 ในคำถามพูดที่ถามอีกฝ่ายตรง ๆ ก็ไม่เป็นธรรมชาติ สรุปคือ: それとも ถามให้เลือก (คำถาม) あるいは ยกทางเลือก (ประโยคบอกเล่า)
Q: “หรือ” ในประโยคบอกเล่ามี 「あるいは/または/もしくは」 — ควรใช้อันไหน?
ทั้งสามคือ “หรือ” ที่ใช้ยกทางเลือกในประโยคบอกเล่า ต่างกันที่ความเป็นทางการและบริบท 「または」 = หรือ (ทางเลือกสองทางในภาษาเขียนที่ใช้ทั่วไปที่สุด): เป็น “หรือ” ที่พบบ่อยที่สุดในกฎระเบียบ แบบฟอร์ม ประกาศ คำแนะนำ เป็นกลางและชัดเจน: 「黒または青のペンで記入してください (กรุณากรอกด้วยปากกาสีดำหรือสีน้ำเงิน)」「現金またはカードでお支払いください (กรุณาชำระด้วยเงินสดหรือบัตร)」 สำหรับ “A หรือ B” ในภาษาเขียนทั่วไป 「または」 ปลอดภัยและใช้ได้กว้างที่สุด 「もしくは」 = หรือ (เป็นวรรณกรรมและทางการกว่า): เป็นวรรณกรรมและทางการกว่า 「または」 พบบ่อยในข้อความทางกฎหมาย เอกสารทางการ สัญญา และมักใช้คู่กับ 「または」 เมื่อทางเลือกมีลำดับชั้น (หมวดใหญ่ใช้ または หมวดย่อยใช้ もしくは หรือกลับกัน): 「本人もしくは代理人 (ตัวบุคคลหรือผู้รับมอบอำนาจ)」「保護者または担任、もしくは校長に連絡 (ติดต่อผู้ปกครองหรือครูประจำชั้น หรือผู้อำนวยการ)」 「あるいは」 = หรือ (ภาษาเขียน สละสลวยกว่า แปลว่า ‘บางที’ ได้ด้วย): ให้ความรู้สึกสละสลวยกว่าเล็กน้อย และนอกจาก “หรือ” แล้วมักมีนัยการคาดเดาว่า “บางที, อาจจะ”: 「成功、あるいは失敗するかもしれない (อาจสำเร็จ หรือบางทีก็อาจล้มเหลว)」「疲れているのか、あるいは病気なのか (เป็นเพราะเหนื่อย หรือบางทีอาจเป็นเพราะป่วย)」 วิธีทดสอบ: ทางเลือกสองทางในภาษาเขียนทั่วไป → または (ใช้ทั่วไปที่สุด); กฎหมาย เอกสารทางการ ทางเลือกที่มีลำดับชั้น → もしくは; ถ้าต้องการความสละสลวยหรือนัย ‘บางที’ → あるいは และในคำถามพูดที่ถามอีกฝ่ายตรง ๆ ว่า “หรือ” ใช้ それとも นี่คือการแบ่งหน้าที่
🖊️แบบทดสอบฝึกทำ
「歩いて行きますか、___バスに乗りますか。」(หรือจะนั่งรถบัส)
- (A) それから
- (B) それで
- (C) それに
- (D) それとも
「電話___メールでご連絡ください。」(ทางโทรศัพท์หรืออีเมล)
- (A) しかも
- (B) それとも
- (C) あるいは
- (D) ところが
「それとも」が使われるのは?
- (A) ในประโยคคำถาม (เป็น A หรือเป็น B)
- (B) ประโยคคำสั่ง
- (C) ประโยคเหตุและผล
- (D) ประโยคเงื่อนไข
「それとも」と「または」の違いは?
- (A) สองคำนี้เหมือนกันทุกประการ
- (B) それとも = ‘หรือ’ ในประโยคคำถาม; または = ‘หรือ’ ในประโยคบอกเล่า (ทางการ)
- (C) それとも = ประโยคบอกเล่า
- (D) または = ประโยคคำถาม
用法が自然なのは?
- (A) 行きますか、それとも行きませんか。
- (B) 行きます、それとも来ます(ประโยคบอกเล่า)。
- (C) それとも食べる(ใช้ลอย ๆ)。
- (D) それともだ高い。