“〜nai to wa ienai・〜tomo ienai”: พูดไม่ได้ว่าไม่ใช่ 〜 / พูดไม่ได้เต็มปากว่า 〜 (N2)

「リスクがないとは言えない」 — การปฏิเสธแบบอ้อมอย่างระมัดระวัง: ไม่ได้แปลว่าไม่มี และก็ไม่ได้ฟันธงเหมือนกัน

「失敗する可能性も、ないとは言えない」 — การปฏิเสธทางอ้อมที่เปิดช่องไว้

เวลารายงานความเสี่ยง 「失敗する可能性も、ないとは言えない」 (พูดไม่ได้ว่าไม่มีความเป็นไปได้ที่จะล้มเหลว) — 「〜ないとは言えない・〜とも言えない」 เป็น กลวิธีปฏิเสธแบบอ้อมและเลี่ยงไม่ฟันธง: 「ないとは言えない」 เป็นการปฏิเสธซ้อน ซึ่งที่จริงคือ ยอมรับความเป็นไปได้อย่างระมัดระวัง (= อาจจะเป็นได้) ส่วน 「とも言えない」 คือ ตัดสินไม่ได้ ฟันธงไม่ได้ บทความนี้อธิบายการปฏิเสธอ้อมทั้งสองแบบ และวิธีแยกจาก 「とは言えない (พูดไม่ได้ว่าเป็น)」 (เทียบกับ 〈とは言えない〉〈と言える〉)

หัวใจสำคัญ: ยอมรับความเป็นไปได้อย่างระมัดระวัง/ตัดสินไม่ได้

ทั้งสองเป็น สำนวนเลี่ยงที่ไม่พูดตรงๆ และเว้นช่องไว้:

ความรู้สึก: “พูดไม่ได้ว่าไม่ใช่ ~ (= อาจเป็นได้)/พูดไม่ได้ว่าเป็น ~ เหมือนกัน (ตัดสินไม่ได้)” — 「ないとは言えない」 เป็น การปฏิเสธซ้อน → ยอมรับความเป็นไปได้แบบอ้อม (= อาจเป็นได้ เป็นไปได้) ส่วน 「とも言えない」 คือ สรุปให้ชัดเจนไม่ได้ ค้างอยู่ในเขตคลุมเครือ ทั้งสองเป็นการปฏิเสธอ้อมที่ ระมัดระวังและเว้นช่องไว้ พบบ่อยในข้อความที่เป็นทางการและเป็นกลาง

วิธีเชื่อมต่อ

รูปแบบความหมายตัวอย่าง
〜ないとは言えないพูดไม่ได้ว่าไม่ใช่ ~ (= อาจเป็นได้/เป็นไปได้)可能性がないとは言えない (พูดไม่ได้ว่าไม่มีความเป็นไปได้)
〜とも言えないพูดไม่ได้ว่าเป็น ~ เหมือนกัน (ตัดสินไม่ได้)良いとも言えない (ก็เรียกว่าดีไม่ได้เหมือนกัน)
〜とも〜とも言えないพูดไม่ได้ทั้ง ~ และ ~良いとも悪いとも言えない (เรียกว่าดีก็ไม่ได้ เรียกว่าแย่ก็ไม่ได้)
〜ないとも限らないไม่แน่ว่าจะไม่เป็น ~ (อาจเกิดขึ้นได้)起こらないとも限らない (ไม่ใช่ว่าจะเกิดขึ้นไม่ได้)

「〜ないとは言えない」 = ปฏิเสธซ้อน (พูดไม่ได้ว่าไม่ใช่ ~ = อาจเป็นได้); 「〜とも言えない」 = ตัดสินไม่ได้ (พูดไม่ได้ว่าเป็น ~ เหมือนกัน) มักใช้คู่กัน 「〜とも〜とも言えない (พูดไม่ได้ทั้ง ~ และ ~)」 สำนวนใกล้เคียง 「〜ないとも限らない」 = ไม่แน่ว่าจะไม่เป็น ~ (อาจเป็นได้) ทั้งหมดเป็นสำนวนอ้อมที่เว้นช่องไว้

ดูตัวอย่างในบริบท

⚠️ ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

① 「ないとは言えない」 เป็นการปฏิเสธซ้อน ที่จริงแล้ว = ‘อาจเป็นได้/เป็นไปได้’ นี่คือจุดที่ทำให้สับสนง่ายที่สุด 「〜ないとは言えない」 แยกได้เป็น “〜ない (ไม่ใช่ ~) + とは言えない (พูดไม่ได้)” = “พูดไม่ได้ว่า ‘ไม่ใช่ ~’” = การปฏิเสธซ้อน ซึ่งวนกลับมาเป็น การยอมรับแบบอ้อมว่า “อาจเป็น ~ ได้ เป็นไปได้”: 可能性がないとは言えない = “พูดไม่ได้ว่า ‘ไม่มีความเป็นไปได้’” = “(ที่จริง) มีความเป็นไปได้นั้นอยู่” (เพียงแต่พูดอ้อม) ดังนั้นเมื่อเห็น 「ないとは言えない」 อย่าไปสับสนกับ 「ない」 สองตัว ความหมายจริงคือ “อาจเป็น ~ ได้ เป็นไปได้” (แสดงแบบอ้อมด้วยการปฏิเสธซ้อน ไม่ใช่พูดตรงๆ) ตรงกับ “พูดไม่ได้ว่าไม่ใช่ ~ ไม่แน่ว่าจะไม่ใช่ ~ อาจเป็น ~ ได้” วิธีตัดสิน: กลับการปฏิเสธซ้อน “พูดไม่ได้ว่าไม่ใช่ ~” เป็นบวก ก็จะได้ “อาจเป็น ~ ได้”

② 「とは言えない」 (พูดไม่ได้ว่าเป็น) กับ 「ないとは言えない」 (พูดไม่ได้ว่าไม่เป็น): ต่างกันแค่ 「ない」 หนึ่งตัว แต่ความหมายตรงข้ามกัน สองรูปนี้สับสนง่าย 「〜とは言えない」 = พูดไม่ได้ว่าเป็น ~ ไม่ถึงขั้น ~ (ปฏิเสธแบบอ้อม): 良いとは言えない (พูดไม่ได้ว่าดี = ที่จริงไม่ค่อยดี เป็นการปฏิเสธอ้อม ดู 〈とは言えない〉) 「〜ないとは言えない」 = พูดไม่ได้ว่าไม่เป็น ~ ไม่แน่ว่าจะไม่เป็น ~ (= อาจเป็นได้ ยืนยันความเป็นไปได้แบบอ้อม): 良くないとは言えない (พูดไม่ได้ว่าไม่ดี = ที่จริงอาจใช้ได้ ยอมรับแบบอ้อม) ความต่างคือ 「とは言えない」 คือ “(ที่จริง) ไม่ใช่ ~” (ปฏิเสธอ้อม) ส่วน 「ないとは言えない」 มี 「ない」 เพิ่มมาจนเป็นการปฏิเสธซ้อน คือ “(ที่จริง) อาจเป็น ~ ได้” (ยอมรับความเป็นไปได้แบบอ้อม) วิธีตัดสิน: ถ้าจะพูดอ้อมว่า “ที่จริงไม่ค่อย ~ ไม่ถึงขั้น ~” → とは言えない; ถ้าจะพูดอ้อมว่า “พูดไม่ได้ว่าไม่ใช่ ~ อาจเป็น ~ ได้” → ないとは言えない (เทียบกับการใช้แบบยืนยันของ 〈と言える〉)

③ 「とも言えない」 = ตัดสินไม่ได้ ฟันธงไม่ได้ (คลุมเครือ) 「〜とも言えない」 หมายถึง “ตัดสินไม่ได้เหมือนกันว่าเป็น ~ พูดไม่ได้ว่าเป็น ~” ใช้เมื่อ ตัดสินให้ชัดไม่ได้ เรื่องอยู่ในเขตคลุมเครือ: この案が良いとも言えない、悪いとも言えない (พูดไม่ได้ว่าแผนนี้ดี และพูดไม่ได้ว่าแย่ — ตัดสินไม่ได้) มักใช้เป็นคู่ 「〜とも〜とも言えない」 (พูดไม่ได้ทั้ง ~ และ ~) หมายถึงทั้งสองฝั่งตัดสินไม่ได้ ติดอยู่ตรงกลาง: 成功だとも失敗だとも言えない (พูดไม่ได้ว่าสำเร็จ และพูดไม่ได้ว่าล้มเหลว) เป็นการอ้อมแบบ สงวนการตัดสินและเลี่ยงไม่ฟันธง วิธีตัดสิน: ถ้าจะแสดงว่า “ตัดสินให้ชัดไม่ได้ พูดไม่ได้ทั้งสองทาง” → とも言えない (มักใช้เป็นคู่) ต่างจาก 「ないとは言えない (ยอมรับความเป็นไปได้แบบอ้อม)」 — 「とも言えない」 คือ “ตัดสินให้ชัดเจนไม่ได้”

🔄 เปรียบเทียบ: ないとは言えない/とは言えない/とも言えない/ないとも限らない

รูปแบบความรู้สึกตัวอย่าง
〜ないとは言えないพูดไม่ได้ว่าไม่ใช่ ~ (= อาจเป็นได้ ยอมรับความเป็นไปได้)可能性がないとは言えない (พูดไม่ได้ว่าไม่มีความเป็นไปได้)
〜とは言えないพูดไม่ได้ว่าเป็น ~ ไม่ถึงขั้น (ปฏิเสธอ้อม)良いとは言えない (เรียกว่าดีไม่ได้)
〜とも言えないพูดไม่ได้ว่าเป็น ~ เหมือนกัน (ตัดสินไม่ได้ คลุมเครือ)どちらとも言えない (บอกไม่ได้ว่าทางไหน)
〜ないとも限らないไม่แน่ว่าจะไม่เป็น ~ อาจเป็นได้起こらないとも限らない (ไม่ใช่ว่าจะเกิดขึ้นไม่ได้)

จุดที่สับสนง่าย: 「〜ないとは言えない」 = พูดไม่ได้ว่าไม่ใช่ ~ (ปฏิเสธซ้อน → ยอมรับแบบอ้อมว่า “อาจเป็นได้”); 「〜とは言えない」 = พูดไม่ได้ว่าเป็น ~ ไม่ถึงขั้น (ปฏิเสธอ้อม ที่จริงไม่ค่อย ~ ดู 〈とは言えない〉); 「〜とも言えない」 = พูดไม่ได้ว่าเป็น ~ เหมือนกัน (ตัดสินไม่ได้ คลุมเครือ มักเป็นคู่ 「〜とも〜とも言えない」); 「〜ないとも限らない」 = ไม่แน่ว่าจะไม่เป็น ~ อาจเป็นได้ (ไม่ตัดความเป็นไปได้ทิ้ง) ถ้าจะยอมรับความเป็นไปได้แบบอ้อม ใช้ ないとは言えない; ถ้าจะปฏิเสธอ้อม ใช้ とは言えない; ถ้าตัดสินไม่ได้ ใช้ とも言えない

💡 เคล็ดลับการเรียน

「〜ないとは言えない・とも言えない」 ทั้งคู่เป็น กลวิธีปฏิเสธอ้อมที่เว้นช่องไว้ — มีสามจุด: ① 「ないとは言えない」 เป็นการปฏิเสธซ้อน → ที่จริง = ‘อาจเป็นได้/เป็นไปได้’ (可能性がないとは言えない = มีความเป็นไปได้นั้นอยู่ ยอมรับแบบอ้อม อย่าสับสนกับ ない สองตัว); ② 「とも言えない」 = ตัดสินไม่ได้ ฟันธงไม่ได้ (มักใช้เป็นคู่ 「〜とも〜とも言えない」 = พูดไม่ได้ทั้ง ~ และ ~ ค้างอยู่ในเขตคลุมเครือ); ③ แยกจาก 「とは言えない」 ให้ออก — とは言えない = พูดไม่ได้ว่าเป็น (ปฏิเสธอ้อม “ที่จริงไม่ใช่ ~”), ないとは言えない = พูดไม่ได้ว่าไม่เป็น (ยอมรับอ้อม “อาจเป็น ~ ได้”) ต่างกันแค่ 「ない」 ตัวเดียว แต่ความหมายตรงข้ามกัน ชุดนี้เป็นเทคนิคแบบญี่ปุ่นของการ ไม่พูดตรงๆ และเว้นช่องไว้อย่างระมัดระวัง พบบ่อยในข้อความที่เป็นทางการและเป็นกลาง (การประเมินความเสี่ยง งานวิชาการ) ลองเทียบกับ 〈とは言えない〉 (พูดไม่ได้ว่าเป็น) และ 〈と言える〉 (พูดได้ว่าเป็น) เพื่อเข้าใจตระกูล 「言える/言えない」 ทั้งชุด

❓ คำถามที่คุณอาจสงสัย

Q: 「ないとは言えない」 เป็นการปฏิเสธซ้อน — ความหมายเป็นบวกหรือลบ?

เป็น การปฏิเสธซ้อน → การยืนยันอ้อม (ยอมรับความเป็นไปได้) หมายถึง “พูดไม่ได้ว่าไม่ใช่ ~ = ที่จริงอาจเป็นได้ เป็นไปได้” แยกส่วนได้ดังนี้: 「〜ない」 (ไม่ใช่ ~) + 「とは言えない」 (พูดไม่ได้) = “พูดไม่ได้ว่า ‘ไม่ใช่ ~’” การปฏิเสธสองครั้งหักล้างกัน วนกลับมาเป็น การยอมรับแบบอ้อมว่า “อาจเป็น ~ ได้ เป็นไปได้” จุดสำคัญคือ ใช้การปฏิเสธซ้อนเพื่อแสดงออกแบบอ้อม ไม่พูดตรงๆ เช่น:

ดังนั้นเมื่อเห็น 「ないとは言えない」 ให้อ่านว่า “อาจเป็น ~ ได้ เป็นไปได้ ~ ไม่แน่ว่าจะไม่ใช่ ~” ก็ถูกต้อง หน้าที่ของมันคือ ยอมรับความเป็นไปได้แบบอ้อมและระมัดระวัง — สงวนท่าทีและไม่ฟันธงมากกว่า “อาจจะ ~ (かもしれない)” ที่พูดตรงๆ พบบ่อยในสถานการณ์ที่เป็นทางการ เป็นกลาง ต้องระมัดระวัง (การประเมินความเสี่ยง ข้อความทางวิชาการ) แปลได้ว่า “พูดไม่ได้ว่าไม่ใช่ ~ ไม่แน่ว่าจะไม่ใช่ ~ ตัดความเป็นไปได้ของ ~ ทิ้งไม่ได้” เคล็ดลับ: เมื่อเจอ 「ないとは言えない」 ให้กลับการปฏิเสธซ้อนเป็นบวก (พูดไม่ได้ว่าจะไม่ → อาจจะ) ก็จะเห็นว่ากำลังพูดอ้อมว่า “ที่จริงมีความเป็นไปได้นั้นอยู่” (เทียบ: 「とは言えない」 มี ない น้อยกว่าหนึ่งตัว เป็นการปฏิเสธอ้อมว่า “พูดไม่ได้ว่าเป็น = ที่จริงไม่ใช่ ~” ทิศทางตรงข้ามกัน ดู 〈とは言えない〉)

Q: 「とも言えない」 กับ 「ないとは言えない」 ต่างกันอย่างไร?

ทั้งคู่เป็นการปฏิเสธอ้อม แต่ต่างกันที่ ทิศทางและหน้าที่ 「〜ないとは言えない」 = พูดไม่ได้ว่าไม่ใช่ ~ (ปฏิเสธซ้อน → ยอมรับความเป็นไปได้แบบอ้อม): ที่จริงแล้ว ยอมรับแบบอ้อมว่า “อาจเป็น ~ ได้ เป็นไปได้”: 失敗する可能性もないとは言えない (พูดไม่ได้ว่าไม่มีโอกาสล้มเหลว = ล้มเหลวได้) เอนไปทาง ยอมรับ (อย่างระมัดระวัง) ว่ามีความเป็นไปได้อยู่ 「〜とも言えない」 = พูดไม่ได้ว่าเป็น ~ เหมือนกัน (ตัดสินไม่ได้ คลุมเครือ): หมายถึง สรุปให้ชัดเจนไม่ได้ เรื่องอยู่ในเขตที่ไม่ชัดเจน ไม่เอนไปทางใดทางหนึ่ง: この結果は成功とも失敗とも言えない (ผลนี้เรียกว่าสำเร็จก็ไม่ได้ เรียกว่าล้มเหลวก็ไม่ได้ — ตัดสินไม่ได้), 正しいとも言えない (ก็พูดไม่ได้เหมือนกันว่าถูก — ยืนยันไม่ได้) เอนไปทาง สงวนการตัดสิน จัดหมวดให้ชัดเจนไม่ได้ ความต่างคือ 「ないとは言えない」 คือ “(ที่จริง) อาจเป็นได้” (ยอมรับความเป็นไปได้) ส่วน 「とも言えない」 คือ “(ฉัน) ตัดสินไม่ได้ พูดไม่ได้” (สงวนการตัดสิน) วิธีตัดสิน: ถ้าจะ ยอมรับความเป็นไปได้ แบบอ้อม (อาจเป็นได้ ตัดทิ้งไม่ได้) → ないとは言えない; ถ้าจะแสดง การตัดสินให้ชัดไม่ได้ บอกไม่ได้ว่าทางไหน (โดยเฉพาะคู่ 「〜とも〜とも言えない」) → とも言えない เช่น 「危険がないとは言えない (พูดไม่ได้ว่าไม่มีอันตราย = อาจมีอันตราย)」 คือการยอมรับความเป็นไปได้ (ないとは言えない); 「良いとも悪いとも言えない (พูดไม่ได้ว่าดี และพูดไม่ได้ว่าแย่)」 คือการตัดสินไม่ได้ (とも言えない) ทั้งคู่ระมัดระวังและอ้อม แต่แบบหนึ่งยอมรับความเป็นไปได้ อีกแบบสงวนการตัดสิน

🖊️แบบทดสอบฝึกทำ

  1. 「その計画にリスクが___。慎重に進めよう。」(พูดไม่ได้ว่าไม่มีความเสี่ยง)

    • (A) ないとは言えない
    • (B) あるはずがない
    • (C) どころではない
    • (D) っこない
  2. 「正しくないとは言えない」 มีความหมายว่าอย่างไร?

    • (A) ผิดทั้งหมด
    • (B) พูดไม่ได้ว่าไม่ถูก (= มีส่วนที่ฟังขึ้นอยู่บ้าง เป็นการยืนยันอ้อมๆ)
    • (C) ถูกต้องที่สุด
    • (D) ไม่รู้ว่าถูกหรือผิด
  3. 「一概に悪いとも言えない」 มีความหมายว่าอย่างไร?

    • (A) ดีที่สุด
    • (B) แย่แน่นอน
    • (C) จะเรียกว่าแย่ไปเสียทั้งหมดก็ไม่ได้เหมือนกัน (มีข้อสงวน)
    • (D) ไม่สนใจว่าดีหรือแย่
  4. ตรรกะของ 「ないとは言えない」 คืออะไร?

    • (A) การปฏิเสธอย่างหนักแน่น
    • (B) การปฏิเสธธรรมดา
    • (C) การยืนยันอย่างหนักแน่น
    • (D) การปฏิเสธซ้อน = การยืนยันบางส่วนอย่างระมัดระวัง
  5. การใช้แบบใดเป็นธรรมชาติ?

    • (A) 効果がないとは言えない。
    • (B) 効果があるとは言えないない(重複)。
    • (C) ないとは言えない行く。
    • (D) とも言えないだ高い。