“〜ないでいる”: อยู่ในสภาพที่ไม่ได้ทำ / ยังคงไม่ทำ (N4)
การอยู่ในสภาพที่ไม่ได้ทำบางสิ่ง ไม่ว่าจะโดยตั้งใจหรือไม่ก็ตาม
「ショックで、何も言えないでいる」 — สภาพที่ยังคงอยู่ว่า “ยังคง ~ ไม่ได้”
「ショックで、何も言えないでいる」 (ช็อกจนยังพูดอะไรไม่ออก) — 「กริยารูป ない + でいる」 หมายถึง “อยู่ในสภาพที่ไม่ได้ทำ ~ ต่อไป” คือคงสภาพ “ไม่ได้ทำ” ไว้ มาจาก 「ないで (โดยไม่ทำ ~)」 + 「いる (สภาพดำเนินอยู่)」 เน้น “อยู่ในสภาพที่ไม่ได้ ~” บทความนี้อธิบาย ないでいる และแยกความต่างจากรูปภาษาเขียน 「ずにいる」
หัวใจสำคัญ: คงสภาพ “ไม่ได้ทำ” ต่อไป
「〜ないでいる」 = “อยู่ในสภาพที่ไม่ได้ทำ ~” (ยังคงไม่ทำบางสิ่งต่อเนื่อง):
- 事実を知らないでいる (ยังคงไม่รู้ความจริง)
- 泣かないでいる (กลั้นน้ำตาไว้/ไม่ยอมร้องไห้)
ความรู้สึก: ไม่ใช่ “ไม่ทำครั้งเดียว” แต่คือ “อยู่ในสภาพไม่ได้ทำมาระยะหนึ่ง” (มักเป็น “อยากทำแต่ทำไม่ได้” หรือ “ตั้งใจไม่ทำ”)
วิธีเชื่อมคำ
| รูปแบบ | วิธีเชื่อม | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| กริยารูป ない + でいる | อยู่ในสภาพที่ไม่ได้ ~ | 言えないでいる (ยังพูดไม่ออกอยู่) |
| กริยารูป ない + ずにいる | เหมือนกัน (เป็นภาษาเขียนมากกว่า) | 言えずにいる (ยังพูดไม่ออกอยู่) |
| 〜ないでいた | (อดีต) ยังคงไม่ ~ มาตลอด | 知らないでいた (ไม่รู้เรื่องนั้นมาตลอด) |
ตัวอย่างการใช้งาน
- ショックで、何も言えないでいる。(ช็อกจนยังพูดอะไรไม่ออก) — ยังคงทำไม่ได้
- 彼はその事実を知らないでいる。(เขายังคงไม่รู้ความจริงข้อนั้น) — ยังคงไม่รู้
- 忙しくて、彼女に連絡できないでいる。(ยุ่งเกินไป จึงยังติดต่อเธอไม่ได้เสียที) — ยังคงทำไม่ได้
- 決心がつかず、辞められずにいる。(ตัดสินใจไม่ได้ จึงยังลาออกไม่ได้) — ずにいる (ภาษาเขียน)
- 悲しくても、泣かないでいた。(แม้เศร้า ก็กลั้นไม่ร้องไห้) — ต่อเนื่องในอดีต
⚠️ ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
① ต่อกับรูป ない ไม่ใช่รูปพจนานุกรม/ます 言えないでいる (✗ 言うでいる, ✗ 言いでいる) ให้ทำรูป ない (ส่วนที่อยู่หน้า ない) ก่อน แล้วจึงเติม でいる
② ないでいる (ภาษาพูด) vs ずにいる (ภาษาเขียน) ความหมายเดียวกัน (อยู่ในสภาพที่ไม่ได้ทำ); 「ないでいる」 เป็นภาษาพูดมากกว่า 「ずにいる」 เป็นภาษาเขียน/ทางการมากกว่า (連絡できずにいる) する→せずにいる (กรณีพิเศษ)
③ เน้น “ความต่อเนื่อง” ไม่ใช่ครั้งเดียว 「言わないで」 = อย่าพูดนะ (ครั้งนี้); 「言わないでいる」 = ยังคงไม่พูด (สภาพต่อเนื่อง) การเติม 「いる」 ทำให้เป็น “คงอยู่ในสภาพนั้น”
🔄 เปรียบเทียบ: ないでいる/ずにいる/ていない
| รูปแบบ | น้ำเสียง | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| 〜ないでいる | อยู่ในสภาพที่ไม่ได้ทำ (ภาษาพูด) | 言えないでいる (ยังพูดไม่ออกอยู่) |
| 〜ずにいる | อยู่ในสภาพที่ไม่ได้ทำ (ภาษาเขียน) | 言えずにいる (ยังพูดไม่ออกอยู่) |
| 〜ていない | ยังไม่ ~ (ยังไม่เสร็จตามปกติ) | 言っていない (ยังไม่ได้พูด) |
“อยู่ในสภาพที่ไม่ได้ทำ” (มีความรู้สึก “อยากทำแต่ทำไม่ได้/ตั้งใจไม่ทำ”) → ないでいる/ずにいる; แค่ “ยังไม่ได้ทำ” ธรรมดา → ていない
💡 สิ่งเดียวที่ควรจำ
จุดสำคัญของ 「ないでいる」 คือ “คงสภาพ ‘ไม่ได้ทำ’ ต่อไป” — ไม่ใช่ครั้งเดียว แต่เป็น “ไม่ได้ทำมาระยะหนึ่ง” (連絡できないでいる = ยังติดต่อไม่ได้เสียที) มักแฝงความรู้สึก “อยากทำแต่ทำไม่ได้” หรือ “ตั้งใจกลั้นไว้” (泣かないでいる = กลั้นน้ำตา) รูปภาษาเขียนคือ 「ずにいる」 (できずにいる) และ する เป็น 「せずにいる」 เมื่อเทียบกับ 「ていない (ยังไม่ได้ทำ)」 ธรรมดา ないでいる เพิ่มรสชาติของ “ความต่อเนื่องและความดิ้นรน”
❓ คำถามที่พบบ่อย
Q: 「ないでいる」 ต่างจาก 「ていない」 อย่างไร?
「〜ていない」 คือ “ยังไม่ได้ทำ” แบบธรรมดา (ยังไม่เสร็จตามความเป็นจริง: まだ食べていない = ยังไม่ได้กิน); 「〜ないでいる」 คือ “อยู่ในสภาพที่ไม่ได้ทำ” (มีความต่อเนื่องแบบ “อยากทำแต่ทำไม่ได้/ตั้งใจไม่ทำ”: 連絡できないでいる = ยังติดต่อไม่ได้เสียที พร้อมความดิ้นรน) ていない แค่บอกว่า “ยังไม่เสร็จ” ส่วน ないでいる เพิ่ม “ความต่อเนื่อง ความขัดแย้งในใจ”
Q: 「ないでいる」 กับ 「ずにいる」 เหมือนกันไหม?
ความหมายเหมือนกัน (ทั้งคู่ “อยู่ในสภาพที่ไม่ได้ทำ”) ต่างกันที่ ระดับภาษา: 「ないでいる」 เป็น ภาษาพูด มากกว่า (言えないでいる); 「ずにいる」 เป็น ภาษาเขียน/ทางการ มากกว่า (言えずにいる, 決められずにいる) ข้อควรระวัง รูป ず ของ する คือ 「せず」 (せずにいる, ✗ しずにいる) บทสนทนา → ないでいる, งานเขียน → ずにいる
🖊️แบบทดสอบฝึกทำ
「ショックで、何も言え___。」(ช็อกจนยังพูดอะไรไม่ออก)
- (A) ている
- (B) ないでいる
- (C) てある
- (D) たがる
ในภาษาเขียน ข้อใดมีความหมายเหมือน 「ないでいる」?
- (A) ていく
- (B) てある
- (C) ておく
- (D) ずにいる
「事実を知らないでいる」 มีความหมายว่าอย่างไร?
- (A) ยังคงไม่รู้ความจริง (คงสภาพไม่รู้ไว้)
- (B) รู้ความจริงแล้ว
- (C) ตั้งใจบอกความจริง
- (D) อยากรู้ความจริง
「ないでいる」 แสดงถึงอะไร?
- (A) ทำเสร็จไปแล้ว
- (B) กำลังทำบางสิ่งอยู่
- (C) การคงสภาพ "ไม่ได้ทำบางสิ่ง" ไว้
- (D) วางแผนจะทำ
ข้อใดใช้ถูกต้อง?
- (A) 泣いてないでいる。
- (B) 泣くないでいる。
- (C) 泣きないでいる。
- (D) 泣かないでいる。