“〜ni motozuite・ni motozuku”: อิงตาม / ตามหลัก 〜 (สำนวนอ้างอิงในภาษาเขียน) (N2)
เรียนรู้ 〜に基づいて ให้ภาษาญี่ปุ่นของคุณก้าวไปอีกระดับ!
「データに基づいて、結論を出す」 — อิงข้อเท็จจริง ไม่ใช่เดาเอา
เวลาเขียนรายงาน 「憶測ではなく、データに基づいて判断すべきだ」 (ควรตัดสินโดยอิงข้อมูล ไม่ใช่การคาดเดา) — 「〜に基づいて・〜に基づく」 = อิงตาม ~, ตามหลัก ~ หมายถึง “ยึด ~ (หลักเกณฑ์หรือมาตรฐานบางอย่าง) เป็นฐานในการตัดสินหรือลงมือทำ” ส่วนที่อยู่ข้างหน้ามักเป็น กฎหมาย ข้อมูล ข้อเท็จจริง กฎระเบียบ — “สิ่งที่ใช้เป็นหลักอ้างอิง” เป็นสำนวนทางการที่ใช้ในภาษาเขียน บทความนี้อธิบายวิธีใช้ รูปขยายคำนาม 「に基づく」 และวิธีแยกจาก 「をもとに」「に沿って」
หัวใจหลัก: ยึดหลักเกณฑ์หรือมาตรฐานบางอย่างเป็นฐานในการกระทำ
「คำนาม + に基づいて/に基づき」 หมายถึง “ยึด ~ (ฐาน มาตรฐาน หลักการ) เป็นหลัก แล้วตัดสิน/กระทำตามนั้น”:
- 事実に基づいて、報道する (รายงานข่าวโดยอิงข้อเท็จจริง)
- 法律に基づき、処理する (ดำเนินการตามกฎหมาย)
- アンケート結果に基づく分析 (การวิเคราะห์ที่อิงผลแบบสอบถาม)
ความรู้สึก: “อิงตาม ~, ตามหลัก ~” — หัวใจคือ “ถือ ~ เป็น ‘ฐานหรือมาตรฐาน’ ในการตัดสิน/กระทำ แล้วดำเนินการตามนั้น” ส่วนที่อยู่ข้างหน้ามักเป็น 法律・データ・事実・規則・経験・原則 — “สิ่งที่เป็นหลักอ้างอิง” และส่วนที่ตามมาคือ “การตัดสิน/การกระทำที่ทำบนฐานนั้น” ให้ความรู้สึกทางการแบบ “มีหลักยึด ทำตามมาตรฐาน” ใช้ในภาษาเขียนเป็นหลัก (เอกสารราชการ รายงาน ข่าว) เมื่อจะขยายคำนาม ให้ใช้รูปขยายคำนาม 「に基づく + คำนาม」
รูปแบบและการต่อท้าย
| รูปแบบ | ความหมาย | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| คำนาม + に基づいて | อิงตาม ~ | 事実に基づいて |
| คำนาม + に基づき | อิงตาม ~ (รูปย่อในภาษาเขียน) | 契約に基づき |
| คำนาม + に基づく + คำนาม | ~ ที่อิงตาม ~ (ขยายคำนาม) | データに基づく判断 |
| คำนาม + に基づいた + คำนาม | ~ ที่อิงตาม ~ | 経験に基づいた助言 |
「〜に基づいて」 ต่อกับ คำนาม (ฐานหรือมาตรฐาน) ส่วน 「に基づき」 เป็นรูปย่อในภาษาเขียน เมื่อจะ ขยายคำนาม ให้ใช้ 「に基づく + คำนาม」 (規則に基づく処分) หรือ 「に基づいた + คำนาม」 ส่วนที่อยู่ข้างหน้ามักเป็น “สิ่งที่เป็นหลักอ้างอิง” (法律・データ・事実・規則) เป็นระดับภาษาทางการที่ใช้ในภาษาเขียน
ตัวอย่างการใช้งาน
- 憶測ではなく、事実に基づいて議論しよう。(มาถกเถียงกันโดยอิงข้อเท็จจริง ไม่ใช่การคาดเดา)
- この作品は、実際の事件に基づいて書かれた。(ผลงานนี้เขียนขึ้นโดยอิงเหตุการณ์จริง)
- 会社の規則に基づき、彼は処分を受けた。(เขาถูกลงโทษตามกฎระเบียบของบริษัท)
- 長年の経験に基づくアドバイスは、説得力がある。(คำแนะนำที่อิงประสบการณ์หลายปีมีน้ำหนักน่าเชื่อถือ)
- 科学的な根拠に基づいた主張が求められる。(ต้องการข้อเสนอที่อิงหลักฐานทางวิทยาศาสตร์)
⚠️ กับดักที่พลาดง่าย
① ข้างหน้าเป็น 『法律・データ・事実・規則』 ฯลฯ — 『สิ่งที่เป็นหลักอ้างอิง』 ส่วนแรกของ 「に基づいて」 มักเป็น สิ่งที่เป็น ‘ฐาน มาตรฐาน หลักฐาน’ ในการตัดสิน/กระทำ — 法律・規則・契約・データ・事実・証拠・経験・原則・方針・調査結果 หมายความว่า “ถือสิ่งนี้เป็นหลัก แล้วตัดสิน/กระทำตามนั้น” ให้ความรู้สึกแบบ “มีหลักยึด ทำตามมาตรฐาน”: 事実に基づいて (อิงข้อเท็จจริง), 法律に基づき (ตามกฎหมาย), データに基づく (ที่อิงข้อมูล) ดังนั้นสิ่งที่อยู่ข้างหน้าคือ “มาตรฐาน/หลักที่ต้องทำตาม” วิธีทดสอบ: สิ่งที่อยู่ข้างหน้าเป็น “สิ่งที่ใช้เป็นฐานหรือมาตรฐาน (กฎหมาย/ข้อมูล/ข้อเท็จจริง/กฎระเบียบ…)” หรือไม่? ใช่ → ใช้ に基づいて ได้ เน้นว่า “ไม่ใช่ลอย ๆ ไม่ใช่เดาเอา แต่มีหลักยึดนี้”
② ทางการ ใช้ในภาษาเขียน; รูปขยายคำนามคือ 「に基づく」 「に基づいて/に基づき」 มีสีสันแบบ ทางการและภาษาเขียน ชัดเจน ใช้ในสถานการณ์ เอกสารราชการ รายงาน ข่าว และงานวิชาการ เพื่อแสดงความหมายว่า “มีหลักยึด ทำตามมาตรฐาน” ในชีวิตประจำวันไม่ค่อยใช้ (มักใช้ 「〜をもとに」 หรือพูดตรง ๆ ว่า 「〜を見て」「〜に従って」) นอกจากนี้ เมื่อขยายคำนามให้ใช้รูปขยายคำนาม 「に基づく」 (ไม่ใช่ 「に基づいて」): ○ データに基づく判断 (การตัดสินที่อิงข้อมูล — ขยายคำนาม 「判断」), ○ 事実に基づいた報道 / × データに基づいて判断 (เมื่อขยายคำนามให้ใช้ に基づく/に基づいた) วิธีทดสอบ: 「に基づいて」 ต่อด้วยอนุประโยคกริยา; 「に基づく/に基づいた」 ต่อด้วยคำนาม
③ 「に基づいて」 กับ 「をもとに」 กับ 「に沿って」: ตัดสินตามมาตรฐาน กับ สร้างจากวัตถุดิบ กับ ทำตามแนวทาง ทั้งสามแบบแปลว่า “อิง/ทำตาม ~” แต่เน้นต่างกัน 「〜に基づいて」 = อิงตาม ~ (ยึดมาตรฐาน/ฐานเพื่อตัดสิน/กระทำ): เน้น “ทำตามมาตรฐานและหลักฐาน” (กฎหมาย・ข้อมูล・ข้อเท็จจริง): 事実に基づいて判断する (ตัดสินโดยอิงข้อเท็จจริง) 「〜をもとに(して)」 = อิงจาก ~, จาก ~ (ใช้บางสิ่งเป็นวัตถุดิบ/แบบอย่างเพื่อสร้างหรือผลิต): เน้น “ใช้สิ่งนี้เป็นแบบอย่างหรือวัตถุดิบเพื่อสร้างสิ่งใหม่”: 実話をもとにした映画 (ภาพยนตร์ที่สร้างจากเรื่องจริง), この資料をもとに発表する (นำเสนอโดยอิงเอกสารนี้) 「〜に沿って」 = ตาม ~, ไปตาม ~ (ทำตามแนวทาง/ขั้นตอน/เส้นทางที่กำหนด): เน้น “ดำเนินไปตามนโยบาย/ขั้นตอน/เส้นทาง”: 計画に沿って進める (ดำเนินการไปตามแผน), マニュアルに沿って操作する (ใช้งานตามคู่มือ) ข้อต่าง: 「に基づいて」 คือ ใช้มาตรฐาน/ฐานเป็นหลักในการตัดสิน (法律に基づく); 「をもとに」 คือ สร้างจากวัตถุดิบหรือแบบอย่าง (実話をもとに); 「に沿って」 คือ ดำเนินไปตามนโยบายหรือขั้นตอน (計画に沿って) วิธีทดสอบ: ถ้าตัดสิน/กระทำตามมาตรฐานใช้ に基づいて; ถ้าสร้างสรรค์จากวัตถุดิบใช้ をもとに; ถ้าทำตามนโยบายหรือขั้นตอนใช้ に沿って
🔄 เปรียบเทียบ: に基づいて/によって/をもとに/に沿って
| รูปแบบ | ความรู้สึก | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| 〜に基づいて | อิงตาม ~ (ยึดมาตรฐาน/ฐานเป็นหลัก) | 事実に基づいて |
| 〜によって | โดยอิง/โดย/ผ่าน/เนื่องจาก (หลายความหมาย) | 場合によって |
| 〜をもとに | อิงจาก ~, จาก ~ (วัตถุดิบ/แบบอย่างเพื่อสร้างสรรค์) | 実話をもとに |
| 〜に沿って | ตาม ~, ไปตาม ~ (นโยบาย/ขั้นตอน/แนวทาง) | 計画に沿って |
จุดที่สับสนง่าย: 「〜に基づいて」 = อิงตาม ~ (ยึดมาตรฐานอย่างกฎหมาย/ข้อมูล/ข้อเท็จจริงเป็นฐานในการตัดสิน/กระทำ เป็นทางการ/ภาษาเขียน รูปขยายคำนามคือ に基づく); 「〜によって」 = โดยอิง/โดย/ผ่าน/เนื่องจาก (หลายความหมาย ดู 〈によると〉); 「〜をもとに(して)」 = อิงจาก ~, จาก ~ (ใช้บางสิ่งเป็นวัตถุดิบ/แบบอย่างเพื่อสร้างสรรค์ เช่น 実話をもとに); 「〜に沿って」 = ตาม ~, ไปตาม ~ (ดำเนินไปตามนโยบาย/ขั้นตอน/เส้นทาง เช่น 計画に沿って) ถ้าตัดสินตามมาตรฐานใช้ に基づいて; ถ้าสร้างจากวัตถุดิบใช้ をもとに; ถ้าทำตามนโยบายใช้ に沿って
💡 เคล็ดลับการจำ
「〜に基づいて・に基づく」 = อิงตาม ~, ตามหลัก ~ (ยึดมาตรฐาน/ฐานเป็นหลักในการตัดสิน/กระทำ) — จำสามข้อ: ① ข้างหน้าเป็น 『法律・データ・事実・規則』 ฯลฯ — สิ่งที่เป็นหลักอ้างอิง — 事実に基づいて (อิงข้อเท็จจริง), 法律に基づき (ตามกฎหมาย) เน้นว่า “มีหลักยึด ไม่ใช่เดาเอา”; ② ทางการ/ภาษาเขียน รูปขยายคำนามคือ 「に基づく」 — เมื่อขยายคำนามใช้ に基づく (データに基づく分析) เมื่อต่ออนุประโยคกริยาใช้ に基づいて ในชีวิตประจำวันไม่ค่อยใช้; ③ แยกจากคำที่ใกล้เคียง — 「をもとに」 คือสร้างจากวัตถุดิบ/แบบอย่าง (実話をもとに), 「に沿って」 คือทำตามนโยบาย/ขั้นตอน (計画に沿って), 「に基づいて」 คือตัดสินตามมาตรฐาน/ฐาน (法律に基づく) รูปแบบนี้เหมาะกับการเน้นว่า “มีหลักยึด” ในรายงานและการโต้แย้ง — 「〜に基づいて判断/分析」 ทำให้ฟังดูเป็นกลาง มีหลักฐาน และเป็นมืออาชีพได้ในประโยคเดียว
❓ คำถามที่อาจสงสัย
Q: 「に基づいて」 กับ 「をもとに」 ต่างก็แปลว่า “อิงตาม ~” ต่างกันอย่างไร?
ความต่างอยู่ที่ “ใช้มาตรฐาน/ฐานเป็นหลักในการตัดสิน” กับ “สร้างจากวัตถุดิบหรือแบบอย่าง” 「〜に基づいて」 = อิงตาม ~ (ยึดมาตรฐาน/ฐานเป็นหลัก แล้วตัดสิน/กระทำตามนั้น): ข้างหน้าเป็น 法律・データ・事実・規則・原則 — “มาตรฐานที่เป็นฐานของการตัดสิน/กระทำ” เน้น “ทำตามมาตรฐานนี้ โดยมีหลักฐานนี้” เพื่อตัดสินหรือกระทำ: 事実に基づいて判断する (ตัดสินโดยอิงข้อเท็จจริง), 法律に基づいて処理する (ดำเนินการตามกฎหมาย), 証拠に基づいて結論を出す (สรุปโดยอิงหลักฐาน) จุดเน้นคือ “ถือ ~ เป็น ‘ฐานของการตัดสิน/กระทำ’” (มีหลักยึด) 「〜をもとに(して)」 = อิงจาก ~, จาก ~ (ใช้บางสิ่งเป็นแบบอย่าง/วัตถุดิบเพื่อสร้างสิ่งใหม่): ข้างหน้าเป็น 素材、資料、故事、経験 — “สิ่งที่เป็นแบบอย่าง/วัตถุดิบ” เน้น “ใช้สิ่งนี้เป็นวัตถุดิบ/แบบอย่างเพื่อสร้างสิ่งใหม่”: 実話をもとにした小説 (นวนิยายที่สร้างจากเรื่องจริง), このデータをもとにグラフを作る (สร้างกราฟจากข้อมูลนี้), 彼の証言をもとに捜査を進める (ดำเนินการสืบสวนโดยใช้คำให้การของเขาเป็นเบาะแส) จุดเน้นคือ “ถือ ~ เป็น ‘วัตถุดิบ/แบบอย่างสำหรับการสร้างสรรค์’” ข้อต่าง: 「に基づいて」 คือ “ทำตามมาตรฐาน/ฐานเพื่อ ‘ตัดสิน/กระทำ’” (法律に基づいて判断); 「をもとに」 คือ “ใช้วัตถุดิบ/แบบอย่างเพื่อ ‘สร้างสรรค์’” (実話をもとに小説を書く) วิธีทดสอบ: ถ้าจะบอกว่า “ตัดสิน/กระทำตามมาตรฐานหรือฐานบางอย่าง” (กฎหมาย ข้อมูล ข้อเท็จจริง) → に基づいて; ถ้าจะบอกว่า “สร้างสรรค์จากวัตถุดิบหรือแบบอย่างบางอย่าง” (เรื่องราว เอกสาร ประสบการณ์เป็นแบบอย่าง) → をもとに เช่น 「アンケート結果に基づいて、方針を決める (กำหนดนโยบายโดยอิงผลแบบสอบถาม — ตัดสินตามมาตรฐาน)」 ใช้ に基づいて; 「アンケート結果をもとに、レポートを書く (เขียนรายงานจากผลแบบสอบถามเป็นวัตถุดิบ — สร้างจากวัตถุดิบ)」 ใช้ をもとに บางครั้งสองแบบนี้ใกล้เคียงกันและใช้แทนกันได้ แต่ 「に基づいて」 เอนไปทาง “ตัดสินตามมาตรฐาน” ส่วน 「をもとに」 เอนไปทาง “สร้างจากวัตถุดิบ”
Q: 「に基づいて」 กับ 「に基づく」 ใช้อย่างไร? ต่างกันอย่างไร?
ความต่างอยู่ที่ สิ่งที่ตามมา: ถ้าตามด้วย อนุประโยคกริยา (ขยายกริยา) ใช้ 「に基づいて/に基づき」 ถ้าตามด้วย คำนาม (ขยายคำนาม) ใช้ 「に基づく/に基づいた」 「〜に基づいて/に基づき」 ขยายกริยา ขยาย กริยา/อนุประโยค ที่ตามมา: 事実に基づいて判断する (ตัดสินโดยอิงข้อเท็จจริง — ขยาย 「判断する」), 法律に基づき処理する (ดำเนินการตามกฎหมาย — ขยาย 「処理する」) สิ่งที่ตามมาคือ กริยา/อนุประโยค 「〜に基づく/に基づいた」 ขยายคำนาม ขยาย คำนาม ที่ตามมา: データに基づく分析 (การวิเคราะห์ที่อิงข้อมูล — ขยายคำนาม 「分析」), 事実に基づいた報道 (การรายงานที่อิงข้อเท็จจริง — ขยายคำนาม 「報道」), 経験に基づくアドバイス (คำแนะนำที่อิงประสบการณ์) สิ่งที่ตามมาคือ คำนาม วิธีทดสอบง่ายมาก: ดูว่าหลัง 「に基づいて/に基づく」 ตามด้วยกริยาหรือคำนาม — ถ้าเป็น กริยา/อนุประโยค (判断する, 処理する) → に基づいて/に基づき; ถ้าเป็น คำนาม (分析, 報道, 判断, アドバイス) → に基づく/に基づいた นี่คือกฎทั่วไปของภาษาญี่ปุ่นที่ว่า “รูปเชื่อม (て) ขยายกริยา รูปขยายคำนาม (る/た) ขยายคำนาม” เช่น 「規則に基づいて処分する (ลงโทษตามกฎระเบียบ — ขยายกริยา)」 ใช้ に基づいて; 「規則に基づく処分 (การลงโทษตามกฎระเบียบ — ขยายคำนาม)」 ใช้ に基づく จำไว้ว่า “ขยายกริยา → に基づいて, ขยายคำนาม → に基づく” ก็จะไม่พลาด ส่วน 「に基づき」 เป็นรูปย่อในภาษาเขียนของ 「に基づいて」 (ทางการกว่า)
🖊️แบบทดสอบฝึกทำ
「国際法___、この行為は違法だ。」(ตามกฎหมายระหว่างประเทศ การกระทำนี้ผิดกฎหมาย)
- (A) に基づいて
- (B) について
- (C) に対して
- (D) によって
「アンケートの結果___、商品デザインを改善した。」(ปรับปรุงดีไซน์สินค้าโดยอิงผลแบบสอบถาม)
- (A) に従って
- (B) に反して
- (C) について
- (D) に基づいて
「証拠___判断を下した。」(ตัดสินโดยอิงหลักฐาน; รูปขยายคำนาม)
- (A) に基づいて
- (B) に基づく
- (C) に基づき
- (D) に従い
「先生の指示___行動してください。」(โปรดปฏิบัติตามคำสั่งของอาจารย์) — ข้อใดเป็นธรรมชาติที่สุด?
- (A) に基づいて
- (B) に対して
- (C) に従って
- (D) について
「科学的データ___分析された結果を報告します。」(รายงานผลที่วิเคราะห์โดยอิงข้อมูลทางวิทยาศาสตร์); รูปขยายคำนาม
- (A) に基づく
- (B) に基づいて
- (C) に基づき
- (D) に従う