รูปความสามารถของภาษาญี่ปุ่น: ความหมายและความต่างจาก 〜ことができる (JLPT N4)
“ฉันพูดภาษาญี่ปุ่นได้” — รูปความสามารถแสดง “ได้” แบบไหน ทำไมกรรมใช้ が และต่างจาก 〜ことができる อย่างไร
「日本語が話せる」 — รูปความสามารถและ 「ら抜き言葉」
「私は日本語が少し話せます」 (ฉันพูดภาษาญี่ปุ่นได้นิดหน่อย) — รูปความสามารถหมายถึง “ทำได้, สามารถ, อนุญาตให้ทำได้” (ความสามารถหรือสถานการณ์เอื้ออำนวย) วิธีผัน: กลุ่ม 1 (godan) แถว う → แถว え + る (書く→書ける), กลุ่ม 2 (ichidan) ตัด る + られる (食べる→食べられる) มีสองเรื่องที่ผู้เรียนชาวไทยต้องรู้: กรรมใช้ 「が」 (日本語が話せる) และ 「ら抜き言葉」 ในภาษาพูด (食べれる = 食べられる ที่ตัด ら ออก) บทความนี้อธิบายการผันรูป particle が ら抜き และความต่างจาก 「ことができる」 ที่เป็นทางการกว่า
หลักการ: “ทำได้” เพราะความสามารถ/สถานการณ์เอื้ออำนวย
รูปความสามารถ = “มีความสามารถ หรือสถานการณ์เอื้ออำนวย”:
- กลุ่ม 1 (Godan): แถว う → แถว え + る → 書く→書ける, 飲む→飲める.
- กลุ่ม 2 (Ichidan): ตัด る + られる → 食べる→食べられる, 見る→見られる.
- ไม่ปกติ: する→できる, 来る→来(こ)られる.
กรรมใช้ が: 日本語が話せる (✗ 日本語を話せる ฟังเป็นธรรมชาติน้อยกว่า)
การผันรูปความสามารถ
| ประเภทกริยา | รูปพจนานุกรม | รูปความสามารถ |
|---|---|---|
| กลุ่ม 1 (godan) | 書く | 書ける |
| กลุ่ม 2 (ichidan) | 食べる | 食べられる |
| する | する | できる |
| 来る | 来る | 来(こ)られる (มาได้) |
ตัวอย่างการใช้
- 私は日本語が少し話せます。(ฉันพูดภาษาญี่ปุ่นได้นิดหน่อย) — ความสามารถ
- この漢字が読めますか。(คุณอ่านคันจิตัวนี้ได้ไหม?) — ความสามารถ
- ここで写真が撮れます。(ที่นี่ถ่ายรูปได้) — สถานการณ์เอื้ออำนวย
- もう一杯飲めますか。(ขอดื่มอีกแก้วได้ไหม?) — ความเป็นไปได้
- 忙しくて、旅行に行けなかった。(ยุ่งเกินไป เลยไปเที่ยวไม่ได้) — รูปปฏิเสธของรูปความสามารถ
⚠️ ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
① กรรมใช้ 「が」 ไม่ใช่ 「を」 日本語が話せる (✗ 日本語を話せる), 漢字が読める โดยปกติกรรมของรูปความสามารถใช้ が (ในภาษาพูดบางครั้งใช้ を แต่แบบเป็นทางการคือ が)
② รูปความสามารถของกริยากลุ่ม 2 = รูปถูกกระทำ รูปเดียวกัน 食べられる อาจเป็น “กินได้” หรือ “ถูกกิน” แล้วแต่บริบท (辛いものも食べられる = กินได้/ケーキを食べられた = ถูกกินไป)
③ 「ら抜き言葉」 เป็นปรากฏการณ์ในภาษาพูด รูปความสามารถของกริยากลุ่ม 2 มักตัด 「ら」 ในภาษาพูด — 食べられる→食べれる, 見られる→見れる พบได้บ่อยมากในการพูดสบายๆ แต่ในบริบททางการ/ภาษาเขียนให้คงรูปเต็ม 「られる」 (食べられる) ข้อสอบก็ใช้รูปเต็มเช่นกัน
🔄 เปรียบเทียบ: รูปความสามารถ vs ことができる
| รูปแบบ | น้ำเสียง/ความหมาย | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| รูปความสามารถ (〜える/られる) | ทำ ~ ได้ (ภาษาพูด สั้นกระชับ) | 泳げる |
| 〜ことができる | ทำ ~ ได้ (เป็นทางการ ภาษาเขียน) | 泳ぐことができる (ว่ายน้ำได้) |
| คำนาม + ができる | ทำ ~ ได้ (ความสามารถทางคำนาม) | 日本語ができる (พูดภาษาญี่ปุ่นได้) |
ความหมายเหมือนกัน; ภาษาพูด → รูปความสามารถ (泳げる), เป็นทางการ/ภาษาเขียน → ことができる, คำนาม → “が + できる” (ことができる มีบทความอธิบายแยกต่างหาก)
💡 เคล็ดลับการเรียน
ฝึกการผันรูปความสามารถให้คล่องก่อน: กลุ่ม 1 แถว う → แถว え + る (書ける), กลุ่ม 2 + られる (食べられる), する→できる สามเรื่องที่ผู้เรียนชาวไทยต้องรู้: ① กรรมใช้ が (日本語が話せる); ② รูปความสามารถของกลุ่ม 2 = รูปถูกกระทำ รูปเดียวกัน (食べられる แยกจากบริบท); ③ 「ら抜き」 ในภาษาพูด (食べれる = 食べられる แบบสบายๆ; แบบเป็นทางการคงไว้ซึ่ง られ) สำหรับ “ทำได้” แบบเป็นทางการ/ภาษาเขียน ใช้ 「ことができる」 (มีบทความแยกต่างหาก) รูปความสามารถใช้บ่อยมาก — ฝึกการผันให้คล่องแล้วจะพูดว่า “ได้/ไม่ได้” ได้อย่างอิสระ
❓ คำถามที่พบบ่อย
Q: 「ら抜き言葉」 คืออะไร? ใช้ได้ไหม?
「ら抜き言葉」 คือการตัด 「ら」 ออกจากรูปความสามารถของกริยากลุ่ม 2 ในภาษาพูด: 食べられる→食べれる, 見られる→見れる, 来(こ)られる→来れる พบได้บ่อยมากในการพูดสบายๆ (โดยเฉพาะในหมู่คนหนุ่มสาว) และมีข้อดีคือแยกจากรูปถูกกระทำได้ (食べれる = กินได้, 食べられる = อาจเป็น “ถูกกิน” ได้) แต่ในสถานการณ์ทางการ งานเขียน และข้อสอบ ให้คงรูปเต็ม 「られる」 (食べられる) ら抜き ใช้ได้ในภาษาพูดสบายๆ ส่วนในโอกาสทางการให้ใส่คืน
Q: ทำไมกรรมของรูปความสามารถใช้ 「が」?
กรรมของรูปความสามารถ (ของความสามารถ/ความเป็นไปได้) ตามธรรมเนียมใช้ 「が」: 日本語が話せる, ピアノが弾ける, 刺身が食べられる เพราะรูปความสามารถเน้น “สิ่งที่เป็นเป้าหมายของความสามารถ/ความเป็นไปได้” จึงกำกับด้วย が (ภาษาพูดสมัยใหม่บางครั้งใช้ 「を」 เช่น 「日本語を話せる」 แต่การใช้แบบเป็นทางการ/ข้อสอบนิยม 「が」)
🖊️แบบทดสอบฝึกทำ
รูปความสามารถของ 「書く」 คืออะไร?
- (A) 書ける
- (B) 書かれる
- (C) 書いられる
- (D) 書くことができる
「食べられる」 เป็นรูปความสามารถของกริยากลุ่ม 2 หรือไม่?
- (A) รูปความสามารถ (食べる→食べられる)
- (B) รูปถูกกระทำ (ถูกใครกิน)
- (C) ทั้ง A และ B
- (D) ไม่ใช่ทั้งสอง
「日本語___話せます。」(particle สำหรับรูปความสามารถ)
- (A) に
- (B) を
- (C) は
- (D) が
รูปความสามารถของ 「する」 คืออะไร?
- (A) されられる
- (B) できる
- (C) するられる
- (D) しえる
รูปความสามารถของ 「来る (くる)」 คืออะไร?
- (A) 来れる (これる) → × (ra-nuki)
- (B) 来える (こえる)
- (C) 来られる (こられる)
- (D) 来させる
รูปความสามารถ vs รูปถูกกระทำ — วิธีแยก
〜られる ของกริยากลุ่ม 2 เป็นทั้งรูปความสามารถและรูปถูกกระทำ particle ช่วยให้แยกได้:
| Particle | รูปแบบ | ตัวอย่าง | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| に | รูปถูกกระทำ | 猫に食べられた (แมวกินไปแล้ว ทำให้เดือดร้อน) | ถูกแมวกิน |
| が | รูปความสามารถ | 辛い物が食べられる (กินของเผ็ดได้) | กินของเผ็ดได้ |
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย (สรุปย่อ)
| ผิด | ปัญหา | ถูก |
|---|---|---|
| 日本語が話すことができます (ความหมายที่ต้องการคือ "ฉันพูดภาษาญี่ปุ่นได้") | ใช้สองรูปซ้อนกัน (รูปความสามารถ + ことができる) | 日本語が話せます (ฉันพูดภาษาญี่ปุ่นได้) |
| 私は泳ぎます (ความหมายที่ต้องการคือ "ฉันว่ายน้ำได้") | ไม่ได้แสดงความหมาย "ได้" | 私は泳げます (ฉันว่ายน้ำได้) |
| 日本語を話せます (ฉันพูดภาษาญี่ปุ่นได้) | รูปความสามารถโดยปกติใช้ が | 日本語が話せます (ฉันพูดภาษาญี่ปุ่นได้) |
ことができる vs รูปความสามารถ — แบบไหนเป็นธรรมชาติกว่า?
| สำนวน | น้ำเสียง/ความหมาย | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| รูปความสามารถ (話せる) | ใช้ในชีวิตประจำวัน เป็นธรรมชาติ กระชับ | 日本語が話せます (ฉันพูดภาษาญี่ปุ่นได้) |
| ことができる | เป็นทางการ ภาษาเขียน ค่อนข้างหนัก | 日本語を話すことができます (ฉันพูดภาษาญี่ปุ่นได้) |
ในบทสนทนาประจำวัน รูปความสามารถเป็นหลัก; ことができる ใช้มากกว่าในงานเขียนหรือสถานการณ์ที่เป็นทางการ