รูปความสามารถของภาษาญี่ปุ่น: ความหมายและความต่างจาก 〜ことができる (JLPT N4)

“ฉันพูดภาษาญี่ปุ่นได้” — รูปความสามารถแสดง “ได้” แบบไหน ทำไมกรรมใช้ が และต่างจาก 〜ことができる อย่างไร

「日本語が話せる」 — รูปความสามารถและ 「ら抜き言葉」

「私は日本語が少し話せます」 (ฉันพูดภาษาญี่ปุ่นได้นิดหน่อย) — รูปความสามารถหมายถึง “ทำได้, สามารถ, อนุญาตให้ทำได้” (ความสามารถหรือสถานการณ์เอื้ออำนวย) วิธีผัน: กลุ่ม 1 (godan) แถว う → แถว え + る (書く→書ける), กลุ่ม 2 (ichidan) ตัด る + られる (食べる→食べられる) มีสองเรื่องที่ผู้เรียนชาวไทยต้องรู้: กรรมใช้ 「が」 (日本語が話せる) และ 「ら抜き言葉」 ในภาษาพูด (食べれる = 食べられる ที่ตัด ら ออก) บทความนี้อธิบายการผันรูป particle が ら抜き และความต่างจาก 「ことができる」 ที่เป็นทางการกว่า

หลักการ: “ทำได้” เพราะความสามารถ/สถานการณ์เอื้ออำนวย

รูปความสามารถ = “มีความสามารถ หรือสถานการณ์เอื้ออำนวย”:

กรรมใช้ が: 日本語が話せる (✗ 日本語を話せる ฟังเป็นธรรมชาติน้อยกว่า)

การผันรูปความสามารถ

ประเภทกริยารูปพจนานุกรมรูปความสามารถ
กลุ่ม 1 (godan)書く書ける
กลุ่ม 2 (ichidan)食べる食べられる
するするできる
来る来る来(こ)られる (มาได้)

ตัวอย่างการใช้

⚠️ ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

① กรรมใช้ 「が」 ไม่ใช่ 「を」 日本語が話せる (✗ 日本語を話せる), 漢字が読める โดยปกติกรรมของรูปความสามารถใช้ が (ในภาษาพูดบางครั้งใช้ を แต่แบบเป็นทางการคือ が)

② รูปความสามารถของกริยากลุ่ม 2 = รูปถูกกระทำ รูปเดียวกัน 食べられる อาจเป็น “กินได้” หรือ “ถูกกิน” แล้วแต่บริบท (辛いものも食べられる = กินได้/ケーキを食べられた = ถูกกินไป)

③ 「ら抜き言葉」 เป็นปรากฏการณ์ในภาษาพูด รูปความสามารถของกริยากลุ่ม 2 มักตัด 「ら」 ในภาษาพูด — 食べられる→食べれる, 見られる→見れる พบได้บ่อยมากในการพูดสบายๆ แต่ในบริบททางการ/ภาษาเขียนให้คงรูปเต็ม 「られる」 (食べられる) ข้อสอบก็ใช้รูปเต็มเช่นกัน

🔄 เปรียบเทียบ: รูปความสามารถ vs ことができる

รูปแบบน้ำเสียง/ความหมายตัวอย่าง
รูปความสามารถ (〜える/られる)ทำ ~ ได้ (ภาษาพูด สั้นกระชับ)泳げる
〜ことができるทำ ~ ได้ (เป็นทางการ ภาษาเขียน)泳ぐことができる (ว่ายน้ำได้)
คำนาม + ができるทำ ~ ได้ (ความสามารถทางคำนาม)日本語ができる (พูดภาษาญี่ปุ่นได้)

ความหมายเหมือนกัน; ภาษาพูด → รูปความสามารถ (泳げる), เป็นทางการ/ภาษาเขียน → ことができる, คำนาม → “が + できる” (ことができる มีบทความอธิบายแยกต่างหาก)

💡 เคล็ดลับการเรียน

ฝึกการผันรูปความสามารถให้คล่องก่อน: กลุ่ม 1 แถว う → แถว え + る (書ける), กลุ่ม 2 + られる (食べられる), する→できる สามเรื่องที่ผู้เรียนชาวไทยต้องรู้: ① กรรมใช้ が (日本語が話せる); ② รูปความสามารถของกลุ่ม 2 = รูปถูกกระทำ รูปเดียวกัน (食べられる แยกจากบริบท); ③ 「ら抜き」 ในภาษาพูด (食べれる = 食べられる แบบสบายๆ; แบบเป็นทางการคงไว้ซึ่ง られ) สำหรับ “ทำได้” แบบเป็นทางการ/ภาษาเขียน ใช้ 「ことができる」 (มีบทความแยกต่างหาก) รูปความสามารถใช้บ่อยมาก — ฝึกการผันให้คล่องแล้วจะพูดว่า “ได้/ไม่ได้” ได้อย่างอิสระ

❓ คำถามที่พบบ่อย

Q: 「ら抜き言葉」 คืออะไร? ใช้ได้ไหม?

「ら抜き言葉」 คือการตัด 「ら」 ออกจากรูปความสามารถของกริยากลุ่ม 2 ในภาษาพูด: 食べられる→食べれる, 見られる→見れる, 来(こ)られる→来れる พบได้บ่อยมากในการพูดสบายๆ (โดยเฉพาะในหมู่คนหนุ่มสาว) และมีข้อดีคือแยกจากรูปถูกกระทำได้ (食べれる = กินได้, 食べられる = อาจเป็น “ถูกกิน” ได้) แต่ในสถานการณ์ทางการ งานเขียน และข้อสอบ ให้คงรูปเต็ม 「られる」 (食べられる) ら抜き ใช้ได้ในภาษาพูดสบายๆ ส่วนในโอกาสทางการให้ใส่คืน

Q: ทำไมกรรมของรูปความสามารถใช้ 「が」?

กรรมของรูปความสามารถ (ของความสามารถ/ความเป็นไปได้) ตามธรรมเนียมใช้ 「が」: 日本語が話せる, ピアノが弾ける, 刺身が食べられる เพราะรูปความสามารถเน้น “สิ่งที่เป็นเป้าหมายของความสามารถ/ความเป็นไปได้” จึงกำกับด้วย が (ภาษาพูดสมัยใหม่บางครั้งใช้ 「を」 เช่น 「日本語を話せる」 แต่การใช้แบบเป็นทางการ/ข้อสอบนิยม 「が」)

🖊️แบบทดสอบฝึกทำ

  1. รูปความสามารถของ 「書く」 คืออะไร?

    • (A) 書ける
    • (B) 書かれる
    • (C) 書いられる
    • (D) 書くことができる
  2. 「食べられる」 เป็นรูปความสามารถของกริยากลุ่ม 2 หรือไม่?

    • (A) รูปความสามารถ (食べる→食べられる)
    • (B) รูปถูกกระทำ (ถูกใครกิน)
    • (C) ทั้ง A และ B
    • (D) ไม่ใช่ทั้งสอง
  3. 「日本語___話せます。」(particle สำหรับรูปความสามารถ)

    • (A) に
    • (B) を
    • (C) は
    • (D) が
  4. รูปความสามารถของ 「する」 คืออะไร?

    • (A) されられる
    • (B) できる
    • (C) するられる
    • (D) しえる
  5. รูปความสามารถของ 「来る (くる)」 คืออะไร?

    • (A) 来れる (これる) → × (ra-nuki)
    • (B) 来える (こえる)
    • (C) 来られる (こられる)
    • (D) 来させる

รูปความสามารถ vs รูปถูกกระทำ — วิธีแยก

〜られる ของกริยากลุ่ม 2 เป็นทั้งรูปความสามารถและรูปถูกกระทำ particle ช่วยให้แยกได้:

Particleรูปแบบตัวอย่างความหมาย
にรูปถูกกระทำ猫に食べられた (แมวกินไปแล้ว ทำให้เดือดร้อน)ถูกแมวกิน
がรูปความสามารถ辛い物が食べられる (กินของเผ็ดได้)กินของเผ็ดได้

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย (สรุปย่อ)

ผิดปัญหาถูก
日本語が話すことができます (ความหมายที่ต้องการคือ "ฉันพูดภาษาญี่ปุ่นได้")ใช้สองรูปซ้อนกัน (รูปความสามารถ + ことができる)日本語が話せます (ฉันพูดภาษาญี่ปุ่นได้)
私は泳ぎます (ความหมายที่ต้องการคือ "ฉันว่ายน้ำได้")ไม่ได้แสดงความหมาย "ได้"私は泳げます (ฉันว่ายน้ำได้)
日本語を話せます (ฉันพูดภาษาญี่ปุ่นได้)รูปความสามารถโดยปกติใช้ が日本語が話せます (ฉันพูดภาษาญี่ปุ่นได้)

ことができる vs รูปความสามารถ — แบบไหนเป็นธรรมชาติกว่า?

สำนวนน้ำเสียง/ความหมายตัวอย่าง
รูปความสามารถ (話せる)ใช้ในชีวิตประจำวัน เป็นธรรมชาติ กระชับ日本語が話せます (ฉันพูดภาษาญี่ปุ่นได้)
ことができるเป็นทางการ ภาษาเขียน ค่อนข้างหนัก日本語を話すことができます (ฉันพูดภาษาญี่ปุ่นได้)

ในบทสนทนาประจำวัน รูปความสามารถเป็นหลัก; ことができる ใช้มากกว่าในงานเขียนหรือสถานการณ์ที่เป็นทางการ