“〜to iu no wa・to iu no mo” แปลว่า 〜 หมายถึง… / เหตุผลก็คือ… (การนิยามและอธิบาย) (N3)

「天気雨というのは…」「というのも、残業があるからだ」 — การนิยามคำ กับการบอกเหตุผลของตัวเอง

「幸せというのは、案外小さなことだ」 — ‘ความสุข’ แท้จริงแล้วคือ …

มีคนถามว่าความสุขคืออะไรกันแน่ คุณคิดอยู่ครู่หนึ่งแล้วตอบว่า 「幸せというのは、案外小さなことだよ」 (ความสุขนั้นจริง ๆ แล้วเป็นเรื่องเล็ก ๆ ที่ไม่ได้โดดเด่นอะไร) — 「〜というのは」 ใช้ หยิบคำหรือแนวคิดหนึ่งขึ้นมานิยามหรืออธิบาย: “ที่เรียกว่า ~ นั้นก็คือ ….” และยังมีรูปญาติที่ใช้บอกเหตุผลคือ 「〜というのも」 บทความนี้อธิบายทั้งสองรูป พร้อมแยกจาก 「と言えば」 ที่เชื่อมโยง และ 「ということは」 ที่อนุมาน

หลักการ: หยิบคำมา ‘นิยามและอธิบาย’

「(คำนาม/ประโยครูปธรรมดา) + というのは」 = “ที่เรียกว่า ~ ก็คือ …/~ นั้นเป็นสิ่งที่ …” — ยกคำหรือแนวคิดก่อนหน้าขึ้นเป็นหัวข้อ แล้วอธิบายความหมาย แก่นแท้ หรือมุมมองของผู้พูด:

ยังมีรูปให้เหตุผล 「〜というのも」 = (ที่เป็นอย่างนั้น) ก็เพราะ …: 早めに帰った。というのも、体調が悪かったからだ (ฉันกลับบ้านเร็ว ก็เพราะไม่ค่อยสบาย)

ความรู้สึก: “ที่เรียกว่า ~ ก็คือ … (คำอธิบาย การนิยาม)” — หัวใจคือยกคำขึ้นมาอธิบายว่า “มันคืออะไร เป็นอย่างไร” มักใช้กับประโยคลงท้ายแบบนิยามอย่าง 「〜のことだ/〜ものだ」

วิธีต่อคำและสองรูปแบบ

รูปแบบความหมายตัวอย่าง
คำนาม + というのはที่เรียกว่า ~ ก็คือ … (การนิยาม)幸せというのは
ประโยครูปธรรมดา + というのはเรื่องของ ~ นั้นคือ … (คำอธิบาย)一人で生きるというのは
〜というのも(ที่เป็นอย่างนั้น) ก็เพราะ … (ให้เหตุผล)というのも、〜からだ
รูปย่อแบบภาษาพูด〜って (=というのは)幸せって、案外…

「というのは」 ต่อกับคำนามหรือประโยครูปธรรมดา มักใช้คู่กับ 「〜のことだ/〜ものだ/〜意味だ」 เพื่อนิยาม ในภาษาพูดมักย่อเป็น 「〜って」 (幸せって、案外小さなことだ) ส่วน 「というのも」 วางที่ต้นประโยคหรือกลางประโยค ใช้ให้เหตุผลของเรื่องก่อนหน้า (= なぜなら)

ตัวอย่างในบริบทจริง

⚠️ จุดที่ผู้เรียนมักพลาด

① 「というのは」 คือ ‘การนิยาม/การอธิบาย’ ไม่ใช่ ‘การเชื่อมโยง’ หรือ ‘การอนุมาน’ เป็นกุญแจแยก 「という」 ทั้งสามรูป というのは = ที่เรียกว่า ~ ก็คือ … (ยกคำขึ้นมาอธิบาย) (AIというのは人工知能のこと การนิยาม); と言えば = พูดถึง ~ ก็เป็น … (ดึงสิ่งที่นึกถึง) (AIと言えばChatGPT การเชื่อมโยง ไม่ใช่การนิยาม); ということは = นั่นหมายความว่า … (อนุมานข้อสรุป) (電気が消えている。ということは留守 การอนุมาน) ให้ตัดสินจากว่าคุณกำลังนิยาม/เชื่อมโยง/อนุมาน (ภาพรวมในตาราง)

② อย่าสับสน 「というのは」 (การนิยาม) กับ 「というのも」 (เหตุผล) ต่างกันแค่ตัวอักษรเดียว แต่หน้าที่ต่างกัน 「〜というのは」 = ที่เรียกว่า ~ ก็คือ … (ยกคำขึ้นมานิยามและอธิบายความหมาย/แก่นแท้) (努力というのは、続けることだ); 「〜というのも」 = (ที่เป็นอย่างนั้น) ก็เพราะ … (ให้เหตุผลของเรื่องก่อนหน้า) (急いで来た。というのも、電話に出なかったから心配で = ฉันรีบมา ก็เพราะคุณไม่รับโทรศัพท์ ฉันเลยเป็นห่วง) 「のは」 นิยาม 「のも」 ให้เหตุผล อย่าใช้สลับกัน

③ ในภาษาพูดย่อเป็น 「〜って」 แต่ภาษาเขียนทางการต้องใช้ 「というのは」 ในภาษาพูด 「というのは」 มักย่อเป็น 「〜って」 (結婚って、大変だよね = การแต่งงานน่ะ ลำบากนะ) เป็นธรรมชาติในภาษาพูด แต่ในงานเขียนทางการ รายงานวิชาการ ต้องใช้ 「というのは」 เต็มรูป ไม่ใช่ 「って」 ที่ย่อ เมื่ออธิบายนิยาม: ภาษาพูดใช้ って / ภาษาเขียนทางการใช้ というのは ตามสถานการณ์

🔄 เปรียบเทียบ: というのは/と言えば/ということは/とは

รูปแบบหน้าที่ตัวอย่าง
〜というのはที่เรียกว่า ~ ก็คือ … (นิยาม อธิบาย)敬語というのは〜のことだ
〜と言えばพูดถึง ~ ก็เป็น … (ดึงสิ่งที่นึกถึง)京都と言えば寺
〜ということはนั่นหมายความว่า … (อนุมานข้อสรุป)消えているということは留守
〜とは~ คืออะไร (=というのは เป็นภาษาเขียน/แข็งกว่า)幸福とは何か

หน้าที่ทั้งสามของ 「という」: 「というのは」 นิยาม/อธิบาย (~ คืออะไร); 「と言えば」 เชื่อมโยง (พูดถึง ~); 「ということは」 อนุมาน (นั่นหมายความว่า) และ 「〜とは」 = รูปภาษาเขียนของ というのは (แข็งกว่า พบบ่อยในงานเชิงอธิบายและชื่อเรื่อง: 「自由とは何か」 = เสรีภาพคืออะไร) ถ้าจะนิยามหรืออธิบายความหมายของคำ ในภาษาพูดใช้ というのは (って) ในภาษาเขียนใช้ とは

💡 เคล็ดลับตัดสินในข้อสอบ

「〜というのは」 = ที่เรียกว่า ~ ก็คือ … หน้าที่คือยกคำหรือแนวคิดขึ้นมานิยามและอธิบายความหมายหรือแก่นแท้ (敬語というのは相手を敬う言葉; 幸せというのは小さなこと) มักใช้ 「〜のことだ/〜ものだ」 เพื่อนิยาม และย่อเป็น 「〜って」 ในภาษาพูด มี 2 ประเด็น: ① อย่าสับสนกับ 「というのも」 (= เพราะ ให้เหตุผล) — 「のは」 นิยาม 「のも」 ให้เหตุผล (早退した。というのも、体調が悪くて); ② แยกจาก 「という」 อีกสองรูป — นิยามด้วย 「というのは」, เชื่อมโยงด้วย 「と言えば」, อนุมานด้วย 「ということは」 สามหน้าที่ในประโยคเดียว: というのは = การนิยาม, と言えば = การเชื่อมโยง, ということは = การอนุมาน ถ้าจะอธิบายว่า “~ คืออะไร” というのは (หรือ とは ในภาษาเขียน) ตรงที่สุด

❓ คำถามทั่วไป

Q: 「というのは」 กับ 「というのも」 ต่างกันตัวอักษรเดียว ความหมายเหมือนกันไหม

ไม่เหมือน — 「のは」 คือ ‘การนิยาม/การอธิบาย’ ส่วน 「のも」 คือ ‘การให้เหตุผล’ หน้าที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง 「〜というのは」 = ที่เรียกว่า ~ ก็คือ …: ยกคำ/แนวคิดขึ้นเป็นหัวข้อ แล้วอธิบายความหมาย แก่นแท้ หรือมุมมองของคุณ: 「フリーランス」というのは、会社に属さず働く人のことだ (ฟรีแลนซ์ หมายถึงคนที่ทำงานโดยไม่สังกัดบริษัท — นิยามคำ); 努力というのは、報われないこともある (ความพยายามเป็นสิ่งที่บางครั้งก็ไม่ได้รับผลตอบแทน — มุมมอง) ตอบคำถามว่า “~ คืออะไร/เป็นอย่างไร” 「〜というのも」 = (ที่เป็นอย่างนั้น) ก็เพราะ … (= なぜなら ให้เหตุผลของเรื่องก่อนหน้า): 昨日は休んだ。というのも、ひどい風邪をひいたからだ (เมื่อวานฉันหยุดงาน ก็เพราะเป็นหวัดหนัก); 彼を信じることにした。というのも、彼の目が真剣だったからだ (ฉันตัดสินใจเชื่อเขา ก็เพราะแววตาของเขาจริงจัง) ตอบคำถามว่า “ทำไม (เรื่องนั้นถึงเกิดขึ้น)” มักลงท้ายด้วย 「〜からだ」 วิธีทดสอบ: ถ้าจะอธิบายว่า “~ คืออะไร” ใช้ 「というのは」 ถ้าจะเพิ่มว่า “(เหตุผลของเรื่องนั้น) ก็เพราะ …” ใช้ 「というのも」 อย่างหนึ่งนิยาม อีกอย่างให้สาเหตุ อย่าใช้สลับกัน

Q: 「というのは」 กับ 「とは」 ในภาษาเขียนสลับกันได้ไหม

ส่วนใหญ่ได้ — ทั้งคู่หมายถึงการนิยามว่า “~ คืออะไร” ต่างกันที่ระดับภาษาและความแข็ง 「というのは」 = วลีนิยามตั้งแต่ภาษาพูดถึงระดับทั่วไป: เป็นธรรมชาติ พบบ่อยในบทสนทนาและงานเขียนทั่วไป และในภาษาพูดย่อเป็น 「って」 ได้: 愛というのは、難しいものだ (ความรักเป็นสิ่งที่ยาก) / 愛って、難しいね (ภาษาพูด) 「とは」 = รูปภาษาเขียนที่แข็งกว่าของ 「というのは」: กระชับกว่า เป็นทางการกว่า พบบ่อยในงานเชิงอธิบาย นิยาม ชื่อเรื่อง งานวิชาการ: 「幸福とは何か」 (ความสุขคืออะไร — เหมือนชื่อบทความวิชาการ); 民主主義とは、国民が主権を持つ制度である (ประชาธิปไตยคือระบบที่ประชาชนเป็นผู้มีอำนาจอธิปไตย — การนิยาม) 「とは」 อ่านแล้วหนักแน่นกว่า เหมือนนิยามอย่างเป็นทางการ มักตามด้วย 「〜である/〜のことである/〜を指す」 วิธีทดสอบ: บทสนทนาประจำวัน คำอธิบายทั่วไป → というのは (ภาษาพูดใช้ って); งานเชิงอธิบาย นิยาม ชื่อเรื่อง งานวิชาการ → とは ถ้าต้องการความรู้สึกแบบ “นิยามแนวคิดอย่างเป็นทางการ” ใช้ 「とは」 ถ้าจะอธิบายความหมายของคำอย่างเป็นธรรมชาติ ใช้ 「というのは」 (「という」 อีกสองรูป: การเชื่อมโยง 〈と言えば〉, การอนุมาน 〈ということは〉)

🖊️แบบทดสอบฝึกทำ

  1. 「「天気雨」___、晴れているのに雨が降る現象のことだ。」(“ฝนแดด” คือปรากฏการณ์ที่ฝนตกทั้งที่ฟ้าแจ่มใส)

    • (A) ということは
    • (B) というのは
    • (C) というのも
    • (D) ということで
  2. 「彼が会議を欠席した___、急な仕事が入ったからだ。」(เหตุผลที่เขาขาดประชุมคือมีงานด่วนเข้ามา)

    • (A) というのは
    • (B) といえば
    • (C) というのも
    • (D) ということで
  3. 「今日は帰りが遅くなる。___、残業があるからだ。」(วันนี้จะกลับดึก เหตุผลคือมีงานล่วงเวลา; การให้เหตุผลของตนเอง)

    • (A) というのは
    • (B) といえば
    • (C) ということは
    • (D) というのも
  4. 「『もったいない』___、無駄にすることへの惜しむ気持ちを表す言葉だ。」(นิยามคำว่า 「もったいない」)

    • (A) というのも
    • (B) といえば
    • (C) というのは
    • (D) ということで
  5. ความต่างระหว่าง というのは กับ というのも คืออะไร

    • (A) ความหมายเหมือนกัน ทั้งคู่นำเสนอเหตุผล
    • (B) というのは อธิบายนิยามหรือเหตุผล; というのも คือผู้พูดดึงเหตุผลของตนเองออกมา
    • (C) というのは เป็นภาษาพูด; というのも เป็นภาษาเขียน
    • (D) ต่างกันเพียงชนิดของกริยาที่ใช้