「〜となると・〜となれば」: พอถึงเรื่อง 〜 / เมื่อถึงคราว 〜 (สถานการณ์ที่กระตุ้นปฏิกิริยา) (N2)
「子供のこととなると真剣になる」 — พอพูดถึงเรื่องนั้นขึ้นมา ทุกอย่างก็เปลี่ยนไปอย่างที่เดาได้
「いざ本番となると、緊張する」 — พอถึงเวลาจริง ๆ ทุกอย่างก็เปลี่ยนไป
ปกติเป็นคนใจเย็น แต่ 「いざ本番となると、緊張する」 (พอถึงเวลาแสดงจริง ๆ ก็ประหม่า) — 「〜となると・〜となれば」 = พอถึง ~ (สถานการณ์เกิดขึ้นจริง)/พอเป็นเรื่อง ~ ก็จะ… ใช้บอกว่า “เมื่อสถานการณ์หนึ่งเกิดขึ้นจริง หรือเมื่อมีการพูดถึงเรื่องหนึ่ง ผลหรือปฏิกิริยาบางอย่างก็ตามมา (เป็นธรรมชาติ)” แฝงความหมายว่า “(เมื่อเป็นเช่นนี้แล้ว) ทุกอย่างต่างไปจากเดิม ต้องจริงจังกับมัน” บทความนี้อธิบายการใช้สองแบบ วิธีเชื่อมต่อ และวิธีแยกจาก 「とすると」 ที่เป็นการสมมติล้วน ๆ
หัวใจหลัก: ไม่ใช่การสมมติลอย ๆ — แต่คือ ‘พอถึงจุดนั้นจริง ๆ’ แล้วจึง…
「(คำนาม/รูปธรรมดา) + となると/となれば」 มีการใช้หลักสองแบบ:
① พอถึง ~ (สถานการณ์กำลังจะเกิดขึ้นจริง):
- いざ本番となると、手が震える (พอถึงเวลาแสดงจริง ๆ มือก็สั่น)
- 留学するとなると、かなりお金がかかる (พอถึงขั้นไปเรียนต่อต่างประเทศจริง ๆ ก็ต้องใช้เงินไม่น้อย)
② พอเป็นเรื่อง/เมื่อไรที่เป็นเรื่อง ~ (หัวข้อหรือสิ่งเฉพาะ):
- あの人のこととなると、彼は人が変わる (พอเป็นเรื่องของคนคนนั้น เขาก็กลายเป็นอีกคนหนึ่ง)
- お酒のこととなれば、彼の右に出る者はいない (พอเป็นเรื่องเหล้าสาเก ไม่มีใครเหนือกว่าเขา)
ความรู้สึก: “พอถึง ~ ก็…/พอเป็นเรื่อง ~ ก็…” — แก่นคือ “เมื่อสถานการณ์นั้นเกิดขึ้นจริง (หรือมีการพูดถึงหัวข้อนั้น) ก็นำไปสู่ผลบางอย่างตามธรรมชาติ” และมักแฝงน้ำหนักของความเป็นจริงว่า “(เมื่อมาถึงขั้นนี้แล้ว) ทุกอย่างต่างไป ต้องจริงจัง” ไม่ใช่การสมมติลอย ๆ แต่เป็น “ถ้าถึงขั้นนั้นจริง ๆ แล้ว….”
รูปแบบและการเชื่อมต่อ
| คำที่อยู่ข้างหน้า | รูปแบบ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| คำนาม | คำนาม + となると/となれば | 本番となると |
| คำกริยา | รูปพจนานุกรม + となると | 引っ越すとなると |
| (หัวข้อ) | 〜のこと + となると | あの人のこととなると |
「〜となると/となれば」 ตามหลัง คำนามหรือรูปธรรมดา (本番・引っ越す・彼のこと) 「となると」 เอนไปทาง “พอเป็นเช่นนั้นจริง ๆ แล้ว (ก็เกิดเรื่องที่ไม่คาดคิด)…” ส่วน 「となれば」 เอนไปทาง “ในเมื่อจะเป็นเช่นนั้นแล้ว ก็… (ตามมาด้วยผล)” — ทั้งสองใช้แทนกันได้เป็นส่วนใหญ่
ตัวอย่างประโยคในบริบท
- 普段は無口だが、趣味の話となると、止まらなくなる。(ปกติเป็นคนพูดน้อย แต่พอถึงเรื่องงานอดิเรกก็พูดไม่หยุด)
- 家を買うとなると、簡単には決められない。(พอถึงขั้นจะซื้อบ้านจริง ๆ ก็ตัดสินใจง่าย ๆ ไม่ได้)
- 子供のこととなれば、親は必死になる。(พอเป็นเรื่องของลูก พ่อแม่ก็ทุ่มสุดตัว)
- いざ別れるとなると、やはり寂しい。(พอถึงเวลาต้องจากกันจริง ๆ ก็เหงาอยู่ดี)
- 責任者がいないとなると、話が進まない。(ถ้าไม่มีผู้รับผิดชอบอยู่ เรื่องก็ไม่คืบหน้า)
⚠️ กับดักที่ควรระวัง
① มีสองการใช้: ‘เมื่อสถานการณ์เกิดขึ้นจริง’ และ ‘เมื่อเป็นเรื่องของหัวข้อหนึ่ง’ 「〜となると」 ไม่ได้มีความหมายเดียว ผู้เรียนมักจำได้แค่ครึ่งเดียว การใช้แบบที่ 1: พอถึง ~ (สถานการณ์กำลังจะเกิดขึ้นจริง) — เน้นว่า “เมื่อสถานการณ์นั้นกลายเป็นความจริง ก็…”: いざ試験となると、頭が真っ白になる (พอถึงเวลาสอบจริง ๆ สมองก็ว่างเปล่า), 家を買うとなると、大きな決断だ (พอถึงขั้นจะซื้อบ้านจริง ๆ ก็เป็นการตัดสินใจครั้งใหญ่) การใช้แบบที่ 2: พอเป็นเรื่อง ~ (หัวข้อหรือสิ่งเฉพาะ) — เน้นว่า “เมื่อไรที่เรื่องไปแตะสิ่งนั้น ก็มี (ปฏิกิริยาพิเศษ)”: あの人のこととなると、彼女は感情的になる (พอเป็นเรื่องของคนคนนั้น เธอก็อารมณ์พุ่ง) ทั้งสองแบบมีรสชาติเดียวกันคือ “เมื่อเจอสถานการณ์/หัวข้อเฉพาะนั้น ปฏิกิริยาก็ตามมาเองตามธรรมชาติ” วิธีทดสอบ: ถ้าสิ่งที่อยู่ข้างหน้าคือ “สถานการณ์ (ที่กำลังจะเกิดขึ้นจริง)” → การใช้แบบที่ 1; ถ้าเป็น “หัวข้อ/สิ่งที่พอแตะแล้วเกิดปฏิกิริยา” → การใช้แบบที่ 2
② ต่อกับคำนามหรือรูปธรรมดา + となると/となれば ต้องเชื่อมให้ถูกต้อง สิ่งที่อยู่ข้างหน้าคือ คำนาม (本番・留学・子供のこと) หรือ รูปธรรมดา (คำกริยารูปพจนานุกรม: 引っ越すとなると; คำคุณศัพท์ い: 安いとなると; คำนาม だ: 本番だ→本番となると) โครงสร้างคือ 「となる (กลายเป็น) + と/ば」 ตามตัวอักษรคือ “พอกลายเป็นสถานการณ์ของ ~” เคล็ดจำ: (คำนาม/รูปธรรมดา) + となると/となれば = พอถึง ~ แล้วก็/พอเป็นเรื่อง ~ แล้วก็
③ 「となると」 กับ 「とすると」: ถึงขั้นนั้นจริง (มีน้ำหนักของความเป็นจริง) กับ การอนุมานสมมติล้วน ๆ สองรูปแบบนี้ต่างกันนิดเดียว แต่ความรู้สึกต่างกัน 「〜となると」 = พอถึง ~ (เกิดขึ้นจริง) ก็…: มีน้ำหนักของความเป็นจริง ความรู้สึกที่ต้องเผชิญหน้าว่า “สถานการณ์นั้นกำลังจะเกิดขึ้น/เป็นจริงแล้ว” แล้วตามด้วย “(เมื่อเป็นเช่นนี้แล้ว) ก็ย่อม…”: 留学するとなると、ビザが必要だ (พอถึงขั้นไปเรียนต่อต่างประเทศจริง ๆ ก็ต้องมีวีซ่า — เผชิญหน้ากับเรื่องจริง) 「〜とすると/とすれば」 = ถ้าสมมติว่า ~: เป็น การอนุมานสมมติล้วน ๆ ไม่มีน้ำหนักของ “กำลังจะเป็นจริง”: 彼が犯人だとすると、動機は何か (ถ้าสมมติว่าเขาเป็นคนร้าย แรงจูงใจคืออะไร — การใช้เหตุผลล้วน ๆ) ความต่างคือ 「となると」 = “(ถึงขั้นนั้นจริง) → ผลตามธรรมชาติ/ต้องเผชิญหน้ากับมัน”; 「とすると」 = “(สมมติล้วน ๆ) ถ้าเป็นเช่นนั้น → การอนุมาน” วิธีทดสอบ: จะพูดว่า “(ถ้าถึงขั้นนั้นจริง ๆ/พอถึงขั้นนั้น) ก็… (มีน้ำหนักของความเป็นจริง)” → となると; จะพูดว่า “(สมมติว่า) ถ้า ~ ก็… (การใช้เหตุผล)” → とすると
🔄 เปรียบเทียบ: となると/となれば/とすると/ともなると
| รูปแบบ | ความรู้สึก | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| 〜となると | พอถึง ~ (เกิดขึ้นจริง)/พอเป็นเรื่อง ~ (มีน้ำหนักของความเป็นจริง) | 本番となると |
| 〜となれば | ในเมื่อจะเป็น ~ แล้ว ก็… (ตามมาด้วยผล) | そうとなれば |
| 〜とすると | ถ้าสมมติว่า ~ (การอนุมานล้วน ๆ) | 犯人だとすると |
| 〜ともなると | (เมื่อถึงระดับของ ~ แล้ว) ก็… (เน้นระดับ) | 社長ともなると |
ข้อที่สับสนง่าย: 「〜となると」 = พอถึง ~ (เกิดขึ้นจริง)/พอเป็นเรื่อง ~ (มีน้ำหนักของ “ถึงขั้นนั้นจริงแล้ว ต้องเผชิญหน้า”); 「〜となれば」 ≈ となると (เอนไปทาง “ในเมื่อจะเป็นเช่นนั้นแล้ว ก็ตามมาด้วย…”); 「〜とすると/とすれば」 = ถ้าสมมติว่า ~ (การอนุมานสมมติล้วน ๆ ไม่มีน้ำหนักของความเป็นจริง); 「〜ともなると/ともなれば」 = (เมื่อถึงระดับ/ฐานะของ ~ แล้ว) ก็… (เน้น “ถึงระดับที่สูงระดับหนึ่ง” เช่น 社長ともなると) ถ้าถึงขั้นนั้นจริงให้ใช้ となると ถ้าสมมติล้วน ๆ ให้ใช้ とすると ถ้าจะเน้นระดับให้ใช้ ともなると
💡 เคล็ดลับสำหรับการสอบ
「〜となると・〜となれば」 = พอถึง ~ (สถานการณ์เกิดขึ้นจริง)/พอเป็นเรื่อง ~ ก็จะ… — มีสามประเด็น: ① มีสองการใช้ — “เมื่อสถานการณ์เกิดขึ้นจริง” (いざ本番となると = พอถึงเวลาแสดงจริง ๆ ก็…) และ “เมื่อเป็นเรื่องของหัวข้อหนึ่ง” (あの人のこととなると = พอเป็นเรื่องของคนคนนั้นก็…); ② ต่อกับคำนาม/รูปธรรมดา + となると/となれば; ③ แยกจาก 「とすると」 ที่เป็นการสมมติล้วน ๆ — となると มีน้ำหนักของความเป็นจริงว่า “กำลังจะเป็นเช่นนั้นจริง ต้องเผชิญหน้า” ส่วน とすると เป็นการอนุมานล้วน ๆ ว่า “ถ้าสมมติว่า ~” รูปแบบนี้ใช้บ่อยมากในชีวิตประจำวัน — 「〜となると、話は別だ (ถ้าเป็นอย่างนั้น ก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง)」 และ 「〜となると、そう簡単にはいかない (พอถึงขั้นนั้นจริง ๆ ก็ไม่ง่ายอย่างนั้น)」 ใช้ได้สะดวกมาก ช่วยจับจังหวะที่ว่า “ปกติไม่มีอะไร แต่พอเจอสถานการณ์/หัวข้อนั้นเข้าจริง ๆ ทุกอย่างก็ต่างไปโดยสิ้นเชิง”
❓ ถามตอบสั้น ๆ
Q: 「となると」 กับ 「とすると」 แปลได้ว่า ‘ถ้า ~’ เหมือนกัน — แยกอย่างไร?
ความต่างอยู่ที่ ‘มีน้ำหนักของความเป็นจริง (กำลังจะเป็นเช่นนั้นจริง) หรือไม่’ 「〜となると/となれば」 = พอถึง ~ (สถานการณ์เกิดขึ้นจริง) ก็… (มีน้ำหนักของความเป็นจริง ต้องเผชิญหน้า): ตั้งอยู่บนสมมติฐานว่า “สถานการณ์นั้น กำลังจะเกิดขึ้น/เป็นจริง” หรือ “เมื่อเป็นเรื่องของหัวข้อหนึ่ง” แล้วตามด้วย “(เมื่อเป็นเช่นนี้แล้ว) ก็ย่อม… ต้องรับมืออย่างจริงจัง” ซึ่งมีน้ำหนักจริง: 留学するとなると、費用が心配だ (พอถึงขั้นจะไปเรียนต่อต่างประเทศจริง ๆ ก็กังวลเรื่องค่าใช้จ่าย — เผชิญหน้ากับเรื่องนี้จริง ๆ), いざ本番となると、緊張する (พอถึงเวลาแสดงจริง ๆ ก็ประหม่า — ช่วงเวลาจริง) รสชาติของมันคือ “(ถึงจุดนั้นจริง ๆ) แล้วทุกอย่างก็ต่างไป” 「〜とすると/とすれば」 = ถ้าสมมติว่า ~ (การอนุมานสมมติล้วน ๆ): เป็น สมมติฐานล้วน ๆ ใช้อนุมานว่า “ถ้าข้อสมมติเป็นจริง จะตามมาด้วยอะไร” ไม่มีน้ำหนักของ “กำลังจะเป็นเช่นนั้นจริง” ส่วนใหญ่ใช้ในการให้เหตุผล: この数字が正しいとすると、来年は赤字だ (ถ้าสมมติว่าตัวเลขนี้ถูกต้อง ปีหน้าก็ขาดทุน — การคำนวณล้วน ๆ), 彼が来ないとすれば、予定を変えよう (ถ้าสมมติว่าเขาไม่มา ก็เปลี่ยนแผนกันเถอะ — สมมติ) ความต่างคือ 「となると」 เน้น “(ถึงขั้นนั้นจริง) → ผลตามธรรมชาติ/ต้องเผชิญหน้า” (มีน้ำหนักของความเป็นจริง); 「とすると」 เน้น “(สมมติ) ถ้าเป็นเช่นนั้น → การอนุมานเชิงตรรกะ” (สมมติ) วิธีทดสอบ: จะพูดว่า “(ถ้าถึงขั้นนั้นจริง ๆ/พอถึงขั้นนั้น) ก็… (มีน้ำหนักของการเผชิญหน้ากับความจริง)” → となると; จะพูดว่า “(สมมติล้วน ๆ) ถ้า ~ ก็… (การให้เหตุผล)” → とすると เช่น 「結婚するとなると、いろいろ準備が要る (พอถึงขั้นจะแต่งงานจริง ๆ ก็ต้องเตรียมหลายอย่าง — เผชิญหน้ากับเรื่องจริง)」 ใช้ となると; 「明日晴れるとすると、どこへ行こうか (ถ้าสมมติว่าพรุ่งนี้ฟ้าโปร่ง จะไปไหนดี — สมมติล้วน ๆ)」 ใช้ とすると
Q: 「〜のこととなると」 แปลว่าอะไร? ทำไมถึงใช้บ่อย?
「〜のこととなると」 เป็น คู่ที่ใช้บ่อยมากจนเป็นสำนวนตายตัว ของการใช้แบบที่สองของ 「となると」 (เมื่อเป็นเรื่องของหัวข้อ/สิ่งเฉพาะ) แปลว่า “พอเป็นเรื่อง ~ (หัวข้อนี้/คนนี้) ก็มีปฏิกิริยาพิเศษตามมา” เน้นว่า “ในวินาทีที่หัวข้อไปแตะคนหรือสิ่งเฉพาะนั้น คนเราจะแสดงปฏิกิริยาที่ไม่เหมือนตัวตนปกติ”: 食べ物のこととなると、彼は目の色が変わる (พอเป็นเรื่องอาหาร ตาของเขาก็เปลี่ยนไป — ตื่นตัวสุด ๆ), お金のこととなると、急に真剣になる (พอเป็นเรื่องเงิน ก็จริงจังขึ้นมาทันที), 我が子のこととなると、親バカになる (พอเป็นเรื่องลูกตัวเอง ก็กลายเป็นพ่อแม่ที่หลงลูก) ทำไมถึงใช้ 「のこと」 บ่อย? — เพราะการใช้แบบนี้ขึ้นอยู่กับ “ขอบเขตของหัวข้อ/สิ่งเฉพาะ” และ 「〜のこと (เรื่องของ ~, เกี่ยวกับ ~)」 เหมาะกับการขีดขอบเขตของหัวข้อนั้นพอดี จึงกลายเป็นวลีตายตัว “(คน/สิ่งของ) + のこと + となると” สำนวนนี้ให้ภาพที่ชัดว่า “ปกติเรียบ ๆ ธรรมดามาก แต่ในวินาทีที่เรื่องไปแตะหัวข้อเฉพาะนั้น คนคนนั้นกลายเป็นอีกคนโดยสิ้นเชิง” — มักมีนัยของการพูดเกินจริง หยอกล้อ หรือเอ็นดูอยู่เล็กน้อย ถ้าจะบอกว่า “พอเป็นเรื่องของคนนั้นคนนี้ แล้วคน ๆ หนึ่งก็แสดงท่าทีแบบหนึ่ง” 「〜のこととなると、〜」 ให้ภาพที่ชัดเจนที่สุด
🖊️แบบทดสอบฝึกทำ
「いざ発表___、急に不安になった。」(พอถึงเวลานำเสนอจริง ๆ ก็รู้สึกกังวลขึ้นมาทันที)
- (A) となると
- (B) どころか
- (C) ばかりに
- (D) わりに
「家を買う___、よく考えなければならない。」(พอถึงขั้นจะซื้อบ้าน ก็ต้องคิดให้รอบคอบ)
- (A) としても
- (B) ながらも
- (C) ところで
- (D) となると
「子供のこととなると真剣になる」の意味は?
- (A) ไม่จริงจังกับเรื่องเด็ก
- (B) ไม่เกี่ยวกับเด็กเลย
- (C) พอเป็นเรื่องของลูก ก็จริงจังขึ้นมาทันที
- (D) เด็กน่ารำคาญ
「となると」の語感として正しいのは?
- (A) สมมติล้วน ๆ อาจไม่เกิดขึ้นก็ได้
- (B) เมื่อสถานการณ์นั้นเกิดขึ้นจริง ผลที่สอดคล้องกันก็ตามมา (ค่อนข้างแน่นอน)
- (C) บอกเหตุผล
- (D) บอกความขัดแย้ง
接法が正しいのは?
- (A) 試験となると緊張する。
- (B) 試験をとなると緊張する。
- (C) 試験になるとなる緊張。
- (D) 試験ととなると緊張。