“とき vs 場合 vs 際に” — สามวิธีพูดว่า “เมื่อ…/ในกรณีที่…” (JLPT N3)

“เวลาลำบาก” “ในกรณีเกิดแผ่นดินไหว” “เมื่อเข้ามา” — ความแตกต่างเชิงน้ำเสียงของ とき, 場合 และ 際 พร้อมตัวอย่าง (JLPT N3)

「とき」「場合」「際に」 — ‘เมื่อ/ในกรณีที่’ ทั้งสามแบบ ควรใช้แบบไหน?

「地震のとき」「地震の場合」「地震の際に」 — ทั้งหมดแปลว่า “ในเวลาที่เกิดแผ่นดินไหว” แล้วสามแบบนี้ต่างกันอย่างไร? 「とき」 กว้างและทั่วไปที่สุด (จุดหนึ่งของเวลา) 「場合」 เอนไปทางสถานการณ์สมมุติ (ในกรณีที่ …) ส่วน 「際(に)」 เป็นทางการและพิธีรีตองกว่า (ในโอกาสที่ …) บทความนี้สรุปกลุ่ม “เมื่อ/ในกรณีที่” ระดับ N3 ทั้งสามแบบไว้ในที่เดียว ทั้งการเชื่อม น้ำเสียง และตัวอย่าง

หลักการ: とき (เวลาทั่วไป)/場合 (กรณีสมมุติ)/際に (โอกาสที่เป็นทางการ)

ทั้งสามแบบแปลว่า “เมื่อ/ในกรณีของ ~” แต่เน้นต่างกัน:

ความรู้สึก: “เมื่อ/ในกรณีของ ~” — とき เป็นกลางและทั่วไป; 場合 เน้นสถานการณ์สมมุติและเงื่อนไข “(หากเกิดสถานการณ์ใดขึ้น)”; 際に เอนไปทางภาษาเขียนและทางการ ใช้กับการกระทำ/โอกาสที่สำคัญกว่า

เปรียบเทียบการเชื่อมและจุดเน้น

รูปแบบจุดเน้นระดับภาษาตัวอย่าง
〜ときจุดเวลา/ช่วงเวลาทั่วไปภาษาพูด~ทั่วไป出かけるとき
〜場合กรณีสมมุติ ในเหตุการณ์ที่ทั่วไป (พบบ่อยในกฎระเบียบ)遅れる場合
〜際(に)โอกาสที่เป็นทางการและพิธีรีตองภาษาเขียน ทางการ契約の際

ทั้งหมดเชื่อมแบบ คำนาม + の + (とき/場合/際) และ กริยารูปธรรมดา + (とき/場合/際) (行くとき, 行く場合, 行く際) 「場合」 มักปรากฏในกฎระเบียบและคำอธิบาย (〜の場合は…) ส่วน 「際」 ใช้ในสถานการณ์ที่เป็นทางการ ขั้นตอน และพิธีการเป็นส่วนใหญ่ (ご来店の際)

ตัวอย่างการใช้งาน

⚠️ จุดที่พลาดง่าย

① 「場合」 เอนไปทาง ‘กรณีสมมุติ เผื่อไว้’ ส่วน 「とき」 เอนไปทาง ‘จุดเวลาทั่วไป’ หากต้องการพูดว่า “(หากเกิดสถานการณ์ใดขึ้น) เมื่อ …” ให้ใช้ 場合 (มีน้ำเสียงเงื่อนไขและสมมุติ): 遅れる場合は連絡して (ถ้าจะไปสาย ให้แจ้งด้วย — สมมุติสถานการณ์ขึ้นมา); หากหมายถึง “ช่วงเวลา (ที่ทำบางสิ่ง)” ให้ใช้ とき (เวลาธรรมดา): 家を出るとき、鍵をかけた (ตอนออกจากบ้านได้ล็อกกุญแจ — จุดเวลาหนึ่ง) กฎระเบียบและเงื่อนไขใช้ 場合 ส่วนเวลาธรรมดาใช้ とき

② 「際(に)」 เป็นทางการและเป็นภาษาเขียนมากกว่า ส่วนในชีวิตประจำวันใช้ 「とき」 「際」 เอนไปทางพิธีรีตองและความเป็นทางการ ใช้กับขั้นตอน พิธีการ และประกาศเป็นหลัก (お申し込みの際, ご搭乗の際) ส่วน “เมื่อ” ในชีวิตประจำวันใช้ とき (出かけるとき ไม่ค่อยพูดว่า 出かける際) เมื่อพูดกับลูกค้าหรือเขียนประกาศ 際 ฟังสุภาพ แต่ในการสนทนาทั่วไป とき เป็นธรรมชาติกว่า

③ การเชื่อม: คำนามเติม 「の」 กริยาใช้รูปธรรมดา คำนาม + の + とき/場合/際 (地震のとき, 緊急の場合, 来店の際); กริยาใช้รูปธรรมดา (食べるとき, 遅れる場合, 利用する際) ระวังกาลปัจจุบัน/อดีตด้วย: 日本へ行くとき (ก่อนไป/ระหว่างทาง) กับ 日本へ行ったとき (หลังไปถึงแล้ว) — กาลเปลี่ยนสิ่งที่ “เมื่อ” อ้างถึง อย่าใช้ผิด

🔄 เปรียบเทียบกับรูปแบบที่คล้ายกัน: とき/場合/際に/に際して

รูปแบบน้ำเสียงตัวอย่าง
〜ときเมื่อ ~ (จุดเวลาทั่วไป ใช้ได้หลากหลายที่สุด)子供のとき
〜場合ในกรณีที่ ~ (สมมุติ เผื่อไว้ มีเงื่อนไข)火事の場合
〜際(に)ในโอกาสที่ ~ (เป็นทางการและพิธีรีตอง)契約の際
〜に際してในโอกาสที่ ~ (เป็นภาษาเขียนมากกว่า หนักแน่น ใช้กับเหตุการณ์สำคัญ)開会に際して

ทั้งสี่แบบหมายถึง “เมื่อ/โอกาส”: 「とき」 ใช้ได้หลากหลายที่สุด (เวลาทั่วไป); 「場合」 เอนไปทางสมมุติ (เผื่อไว้ มีเงื่อนไข); 「際(に)」 เป็นทางการและพิธีรีตอง (ขั้นตอน พิธีการ); 「に際して」 เป็นภาษาเขียนมากกว่า ใช้กับโอกาสสำคัญที่เป็นทางการ (就任に際して = ในโอกาสเข้ารับตำแหน่ง) ในชีวิตประจำวันใช้ とき กรณีสมมุติใช้ 場合 และโอกาสทางการใช้ 際/に際して

💡 เคล็ดลับการจำ

「とき・場合・際に」 ทั้งหมดแปลว่า “เมื่อ/ในกรณีของ ~” แยกกันที่ จุดเน้นและระดับภาษา: ① とき = จุดเวลา/ช่วงเวลาทั่วไป (ใช้ได้หลากหลายที่สุด 子供のとき, 出かけるとき); ② 場合 = กรณีสมมุติ เผื่อไว้ (มีน้ำเสียงเงื่อนไข 遅れる場合は連絡して, 火事の場合); ③ 際(に) = โอกาสที่เป็นทางการและพิธีรีตอง (ภาษาเขียน ご利用の際, 契約の際) จำ 3 ข้อ: ① กรณีสมมุติและเงื่อนไขในกฎระเบียบใช้ 「場合」 เวลาทั่วไปใช้ 「とき」; ② สถานการณ์ทางการและพิธีรีตองใช้ 「際」 ชีวิตประจำวันใช้ 「とき」; ③ การเชื่อม — คำนามเติม の กริยาใช้รูปธรรมดา และระวังความต่างของกาล “行くとき (ก่อน/ระหว่างทาง) กับ 行ったとき (หลังไปถึง)” เมื่อเข้าใจว่า “とき ใช้ได้กว้าง 場合 สมมุติ 際 ทางการ” กลุ่มนี้ก็ชัดเจน

❓ คำถามที่พบบ่อย

Q: 「場合」 กับ 「とき」 แปลว่า ‘เมื่อ ~’ เหมือนกัน ควรใช้ 「場合」 เมื่อไร?

เมื่อสิ่งที่ต้องการสื่อคือ ‘(หาก) เกิดสถานการณ์ … ขึ้น’ ซึ่งมีน้ำเสียงสมมุติและเงื่อนไข 「とき」 = เมื่อ ~ (เป็นจุดเวลาหรือช่วงเวลาตามตรง เป็นเวลาที่เกิดขึ้นจริงหรือเคยเกิดขึ้นจริง): 朝起きたとき、頭が痛かった (ตอนตื่นนอนตอนเช้า ปวดหัว — จุดเวลาที่เกิดขึ้นจริง); 暇なとき、映画を見る (ตอนว่างจะดูหนัง) 「場合」 = ในกรณี/เหตุการณ์ที่ ~ (สมมุติและมีเงื่อนไข ‘ถ้ามีสถานการณ์ … เกิดขึ้น’ พบบ่อยในกฎระเบียบและวิธีรับมือ): 地震の場合は、机の下に隠れてください (ในกรณีเกิดแผ่นดินไหว ให้มุดใต้โต๊ะ — สมมุติว่า “ถ้าเกิดแผ่นดินไหวขึ้น”); 都合が悪い場合は、変更できます (ถ้าไม่สะดวก เปลี่ยนได้ — สมมุติสถานการณ์ขึ้นมา) วิธีทดสอบ: ถ้าเปลี่ยนเป็น “ถ้า …” แล้วยังอ่านลื่นไหล มักเป็น 「場合」 (遅れる場合 = ถ้าจะไปสาย); ถ้าหมายถึงแค่ “ช่วงเวลาที่ทำบางสิ่ง” ให้ใช้ 「とき」 (遅れたとき = ตอนที่ไปสาย) ดังนั้นกฎระเบียบ เงื่อนไข และเหตุฉุกเฉิน (〜の場合は…) ใช้ 「場合」 ส่วนเวลาทั่วไปและประสบการณ์จริงใช้ 「とき」 บางครั้งใช้ได้ทั้งคู่ แต่ 「場合」 เน้นความเป็นสมมุติ 「とき」 เน้นเวลา

Q: 「際(に)」 ต่างจาก 「とき」 อย่างไร? สลับกันใช้ได้อย่างอิสระไหม?

ต่างกันที่ระดับภาษาและความเป็นทางการของสถานการณ์ 「とき」 = เมื่อ ~ (เป็นกลาง ใช้ได้หลากหลาย ตั้งแต่ภาษาพูดไปจนถึงงานเขียนทั่วไป): 出かけるとき、電気を消す (ปิดไฟตอนออกจากบ้าน — ชีวิตประจำวัน) 「際(に)」 = ในโอกาสที่ ~, เมื่อ ~ (เป็นทางการ เป็นภาษาเขียน และพิธีรีตองกว่า ใช้กับขั้นตอน พิธีการ การบริการ และประกาศเป็นส่วนใหญ่ — ‘การกระทำ/สถานการณ์ที่เป็นทางการ’): お支払いの際、クレジットカードもご利用いただけます (เมื่อชำระเงิน สามารถใช้บัตรเครดิตได้ด้วย — ภาษาบริการที่เป็นทางการ); ご搭乗の際は、シートベルトをお締めください (เมื่อขึ้นเครื่อง กรุณาคาดเข็มขัดนิรภัย — ประกาศ) สรุป: “เมื่อ” แบบสบาย ๆ ในชีวิตประจำวัน → 「とき」; “ในโอกาสที่” แบบทางการและพิธีรีตอง พูดกับลูกค้าหรือเขียนประกาศ → 「際」 การใช้ 際 กับเรื่องจิปาถะในชีวิตประจำวันฟังดูใหญ่โตเกินไป (เช่น ご飯を食べる際 ฟังเว่อร์ไปหน่อย ปกติใช้ 食べるとき) ในทางกลับกัน ประกาศทางการที่ใช้ 「とき」 อาจฟังดูไม่สง่างามพอ วิธีตัดสิน: ผู้รับสารเป็นทางการ สถานการณ์เป็นพิธีรีตอง (บริการ ขั้นตอน พิธีการ) → 際; ชีวิตประจำวัน → とき สำหรับโอกาสสำคัญที่หนักแน่นยิ่งขึ้น (เข้ารับตำแหน่ง พิธีเปิด) ยังมี 「に際して」 อีกด้วย (就任に際して一言申し上げます = ในโอกาสเข้ารับตำแหน่ง ขออนุญาตกล่าวสั้น ๆ — เป็นทางการมาก)

🖊️แบบทดสอบฝึกทำ

  1. 「困った___は、いつでも電話して。」 (ภาษาพูด: เวลาที่คุณลำบาก)

    • (A) 場合
    • (B) とき
    • (C) 際に
    • (D) ところ
  2. 「緊急___は、このボタンを押してください。」 (คู่มือ/กฎ: ในกรณีฉุกเฉิน)

    • (A) とき
    • (B) ころ
    • (C) 際に
    • (D) 場合
  3. 「ご来店の___、スタッフにお申し付けください。」 (ภาษาธุรกิจ: เมื่อมาเยี่ยมชมที่ร้าน)

    • (A) とき
    • (B) 場合
    • (C) 際に
    • (D) ところ
  4. 「子供の___、よく公園で遊んだ。」 (นึกย้อนอดีต: ตอนเด็ก ๆ)

    • (A) とき
    • (B) 際に
    • (C) 場合
    • (D) ところ
  5. 「合格しない___、もう一度受験してください。」 (กฎ/เงื่อนไข: ในกรณีที่สอบไม่ผ่าน)

    • (A) とき
    • (B) 場合
    • (C) 際に
    • (D) ころ