กลุ่มของกริยา: วิธีแยก ichidan, godan และกริยาไม่ปกติ (N5)
ichidan, godan หรือกริยาไม่ปกติ? — แยกกลุ่มให้ถูก การผันทุกรูปก็ตามมาเอง
「帰る」 ดูเหมือนกริยาลงท้าย る แต่เป็นกริยา u — กับดักเรื่องกลุ่มของกริยา
การแยกกริยาออกเป็นสามกลุ่ม (ichidan / godan / ไม่ปกติ) เป็นก้าวแรกของการผันทุกรูป: ถ้าแยกกลุ่มผิด รูป て, รูป ない, รูป た, รูป ます, รูปสามารถ, รูปถูกกระทำ และรูปให้ทำ ก็จะผิดตามไปด้วย ดูจากรูปพจนานุกรม: 「る」 ที่นำหน้าด้วยเสียงแถว い/え → มักเป็น ichidan (食べる・見る); คำลงท้ายแถว う อื่นๆ → godan (書く・飲む) แต่มีกลุ่ม “กริยา ru ปลอม” (帰る・入る・走る…) ที่ดูเหมือน ichidan แต่เป็น godan คู่มือนี้ครอบคลุมวิธีทดสอบ รายการข้อยกเว้นทั้งหมด และเหตุที่กลุ่ม “กำหนด” ทุกอย่าง พร้อมตัวอย่างและแบบฝึกหัด
วิธีทดสอบ (ข้อแรก: ลงท้ายด้วย 「る」 หรือไม่?)
แยกกลุ่มของกริยาสองขั้นตอน:
- ไม่ลงท้ายด้วย 「る」 (書く, 飲む, 話す, 買う, 泳ぐ, 遊ぶ, 待つ, 死ぬ) → เป็น godan เสมอ (กลุ่ม 1 / กริยา u)
- ลงท้ายด้วย 「る」 → ดูเสียงก่อนหน้า 「る」:
- เสียงแถว い หรือ え (たべる, みる, おきる, ねる, できる) → มักเป็น ichidan (กลุ่ม 2 / กริยา ru): ผันง่ายที่สุด แค่ตัด 「る」 ออก
- เสียงแถว あ/う/お (わかる, つくる, のる, とる) → godan
- กริยาไม่ปกติ (กลุ่ม 3) มีแค่สองคำ: する・来る (くる) — ท่องทีละคำ
จุดยึด: ไม่ลงท้ายด้วย 「る」 = godan; ลงท้ายด้วย 「る」 ให้ดูเสียงก่อนหน้า (แถว い/え → ichidan) กริยาส่วนใหญ่แยกได้ถูกต้องด้วยวิธีนี้ ที่เหลือคือข้อยกเว้นด้านล่าง
เปรียบเทียบสามกลุ่ม
| กลุ่ม | ลักษณะของรูปพจนานุกรม | ตัวอย่าง | วิธีหาก้านคำ |
|---|---|---|---|
| ichidan (กลุ่ม 2 / กริยา ru) | แถว い/え นำหน้า 「る」 | 食べる・見る・起きる・寝る (กิน, ดู, ตื่นนอน, นอน) | ตัด 「る」 ออก |
| godan (กลุ่ม 1 / กริยา u) | ไม่ลงท้าย 「る」 หรือมีแถว あ/う/お นำหน้า 「る」 | 書く・飲む・帰る・作る (เขียน, ดื่ม, กลับบ้าน, ทำ) | เปลี่ยนเสียงท้ายไปยังแถวอื่นในคอลัมน์เดียวกัน |
| ไม่ปกติ (กลุ่ม 3) | มีแค่สองคำ | する・来る | ท่องทีละคำ |
ตัวอย่างในบริบท
- 「起きる」 เป็น ichidan: รูป て 起きて, รูป ない 起きない, รูป た 起きた — 「き」 (แถว い) นำหน้า 「る」
- 「書く」 เป็น godan: รูป て 書いて (เปลี่ยนเสียง), รูป ない 書かない, รูปสามารถ 書ける — ไม่ลงท้าย 「る」
- 「帰る」 เป็น godan (กริยา ru ปลอม): รูป ない 帰らない (✗帰ない), รูป て 帰って — มี 「え」 นำหน้า 「る」 แต่เป็นข้อยกเว้น
- 「見る」 เป็น ichidan: 見て, 見ない, 見られる (รูปสามารถ) — 「み」 (แถว い) นำหน้า 「る」
- 「する」「来る」 ไม่ปกติ: して/しない, 来(き)て/来(こ)ない
⚠️ กับดักหลัก: กริยา godan “ru ปลอม”
① ต้องท่องข้อยกเว้นที่ลงท้ายด้วย 「る」 แต่เป็น godan: คำเหล่านี้ดูเหมือน ichidan (มีเสียงแถว い/え นำหน้า 「る」) แต่เป็น godan — 帰る (กลับ)・入る (เข้า)・走る (วิ่ง)・知る (รู้)・要る (ต้องการ)・切る (ตัด)・限る (จำกัด)・減る (ลดลง)・喋る (พูดคุย)・蹴る (เตะ)・滑る (ลื่น)・握る (กำ)・混じる (ปนกัน)・照る (ส่องแสง) ทั้งหมดผันแบบ godan: 帰る → 帰らない・帰って (✗帰ない・✗帰て) รายการนี้สั้น คุ้มที่จะใช้เวลาสิบนาทีท่องให้ขึ้นใจ
② ข้อควรระวังสำคัญ: “เสียงแถว い/え นำหน้า 「る」” แปลว่า ‘มักจะ' เป็น ichidan ไม่ใช่เสมอไป — กลุ่มคำข้างต้นคือข้อยกเว้นของกฎ จึงต้องเรียน “กฎ + รายการข้อยกเว้น” ไปด้วยกัน
③ ที่ไม่ลงท้ายด้วย 「る」 เป็น godan ทั้งหมด ไม่มีข้อยกเว้น: 書く・泳ぐ・話す・待つ・死ぬ・飛ぶ・読む・買う → godan ทั้งหมด ส่วนครึ่งนี้ไว้ใจได้เต็มที่
🔄 เปรียบเทียบ: ichidan กับ godan กับกริยาไม่ปกติ (จุดที่การผันต่างกัน)
| กริยา | กลุ่ม | รูป て | รูป ない | รูปสามารถ |
|---|---|---|---|---|
| 食べる | ichidan | 食べて | 食べない | 食べられる |
| 書く | godan | 書いて | 書かない | 書ける |
| 帰る | godan (ru ปลอม) | 帰って | 帰らない | 帰れる |
| する | ไม่ปกติ | して | しない | できる |
| 来る | ไม่ปกติ | 来て | 来ない | 来られる |
ichidan สม่ำเสมอที่สุด (ตัด 「る」 แล้วเติมท้าย); godan ต้องเปลี่ยนเสียง (て/た) และเปลี่ยนจากแถว う ไปแถวอื่น (ない/รูปสามารถ ฯลฯ); สองคำที่ไม่ปกติต้องท่องจำ แยกกลุ่มให้ถูก ที่เหลือก็ตามมาเอง
เจาะลึก: กลุ่มเป็นตัว “กำหนด” ว่าใช้การเปลี่ยนแบบไหน — รากฐานของรากฐาน
ทำไมต้องแยกกลุ่มก่อน? เพราะการผันเกือบทุกรูปใช้กฎต่างกันตามกลุ่ม:
- รูป て/รูป た: ichidan แค่ตัด 「る」 + て; godan ต้องเปลี่ยนเสียง (書く→書いて, 飲む→飲んで, 待つ→待って)
- รูป ない: ichidan ตัด 「る」 + ない; godan เปลี่ยนแถว う → แถว あ + ない (う ท้ายคำ → わ: 買う→買わない)
- รูป ます: ichidan ตัด 「る」 + ます; godan เปลี่ยนแถว う → แถว い + ます (書く→書きます)
- รูปสามารถ: ichidan ตัด 「る」 + られる; godan เปลี่ยนแถว う → แถว え + る (書く→書ける)
- รูปถูกกระทำ・รูปให้ทำ: เป็นไปตามกลุ่มเช่นกัน
ดังนั้น “กลุ่ม” ไม่ใช่แค่เรื่องท่องจำ — แต่เป็นกุญแจที่ไขการผันทุกรูป: แยกกลุ่มให้ถูก แล้ว 〈รูป て〉, 〈รูป ない〉, 〈รูป た〉 ก็ตามมาเอง ⚠️กับดักเล็กๆ อีกข้อ: 「ある (มี/อยู่)」 เป็น godan แต่รูปปฏิเสธเป็นแบบไม่ปกติ = 「ない」 (ไม่ใช่ 「あらない」)
💡 จุดสำคัญในการใช้งาน
การแยกกลุ่มกริยาคือ “รากฐานของรากฐาน” — แยกถูก การผันทุกรูปก็เดินตามกฎ แยกผิด ทุกอย่างก็ผิดไปหมด กริยาส่วนใหญ่แยกได้ด้วย “ไม่ลงท้าย 「る」 = godan; ลงท้าย 「る」 ให้ดูเสียงก่อนหน้า (แถว い/え = ichidan)”; ที่เหลือคือท่องข้อยกเว้นกริยา ru ปลอม (帰る・入る・走る・知る・要る・切る・減る・喋る・蹴る…) รายการสั้นมาก ใช้เวลาสิบนาทีก็จำได้ แล้วรูป て/ない/た/สามารถ ก็จะถูกต้องตามไปด้วย
❓ ถาม-ตอบที่พบบ่อย
Q: จะตัดสินกลุ่มของกริยาอย่างรวดเร็วได้อย่างไร?
สองขั้นตอน: ① ไม่ลงท้ายด้วย 「る」 (書く・飲む・話す・買う) → เป็น godan เสมอ ② ลงท้ายด้วย 「る」 → ดูเสียงก่อนหน้า: แถว い/え (食べる・見る・起きる) มักเป็น ichidan; แถว あ/う/お (分かる・作る・乗る) เป็น godan ข้อยกเว้น: 帰る・走る ฯลฯ (กริยา ru ปลอม) ให้ท่องแยกต่างหาก
Q: ทำไม 「帰る」 เป็น godan ไม่ใช่ ichidan?
แม้ 「かえる」 จะมีเสียงแถว え นำหน้า 「る」 (ตามกฎจึงดูเหมือน ichidan) แต่เป็นข้อยกเว้น godan ตามแบบแผน จึงผันแบบ godan: 帰らない・帰って・帰れる คำตระกูลเดียวกัน: 入る・走る・知る・要る・切る — ให้เรียนเป็นชุด
Q: มีเคล็ดลับท่องกลุ่มไหม?
จำ “ครึ่งหนึ่ง” ให้แม่นก่อน: กริยาที่ไม่ลงท้ายด้วย 「る」 (書く・飲む・話す…) เป็น godan 100% ไม่ต้องกังวล ส่วนที่เหลือที่ลงท้ายด้วย 「る」 ใช้กฎ “แถว い/え นำหน้า = ichidan” แล้วเขียนข้อยกเว้นกริยา ru ปลอมสิบกว่าคำลงบัตรใบเล็กไว้ทบทวน สองสามวันก็แม่น
Q: ถ้าแยกกลุ่มผิดจะเกิดอะไรขึ้น?
จะผิดเป็นลูกโซ่: ถ้าถือว่า 「帰る」 ที่เป็น godan เป็น ichidan รูป ない จะกลายเป็น 「帰ない」 ที่ผิด (ที่ถูกคือ 帰らない) รูป て เป็น 「帰て」 (ที่ถูกคือ 帰って) เพราะการผันทุกรูปสร้างบนกลุ่ม จึงควรฝึกขั้นนี้จนเป็นปฏิกิริยาอัตโนมัติก่อน
🖊️แบบทดสอบฝึกทำ
「起きる」 อยู่กลุ่มกริยาใด?
- (A) 五段動詞
- (B) 一段動詞
- (C) 不規則動詞
- (D) サ変動詞
「走る」のて形は?(走る = 五段動詞)
- (A) 走て
- (B) 走りて
- (C) 走いて
- (D) 走って
「帰る」は一段動詞?五段動詞?
- (A) 一段動詞(るで終わるから)
- (B) 不規則動詞
- (C) 五段動詞(例外!前の音節はえ段)
- (D) どちらでもない
「飲む」のない形は?
- (A) 飲まない
- (B) 飲みない
- (C) 飲んない
- (D) 飲むない
「勉強する」のて形は?
- (A) 勉強して
- (B) 勉強すて
- (C) 勉強しって
- (D) 勉強れて