Bảng chia tính từ: tính từ đuôi い và tính từ đuôi な (N5)
Tính từ đuôi い đổi chữ い cuối (高い→高くない); tính từ đuôi な chia như danh từ (静かだ→静かではない).
Vì sao 「高いだった」 sai? — hệ thống lại cách chia tính từ một lần cho xong
Tính từ tiếng Nhật chia thành hai nhóm: tính từ đuôi い tự biến đổi (高い→高かった), còn tính từ đuôi な dựa vào 「だ」 (静かだった). Lỗi nhầm lẫn phổ biến nhất của người học tạo ra những câu kỳ quặc như 「✗高いだった」. Bài này đặt hai bảng chia cạnh nhau (phủ định, quá khứ, thể て, dạng trạng từ, dạng với なる) và phân loại những “tính từ đuôi い giả” như きれい・嫌い, kèm ví dụ và bài tập.
Trước hết, hãy phân loại: tính từ đuôi い hay đuôi な
- Tính từ đuôi い (kết thúc bằng い: 高い, 寒い, 楽しい, 面白い): tự chia bằng cách đổi chữ 「い」 cuối.
- Tính từ đuôi な (thêm な khi bổ nghĩa cho danh từ: 静か(な), 便利(な), 好き(な)): chia như “danh từ + だ”.
⚠️ Cái bẫy lớn nhất: きれい (綺麗)・嫌い・有名・簡単・得意・苦手・親切・丁寧・立派・元気・特別 tuy kết thúc bằng 「い」 nhưng đều là tính từ đuôi な! Hãy phân loại đúng trước. Cách kiểm tra: khi bổ nghĩa cho danh từ có cần 「な」 không — nếu cần thì đó là đuôi な (きれいな花).
Bảng chia tính từ đầy đủ
| Dạng | Tính từ đuôi い (高い) | Tính từ đuôi な (静か) |
|---|---|---|
| khẳng định hiện tại | 高い | 静かだ |
| phủ định hiện tại | 高くない | 静かではない/じゃない |
| quá khứ | 高かった | 静かだった |
| phủ định quá khứ | 高くなかった | 静かではなかった |
| thể て (nối câu) | 高くて | 静かで |
| dạng trạng từ (bổ nghĩa cho động từ) | 高く(なる) | 静かに(なる) |
| dạng bổ nghĩa danh từ | 高い(人) | 静かな(人) |
Ví dụ trong ngữ cảnh
- この問題は難しくないです。(Câu hỏi này không khó.) — phủ định của tính từ đuôi い
- 昨日は寒かったですね。(Hôm qua lạnh nhỉ.) — quá khứ của tính từ đuôi い
- この部屋は静かで、広い。(Căn phòng này yên tĩnh và rộng rãi.) — thể て (nối câu) của tính từ đuôi な
- 早く歩いたら、体が暖かくなった。(Đi nhanh một lúc thì người ấm lên.) — dạng trạng từ của tính từ đuôi い + なる
- 練習して、日本語が上手になった。(Sau khi luyện tập, tiếng Nhật của tôi đã giỏi hơn.) — dạng trạng từ của tính từ đuôi な + なる
- 京都はきれいな町です。(Kyoto là một thành phố đẹp.) — きれい là tính từ đuôi な!
⚠️ Những chỗ người học hay vấp
① Lỗi 「高いだった」: quá khứ của tính từ đuôi い là 「高かった」 — đừng thêm だった (✗高いだった, ✗高いでした). Chỉ tính từ đuôi な mới dùng だった (静かだった).
② Kết thúc bằng い nhưng là đuôi な: きれい・嫌い・有名・簡単・得意・苦手・親切 — thêm な khi bổ nghĩa cho danh từ (きれいな花), phủ định là 「きれいではない」 (✗きれくない). Hãy thuộc lòng những “tính từ đuôi い giả” này.
③ 「いい」 là bất quy tắc: 「いい (tốt)」 quay về dạng cũ 「よい」 — phủ định よくない, quá khứ よかった, thể て よくて (✗いくない, ✗いかった). Mọi từ chứa 「いい」 (かっこいい・気持ちいい) đều chia theo.
④ Dạng trạng từ: đuôi い dùng 「く」, đuôi な dùng 「に」: khi bổ nghĩa cho động từ (làm gì một cách ~/trở nên ~), tính từ đuôi い dùng く (早く歩く, 高くなる), tính từ đuôi な dùng に (静かにする, 上手になる). Đừng lẫn lộn (✗静かくなる).
🔄 So sánh: tính từ đuôi い và tính từ đuôi な trong một cái nhìn
| Phương diện | Tính từ đuôi い | Tính từ đuôi な |
|---|---|---|
| bổ nghĩa danh từ | 高い人 (trực tiếp) | 静かな人 (+な) |
| phủ định hiện tại | 高くない | 静かではない |
| quá khứ | 高かった | 静かだった |
| thể て | 高くて | 静かで |
| dạng trạng từ | 高くなる | 静かになる |
| từ dễ nhầm | (đuôi い thật: 高い・寒い) | きれい・嫌い・有名・簡単 (đuôi い giả) |
Đi sâu hơn: dạng trạng từ (〜く/〜に) và “trở nên なる/làm cho する”
Cách mở rộng hữu ích nhất của tính từ là dạng trạng từ + なる/する (sự thay đổi):
- Tính từ đuôi い → く: 大きい→大きくなる (to lên), 安い→安くする (làm cho rẻ hơn), 早い→早く起きる (dậy sớm — bổ nghĩa cho động từ).
- Tính từ đuôi な → に: 静か→静かになる (trở nên yên tĩnh), きれい→きれいにする (làm cho sạch), 上手→上手になる (trở nên giỏi).
Quy tắc: 〜くなる/〜になる = trở nên ~ (thay đổi tự nhiên); 〜くする/〜にする = làm cho ~ (có chủ ý). Cặp なる và する này xuất hiện rất thường xuyên — nên học cùng với dạng trạng từ. ⚠️Lưu ý: dạng trạng từ của 「いい」 là 「よく」 (よくなる = trở nên tốt hơn), không phải 「いく」.
💡 Mẹo học
Mọi khó khăn ở đây đều xoay quanh bước một: là đuôi い hay đuôi な? Phân loại đúng thì phủ định, quá khứ, thể て và dạng trạng từ đều chia theo bảng; phân loại sai thì sẽ ra 「高いだった」「きれくない」. Vì vậy trước khi chia, hãy xác nhận loại từ — đặc biệt hãy thuộc lòng các tính từ đuôi い giả (きれい・嫌い・有名・簡単・得意・苦手) cùng trường hợp bất quy tắc 「いい→よい」, là bạn đã nắm được phần lớn.
❓ Hỏi đáp thường gặp
Q: Làm sao phân biệt nhanh đuôi い và đuôi な?
Hãy xem cách bổ nghĩa cho danh từ: gắn trực tiếp (高い人・寒い日) → đuôi い; cần な (静かな人・便利な店) → đuôi な. Với các tính từ đuôi い giả như きれい・嫌い・有名・簡単・得意・苦手 (kết thúc bằng い nhưng là đuôi な), chỉ cần nhớ rằng chúng cần な khi bổ nghĩa cho danh từ.
Q: 「静かじゃない」 và 「静かではない」 có giống nhau không?
Cùng nghĩa, khác văn phong: 「じゃない」 mang tính khẩu ngữ, 「ではない」 trang trọng và mang tính văn viết hơn — cả hai đều đúng. Phủ định quá khứ cũng vậy: 静かじゃなかった (khẩu ngữ)/静かではなかった (trang trọng).
Q: 「高くなる」 và 「高くする」 khác nhau thế nào?
なる = thay đổi tự nhiên (trở nên ~): 値段が高くなる (giá tăng lên, tự nó tăng); する = làm cho (có chủ ý): 値段を高くする (nâng giá, có người làm). Đuôi い dùng く, đuôi な dùng に: 静かになる (trở nên yên tĩnh)/静かにする (làm cho yên tĩnh, giữ yên lặng).
Q: Dùng thể て của tính từ như thế nào?
Để nối hai lời miêu tả hoặc nêu nguyên nhân: đuôi い dùng くて (この店は安くておいしい = quán này vừa rẻ vừa ngon), đuôi な dùng で (静かできれいな部屋). Nghĩa giống “vừa … vừa …” hoặc “vì ….”
🖊️Bài kiểm tra luyện tập
Dạng phủ định quá khứ của 「高い」 là gì?
- (A) 高くなかった
- (B) 高いなかった
- (C) 高なかった
- (D) 高かくない
Dạng trạng từ đúng của 「いい」 (dạng trong よく使う) là gì?
- (A) いく
- (B) いくて
- (C) よく
- (D) いいく
「きれい」 thuộc loại tính từ nào?
- (A) tính từ đuôi い (kết thúc bằng い)
- (B) tính từ đuôi な (một trường hợp ngoại lệ)
- (C) tính từ bất quy tắc
- (D) trạng từ
「この部屋は静か___、広い。」 (Căn phòng này yên tĩnh và rộng rãi) Từ nào điền vào chỗ trống?
- (A) くて
- (B) な
- (C) に
- (D) で
Thể て của 「難しい」 (để nối với vế sau) là gì?
- (A) 難しくて
- (B) 難しで
- (C) 難しいくて
- (D) 難して