Trợ số từ tiếng Nhật: cách dùng 本, 枚, 匹, 冊 và các cách đọc bất quy tắc (JLPT N5–N4)

Dùng trợ số từ nào cho vật nào, cùng những cách đọc khó của số 1, 2, 3 — kèm ví dụ và bài tập. (JLPT N5–N4)

Trợ số từ trong tiếng Nhật: Vì sao đếm lại phức tạp đến vậy?

Tiếng Việt cũng có loại từ (con, cái, quyển…), và tiếng Nhật còn đi xa hơn: dùng những trợ số từ khác nhau cho từng loại vật, đồng thời cùng một trợ số từ sẽ đổi cách đọc với một số con số (biến âm). Dưới đây là các trợ số từ hữu ích nhất cùng những cách đọc bất quy tắc của chúng.

15 trợ số từ thông dụng nhất

Trợ số từCách đọcDùng choVí dụ
〜枚まいvật phẳng, mỏng (giấy, đĩa, vé)紙3枚
〜本ほんvật dài, mảnh (chai, bút, ô)ビール2本
〜冊さつvật đóng thành tập (sách, vở)本3冊
〜匹ひきđộng vật nhỏ (mèo, chó, cá, côn trùng)猫2匹
〜頭とうđộng vật lớn (bò, ngựa, voi)牛5頭
〜羽わchim, thỏ鳥3羽
〜台だいmáy móc, phương tiện車3台
〜個こvật nhỏ (dùng chung)りんご4個
〜杯はいmột chén/một ly đầyコーヒー1杯
〜人にんngười学生5人
〜名めいngười (trang trọng)3名様
〜回かいlần (tần suất)3回
〜歳さいtuổi20歳
〜階かいtầng3階
〜円えんyên (tiền)100円

Cách đọc bất quy tắc của 〜本 (ほん)

SốCách đọcSốCách đọc
1本いっぽん6本ろっぽん
2本にほん7本ななほん
3本さんぼん8本はっぽん
4本よんほん9本きゅうほん
5本ごほん10本じゅっぽん

Cách đọc bất quy tắc của 〜匹 (ひき)

SốCách đọc
1匹いっぴき
2匹にひき
3匹さんびき
6匹ろっぴき
10匹じゅっぴき

Cách đọc bất quy tắc của 〜杯 (はい)

SốCách đọc
1杯いっぱい
2杯にはい
3杯さんばい
6杯ろっぱい
10杯じゅっぱい

Đếm người: cách đọc đặc biệt của 1人・2人

SốCách đọcGhi chú
1人ひとりhoàn toàn bất quy tắc
2人ふたりhoàn toàn bất quy tắc
3人さんにんtừ đây theo quy tắc
4人よにんkhông đọc là よんにん

Chọn trợ số từ cho động vật

Động vậtTrợ số từLý do
mèo, chó, cá, côn trùng〜匹 (ひき)động vật nhỏ
bò, ngựa, voi〜頭 (とう)động vật lớn
chim, thỏ〜羽 (わ)chim (và theo truyền thống cả thỏ)

Các từ nghi vấn hữu ích

Từ nghi vấnNghĩaVí dụ
何枚(なんまい)bao nhiêu (vật phẳng)?切符は何枚ですか? (Bao nhiêu tấm vé?)
何本(なんぼん)bao nhiêu (vật dài)?ペンは何本ありますか? (Có bao nhiêu cây bút?)
何人(なんにん)bao nhiêu người?何人来ますか? (Bao nhiêu người sẽ đến?)
何個(なんこ)bao nhiêu (đồ vật)?りんごは何個ですか? (Bao nhiêu quả táo?)

❌ Những lỗi thường gặp

Lỗi 1: nhầm trợ số từ của giấy với của sách

Lỗi 2: dùng sai trợ số từ cho động vật

Lỗi 3: quên biến âm

⚠️ Những lỗi cần tránh: “bạn giả” giữa các trợ số từ

Trợ số từ tiếng Nhật dùng chung chữ Hán với lượng từ tiếng Trung, điều này vừa giúp ích vừa dễ gây bẫy — nhiều chữ không khớp nhau:

Đừng đọc chữ Hán theo nghĩa tiếng Trung — hãy nghĩ đến nhóm phân loại trong tiếng Nhật trước.

💡 Mẹo học

Có quá nhiều trợ số từ để nhớ cùng lúc, nên đừng cố. Hãy bắt đầu với năm trợ số từ dùng hằng ngày: 個 (こ, vật nhỏ), 枚 (まい, vật phẳng), 本 (ほん, vật dài), 人 (にん / ひとり・ふたり), 杯 (はい, đồ uống). Sau đó luyện biến âm ở 1・3・6・8・10 của 本・匹・杯 (いっぽん・さんぼん・ろっぽん…). Những cái còn lại cứ gặp đến đâu tra đến đó — ngay cả người bản xứ cũng đôi khi lưỡng lự, và dùng sai trợ số từ thì người nghe vẫn hiểu.

❓ Câu hỏi thường gặp

Q: Vì sao 「1本」 không đọc là 「いちほん」?

Trước âm hàng は (ほ), các số 1・6・8・10 gây ra biến âm âm ngắt (small tsu) + bán âm đục: いっぽん・ろっぽん・はっぽん・じゅっぽん; còn số 3 thì đục hóa thành さんぼん. 匹 và 杯 cũng biến đổi tương tự (いっぴき・いっぱい).

Q: Vì sao 「1人・2人」 lại đặc biệt?

1人 = ひとり và 2人 = ふたり là cách đọc thuần Nhật hoàn toàn bất quy tắc; từ 3 trở đi thì theo quy tắc (さんにん). Bạn chỉ cần học thuộc hai từ đó.

🖊️Bài kiểm tra luyện tập

  1. 「ジュースを3___ください。」(3 chai nước ép)

    • (A) 冊
    • (B) 枚
    • (C) 本
    • (D) 台
  2. 「猫を2___飼っています。」(nuôi 2 con mèo)

    • (A) 頭
    • (B) 羽
    • (C) 本
    • (D) 匹
  3. Cách đọc đúng của 「1本」 là gì?

    • (A) いちほん
    • (B) いっぽん
    • (C) いちぼん
    • (D) いっほん
  4. 「コーヒーを1___お願いします。」(1 tách cà phê)

    • (A) 杯
    • (B) 枚
    • (C) 個
    • (D) 本
  5. 「教室に学生が___います。」(3 học sinh) Đáp án nào đúng?

    • (A) 三匹
    • (B) 三名
    • (C) 三個
    • (D) 三冊