Tổng hợp cách chia động từ: thể て, thể ない, thể た, thể ます (N5-N4)

「食べる→食べて」so với 「飲む→飲んで」 — toàn bộ quy tắc chia cho động từ nhóm 2, nhóm 1 và động từ bất quy tắc.

Chia động từ: bức tường đầu tiên — hãy leo từng bước một

Chia động từ có lẽ là bức tường thật sự đầu tiên trên con đường học tiếng Nhật; nhiều người bí ở chỗ 「食べます」 biến thành 「食べて」「食べない」 thế nào rồi muốn bỏ cuộc. Nhưng chìa khóa chỉ là một bước: trước hết xác định động từ thuộc nhóm 2 (ichidan), nhóm 1 (godan) hay bất quy tắc — xác định đúng thì thể て, thể ない, thể た đều chia theo quy tắc. Bài hướng dẫn này biến bức tường đó thành những bậc thang bạn có thể leo được.

Bước một: phân thành ba nhóm

Mọi cách chia đều chạy theo nguyên tắc “xác định nhóm trước, áp dụng quy tắc sau”:

Xác định đúng nhóm thì phần còn lại chỉ là áp dụng quy tắc.

Các dạng chia chính

Động từ (nhóm)ます形ない形て形た形
食べる (nhóm 2)食べます食べない食べて食べた
書く (nhóm 1)書きます書かない書いて書いた
飲む (nhóm 1)飲みます飲まない飲んで飲んだ
する (bất quy tắc)しますしないしてした
来る (bất quy tắc)来ます来ない来て来た

⚠️ Lỗi thường gặp cần tránh: biến âm của động từ nhóm 1

Với động từ nhóm 1, thể て/た không chỉ đơn giản là “thêm て” — chúng dùng biến âm (音便), chỗ sai số 1 của người học:

Âm cuốiThể て/たVí dụ
くいて/いた書く→書いて
ぐいで/いだ泳ぐ→泳いで
む・ぶ・ぬんで/んだ飲む→飲んで
すして/した話す→話して
つ・る・うって/った待つ→待って

⚠️ Ngoại lệ: 行く→行って (không phải 行いて); còn 来る thì đổi cách đọc (きます・こない・きて).

💡 Tóm tắt nhanh

Đừng cố học thuộc mọi dạng cùng một lúc — chỉ cần nắm chắc hai điều: ① phân nhóm (âm hàng い/え + る = nhóm 2; các đuôi hàng う khác = nhóm 1; する・来る = bất quy tắc), và ② luyện biến âm của nhóm 1 đến khi thành phản xạ (く→いて, む→んで, つ/る/う→って). Khi đã vững nhóm và biến âm, thể て / た / ない / khả năng đều phát triển từ cùng một hệ thống. Vượt qua bức tường này, ngữ pháp về sau sẽ nhẹ nhàng hơn nhiều.

❓ Câu hỏi thường gặp

Q: Làm sao phân biệt nhóm 2 và nhóm 1?

Nếu thể từ điển kết thúc bằng 「る」 và âm đứng trước る thuộc hàng い hoặc hàng え (たべる, みる, おきる) → thường là nhóm 2; các đuôi hàng う khác (書く, 飲む) → nhóm 1. Chú ý các ngoại lệ: 帰る・走る・切る trông giống nhóm 2 nhưng thực ra là nhóm 1 — hãy học thuộc.

Q: Vì sao 「行く」 là 「行って」 chứ không phải 「行いて」?

Dù 行く kết thúc bằng く, thể て/た của nó là dạng âm ngắt (っ) bất quy tắc (行って・行った). Đây là một trong số ít trường hợp bạn buộc phải học thuộc.

🖊️Bài kiểm tra luyện tập

  1. Thể て của 「書く」 là gì?

    • (A) 書いて
    • (B) 書って
    • (C) 書して
    • (D) 書きて
  2. Thể た của 「飲む」 là gì?

    • (A) 飲した
    • (B) 飲いた
    • (C) 飲んだ
    • (D) 飲った
  3. Thể ない của 「起きる」 (nhóm 2) là gì?

    • (A) 起けない
    • (B) 起かない
    • (C) 起こない
    • (D) 起きない
  4. Thể て của 「行く」 có đặc biệt không?

    • (A) 行いて (theo quy tắc)
    • (B) 行って (ngoại lệ! kết thúc bằng く nhưng dùng biến âm っ)
    • (C) 行して
    • (D) 行んで
  5. Thể ない của 「来る (くる)」 là gì?

    • (A) 来ない (こない)
    • (B) 来ない (きない)
    • (C) 来さない
    • (D) 来えない

Ba nhóm động từ

NhómTên gọi khácĐặc điểmVí dụ
Nhóm 1 (godan)động từ đuôi ukết thúc bằng âm hàng u書く・飲む・話す・買う
Nhóm 2 (ichidan)động từ đuôi rukết thúc bằng る (đứng sau âm hàng i/e)食べる・見る・起きる (ăn, xem, thức dậy)
Nhóm 3 (bất quy tắc)ka-hen / sa-henchỉ có hai động từ来る(くる)・する (đến, làm)

Bảng tổng hợp cách chia

Động từNhómthể ますthể ないthể てthể た
書くG1書きます書かない書いて書いた
飲むG1飲みます飲まない飲んで飲んだ
話すG1話します話さない話して話した
買うG1買います買わない買って買った
食べるG2食べます食べない食べて食べた
見るG2見ます見ない見て見た
来るG3来ます来ない(こない)来て(きて)来た(きた)
するG3しますしないしてした

Ngữ pháp liên quan