“〜ja nai / dewa nai”: Thể phủ định của danh từ và tính từ đuôi な (N5)
「学生じゃない」「元気ではない」 — hai cách cơ bản để nói câu phủ định.
Vì sao 「安いじゃない」 là sai?
Muốn nói “không rẻ”, nhiều người học thường nói 「✗ 安いじゃない」 — nhưng như vậy là sai, phải là 「安くない」. Đó là vì じゃない/ではない chỉ dùng cho danh từ và tính từ đuôi な (彼は学生じゃない, これは偶然ではない); còn thể phủ định của tính từ đuôi い thì bỏ い rồi thêm くない (高い→高くない). じゃない là khẩu ngữ, ではない là văn viết — nghĩa giống nhau. Bài này làm rõ cách gắn, mức độ trang trọng và những chỗ dễ nhầm.
⚠️ Những cái bẫy dễ mắc
① Tính từ đuôi い không đi với じゃない. ✗ 高いじゃない → 高くない; ✗ 安いじゃない → 安くない. じゃない chỉ dùng cho danh từ và tính từ đuôi な (学生じゃない, 好きじゃない). Đây là lỗi số 1.
② じゃない và ではない chỉ khác nhau về mức độ trang trọng. Nghĩa giống nhau — じゃない là khẩu ngữ (nhắn tin, trò chuyện), ではない là văn viết (tài liệu, bản tin).
③ Đừng nhầm với 「じゃないですか」. 「安いじゃないですか!」 không phải “không rẻ” — mà là câu cảm thán “ôi, rẻ thật!” (xác nhận/cảm thán — xem bài riêng).
🔄 So sánh: じゃない / ではない / くない / じゃないですか
| Dạng | Dùng cho | Ví dụ |
|---|---|---|
| 〜じゃない | phủ định danh từ/tính từ đuôi な (khẩu ngữ) | 学生じゃない (không phải học sinh) |
| 〜ではない | phủ định danh từ/tính từ đuôi な (văn viết) | 偶然ではない (không phải ngẫu nhiên) |
| 〜くない | phủ định tính từ đuôi い | 高くない |
| 〜じゃないですか | xác nhận/trách móc/cảm thán (khác hẳn!) | 安いじゃないですか |
Phủ định lịch sự: じゃありません/ではありません; phủ định quá khứ: じゃなかった/ではなかった.
💡 Mẹo phán đoán khi đi thi
Ghi nhớ một dòng: thể phủ định của tính từ đuôi い luôn là 「くない」, không bao giờ là 「じゃない」. Chỉ danh từ và tính từ đuôi な (学生, 元気, 好き) mới đi với じゃない/ではない. Sửa lỗi cực phổ biến 「高いじゃない」 thành 「高くない」 là bạn đã vượt qua cái bẫy phủ định lớn nhất của N5. Còn じゃない và ではない — trò chuyện thì dùng cái đầu, tài liệu thì dùng cái sau, chỉ vậy thôi.
Quy tắc kết hợp
Danh từ / tính từ đuôi な + じゃない / ではない
| Từ gốc | じゃない (khẩu ngữ) | ではない (văn viết) |
|---|---|---|
| 学生 | 学生じゃない (không phải học sinh) | 学生ではない (không phải học sinh) |
| 先生 | 先生じゃない (không phải giáo viên) | 先生ではない (không phải giáo viên) |
| 元気(な) | 元気じゃない (không khỏe) | 元気ではない (không khỏe) |
| 静か(な) | 静かじゃない (không yên tĩnh) | 静かではない (không yên tĩnh) |
| 好き(な) | 好きじゃない (không thích) | 好きではない (không thích) |
Tính từ đuôi な bỏ 「な」 trước じゃない/ではない — đừng giữ lại な.
Phủ định ở dạng lịch sự (ます・です)
Phủ định hiện tại: 〜じゃありません / ではありません
| Thể thông thường (khẩu ngữ) | Thể lịch sự |
|---|---|
| 学生じゃない (không phải học sinh) | 学生じゃありません |
| 元気じゃない (không khỏe) | 元気じゃありません |
| 学生ではない (không phải học sinh) | 学生ではありません |
| 元気ではない (không khỏe) | 元気ではありません |
じゃないです cũng là một cách phủ định khẩu ngữ — còn suồng sã hơn じゃありません.
Ví dụ: じゃない (khẩu ngữ)
- 彼は学生じゃない。(Anh ấy không phải học sinh.)
- これはコーヒーじゃない、お茶だよ。(Đây không phải cà phê, là trà đấy.)
- 今日は暇じゃない。(Hôm nay tôi không rảnh.)
- 私の本じゃない。(Đó không phải sách của tôi.)
- 明日は休みじゃない。(Ngày mai không phải ngày nghỉ.)
Ví dụ: ではない (văn viết / trang trọng)
- これは偶然ではない。(Đây không phải là sự ngẫu nhiên.)
- 彼女は専門家ではない。(Cô ấy không phải chuyên gia.)
- 問題は費用ではない。(Vấn đề không nằm ở chi phí.)
- このルールは例外ではない。(Quy tắc này không phải ngoại lệ.)
- それは正解ではない。(Đó không phải đáp án đúng.)
Thể phủ định quá khứ
| Dạng | Cấu trúc |
|---|---|
| phủ định hiện tại | danh từ + じゃない |
| phủ định quá khứ | danh từ + じゃなかった |
| phủ định hiện tại (trang trọng) | danh từ + ではない |
| phủ định quá khứ (trang trọng) | danh từ + ではなかった |
- 昨日は雨じゃなかった。(Hôm qua trời không mưa.)
- あの店は有名じゃなかった。(Quán đó trước đây không nổi tiếng.)
- 彼女は学生ではなかった。(Cô ấy đã không phải là học sinh.)
Tính từ đuôi い thì khác!
Thể phủ định của tính từ đuôi い (高い, 安い, 大きい…) không dùng じゃない!
| Loại từ | Phủ định đúng | Sai |
|---|---|---|
| tính từ い: 高い | 高くない ✅ | ~~高いじゃない~~ ❌ |
| tính từ い: 寒い | 寒くない ✅ | ~~寒いじゃない~~ ❌ |
| tính từ な: 好き | 好きじゃない ✅ | ~~好くない~~ ❌ |
| danh từ: 学生 | 学生じゃない ✅ | ~~学生くない~~ ❌ |
Khác biệt: じゃない và じゃないですか
「じゃないですか」 là giọng xác nhận — nghĩa hoàn toàn khác!
| Câu | Ý nghĩa |
|---|---|
| 彼は学生じゃない。 (Anh ấy không phải học sinh.) | Anh ấy không phải học sinh. (câu phủ định) |
| 彼は学生じゃないですか。 (Anh ấy là học sinh mà, đúng không?) | Anh ấy là học sinh mà, đúng không? (xác nhận) |
「じゃないですか」 dùng để xác nhận điều mà người nghe có lẽ đã biết (gần với “…, đúng không?”).
Các lỗi thường gặp (chi tiết)
| Sai | Đúng | Ghi chú |
|---|---|---|
| ~~高いじゃない~~ | 高くない | tính từ い dùng 〜くない |
| ~~元気なじゃない~~ | 元気じゃない (không khỏe) | tính từ な bỏ 「な」 |
| ~~学生じゃないだ~~ | 学生じゃない (không phải học sinh) | không có だ ở cuối (thể thông thường) |
| ~~学生はじゃない~~ | 学生じゃない (không phải học sinh) | không cần は |
| ~~静かではありますない~~ | 静かではありません | phủ định lịch sự đúng |
Tóm tắt
| Hoàn cảnh | Dạng |
|---|---|
| Hằng ngày / LINE | 〜じゃない |
| Hội thoại lịch sự | 〜じゃありません |
| Văn viết / báo cáo | 〜ではない |
| Văn bản trang trọng | 〜ではありません |
JLPT N5 ra じゃありません/ではありません nhiều nhất; trong lời nói hằng ngày thì じゃない là tự nhiên nhất.
🖊️Bài kiểm tra luyện tập
「私はアメリカ人___。」(tôi không phải người Mỹ — khẩu ngữ)
- (A) じゃなくて
- (B) ではない
- (C) くない
- (D) じゃない
「この映画は面白___。」(bộ phim này không hay)
- (A) じゃない
- (B) ではない
- (C) くない
- (D) でない
「彼女は親切___。」(văn viết: cô ấy không tử tế)
- (A) じゃない
- (B) ではない
- (C) なくない
- (D) じゃありません
「昨日は暇___。」(hôm qua tôi không rảnh — quá khứ)
- (A) じゃなかった
- (B) ではない
- (C) じゃない
- (D) くなかった
Câu nào đúng?
- (A) これは安いじゃない。
- (B) これは安くない。
- (C) これは安いではない。
- (D) これは安いじゃありません。