“〜ja nai / dewa nai”: Thể phủ định của danh từ và tính từ đuôi な (N5)

「学生じゃない」「元気ではない」 — hai cách cơ bản để nói câu phủ định.

Vì sao 「安いじゃない」 là sai?

Muốn nói “không rẻ”, nhiều người học thường nói 「✗ 安いじゃない」 — nhưng như vậy là sai, phải là 「安くない」. Đó là vì じゃない/ではない chỉ dùng cho danh từ và tính từ đuôi な (彼は学生じゃない, これは偶然ではない); còn thể phủ định của tính từ đuôi い thì bỏ い rồi thêm くない (高い→高くない). じゃない là khẩu ngữ, ではない là văn viết — nghĩa giống nhau. Bài này làm rõ cách gắn, mức độ trang trọng và những chỗ dễ nhầm.

⚠️ Những cái bẫy dễ mắc

① Tính từ đuôi い không đi với じゃない. ✗ 高いじゃない → 高くない; ✗ 安いじゃない → 安くない. じゃない chỉ dùng cho danh từ và tính từ đuôi な (学生じゃない, 好きじゃない). Đây là lỗi số 1.

② じゃない và ではない chỉ khác nhau về mức độ trang trọng. Nghĩa giống nhau — じゃない là khẩu ngữ (nhắn tin, trò chuyện), ではない là văn viết (tài liệu, bản tin).

③ Đừng nhầm với 「じゃないですか」. 「安いじゃないですか!」 không phải “không rẻ” — mà là câu cảm thán “ôi, rẻ thật!” (xác nhận/cảm thán — xem bài riêng).

🔄 So sánh: じゃない / ではない / くない / じゃないですか

DạngDùng choVí dụ
〜じゃないphủ định danh từ/tính từ đuôi な (khẩu ngữ)学生じゃない (không phải học sinh)
〜ではないphủ định danh từ/tính từ đuôi な (văn viết)偶然ではない (không phải ngẫu nhiên)
〜くないphủ định tính từ đuôi い高くない
〜じゃないですかxác nhận/trách móc/cảm thán (khác hẳn!)安いじゃないですか

Phủ định lịch sự: じゃありません/ではありません; phủ định quá khứ: じゃなかった/ではなかった.

💡 Mẹo phán đoán khi đi thi

Ghi nhớ một dòng: thể phủ định của tính từ đuôi い luôn là 「くない」, không bao giờ là 「じゃない」. Chỉ danh từ và tính từ đuôi な (学生, 元気, 好き) mới đi với じゃない/ではない. Sửa lỗi cực phổ biến 「高いじゃない」 thành 「高くない」 là bạn đã vượt qua cái bẫy phủ định lớn nhất của N5. Còn じゃない và ではない — trò chuyện thì dùng cái đầu, tài liệu thì dùng cái sau, chỉ vậy thôi.

Quy tắc kết hợp

Danh từ / tính từ đuôi な + じゃない / ではない

Từ gốcじゃない (khẩu ngữ)ではない (văn viết)
学生学生じゃない (không phải học sinh)学生ではない (không phải học sinh)
先生先生じゃない (không phải giáo viên)先生ではない (không phải giáo viên)
元気(な)元気じゃない (không khỏe)元気ではない (không khỏe)
静か(な)静かじゃない (không yên tĩnh)静かではない (không yên tĩnh)
好き(な)好きじゃない (không thích)好きではない (không thích)
Tính từ đuôi な bỏ 「な」 trước じゃない/ではない — đừng giữ lại な.

Phủ định ở dạng lịch sự (ます・です)

Phủ định hiện tại: 〜じゃありません / ではありません

Thể thông thường (khẩu ngữ)Thể lịch sự
学生じゃない (không phải học sinh)学生じゃありません
元気じゃない (không khỏe)元気じゃありません
学生ではない (không phải học sinh)学生ではありません
元気ではない (không khỏe)元気ではありません
じゃないです cũng là một cách phủ định khẩu ngữ — còn suồng sã hơn じゃありません.

Ví dụ: じゃない (khẩu ngữ)

Ví dụ: ではない (văn viết / trang trọng)

Thể phủ định quá khứ

DạngCấu trúc
phủ định hiện tạidanh từ + じゃない
phủ định quá khứdanh từ + じゃなかった
phủ định hiện tại (trang trọng)danh từ + ではない
phủ định quá khứ (trang trọng)danh từ + ではなかった

Tính từ đuôi い thì khác!

Thể phủ định của tính từ đuôi い (高い, 安い, 大きい…) không dùng じゃない!
Loại từPhủ định đúngSai
tính từ い: 高い高くない ✅~~高いじゃない~~ ❌
tính từ い: 寒い寒くない ✅~~寒いじゃない~~ ❌
tính từ な: 好き好きじゃない ✅~~好くない~~ ❌
danh từ: 学生学生じゃない ✅~~学生くない~~ ❌

Khác biệt: じゃない và じゃないですか

「じゃないですか」 là giọng xác nhận — nghĩa hoàn toàn khác!

CâuÝ nghĩa
彼は学生じゃない。 (Anh ấy không phải học sinh.)Anh ấy không phải học sinh. (câu phủ định)
彼は学生じゃないですか。 (Anh ấy là học sinh mà, đúng không?)Anh ấy là học sinh mà, đúng không? (xác nhận)
「じゃないですか」 dùng để xác nhận điều mà người nghe có lẽ đã biết (gần với “…, đúng không?”).

Các lỗi thường gặp (chi tiết)

SaiĐúngGhi chú
~~高いじゃない~~高くないtính từ い dùng 〜くない
~~元気なじゃない~~元気じゃない (không khỏe)tính từ な bỏ 「な」
~~学生じゃないだ~~学生じゃない (không phải học sinh)không có だ ở cuối (thể thông thường)
~~学生はじゃない~~学生じゃない (không phải học sinh)không cần は
~~静かではありますない~~静かではありませんphủ định lịch sự đúng

Tóm tắt

Hoàn cảnhDạng
Hằng ngày / LINE〜じゃない
Hội thoại lịch sự〜じゃありません
Văn viết / báo cáo〜ではない
Văn bản trang trọng〜ではありません
JLPT N5 ra じゃありません/ではありません nhiều nhất; trong lời nói hằng ngày thì じゃない là tự nhiên nhất.

🖊️Bài kiểm tra luyện tập

  1. 「私はアメリカ人___。」(tôi không phải người Mỹ — khẩu ngữ)

    • (A) じゃなくて
    • (B) ではない
    • (C) くない
    • (D) じゃない
  2. 「この映画は面白___。」(bộ phim này không hay)

    • (A) じゃない
    • (B) ではない
    • (C) くない
    • (D) でない
  3. 「彼女は親切___。」(văn viết: cô ấy không tử tế)

    • (A) じゃない
    • (B) ではない
    • (C) なくない
    • (D) じゃありません
  4. 「昨日は暇___。」(hôm qua tôi không rảnh — quá khứ)

    • (A) じゃなかった
    • (B) ではない
    • (C) じゃない
    • (D) くなかった
  5. Câu nào đúng?

    • (A) これは安いじゃない。
    • (B) これは安くない。
    • (C) これは安いではない。
    • (D) これは安いじゃありません。