「〜ている」: đang diễn ra / trạng thái kết quả / thói quen / nghề nghiệp (N5-N4)
「テレビを見ている」「窓が開いている」「知っている」 — đang diễn ra, trạng thái kết quả hay thói quen.
「結婚しています」 không phải “đang kết hôn” — mà là “đã kết hôn”
Người mới học thường cho rằng 「〜ている」 luôn nghĩa là “đang ~”, nên đọc 「結婚している」 thành “đang kết hôn” — nhưng nó nghĩa là “đã kết hôn (một trạng thái)”. 「(thể て của động từ) + いる」 là mẫu ngữ pháp quan trọng nhất của N5–N4, và nghĩa của nó thay đổi theo loại động từ và ngữ cảnh: ① hành động đang diễn ra (đang ~), ② trạng thái kết quả sau một hành động (đã ~ / đang ở tình trạng ~), ③ thói quen (thường xuyên ~). Bài này phân loại ba nghĩa đó trong một cái nhìn.
Ba nghĩa: đang diễn ra / trạng thái kết quả / thói quen
- ① Đang diễn ra “đang ~” (động từ kéo dài: 見る・食べる・読む): 今、テレビを見ている.
- ② Trạng thái kết quả “đã ~ / đang ở tình trạng ~” (động từ tức thời: 結婚・死ぬ・開く・知る): 結婚している (đã kết hôn), 窓が開いている (cửa sổ đang mở).
- ③ Thói quen/lặp lại “thường xuyên ~” (kèm 毎日・いつも): 毎日ジムで運動している.
Điểm mấu chốt: hành động kéo dài → đang diễn ra; hành động kết thúc trong khoảnh khắc → trạng thái kết quả.
Các cách dùng
| Cách dùng | Loại động từ | Ví dụ |
|---|---|---|
| đang diễn ra | kéo dài | 見ている (đang xem) |
| trạng thái kết quả | tức thời | 結婚している (đã kết hôn) |
| thói quen/lặp lại | kèm 毎日 v.v. | 通っている (đang theo học / đi đều đặn) |
| nghề nghiệp | = trạng thái kết quả | 銀行で働いている (làm việc ở ngân hàng) |
Câu ví dụ
- 今、テレビを見ています。(Bây giờ tôi đang xem tivi.) — đang diễn ra
- 山田さんは結婚しています。(Anh Yamada đã kết hôn.) — trạng thái kết quả
- 田中さんを知っていますか?(Bạn có biết anh Tanaka không?) — trạng thái (知る)
- 彼は毎日ジムで運動しています。(Anh ấy tập thể dục ở phòng gym mỗi ngày.) — thói quen
- 窓が開いています。(Cửa sổ đang mở.) — trạng thái kết quả
⚠️ Những lỗi thường gặp cần tránh
① 「結婚している/知っている/住んでいる」 là trạng thái, không phải “đang ~”. 結婚している = đã kết hôn (không phải đang kết hôn), 知っている = biết (một trạng thái), 住んでいる = sống (ở). Với những động từ kết thúc trong khoảnh khắc, ている biểu thị trạng thái sau khi hoàn tất.
② 「知る」 có dạng phủ định đặc biệt. Khẳng định là 「知っている」 (biết), nhưng phủ định là 「知らない」 (không biết, ✗ 知っていない). Một ngoại lệ rất thường gặp.
③ Khi nói thường rút gọn thành 「〜てる」. 見ている→見てる, 食べている→食べてる — trong hội thoại hầu như luôn được rút gọn.
🔄 So sánh với các dạng tương tự: đang diễn ra vs trạng thái kết quả vs thói quen
| Cách dùng | Cách kiểm tra | Ví dụ |
|---|---|---|
| đang diễn ra | hành động kéo dài, đang xảy ra | ご飯を食べている (đang ăn cơm) |
| trạng thái kết quả | hành động tức thời, trạng thái sau đó | ドアが閉まっている (cửa đang đóng) |
| thói quen/lặp lại | kèm 毎日・いつも | 毎朝走っている (sáng nào cũng chạy bộ) |
Cùng một 「ている」 — hãy phán đoán dựa vào việc động từ kéo dài hay tức thời, cộng với ngữ cảnh.
💡 Cách ghi nhớ
「ている」 khó vì nó không chỉ là “đang ~”. Hãy dùng một phép thử: động từ đó là việc kéo dài một lúc, hay xong trong chớp mắt? Kéo dài (xem, ăn, đi bộ) → đang diễn ra; tức thời (kết hôn, mở, chết, biết ra) → trạng thái kết quả (trạng thái sau đó vẫn còn giữ). Nắm chắc hai ví dụ kinh điển — 「結婚している = đã kết hôn」 và 「窓が開いている = cửa sổ đang mở」 — là bạn đã nắm được mẹo.
❓ Hỏi đáp nhanh
Q: Tại sao 「結婚しています」 là “đã kết hôn”, không phải “đang kết hôn”?
Vì 「結婚する」 là hành động tức thời (xong ngay khoảnh khắc đăng ký). Với những động từ như vậy, 「ている」 biểu thị “trạng thái còn lại sau khi hoàn tất” — nên mới là “đã kết hôn”. Tương tự 死んでいる = đã chết (trạng thái), 着いている = đã đến nơi.
Q: Phủ định của 「知っている」 là gì?
Là 「知らない」, không phải 「知っていない」! Một cách dùng cố định: khẳng định 「知っている (biết)」, phủ định 「知らない (không biết)」. Rất hay ra thi — hãy học thuộc.
🖊️Bài kiểm tra luyện tập
「今、テレビを___います。」(đang xem tivi) Đáp án nào đúng?
- (A) 見て
- (B) 見た
- (C) 見る
- (D) 見ます
「山田さんは___います。」(anh Yamada đã kết hôn) Đáp án nào đúng?
- (A) 結婚します
- (B) 結婚した
- (C) 結婚する
- (D) 結婚して
「彼は毎日ジムで___います。」(tập ở phòng gym mỗi ngày)
- (A) 運動した
- (B) 運動する
- (C) 運動して
- (D) 運動します
「田中さんを___か?」(bạn có biết anh Tanaka không?)
- (A) 知りますか
- (B) 知っていますか
- (C) 知りましたか
- (D) 知ってますか
「窓が___います。」(cửa sổ đang mở) Đáp án nào đúng?
- (A) 開いて
- (B) 開く
- (C) 開いた
- (D) 開きます