Thể ý chí trong tiếng Nhật — “Cùng … nhé” / “Tôi định …” (よう / ましょう)
“Cùng làm nhé”, “Tôi định …” — cách chia và cách dùng thể ý chí, kèm ví dụ.
「行こう!」 — cách nói “đi thôi” thân mật giữa bạn bè
「一緒に行こう!」 (cùng đi nào!) — 「行こう」 đó là thể ý chí, dạng thông thường của 「行きましょう」 (dùng giữa bạn bè). Nó có ba cách dùng: ① rủ rê “(cùng) ~ nhé”, ② nói về ý định “tôi định ~” (〜ようと思う), và ③ khoảnh khắc sắp sửa làm gì đó (〜ようとする). Cách chia: nhóm II bỏ る + よう, nhóm I chuyển hàng う sang hàng お + う. (Với cách rủ lịch sự 「ましょう」, xem bài hướng dẫn riêng.)
Cách chia: nhóm II + よう, nhóm I hàng お + う
- Nhóm II (ichidan): bỏ る + よう → 食べる→食べよう, 見る→見よう.
- Nhóm I (godan): âm cuối hàng う → hàng お + う → 行く→行こう, 飲む→飲もう, 話す→話そう.
- Bất quy tắc: する→しよう, 来る→来(こ)よう.
Dạng lịch sự là 「thân từ thể ます → ましょう」 (行きましょう).
Bảng chia
| Nhóm | Thể thường (thể ý chí) | Lịch sự |
|---|---|---|
| nhóm II | 食べよう | 食べましょう |
| nhóm I | 行こう | 行きましょう |
| する | しよう | しましょう |
| 来る | 来(こ)よう | 来ましょう |
Ba cách dùng
- ① Rủ rê “(cùng) ~ nhé”: 一緒に頑張ろう! (cùng cố gắng nhé!)
- ② Nói về ý định “tôi định ~” (〜ようと思う): 来年、日本に行こうと思う (năm sau tôi định đi Nhật).
- ③ Khoảnh khắc sắp làm gì (〜ようとする/としたら): 出かけようとしたら、電話が鳴った (đúng lúc tôi sắp ra ngoài thì điện thoại reo).
Xem trong ngữ cảnh
- そろそろ帰ろう。(Sắp đến lúc về rồi, về thôi.) — rủ rê (thể thường)
- 一緒に映画を見よう!(Cùng xem phim nhé!) — rủ rê
- 来年は日本に行こうと思っています。(Năm sau tôi đang định đi Nhật.) — ý định
- 寝ようとしたら、地震が来た。(Đúng lúc tôi sắp ngủ thì có động đất.) — sắp làm
- 今日こそ早く起きよう。(Hôm nay nhất định phải dậy sớm.) — tự quyết tâm
⚠️ Lỗi thường gặp cần tránh
① Thể ý chí không phải mệnh lệnh. 「行こう」 nghĩa là “(cùng) đi nào” (rủ rê/quyết tâm), không phải “đi đi!” (đó là thể mệnh lệnh 「行け」). Đừng dùng nó để ra lệnh cho ai.
② Nhóm I là “hàng お + う”, không phải 「よう」. 行く→行こう (✗ 行くよう); chỉ nhóm II mới ghép 「+よう」 (食べよう). Nhầm nhóm → sai dạng.
③ 「〜ようと思う」 nói về kế hoạch của chính mình. Muốn nói “tôi định ~”, dùng ようと思う (行こうと思う); còn nói suy đoán khách quan “chắc là sẽ”, dùng でしょう — đừng lẫn lộn.
🔄 So sánh: thể ý chí / ましょう / つもり / てみる
| Hình thức | Sắc thái | Ví dụ |
|---|---|---|
| 〜(よ)う | (cùng) ~ / định (thể thường) | 行こう |
| 〜ましょう | (cùng) ~ (lịch sự) | 行きましょう |
| 〜つもり | định (kế hoạch chắc chắn hơn) | 行くつもり |
| 〜てみる | thử làm | 行ってみる |
Thể ý chí là dạng thường, ましょう là dạng lịch sự; cả 「ようと思う」 và 「つもり」 đều diễn đạt ý định (つもり chắc chắn hơn).
💡 Điểm mấu chốt khi dùng
Thể ý chí là dạng thường của 「行きましょう」 — với bạn bè thì cứ 「行こう!」. Hãy nhớ hai điều: ① nhóm I là “hàng お + う” (行こう, 飲もう), nhóm II là “+よう” (食べよう); ② nó không phải mệnh lệnh (muốn ra lệnh cho ai, dùng てください hoặc thể mệnh lệnh). Phần mở rộng hữu ích nhất là 「〜ようと思う (tôi định ~)」 — rất tiện để nói về kế hoạch.
❓ Câu hỏi thường gặp
Q: 「行こう」 và 「行きましょう」 khác nhau thế nào?
Cùng nghĩa (cùng đi nào), khác mức độ lịch sự: 「行こう」 là dạng thường (bạn bè, gia đình); 「行きましょう」 là dạng lịch sự (người trên, hoàn cảnh trang trọng). Dùng 行こう với người thân thiết, còn lại dùng 行きましょう.
Q: 「〜ようと思う」 nghĩa là gì?
Nó nói về ý định “tôi định / tôi đang nghĩ đến việc ~” (来年留学しようと思う = năm sau tôi định đi du học). Nó thêm một lớp nghĩa “đã có kế hoạch, đã quyết” so với 「〜たい (muốn)」 thông thường.
🖊️Bài kiểm tra luyện tập
「一緒に映画を___ましょう。」Điền vào chỗ trống.
- (A) 見よう
- (B) 見る
- (C) 見て
- (D) 見
「来年は日本に___と思っています。」Thể ý chí nào đúng?
- (A) 行く
- (B) 行こう
- (C) 行き
- (D) 行って
「出かけ___としたら、電話が鳴った。」Điền vào chỗ trống.
- (A) よう
- (B) ましょう
- (C) て
- (D) ながら
Câu nào mô tả đúng sự khác nhau giữa 「〜ませんか」 và 「〜ましょうか」?
- (A) nghĩa hoàn toàn khác nhau
- (B) 〜ましょうか lịch sự hơn
- (C) 〜ませんか là lời rủ lịch sự hơn
- (D) cả hai đều diễn đạt sự cấm đoán
Thể ý chí (dạng lịch sự) của 「する」 là gì?
- (A) するましょう
- (B) しましょう
- (C) しよましょう
- (D) するよう