ภาษาถ่อมตน (Kenjougo): mairu・mousu・oru・itadaku (ลดตัวเองลงเพื่อยกผู้ฟังขึ้น) (N3)
「私は山田と申します」「明日伺います」 — ลดการกระทำของตัวเองลง เพื่อยกย่องอีกฝ่าย
「私は田中と申します」 — kenjougo ลดตัวเองลงเพื่อยกย่องอีกฝ่าย
「はじめまして、私は田中と申します」 (ยินดีที่ได้รู้จัก ฉันชื่อทานากะ) — kenjougo (ภาษาถ่อมตน) คือการลด การกระทำของตัวเอง (หรือของฝ่ายเรา) ลง เพื่อยกอีกฝ่ายขึ้นโดยสัมพัทธ์และแสดงความเคารพ แก่นของมันคือ “ลดตัวเอง = ยกอีกฝ่าย” เช่น 「参る (มา/ไป), 申す (พูด), おる (อยู่), いただく (กิน/รับ)」 บทความนี้อธิบาย kenjougo ที่ใช้บ่อย ตรรกะของ “การลดตัวเอง” และแยกความต่างจาก sonkeigo (ภาษายกย่อง ยกอีกฝ่ายขึ้น) (ภาพรวมของ keigo: 〈คู่มือ keigo〉)
หัวใจสำคัญ: ลดการกระทำของฝ่ายเราลงเพื่อแสดงความเคารพต่ออีกฝ่าย
Kenjougo = ลดการกระทำ “ของตัวเอง (ฝ่ายเรา)” ลง เพื่อยกอีกฝ่ายขึ้นโดยสัมพัทธ์:
- 参る = 来る/行く แบบถ่อมตน: 私が参ります (ฉันจะมา/ไป)
- 申す/申し上げる = 言う แบบถ่อมตน: 田中と申します (ฉันชื่อทานากะ)
- おる = いる แบบถ่อมตน: 家におります (ฉันอยู่ที่บ้าน)
- いただく = もらう/食べる แบบถ่อมตน: ご説明いただく (ได้รับคำอธิบายจากท่าน)/いただきます (ขอรับประทานนะคะ/ครับ)
ประเด็นสำคัญ: ใช้กับการกระทำ “ของตัวเอง/ฝ่ายเรา” เท่านั้น (การกระทำของอีกฝ่ายใช้ sonkeigo)
kenjougo ที่ใช้บ่อย
| รูปธรรมดา | Kenjougo | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| 行く/来る | 参る・伺う | 明日伺います (พรุ่งนี้จะไปเยี่ยมนะคะ/ครับ) |
| 言う | 申す・申し上げる | 田中と申します (ฉันชื่อทานากะ) |
| いる | おる | 家におります (ฉันอยู่ที่บ้าน) |
| する | いたす | 私がいたします (ฉันจะทำเอง) |
| もらう/食べる | いただく | いただきます (ขอรับด้วยความขอบคุณ) |
| 見る | 拝見する | 拝見します |
ตัวอย่างการใช้งาน
- はじめまして、私は田中と申します。(ยินดีที่ได้รู้จัก ฉันชื่อทานากะ) — 申す
- 明日、10時に御社に伺います。(พรุ่งนี้ตอน 10 โมง จะไปเยี่ยมที่บริษัทของท่าน) — 伺う
- 資料を拝見しました。(ได้อ่านเอกสารแล้ว) — 拝見
- 私がご説明いたします。(ฉันจะอธิบายเอง) — いたす
- お先にいただきます。(ขอรับประทานก่อนนะคะ/ครับ) — いただく
⚠️ ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
① Kenjougo ใช้กับการกระทำ “ของตัวเอง/ฝ่ายเรา” เท่านั้น ไม่ใช้กับของอีกฝ่าย ✗ 部長が参る (ใช้รูปถ่อมตนกับหัวหน้า) → ○ 部長がいらっしゃる (การกระทำของอีกฝ่ายใช้ sonkeigo) Kenjougo ลด “ตัวเอง” ลง ส่วนการกระทำของอีกฝ่ายใช้รูปยกย่อง การสลับทิศทางคือข้อผิดพลาดที่ใหญ่ที่สุด
② เมื่อพูดกับคนนอก คนในบริษัทของเราเองก็ใช้รูปถ่อมตน เวลาพูดกับคนนอกถึงหัวหน้าของเรา การกระทำของหัวหน้าใช้รูปถ่อมตน (เมื่อพูดกับคนนอก “บริษัทของเรา” คือฝ่ายเรา): (พูดกับลูกค้า) 部長は今、席を外しております (ผู้จัดการไม่อยู่ที่โต๊ะในขณะนี้ — おる เป็นรูปถ่อมตน ไม่ใช่ いらっしゃる) เป็นประเด็นสำคัญของ keigo ในธุรกิจ
③ 「伺う」 เป็น kenjougo ที่ใช้ประโยชน์ได้มาก 伺う = รูปถ่อมตนของ 「行く/来る/聞く/訪ねる」 ใช้บ่อยในธุรกิจ: 明日伺います (พรุ่งนี้จะไปเยี่ยม), ちょっと伺いたいことが (มีเรื่องที่อยากขอสอบถามเล็กน้อย) คำเดียวใช้ได้หลายแบบ คุ้มค่าที่จะจำ
🔄 เปรียบเทียบ: kenjougo/sonkeigo/teineigo
| รูปแบบ | การใช้ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| kenjougo | ลดตัวเอง (การกระทำของฝ่ายเรา) | 参る・申す・いたす |
| sonkeigo | ยกอีกฝ่าย (การกระทำของเขา) | いらっしゃる・なさる (กริยายกย่องของ อยู่/มา/ไป และ ทำ) |
| teineigo | ความสุภาพพื้นฐาน (です・ます) | 行きます・です (รูปสุภาพของ ไป และ เป็น) |
การกระทำของตัวเอง → kenjougo, การกระทำของอีกฝ่าย → sonkeigo, ความสุภาพพื้นฐาน → teineigo หัวใจคือ kenjougo = ลดตัวเอง, sonkeigo = ยกอีกฝ่าย ทิศทางตรงข้ามกัน อย่าสับสน (ภาพรวมของทั้งสามประเภท: 〈คู่มือ keigo〉)
💡 วิธีจำ
ตรรกะของ kenjougo ง่ายมาก: การลด “ตัวเอง” ลง = การยกอีกฝ่ายขึ้นโดยสัมพัทธ์ ดังนั้นจึง ใช้กับการกระทำของตัวเอง/ฝ่ายเรา เท่านั้น — 私が参ります (ฉันไป), 私が申します (ฉันพูด), 私がいたします (ฉันทำ) ข้อผิดพลาดที่เกิดง่ายที่สุดคือ สลับทิศทาง: ใช้ kenjougo กับอีกฝ่าย (✗ 部長が参る) จำไว้ว่า “ตัวเอง = ถ่อมตน, อีกฝ่าย = ยกย่อง” สำหรับงานธุรกิจ ให้เชี่ยวชาญคำเหล่านี้ก่อน: 参る/伺う (ไป/มา/เยี่ยม), 申す (พูด), おる (อยู่), いたす (ทำ), いただく (รับ/กิน), 拝見する (ดู) โดยเฉพาะ 「伺う」 ใช้ได้หลายแบบ (ไป/มา/ถาม) คุ้มค่ามาก อีกประเด็นของงานธุรกิจ: เวลาพูดกับคนนอกถึงคนในบริษัทของตัวเอง ก็ใช้รูปถ่อมตนด้วย (部長はおります) ภาพรวมของ keigo ทั้งสามประเภท: 〈คู่มือ keigo〉
❓ คำถามที่พบบ่อย
Q: จะแยก kenjougo กับ sonkeigo ได้อย่างไร?
ดูที่ ลดใคร และเป็นการกระทำของใคร Kenjougo = ลดการกระทำ “ของตัวเอง/ฝ่ายเรา” (เพื่อยกอีกฝ่ายขึ้น): 私が参ります (ฉันมา/ไป — การกระทำของฉัน ถ่อมตน), 私が申します (ฉันพูด — การกระทำของฉัน) Sonkeigo = ยกการกระทำ “ของอีกฝ่าย”: 部長がいらっしゃる (ผู้จัดการมา — การกระทำของอีกฝ่าย ยกย่อง), 先生がおっしゃる (อาจารย์พูด — การกระทำของอีกฝ่าย) วิธีทดสอบ: การกระทำนั้น “ตัวเองเป็นผู้ทำ” หรือ “อีกฝ่ายเป็นผู้ทำ”? — ของตัวเอง → kenjougo, ของอีกฝ่าย → sonkeigo ข้อผิดพลาดใหญ่ที่สุดคือการสลับ: ✗ 私がいらっしゃる (ใช้รูปยกย่องกับตัวเอง), ✗ 部長が参る (ใช้รูปถ่อมตนกับอีกฝ่าย) จำไว้ว่า “ตัวเอง = ถ่อมตน, อีกฝ่าย = ยกย่อง”
Q: ทำไมพูดกับลูกค้าว่า 「部長はおります」 ไม่ใช่ 「いらっしゃいます」?
เพราะเมื่อพูดกับคนนอก (ลูกค้า) คนใน “บริษัทของเราเอง” (รวมถึงหัวหน้า) นับเป็น “ฝ่ายเรา” และใช้รูปถ่อมตน นี่คือกฎสำคัญของ keigo ในธุรกิจญี่ปุ่น (การแบ่งคนใน/คนนอก) ดังนั้นเมื่อพูดกับลูกค้าว่า “(ผู้จัดการของเรา) ไม่อยู่” ให้ใช้รูปถ่อมตน 「部長は席を外しております」 (おる คือรูปถ่อมตนของ いる) ไม่ใช่รูปยกย่อง 「いらっしゃいます」 แม้ผู้จัดการจะเป็นหัวหน้าของเรา (ภายในบริษัทใช้รูปยกย่อง) แต่ เมื่อเทียบกับคนนอก “บริษัท” ทั้งหมดของเราอยู่ต่ำกว่า “ลูกค้า” คนในบริษัทเราจึงใช้รูปถ่อมตน การสลับ “ภายในใช้รูปยกย่อง ภายนอกใช้รูปถ่อมตน (กับคนของเรา)” นี้เป็นจุดที่ผิดบ่อยและสำคัญที่สุดของ keigo ในธุรกิจ
🖊️แบบทดสอบฝึกทำ
「私は山田と___。よろしくお願いします。」(ฉันชื่อยามาดะ ยินดีที่ได้รู้จัก)
- (A) 言います
- (B) おっしゃいます
- (C) 申します
- (D) 申し上げます
「明日、10時にお伺いに___。」(พรุ่งนี้ตอน 10 โมงจะไปเยี่ยมท่าน)
- (A) います
- (B) なります
- (C) いらっしゃいます
- (D) 参ります
「部長のご説明を___ありがとうございました。」(ขอบคุณสำหรับคำอธิบายของผู้จัดการ)
- (A) いただき
- (B) くれて
- (C) もらって
- (D) 差し上げて
謙譲語が正しく使われている文はどれ?
- (A) 部長が参ります。(部長の行動に謙譲語→誤り)
- (B) 私が参ります。(自分の行動に謙譲語→正しい)
- (C) 先生が申されました。(先生に謙譲語→誤り)
- (D) お客様がおりました。(客様に謙譲語→誤り)
「資料を___します。」(ขออนุญาตดูเอกสาร ดู → รูปถ่อมตน)
- (A) ご覧
- (B) お見せ
- (C) 見させて
- (D) 拝見