ภาษาถ่อมตน (Kenjougo): mairu・mousu・oru・itadaku (ลดตัวเองลงเพื่อยกผู้ฟังขึ้น) (N3)

「私は山田と申します」「明日伺います」 — ลดการกระทำของตัวเองลง เพื่อยกย่องอีกฝ่าย

「私は田中と申します」 — kenjougo ลดตัวเองลงเพื่อยกย่องอีกฝ่าย

「はじめまして、私は田中と申します」 (ยินดีที่ได้รู้จัก ฉันชื่อทานากะ) — kenjougo (ภาษาถ่อมตน) คือการลด การกระทำของตัวเอง (หรือของฝ่ายเรา) ลง เพื่อยกอีกฝ่ายขึ้นโดยสัมพัทธ์และแสดงความเคารพ แก่นของมันคือ “ลดตัวเอง = ยกอีกฝ่าย” เช่น 「参る (มา/ไป), 申す (พูด), おる (อยู่), いただく (กิน/รับ)」 บทความนี้อธิบาย kenjougo ที่ใช้บ่อย ตรรกะของ “การลดตัวเอง” และแยกความต่างจาก sonkeigo (ภาษายกย่อง ยกอีกฝ่ายขึ้น) (ภาพรวมของ keigo: 〈คู่มือ keigo〉)

หัวใจสำคัญ: ลดการกระทำของฝ่ายเราลงเพื่อแสดงความเคารพต่ออีกฝ่าย

Kenjougo = ลดการกระทำ “ของตัวเอง (ฝ่ายเรา)” ลง เพื่อยกอีกฝ่ายขึ้นโดยสัมพัทธ์:

ประเด็นสำคัญ: ใช้กับการกระทำ “ของตัวเอง/ฝ่ายเรา” เท่านั้น (การกระทำของอีกฝ่ายใช้ sonkeigo)

kenjougo ที่ใช้บ่อย

รูปธรรมดาKenjougoตัวอย่าง
行く/来る参る・伺う明日伺います (พรุ่งนี้จะไปเยี่ยมนะคะ/ครับ)
言う申す・申し上げる田中と申します (ฉันชื่อทานากะ)
いるおる家におります (ฉันอยู่ที่บ้าน)
するいたす私がいたします (ฉันจะทำเอง)
もらう/食べるいただくいただきます (ขอรับด้วยความขอบคุณ)
見る拝見する拝見します

ตัวอย่างการใช้งาน

⚠️ ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

① Kenjougo ใช้กับการกระทำ “ของตัวเอง/ฝ่ายเรา” เท่านั้น ไม่ใช้กับของอีกฝ่าย ✗ 部長が参る (ใช้รูปถ่อมตนกับหัวหน้า) → ○ 部長がいらっしゃる (การกระทำของอีกฝ่ายใช้ sonkeigo) Kenjougo ลด “ตัวเอง” ลง ส่วนการกระทำของอีกฝ่ายใช้รูปยกย่อง การสลับทิศทางคือข้อผิดพลาดที่ใหญ่ที่สุด

② เมื่อพูดกับคนนอก คนในบริษัทของเราเองก็ใช้รูปถ่อมตน เวลาพูดกับคนนอกถึงหัวหน้าของเรา การกระทำของหัวหน้าใช้รูปถ่อมตน (เมื่อพูดกับคนนอก “บริษัทของเรา” คือฝ่ายเรา): (พูดกับลูกค้า) 部長は今、席を外しております (ผู้จัดการไม่อยู่ที่โต๊ะในขณะนี้ — おる เป็นรูปถ่อมตน ไม่ใช่ いらっしゃる) เป็นประเด็นสำคัญของ keigo ในธุรกิจ

③ 「伺う」 เป็น kenjougo ที่ใช้ประโยชน์ได้มาก 伺う = รูปถ่อมตนของ 「行く/来る/聞く/訪ねる」 ใช้บ่อยในธุรกิจ: 明日伺います (พรุ่งนี้จะไปเยี่ยม), ちょっと伺いたいことが (มีเรื่องที่อยากขอสอบถามเล็กน้อย) คำเดียวใช้ได้หลายแบบ คุ้มค่าที่จะจำ

🔄 เปรียบเทียบ: kenjougo/sonkeigo/teineigo

รูปแบบการใช้ตัวอย่าง
kenjougoลดตัวเอง (การกระทำของฝ่ายเรา)参る・申す・いたす
sonkeigoยกอีกฝ่าย (การกระทำของเขา)いらっしゃる・なさる (กริยายกย่องของ อยู่/มา/ไป และ ทำ)
teineigoความสุภาพพื้นฐาน (です・ます)行きます・です (รูปสุภาพของ ไป และ เป็น)

การกระทำของตัวเอง → kenjougo, การกระทำของอีกฝ่าย → sonkeigo, ความสุภาพพื้นฐาน → teineigo หัวใจคือ kenjougo = ลดตัวเอง, sonkeigo = ยกอีกฝ่าย ทิศทางตรงข้ามกัน อย่าสับสน (ภาพรวมของทั้งสามประเภท: 〈คู่มือ keigo〉)

💡 วิธีจำ

ตรรกะของ kenjougo ง่ายมาก: การลด “ตัวเอง” ลง = การยกอีกฝ่ายขึ้นโดยสัมพัทธ์ ดังนั้นจึง ใช้กับการกระทำของตัวเอง/ฝ่ายเรา เท่านั้น — 私が参ります (ฉันไป), 私が申します (ฉันพูด), 私がいたします (ฉันทำ) ข้อผิดพลาดที่เกิดง่ายที่สุดคือ สลับทิศทาง: ใช้ kenjougo กับอีกฝ่าย (✗ 部長が参る) จำไว้ว่า “ตัวเอง = ถ่อมตน, อีกฝ่าย = ยกย่อง” สำหรับงานธุรกิจ ให้เชี่ยวชาญคำเหล่านี้ก่อน: 参る/伺う (ไป/มา/เยี่ยม), 申す (พูด), おる (อยู่), いたす (ทำ), いただく (รับ/กิน), 拝見する (ดู) โดยเฉพาะ 「伺う」 ใช้ได้หลายแบบ (ไป/มา/ถาม) คุ้มค่ามาก อีกประเด็นของงานธุรกิจ: เวลาพูดกับคนนอกถึงคนในบริษัทของตัวเอง ก็ใช้รูปถ่อมตนด้วย (部長はおります) ภาพรวมของ keigo ทั้งสามประเภท: 〈คู่มือ keigo〉

❓ คำถามที่พบบ่อย

Q: จะแยก kenjougo กับ sonkeigo ได้อย่างไร?

ดูที่ ลดใคร และเป็นการกระทำของใคร Kenjougo = ลดการกระทำ “ของตัวเอง/ฝ่ายเรา” (เพื่อยกอีกฝ่ายขึ้น): 私が参ります (ฉันมา/ไป — การกระทำของฉัน ถ่อมตน), 私が申します (ฉันพูด — การกระทำของฉัน) Sonkeigo = ยกการกระทำ “ของอีกฝ่าย”: 部長がいらっしゃる (ผู้จัดการมา — การกระทำของอีกฝ่าย ยกย่อง), 先生がおっしゃる (อาจารย์พูด — การกระทำของอีกฝ่าย) วิธีทดสอบ: การกระทำนั้น “ตัวเองเป็นผู้ทำ” หรือ “อีกฝ่ายเป็นผู้ทำ”? — ของตัวเอง → kenjougo, ของอีกฝ่าย → sonkeigo ข้อผิดพลาดใหญ่ที่สุดคือการสลับ: ✗ 私がいらっしゃる (ใช้รูปยกย่องกับตัวเอง), ✗ 部長が参る (ใช้รูปถ่อมตนกับอีกฝ่าย) จำไว้ว่า “ตัวเอง = ถ่อมตน, อีกฝ่าย = ยกย่อง”

Q: ทำไมพูดกับลูกค้าว่า 「部長はおります」 ไม่ใช่ 「いらっしゃいます」?

เพราะเมื่อพูดกับคนนอก (ลูกค้า) คนใน “บริษัทของเราเอง” (รวมถึงหัวหน้า) นับเป็น “ฝ่ายเรา” และใช้รูปถ่อมตน นี่คือกฎสำคัญของ keigo ในธุรกิจญี่ปุ่น (การแบ่งคนใน/คนนอก) ดังนั้นเมื่อพูดกับลูกค้าว่า “(ผู้จัดการของเรา) ไม่อยู่” ให้ใช้รูปถ่อมตน 「部長は席を外しております」 (おる คือรูปถ่อมตนของ いる) ไม่ใช่รูปยกย่อง 「いらっしゃいます」 แม้ผู้จัดการจะเป็นหัวหน้าของเรา (ภายในบริษัทใช้รูปยกย่อง) แต่ เมื่อเทียบกับคนนอก “บริษัท” ทั้งหมดของเราอยู่ต่ำกว่า “ลูกค้า” คนในบริษัทเราจึงใช้รูปถ่อมตน การสลับ “ภายในใช้รูปยกย่อง ภายนอกใช้รูปถ่อมตน (กับคนของเรา)” นี้เป็นจุดที่ผิดบ่อยและสำคัญที่สุดของ keigo ในธุรกิจ

🖊️แบบทดสอบฝึกทำ

  1. 「私は山田と___。よろしくお願いします。」(ฉันชื่อยามาดะ ยินดีที่ได้รู้จัก)

    • (A) 言います
    • (B) おっしゃいます
    • (C) 申します
    • (D) 申し上げます
  2. 「明日、10時にお伺いに___。」(พรุ่งนี้ตอน 10 โมงจะไปเยี่ยมท่าน)

    • (A) います
    • (B) なります
    • (C) いらっしゃいます
    • (D) 参ります
  3. 「部長のご説明を___ありがとうございました。」(ขอบคุณสำหรับคำอธิบายของผู้จัดการ)

    • (A) いただき
    • (B) くれて
    • (C) もらって
    • (D) 差し上げて
  4. 謙譲語が正しく使われている文はどれ?

    • (A) 部長が参ります。(部長の行動に謙譲語→誤り)
    • (B) 私が参ります。(自分の行動に謙譲語→正しい)
    • (C) 先生が申されました。(先生に謙譲語→誤り)
    • (D) お客様がおりました。(客様に謙譲語→誤り)
  5. 「資料を___します。」(ขออนุญาตดูเอกสาร ดู → รูปถ่อมตน)

    • (A) ご覧
    • (B) お見せ
    • (C) 見させて
    • (D) 拝見