「〜なり〜なり」: ~ หรือ ~ (การยกตัวเลือก) (N1)
「先生なり親なりに相談して」「電話するなりメールするなり」 — เสนอตัวเลือกสองสามข้อ แล้วเร่งให้เลือกลงมือทำสักอย่าง
「電話なりメールなり、連絡して」 — อย่างใดอย่างหนึ่งก็ได้ เลือกแล้วลงมือทำเลย
เมื่ออยากบอกใครว่า “โทรหรืออีเมลก็ได้ (เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง) ติดต่อมาด้วย” จะพูดว่า 「電話なりメールなり、連絡してください」 — 「〜なり〜なり」 = ~ หรือ ~ (เลือกอย่างใดอย่างหนึ่งจากนี้แล้วลงมือทำ) มักแฝงน้ำเสียงแนะนำและเร่งเร้าว่า “อย่างน้อยก็เลือกสักอย่างแล้วลงมือทำ” บทความนี้อธิบายแก่นของ “การยกตัวเลือก + คำแนะนำ” การใช้ที่พบบ่อยในประโยคแนะนำ และการแยกความต่างจาก 「たり〜たり」 ที่แสดงการกระทำคู่ขนาน และ 「か〜か」 ที่เป็นการเลือกธรรมดา พร้อมเตือนไม่ให้สับสนกับ 「なり (ทันทีที่ ~)」 ที่ใช้เดี่ยว ๆ
หัวใจสำคัญ: ~ หรือ ~ เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง (พร้อมคำแนะนำว่า “เลือกแล้วลงมือทำ”)
「รูปพจนานุกรมของคำกริยา/คำนาม + なり + รูปพจนานุกรมของคำกริยา/คำนาม + なり」 หมายถึง “~ หรือ ~, ไม่ ~ ก็ ~ (เลือกอย่างใดอย่างหนึ่งจากนี้)” — ยกตัวเลือกสอง (หรือมากกว่า) ข้อ เพื่อบอกว่า “อย่างไหนก็ได้ เลือกสักอย่างแล้วลงมือทำ” มักมีน้ำเสียงแนะนำและเร่งเร้า:
- 分からなければ、辞書で調べるなり、先生に聞くなりすればいい (ถ้าไม่เข้าใจ ก็เปิดพจนานุกรมหรือถามครูสิ — (เลือกสักอย่างแล้ว) ทำเลย).
- 電話なりメールなりで、早めにご連絡ください (กรุณาติดต่อมาโดยเร็ว ทางโทรศัพท์หรืออีเมลก็ได้).
- 疲れたなら、少し休むなり、飲み物でも飲むなりしたら? (ถ้าเหนื่อย ลองพักสักหน่อยหรือดื่มอะไรสักอย่างไหม — (เลือกสักอย่าง) เป็นไง?).
ความรู้สึก: แก่นคือ “ยกตัวเลือกไม่กี่ข้อ แล้วเลือกทำสักอย่าง” มักบ่งบอกถึงการแนะนำและเร่งเร้าว่า “อย่ามัวนั่งเฉย อย่างน้อยก็เลือกสักอย่างแล้วลงมือ” ส่วนใหญ่ใช้ในประโยคแนะนำและประโยคคำสั่ง (〜なり〜なりすればいい/しなさい/してください) นอกจากนี้ยังมีรูป 「〜なりなんなり (~ หรืออะไรก็ได้)」 ในภาษาไทยใกล้เคียงกับ “~ หรือไม่ก็ ~ (เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง)”, “จะ ~ หรือ ~ ก็ได้” (ส่วน 「なり」 ที่ใช้เดี่ยว ๆ หมายถึง “ทันทีที่ ~” ดู 〈なり (ทันทีที่)〉)
วิธีต่อคำ
| รูปแบบ | ความหมาย | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| V-dict なり + V-dict なり | ~ หรือ ~ (เลือกการกระทำ) | 調べるなり聞くなり |
| คำนาม なり + คำนาม なり | ~ หรือ ~ (เลือกคำนาม) | 電話なりメールなり |
| 〜なりなんなり | ~ หรืออะไรก็ได้ | 売るなりなんなりする (ขายหรือจะทำอะไรกับมันก็ได้ตามสะดวก) |
ตามหลังรูปพจนานุกรมของคำกริยาหรือคำนาม และปรากฏเป็นคู่ (A なり B なり) มักตามด้วยคำแนะนำหรือคำสั่ง (すればいい/しなさい/してください/したら) ส่วน 「〜なりなんなり」 หมายถึง “~ หรือ (อะไรสักอย่าง) ก็ได้” แสดงถึงอิสระในการเลือกที่มากยิ่งขึ้น
ตัวอย่างการใช้งาน
- いらないものは、売るなり、捨てるなり、早く処分しなさい。(ของที่ไม่ต้องการ จะขายหรือทิ้งก็ได้ รีบจัดการเสีย)
- 週末は、映画を見るなり、買い物に行くなり、好きに過ごせばいい。(วันหยุดสุดสัปดาห์ จะดูหนังหรือไปช้อปปิ้งก็ได้ ใช้เวลาตามใจชอบเลย)
- 困ったときは、私なり、田中さんなりに相談してね。(เวลามีปัญหา ปรึกษาฉันหรือคุณทานากะก็ได้นะ)
- 手紙なり、電話なり、何らかの方法で伝えるべきだ。(ควรแจ้งให้ทราบด้วยวิธีใดวิธีหนึ่ง จะเป็นจดหมายหรือโทรศัพท์ก็ตาม)
- 気に入らないなら、直すなりなんなりすればいい。(ถ้าไม่ถูกใจ ก็แก้ไขหรือทำอะไรสักอย่างสิ — (ทำอะไรสักอย่างกับมัน))
⚠️ จุดที่พลาดง่าย
① แยกจาก 「たり〜たり」 — なり〜なり คือ ‘เลือกอย่างใดอย่างหนึ่งแล้วทำ’ ส่วน たり〜たり คือ ‘ทำคู่ขนาน สลับกัน หรือยกตัวอย่าง’ ทั้งคู่เป็นการยกรายการ แต่ความรู้สึกและหน้าที่ต่างกัน 「〜なり〜なり」 = ~ หรือ ~ (เลือกอย่างใดอย่างหนึ่งจากนี้ พร้อมคำแนะนำว่า ‘เลือกสักอย่าง’): 調べるなり聞くなりすればいい (ค้นหาหรือถามก็ได้ — (เลือกสักอย่างแล้ว) ทำเลย — ประเด็นคือ “เลือกอย่างใดอย่างหนึ่งจากนี้”) เป็น “ยกตัวเลือก → เลือกสักอย่างเพื่อลงมือทำ” มักมีคำแนะนำและการเร่งเร้า 「〜たり〜たり」 = ทำ ~ บ้าง ~ บ้าง, ~ และอื่น ๆ (ยกการกระทำที่ทำคู่ขนาน สลับกัน หรือยกเป็นตัวอย่าง ดู 〈たり〜たり〉): 休日は本を読んだり、映画を見たりする (วันหยุดอ่านหนังสือบ้าง ดูหนังบ้าง — ทำสิ่งเหล่านี้คู่ขนานหรือสลับกัน ไม่ใช่ “เลือกเพียงอย่างเดียว”) เป็น “คู่ขนาน ยกหลายอย่าง (ทำทั้งหมดหรือทำได้ทั้งหมด)” ไม่มีความหมายว่า “เลือกเพียงอย่างเดียว” ข้อแตกต่างคือ 「なり〜なり」 = เลือกอย่างใดอย่างหนึ่งจากนี้ (เลือกหนึ่งอย่าง + คำแนะนำ); 「たり〜たり」 = ทำหลายอย่างคู่ขนานหรือสลับกัน ยกเป็นตัวอย่าง (ดู 〈たり〜たり〉) วิธีทดสอบ: ถ้าจะพูดว่า “A หรือ B (ตามใจชอบ) เลือกสักอย่างแล้วทำ” → なり〜なり; ถ้าจะพูดว่า “ทำ A บ้าง B บ้าง และอื่น ๆ” → たり〜たり
② ⭐มักอยู่ในประโยคแนะนำและประโยคคำสั่ง พร้อมน้ำเสียงเร่งเร้าว่า ‘อย่างน้อยก็เลือกสักอย่างแล้วลงมือ’ นี่คือความรู้สึกสำคัญของ 「なり〜なり」 สำนวนนี้ ปรากฏในประโยคแนะนำและประโยคคำสั่งบ่อยมาก (〜なり〜なりすればいい/しなさい/してください/したら) แฝงน้ำเสียงเร่งเร้าและแนะนำว่า “อย่ามัวลังเลหรือบ่น อย่างน้อยก็เลือกสักอย่างแล้วลงมือทำ”: 文句を言う暇があったら、手伝うなり、代案を出すなりしなさい (ถ้ามีเวลาบ่น ก็ช่วยงานหรือเสนอทางเลือกอื่นสิ — (เลือกสักอย่างแล้ว) ทำเลย — มีน้ำเสียงเร่งเร้า) ดังนั้นมันไม่ได้เป็นเพียงการยกตัวเลือกอย่างเป็นกลาง แต่มักแฝงแรงผลักดันว่า “เอาละ เลือกสักอย่างแล้วลงมือเถอะ” วิธีทดสอบ: เมื่อต้องแนะนำหรือเร่งเร้าใครว่า “(อย่ามัวรอ) ~ หรือ ~ เลือกสักอย่างแล้วทำเลย” → なり〜なり ให้ภาพชัดที่สุด
③ แยกจาก 「か〜か」 — なり〜なり มีน้ำเสียง ‘แนะนำ ให้เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง’ ส่วน か〜か เป็นการเลือกธรรมดา ทั้งสองแปลว่า “A หรือ B” ได้ แต่ความรู้สึกต่างกัน 「〜なり〜なり」 = ~ หรือ ~ (ยกรายการให้เลือก พร้อมคำแนะนำและการเร่งเร้า มีน้ำเสียงภาษาเขียนมากกว่า): バスなりタクシーなりで行けばいい (ไปโดยรถบัสหรือแท็กซี่ก็ได้ — (เลือกสักอย่าง) พร้อมคำแนะนำว่า “ตามสะดวก”) 「〜か〜か」 = A หรือ B (เลือกอย่างใดอย่างหนึ่งธรรมดา เป็นกลาง): バスかタクシーかで行く (ไปโดยรถบัสหรือแท็กซี่ — บอกอย่างตรงไปตรงมาว่าเป็นหนึ่งในสองตัวเลือก) ข้อแตกต่างคือ 「なり〜なり」 มีน้ำเสียงแนะนำและเร่งเร้าว่า “เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง อย่างน้อยทำสักอย่าง” เป็นภาษาเขียนมากกว่า ส่วน 「か〜か」 เพียงยกรายการ “A หรือ B” อย่างตรงไปตรงมา เป็นกลาง วิธีทดสอบ: ถ้าจะพูดว่า “~ หรือ ~ เลือกสักอย่าง” พร้อมคำแนะนำและการเร่งเร้า → なり〜なり; ถ้าเพียงบอกตรง ๆ ว่า “A หรือ B” → か〜か
④ อย่าสับสนกับ 「なり (ทันทีที่ ~)」 ที่ใช้เดี่ยว ๆ ระวัง 「なり」 มีสองวิธีใช้ที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง 「〜なり〜なり」 ที่ปรากฏเป็นคู่ = ~ หรือ ~ (บทเรียนนี้ ยกรายการให้เลือก): 電話なりメールなり (ทางโทรศัพท์หรืออีเมล) 「รูปพจนานุกรมของคำกริยา + なり」 ที่ใช้เดี่ยว ๆ = ทันทีที่ ~ ก็ … ในทันที (ดู 〈なり (ทันทีที่)〉): 部屋に入るなり、倒れた (ทันทีที่เข้าห้อง เขาก็ล้มลง) ทั้งสองหน้าตาคล้ายกันแต่ความหมายต่างกันสิ้นเชิง: ปรากฏเป็นคู่ (A なり B なり) = เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง; ปรากฏเดี่ยว (V-る なり ตามด้วยการกระทำที่เกิดขึ้นกะทันหัน) = ทันทีที่ ~ วิธีทดสอบ: เห็น 「なり」 สองตัวเป็นคู่ → เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง (บทเรียนนี้); มี 「なり」 ตัวเดียวตามด้วยปฏิกิริยากะทันหัน → ทันทีที่ ~ (ดู 〈なり (ทันทีที่)〉)
🔄 เปรียบเทียบ: なり〜なり/たり〜たり/か〜か/でも〜でも
| รูปแบบ | ความหมาย | จุดเน้น | ตัวอย่าง |
|---|---|---|---|
| 〜なり〜なり | ~ หรือ ~ (เลือกสักอย่างแล้วทำ) | คำแนะนำ การเร่งเร้า ภาษาเขียนมากกว่า | 調べるなり聞くなり |
| 〜たり〜たり | ทำ ~ บ้าง ~ บ้าง, ~ และอื่น ๆ (ดู 〈たり〜たり〉) | คู่ขนาน สลับกัน ยกเป็นตัวอย่าง | 読んだり見たり |
| 〜か〜か | A หรือ B (เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง) | การเลือกธรรมดา เป็นกลาง | バスかタクシーか |
| 〜でも〜でも | ~ หรือ ~ (ยกเป็นตัวอย่าง) | ยกตัวอย่างแบบภาษาพูดมากกว่า | お茶でもコーヒーでも |
จุดที่สับสนบ่อย: 「〜なり〜なり」 = ~ หรือ ~ (ยกรายการ → เลือกสักอย่างแล้วทำ มักมีคำแนะนำและการเร่งเร้าว่า “เลือกสักอย่างแล้วลงมือ” ภาษาเขียนมากกว่า); 「〜たり〜たり」 = ทำ ~ บ้าง ~ บ้าง, ~ และอื่น ๆ (ยกหลายการกระทำแบบคู่ขนาน สลับกัน หรือเป็นตัวอย่าง ดู 〈たり〜たり〉); 「〜か〜か」 = A หรือ B (การเลือกอย่างใดอย่างหนึ่งธรรมดา เป็นกลาง); 「〜でも〜でも」 = ~ หรือ ~ (คำแนะนำแบบยกตัวอย่างที่เป็นภาษาพูดมากกว่า) ถ้าเป็นเลือกหนึ่งอย่าง + คำแนะนำ ให้ใช้ なり〜なり; ถ้ายกตัวอย่างแบบคู่ขนานให้ใช้ たり〜たり; ถ้าเป็นการเลือกธรรมดาให้ใช้ か〜か
💡 หัวใจสำคัญในการใช้งาน
「〜なり〜なり」 = ~ หรือ ~ (เลือกอย่างใดอย่างหนึ่งจากนี้แล้วลงมือทำ) — มีสี่จุด: ① แก่นคือ “ยกตัวเลือก → เลือกสักอย่างเพื่อทำ” มักมีคำแนะนำและการเร่งเร้า; ②⭐ปรากฏในประโยคแนะนำและประโยคคำสั่งบ่อยมาก (〜なり〜なりすればいい/しなさい) แฝงแรงผลักดันว่า “อย่ามัวรอ อย่างน้อยก็เลือกสักอย่างแล้วลงมือ”; ③ แยกจาก 「たり〜たり (คู่ขนาน สลับกัน ยกเป็นตัวอย่าง ดู 〈たり〜たり〉)」 — なり〜なり คือ “เลือกเพียงอย่างเดียว”; ④ อย่าสับสนกับ 「なり (ทันทีที่ ~ ดู 〈なり (ทันทีที่)〉)」 ที่ใช้เดี่ยว ๆ สำนวนนี้ใช้ได้จริงที่สุดในการให้คำแนะนำและกระตุ้นให้ลงมือทำ — 「文句を言う暇があったら、手伝うなり、代案を出すなりしなさい (ถ้ามีเวลาบ่น ควรช่วยงานหรือเสนอแผนอื่น — เลือกสักอย่างแล้วทำเลย)」 ถ่ายทอดแรงผลักดันว่า “อย่ามัวนั่งเฉย เลือกสักอย่างแล้วขยับตัวเสียที” ได้กระชับและหนักแน่น
❓ คำถามที่พบบ่อย
Q: 「調べるなり聞くなりする」 กับ 「調べたり聞いたりする」 ต่างกันอย่างไร?
ข้อแตกต่างคือ ‘เลือกอย่างใดอย่างหนึ่งแล้วทำ’ กับ ‘ทำคู่ขนานหรือสลับกัน’ 「〜なり〜なり」 = ~ หรือ ~ (เลือกอย่างใดอย่างหนึ่งจากนี้ พร้อมคำแนะนำ): 「調べるなり聞くなりすればいい」 หมายถึง “ค้นหา (ในพจนานุกรม) หรือถาม (ครู) — (ตามสะดวก) เลือกทำสักอย่าง” ประเด็นคือ “เลือกทำสักอย่างจากตัวเลือกไม่กี่ข้อ” มักมีคำแนะนำและการเร่งเร้าว่า “(อย่ามัวรอ) อย่างน้อยก็เลือกสักอย่างแล้วลงมือ” สิ่งที่ยกขึ้นมาคือ “วิธีแก้ปัญหาที่เลือกได้หนึ่งอย่าง” 「〜たり〜たり」 = ทำ ~ บ้าง ~ บ้าง, ~ และอื่น ๆ (คู่ขนาน สลับกัน หรือยกเป็นตัวอย่าง ดู 〈たり〜たり〉): 「調べたり聞いたりする」 หมายถึง “ทั้งค้นหาทั้งถาม (ทำสิ่งเหล่านี้)” ประเด็นคือ “ทำสิ่งเหล่านี้คู่ขนานหรือสลับกัน” (ทั้งค้นหาและถาม หรือทำซ้ำ ๆ) ไม่ใช่ “เลือกเพียงอย่างเดียว” ข้อแตกต่างคือ 「なり〜なり」 = เลือกอย่างใดอย่างหนึ่งจากนี้ (เลือกหนึ่งอย่าง + คำแนะนำ); 「たり〜たり」 = ทำหลายอย่างคู่ขนานหรือสลับกัน (ดู 〈たり〜たり〉) วิธีทดสอบ: ถ้าจะพูดว่า “A หรือ B (ตามใจชอบ) เลือกสักอย่างแล้วทำ” → なり〜なり; ถ้าจะพูดว่า “ทำทั้ง A และ B (ซ้ำ ๆ หรือยกเป็นตัวอย่าง) ทำสิ่งเหล่านี้” → たり〜たり ดังนั้นการแนะนำใครให้แก้ปัญหาว่า “ค้นหาหรือถามก็ได้ เลือกสักอย่าง” ใช้ 「なり〜なり」; ส่วนการเล่าวันหยุดว่า “อ่านหนังสือบ้าง ดูหนังบ้าง (ทำคู่ขนาน)” ใช้ 「たり〜たり」
Q: 「なり」 ใน 「電話なりメールなり」 เป็นตัวเดียวกับ 「なり」 ใน 「入るなり倒れた」 หรือไม่?
ไม่ใช่ — เป็น 「なり」 สองวิธีใช้ที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง หน้าตาคล้ายกัน แต่แยกได้จาก “ปรากฏเป็นคู่หรือไม่” และ “วิธีต่อคำและสิ่งที่ตามมา” ① 「〜なり〜なり」 ที่ปรากฏเป็นคู่ = ~ หรือ ~ (ยกรายการให้เลือก บทเรียนนี้): 「なり」 สองตัวปรากฏเป็นคู่ (A なり B なり) ตามหลังรูปพจนานุกรมของคำกริยาหรือคำนาม ใช้ใน “เลือกอย่างใดอย่างหนึ่งจากนี้” มักตามด้วยคำแนะนำ: 電話なりメールなり連絡して (โทรหรืออีเมลก็ได้ ติดต่อมาด้วย), 休むなり帰るなりしたら (พักหรือกลับบ้านก็ได้ เลือกสักอย่างไหม) ② 「รูปพจนานุกรมของคำกริยา + なり」 ที่ใช้เดี่ยว ๆ = ทันทีที่ ~ ก็ … ในทันที (ดู 〈なり (ทันทีที่)〉): มี 「なり」 เพียงตัวเดียว ตามหลังรูปพจนานุกรมของคำกริยา แล้วตามด้วยปฏิกิริยากะทันหันที่ไม่ตั้งใจ ใช้ใน “เหตุการณ์แรกเกิดขึ้น เหตุการณ์ที่สองตามมาทันที”: 部屋に入るなり、倒れた (ทันทีที่เข้าห้อง เขาก็ล้มลง), 彼は私を見るなり、逃げ出した (ทันทีที่เห็นฉัน เขาก็หนีไป) เคล็ดลับการแยก: เห็น 「なり」 สองตัวเป็นคู่ (Aなり Bなり) → “~ หรือ ~” เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง (บทเรียนนี้); มี 「なり」 ตัวเดียวตามด้วยการกระทำกะทันหัน → “ทันทีที่ ~” (ดู 〈なり (ทันทีที่)〉) ดังนั้น 「電話なりメールなり」 คือ “เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง” แบบคู่ ส่วน 「入るなり倒れた」 คือ “ทันทีที่ ~” แบบเดี่ยว — รูปเหมือนกันแต่ความหมายต่างกัน
🖊️แบบทดสอบฝึกทำ
「困ったことがあれば、先生___親___に相談してみて。」(ถ้ามีปัญหา ลองปรึกษาครูหรือพ่อแม่ดู)
- (A) なり、なり
- (B) か、か
- (C) でも、でも
- (D) B เป็นธรรมชาติที่สุด
「謝る___説明する___、何かしないといけないよ。」(จะขอโทษหรืออธิบายก็ตาม ต้องทำอะไรสักอย่างนะ)
- (A) から、から
- (B) か、か
- (C) でも、でも
- (D) なり、なり
「なり〜なり」の語感の特徴は?
- (A) 2つの選択肢を中性に並べる
- (B) 「こっちでもあっちでも(どちらでも)」と選択肢を提示し、行動を促す
- (C) 否定文のみに使う
- (D) 書面語のみ
「早く連絡する___、会いに行く___してほしい。」(อยากให้ติดต่อมาโดยเร็วหรือไม่ก็ไปพบ)
- (A) し、し
- (B) か、か
- (C) なり、なり
- (D) ば、ば
「なり〜なり」後半の文に来やすいのは?
- (A) だから・なので(理由)
- (B) 〜してください・〜しなさい・なんとかして(要求・催促)
- (C) 〜したい(欲求)
- (D) 〜だろう(推量)