“〜ori ni furete・ori ni”: ทุกครั้งที่มีโอกาส / ในโอกาสที่〜 (N1)

สำนวนภาษาเขียนที่ใช้กับโอกาสหรือช่วงเวลาหนึ่ง ๆ

「折に触れて、恩師を思い出す」 — ทุกครั้งที่มีโอกาส ก็นึกถึงอยู่บ่อย ๆ

ความคิดถึงบางอย่างเป็นแบบ “นึกถึงขึ้นมาทุกครั้งที่ถึงจังหวะหนึ่ง ๆ” — 「今でも折に触れて、あの日の言葉を思い出す (ถึงทุกวันนี้ก็ยังนึกถึงคำพูดของวันนั้นอยู่บ่อย ๆ ทุกครั้งที่มีโอกาส).」 「〜折に触れて/〜折に」 = ทุกครั้งที่มีโอกาส…บ่อย ๆ/ในโอกาสที่ ~ เป็นสำนวนบอกเวลาแบบภาษาเขียนที่ดูสุภาพประณีต บทความนี้อธิบายความต่างระหว่าง 「折に触れて (ทุกครั้งที่มีโอกาส ซ้ำ ๆ)」 กับ 「〜折に (ในโอกาสที่ ~ ซึ่งเป็น とき ในรูปแบบทางการ),」 การใช้ในจดหมาย และวิธีแยกจาก 「たびに」「につけ」

หลักการ: 折に触れて = ทุกครั้งที่มีโอกาส บ่อย ๆ; 折に = ในโอกาสที่ ~

「折(おり)」 = โอกาส ช่วงเวลา จากคำนี้เกิดเป็นสองสำนวน:

①「折に触れて」 = ทุกครั้งที่มีโอกาส…บ่อย ๆ (ทำสิ่งหนึ่งซ้ำ ๆ):

②「〜折に(は)」 = ในโอกาสที่ ~ ในเวลาที่ ~ (「とき」 ในรูปแบบทางการ):

ความรู้สึก: 「折に触れて」 คือ “ทุกครั้งที่มีโอกาส…บ่อย ๆ (ทำสิ่งหนึ่งซ้ำ ๆ)” ให้น้ำเสียงที่ลึกซึ้งชวนให้นึกถึง (นึกถึงบ่อย ๆ กล่าวถึงบ่อย ๆ) ส่วน 「〜折に(は)」 คือ “ในโอกาสที่ ~” เป็น รูปแบบทางการและสุภาพของ 「とき」 พบบ่อยในจดหมายและคำทักทาย (ตอนมาเยี่ยม ตอนกลับประเทศ) ให้ความรู้สึกสุภาพมีระยะห่าง ในภาษาไทย: 折に触れて = ทุกครั้งที่มีโอกาส บ่อย ๆ; 折に = ในโอกาสที่ ~

การเชื่อมต่อและรูปแบบ

รูปแบบความหมายตัวอย่าง
折に触れてทุกครั้งที่มีโอกาส บ่อย ๆ (ซ้ำ ๆ)折に触れて思い出す
นาม の + 折に(は)ในโอกาสที่ ~ (とき แบบทางการ)帰国の折に
กริยารูป た/รูปพจนานุกรม + 折にในเวลาที่ ~ (ในโอกาสที่)お越しになった折に

「折(おり)」 = โอกาส ช่วงเวลา 「折に触れて」 เป็นกริยาวิเศษณ์ที่ตายตัว (ทุกครั้งที่มีโอกาส) ส่วน 「〜折に(は)」 ตามหลัง นาม+の/กริยา (รูปพจนานุกรมหรือรูป た) เป็น 「とき」 แบบทางการ พบบ่อยในจดหมายและคำทักทาย ถ้าต้องการพูด “เมื่อ ~” แบบสบาย ๆ ในชีวิตประจำวัน ให้ใช้ 「とき」 ไปเลย

ตัวอย่างการใช้

⚠️ จุดที่ผู้เรียนมักพลาด

① 「折に触れて」 = ทุกครั้งที่มีโอกาส บ่อย ๆ (ซ้ำ ๆ); 「〜折に」 = ในโอกาสที่ ~ (ช่วงเวลาเฉพาะครั้งเดียว) — ต้องแยกให้ออก นี่คือความแตกต่างสำคัญ 「折に触れて」 = ทุกครั้งที่มีโอกาส…บ่อย ๆ (ทำสิ่งหนึ่งซ้ำ ๆ): หมายถึง “ทุกครั้งที่มีโอกาส เป็นครั้งคราว (ซ้ำ ๆ) ก็ทำสิ่งหนึ่ง” เน้น ความซ้ำและหลายครั้ง: 折に触れて思い出す (นึกถึงบ่อย ๆ — ไม่ใช่ครั้งเดียว แต่ซ้ำแล้วซ้ำอีก), 折に触れて話す (พูดถึงบ่อย ๆ) เป็นกริยาวิเศษณ์ตายตัว ให้น้ำเสียงลึกซึ้งชวนให้นึกถึง 「〜折に(は)」 = ในโอกาสที่ ~ ในเวลาที่ ~ (ช่วงเวลาเฉพาะ ส่วนใหญ่ครั้งเดียว): เป็น รูปแบบทางการของ 「とき」 หมายถึง “ในช่วง/โอกาสเฉพาะนี้ของ ~” ส่วนใหญ่เป็นเหตุการณ์ครั้งเดียว: 帰国の折に (ตอนกลับประเทศ — ครั้งนั้นครั้งเดียว), お越しの折に (ตอนที่ท่านมาเยี่ยม) ความต่างคือ 「折に触れて」 = ทุกครั้งที่มีโอกาส บ่อย ๆ (ซ้ำ ๆ); 「〜折に」 = ในโอกาสที่ ~ (ช่วงเวลาเฉพาะ ครั้งเดียว) วิธีสังเกต: ถ้าจะบอกว่า “บ่อย ๆ ทุกครั้งที่มีโอกาส (ซ้ำ ๆ)” → 折に触れて; ถ้าจะบอกว่า “ในโอกาสที่ ~ ในเวลาที่ ~ (ช่วงเวลาเฉพาะ)” → 〜折に

② ⭐เป็นสำนวนภาษาเขียนที่ประณีตและเป็นทางการ ส่วน “เมื่อ ~” ในชีวิตประจำวันใช้ 「とき」 นี่คือประเด็นเรื่องระดับภาษา ทั้ง 「折に触れて」「〜折に」 เป็นสำนวน ภาษาเขียน ประณีต เป็นทางการ ให้ความรู้สึกสุภาพมีระยะห่าง พบบ่อยใน จดหมาย คำทักทาย และการบรรยายอย่างเป็นทางการหรือประณีต ไม่ค่อยใช้ในสถานการณ์สบาย ๆ — ถ้าจะพูดว่า “เมื่อ ~” เพื่อนกันจะใช้ 「〜とき」 ไม่ใช้ 「〜折に」 (ซึ่งฟังสุภาพเกินไปจนแข็งทื่อ) โดยเฉพาะ 「〜折に(は)」 เป็น สำนวนประจำในคำทักทายของจดหมาย (お越しの折には = เมื่อท่านมาเยี่ยม) วิธีสังเกต: ถ้าเป็นจดหมาย คำทักทาย หรือการบรรยายที่ประณีต ใช้ “ในโอกาส/บ่อย ๆ” → 折に触れて/〜折に; ถ้าเป็น “เมื่อ ~” แบบสบาย ๆ ในชีวิตประจำวัน → とき

③ แยกจาก 「たびに」 — 折に触れて = ทุกครั้งที่มีโอกาส บ่อย ๆ (ลึกซึ้ง ซ้ำเป็นครั้งคราว), たびに = ทุกครั้งที่ ~ (ดู 〈たびに〉) ทั้งสองมีความรู้สึกของ “การเกิดซ้ำ” แต่ต่างกัน 「折に触れて」 = ทุกครั้งที่มีโอกาส…บ่อย ๆ (ทำสิ่งหนึ่งซ้ำ ๆ แต่ไม่ผูกกับตัวกระตุ้นที่เฉพาะเจาะจง ลึกซึ้งและประณีตกว่า): 折に触れて思い出す (นึกถึงบ่อย ๆ ทุกครั้งที่มีโอกาส — เป็น “เป็นครั้งคราว” โดยรวม ไม่มีตัวกระตุ้นเฉพาะในแต่ละครั้ง) ให้ความรู้สึก ลึกซึ้ง ชวนให้นึกถึง เน้น “บ่อย ๆ ทุกครั้งที่มีโอกาส” 「〜たびに」 = ทุกครั้งที่ ~ (ทุกครั้งที่เหตุการณ์เฉพาะหนึ่งเกิดขึ้น ก็เป็นเช่นนั้นเสมอ ดู 〈たびに〉): この曲を聞くたびに、彼女を思い出す (ทุกครั้งที่ได้ยินเพลงนี้ ฉันก็นึกถึงเธอ — ผูกกับตัวกระตุ้นเฉพาะ คือ “ได้ยินเพลงนี้” ทุกครั้ง) เน้น “ทุกครั้งที่ ~ (เหตุการณ์เฉพาะ) เกิดขึ้น ก็ ~ เสมอ” โดยมีตัวกระตุ้นที่ชัดเจน ความต่างคือ 「折に触れて」 = บ่อย ๆ ทุกครั้งที่มีโอกาส (ซ้ำโดยรวม ลึกซึ้ง ประณีต); 「たびに」 = ทุกครั้ง (เมื่อเหตุการณ์เฉพาะเกิดขึ้น) เสมอ (มีตัวกระตุ้นชัดเจน ดู 〈たびに〉) วิธีสังเกต: ถ้าเป็น “บ่อย ๆ ทุกครั้งที่มีโอกาส” โดยทั่วไป → 折に触れて; ถ้าเป็น “ทุกครั้งที่ (ทำสิ่งเฉพาะ) ~” → たびに

🔄 ความแตกต่างและการเปรียบเทียบ: 折に触れて/〜折に/たびに/際に

รูปแบบความหมายความรู้สึกตัวอย่าง
折に触れてทุกครั้งที่มีโอกาส บ่อย ๆ (ซ้ำ ๆ)ภาษาเขียน ลึกซึ้ง ประณีต折に触れて思い出す
〜折に(は)ในโอกาสที่ ~ (とき แบบทางการ)พบบ่อยในจดหมายและคำทักทาย帰国の折に
〜たびにทุกครั้งที่ ~ (ดู 〈たびに〉)มีตัวกระตุ้นชัดเจน เกิดซ้ำ聞くたびに
〜際にในโอกาสที่ ~ (とき แบบทางการ)ภาษาเขียนทางการご利用の際に

จุดที่มักสับสน: 「折に触れて」 = ทุกครั้งที่มีโอกาส บ่อย ๆ (ทำสิ่งหนึ่งซ้ำ ๆ ลึกซึ้งและประณีต ≒ ことあるごとに); 「〜折に(は)」 = ในโอกาสที่ ~ (รูปแบบทางการและสุภาพของ 「とき」 พบบ่อยในจดหมายและคำทักทาย ≒ 〜際に); 「〜たびに」 = ทุกครั้งที่ ~ (ทุกครั้งที่เหตุการณ์เฉพาะหนึ่งเกิดขึ้น ก็เป็นเช่นนั้นเสมอ ดู 〈たびに〉); 「〜際に」 = ในโอกาสที่ ~ (「とき」 แบบทางการ ภาษาเขียนอย่างเป็นทางการ) ถ้าเป็นการเกิดซ้ำบ่อย ๆ ใช้ 折に触れて; ถ้าเป็นโอกาสเฉพาะใช้ 〜折に/際に; ถ้าเป็นทุกครั้งที่มีตัวกระตุ้นใช้ たびに

💡 หัวใจสำคัญในการใช้

「〜折に触れて/〜折に」 = ทุกครั้งที่มีโอกาส…บ่อย ๆ/ในโอกาสที่ ~ — มีสามประเด็น: ① ความต่าง — 折に触れて = ทุกครั้งที่มีโอกาส บ่อย ๆ (ทำสิ่งหนึ่งซ้ำ ๆ ลึกซึ้งชวนให้นึกถึง); 〜折に(は) = ในโอกาสที่ ~ (รูปแบบทางการและสุภาพของ 「とき」 เป็นช่วงเวลาเฉพาะ); ②⭐เป็นสำนวนภาษาเขียนที่ประณีตและเป็นทางการ โดยเฉพาะ 「〜折に」 เป็นสำนวนประจำในคำทักทายของจดหมาย (お越しの折には) ส่วนชีวิตประจำวันใช้ 「とき」; ③ แยกจาก 「たびに (ทุกครั้งที่เกิดเหตุการณ์เฉพาะ ~ ดู 〈たびに〉)」 — 折に触れて ลึกซึ้งและเป็นภาพรวมมากกว่า ชุดสำนวนนี้มีกลิ่นอาย ความประณีตและความลึกซึ้งแบบญี่ปุ่น อย่างแท้จริง — 「折に触れて思い出す」 ให้ความรู้สึกคิดถึงอย่างงดงามกว่า 「よく思い出す」 ส่วนในจดหมาย 「ご上京の折には、ぜひ」 เหมาะกว่า 「来たら」 มากนัก ถ้าอยากพูดว่า “บ่อย ๆ” หรือ “ในโอกาสที่” อย่างประณีต กลุ่มสำนวน 「折」 สื่อความรู้สึกได้ดีที่สุด ส่วนในการพูดทั่วไปให้ใช้ 「とき」「よく」

❓ คำถามที่คุณอาจสงสัย

Q: 「折に触れて」 กับ 「〜折に」 ต่างกันอย่างไร?

ความต่างคือ ‘ทุกครั้งที่มีโอกาส บ่อย ๆ (ซ้ำ ๆ)' กับ ‘ในโอกาสที่ ~ (ช่วงเวลาเฉพาะ)' 「折に触れて」 = ทุกครั้งที่มีโอกาส…บ่อย ๆ (ทำสิ่งหนึ่งซ้ำ ๆ): เป็น กริยาวิเศษณ์ตายตัว หมายถึง “ทุกครั้งที่มีโอกาส เป็นครั้งคราว (ซ้ำ ๆ หลายครั้ง) ก็ทำสิ่งหนึ่ง” เน้นความซ้ำและความถี่ ด้วยน้ำเสียงลึกซึ้งชวนให้นึกถึง: 祖母は折に触れて昔話をした (คุณยายมักเล่านิทานเก่า ๆ อยู่บ่อย ๆ — ซ้ำ ๆ), 折に触れて練習を続ける (ฝึกซ้อมต่อเนื่องเมื่อมีโอกาส) ≒ 「ことあるごとに (ทุกครั้งที่มีเรื่องเกิดขึ้น)」 「〜折に(は)」 = ในโอกาสที่ ~ ในเวลาที่ ~ (ช่วงเวลา/โอกาสเฉพาะ ส่วนใหญ่ครั้งเดียว): เป็น รูปแบบทางการและสุภาพของ 「とき」 ตามหลังนาม+の/กริยา หมายถึง “ในช่วงเฉพาะนี้ของ ~” ส่วนใหญ่ใช้ในจดหมายและคำทักทาย: 帰国の折に、恩師を訪ねた (ในโอกาสที่กลับประเทศ ฉันไปเยี่ยมอาจารย์ — ช่วงเวลาเฉพาะนั้น), お近くにお越しの折には、お立ち寄りください (เมื่อท่านมาแถวนี้ ขอเชิญแวะมา — คำทักทายในจดหมาย) ≒ 「〜際に (ในโอกาสที่ ~)」 ความต่างคือ 「折に触れて」 = ทุกครั้งที่มีโอกาส บ่อย ๆ (ซ้ำ ๆ เป็นกริยาวิเศษณ์); 「〜折に」 = ในโอกาสที่ ~ (ช่วงเวลาเฉพาะ とき แบบทางการ) วิธีสังเกต: ถ้าจะบอกว่า “บ่อย ๆ ทุกครั้งที่มีโอกาส (ซ้ำ ๆ)” → 折に触れて; ถ้าจะบอกว่า “ในโอกาสที่ ~ ในเวลาที่ ~ (ช่วงเวลาเฉพาะ แบบทางการ)” → 〜折に

Q: 「〜折に」 ต่างจาก 「〜とき」「〜際に」 อย่างไร?

ทั้งสามหมายถึง “เมื่อ ~” ต่างกันที่ ‘ความเป็นทางการและระดับภาษา' 「〜とき」 = เมื่อ ~ (เป็นกลางที่สุด ใช้ทั่วไป ทั้งพูดและเขียน): เป็น “เมื่อ ~” ที่ พื้นฐานที่สุดและใช้ในชีวิตประจำวัน ไม่มีความเป็นทางการเป็นพิเศษ: 家に帰ったとき、電話する (จะโทรตอนกลับถึงบ้าน — ชีวิตประจำวัน) 「〜際に」 = ในโอกาสที่ ~ (「とき」 แบบทางการ ภาษาเขียนอย่างเป็นทางการ): เป็นทางการและเคร่งขรึมกว่า 「とき」 ใช้ในสถานการณ์ทางการ ประกาศ และคำแนะนำเป็นหลัก: ご利用の際には、注意してください (กรุณาระมัดระวังเมื่อใช้งาน — ทางการ) 「〜折に(は)」 = ในโอกาสที่ ~ (「とき」 แบบทางการและประณีต พบบ่อยในจดหมายและคำทักทาย ให้ความรู้สึกสุภาพมีระยะห่าง): เป็นทางการเท่ากับ 「際に」 แต่มีความ ประณีต ลึกซึ้ง และกลิ่นอายแบบจดหมาย มากกว่า โดยเฉพาะพบบ่อยใน คำทักทายของจดหมาย: ご上京の折には、ぜひお立ち寄りください (หากท่านเดินทางมาโตเกียว ขอเชิญแวะมาด้วยนะคะ — มารยาทในจดหมาย) ระดับความเป็นทางการของทั้งสาม: とき (ชีวิตประจำวัน) < 際に (ทางการ) ≒ 折に (ประณีต แบบจดหมาย) วิธีสังเกต: ถ้าเป็น “เมื่อ ~” ในชีวิตประจำวัน → とき; ถ้าเป็น “ในโอกาสที่ ~” แบบทางการหรือแบบประกาศ → 際に; ถ้าเป็น “ในโอกาสที่ ~” ในจดหมาย คำทักทาย หรือแบบประณีต → 折に 「折に」 ให้ความอบอุ่นและความละเมียดแบบจดหมายมากกว่า 「際に」

🖊️แบบทดสอบฝึกทำ

  1. 「祖母は___、昔話を聞かせてくれた。」(ทุกครั้งที่มีโอกาส)

    • (A) 折に触れて
    • (B) 折り返して
    • (C) 折り合って
    • (D) 折りたたんで
  2. 「上京の___、お寄りください。」(เมื่อท่านมาโตเกียว)

    • (A) ばかりには
    • (B) ところには
    • (C) 折には
    • (D) どころには
  3. 「折に触れて思い出す」の意味は?

    • (A) พยายามอย่างหนักเพื่อลืม
    • (B) ไม่เคยนึกถึงเลย
    • (C) นึกถึงเพียงครั้งเดียว
    • (D) นึกถึงบ่อย ๆ ทุกครั้งที่มีโอกาส (บ่อยครั้ง)
  4. 「折に触れて」の文体は?

    • (A) ภาษาพูดของเด็ก
    • (B) ภาษาเขียน เป็นทางการ
    • (C) ศัพท์แสลงในอินเทอร์เน็ต
    • (D) รูปคำสั่ง
  5. 接法が正しいのは?

    • (A) 帰国の折にお会いしましょう。
    • (B) 帰国を折に。
    • (C) 帰国だ折に。
    • (D) 折に触れてを食べる。