“〜taru (mono)”: ในฐานะ 〜 ย่อมควร (ภาษาเขียน/คำพังเพย) (N1)
「親たる者は子供の模範となるべきだ」 — ความประพฤติที่คาดหวังจากผู้ที่อยู่ในสถานะหนึ่งๆ
「教育者たる者、常に学ぶべし」 — ผู้ที่เป็น ~ ย่อมควร …
ในคำพังเพยและคำสั่งสอน เมื่อต้องการเน้นว่าผู้ที่อยู่ในสถานะหนึ่งควรเป็นเช่นไร จะใช้รูปประโยคแบบภาษาวรรณกรรม — 「リーダーたる者、部下の模範であれ (ผู้ที่เป็นผู้นำ จงเป็นแบบอย่างแก่ผู้ใต้บังคับบัญชา)」 「〜たる」 = การเป็น ~, ในฐานะ ~ (ภาษาวรรณกรรม แบบคำพังเพย) เป็นภาษาวรรณกรรมของ 「である」 ส่วนใหญ่ใช้ในรูป 「〜たる者(もの)」 เพื่อเน้นความรับผิดชอบและบุคลิกที่สมกับสถานะนั้น บทความนี้อธิบายการใช้ ระดับภาษาแบบคำพังเพย และการแยกความต่างจาก 「である」「としての」 ที่เป็นกลาง
หลักการ: การเป็น ~, ในฐานะ ~ (การยืนยันแบบภาษาวรรณกรรม ส่วนใหญ่เน้นบุคลิกที่สมกับสถานะ)
「คำนาม + たる(+คำนาม)」 หมายถึง “การเป็น ~, ในฐานะ ~, ผู้ที่อยู่ในตำแหน่ง ~” — เป็นรูปขยายนามของคำช่วยยืนยันแบบภาษาวรรณกรรม 「たり」 เทียบเท่ากับ 「である」 แบบภาษาวรรณกรรม ส่วนใหญ่ใช้เน้นความรับผิดชอบ บุคลิก และคุณสมบัติที่สมกับสถานะนั้น:
- 教育者たる者は、常に学び続けねばならない (ผู้ที่เป็นนักการศึกษา ต้องเรียนรู้อย่างต่อเนื่องเสมอ).
- 一国の代表たるにふさわしい風格 (บุคลิกที่คู่ควรกับการเป็นตัวแทนของประเทศ).
- 王者たる貫禄を見せつけた (แสดงให้เห็นความสง่างามสมกับเป็นแชมป์).
ความรู้สึก: แก่นของมันคือ “การเป็น/ในฐานะ ~ (สถานะ ตำแหน่งนี้)” เป็นภาษาวรรณกรรม แบบคำพังเพย และขึงขังของ 「である」 ส่วนใหญ่ปรากฏในรูป 「〜たる者(もの)」 เพื่อเน้นว่า “ผู้ที่เป็น ~ (ย่อมควร ~)” มีน้ำเสียงเตือนสติแบบคำพังเพย (ดู 〈たるもの〉) นอกจากนี้ยังใช้ในรูป “AたるB” หมายถึง “B ที่ A พึงเป็น” ในภาษาไทยตรงกับ “การเป็น ~ ในฐานะ ~ ผู้ที่อยู่ในตำแหน่ง ~ (ย่อมควรเป็นเช่นนั้น)”
รูปแบบและวิธีต่อคำ
| รูปแบบ | ความหมาย | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| คำนาม + たる者(もの) | ผู้ที่เป็น ~ (ย่อมควร) | リーダーたる者 |
| คำนาม + たる + คำนาม | ○○ ที่ ~ พึงเป็น | 王者たる風格 |
| คำนาม + たるにふさわしい | คู่ควรกับสถานะของ ~ | 代表たるにふさわしい |
วางหลังคำนาม (ส่วนใหญ่เป็นสถานะหรือตำแหน่ง: 教育者, リーダー, 王者, 紳士) 「たる」 เป็นรูปวรรณกรรมของ 「である」 รูปที่พบบ่อยที่สุดคือ 「〜たる者(もの)」 (ผู้ที่เป็น ~ ดู 〈たるもの〉) ตามด้วยความรับผิดชอบและบุคลิกที่สมกับสถานะนั้น (〜べきだ/〜であれ) ทั้งหมดเอนไปทางภาษาเขียน แบบคำพังเพย และขึงขัง
ตัวอย่างในบริบท
- 医師たる者、患者の命を第一に考えるべきだ。(ผู้ที่เป็นแพทย์ ควรคำนึงถึงชีวิตของคนไข้เป็นอันดับแรก)
- 大国たるにふさわしい責任が問われる。(ถูกเรียกร้องให้มีความรับผิดชอบที่คู่ควรกับการเป็นประเทศมหาอำนาจ)
- 彼には、王者たる風格が備わっている。(เขามีบุคลิกสมกับเป็นแชมป์)
- 親たる者、子の手本でなければならない。(ผู้ที่เป็นพ่อแม่ ต้องเป็นแบบอย่างให้ลูก)
- プロたる以上、結果で示すしかない。(เมื่อเป็นมืออาชีพแล้ว ก็ต้องพิสูจน์ด้วยผลงานเท่านั้น)
⚠️ จุดที่ผู้เรียนมักพลาด
① 「たる」 = 「である」 แบบภาษาวรรณกรรม (การเป็น ในฐานะ); ส่วนใหญ่ 「〜たる者」 เพื่อเน้นบุคลิกที่สมกับสถานะ นี่คือกุญแจสำคัญในการทำความเข้าใจ 「たる」 คือรูปขยายนามของคำช่วยยืนยันภาษาวรรณกรรม 「たり」 แปลว่า 「である」 ในปัจจุบัน (เป็น ในฐานะ) ดังนั้น 「教育者たる者」 = 「教育者である者」 = “ผู้ที่เป็นนักการศึกษา” ส่วนใหญ่ปรากฏในรูป 「〜たる者(もの)」 เพื่อเน้นว่า “ผู้ที่เป็น ~ (ย่อมควร ~)” ตามด้วยความรับผิดชอบ บุคลิก และทัศนคติที่สมกับสถานะนั้น (〜べきだ/〜であれ/〜なければならない): リーダーたる者、決断力を持て (ผู้ที่เป็นผู้นำ จงมีความเด็ดขาด) วิธีทดสอบ: เมื่อเห็น 「〜たる(者)」 ให้อ่านว่า “การเป็น ~ ในฐานะ ~ (ตามที่พึงเป็น)” (= である แบบวรรณกรรม) ส่วนใหญ่ใช้เน้นความรับผิดชอบของสถานะ
② วางหลังคำนาม (สถานะ ตำแหน่ง); เป็นสำนวนภาษาเขียน แบบคำพังเพย และขึงขัง ในการต่อคำ 「たる」 วางหลังคำนาม ส่วนใหญ่เป็นสถานะ ตำแหน่ง หรือคุณสมบัติ (教育者, リーダー, 王者, 紳士, 親, プロ, 大国) เป็นสำนวนแบบวรรณกรรมสูง คำพังเพย และขึงขัง มีน้ำเสียงเตือนสติและประกาศ ส่วนใหญ่ใช้ในคำพังเพย คำสอน บทบรรณาธิการ และสุนทรพจน์ทางการ ภาษาพูดในชีวิตประจำวันไม่ใช้เด็ดขาด — ถ้าจะบอกว่า “ในฐานะครู” ในชีวิตประจำวันใช้ 「先生として」 ไม่ใช้ 「先生たる」 (ซึ่งฟังเหมือนท่องบทภาษาโบราณ) วิธีทดสอบ: ในคำพังเพย คำสอน สุนทรพจน์ทางการที่เน้นความรับผิดชอบของสถานะ → たる(者); ถ้าเป็น “ในฐานะ ~” ในชีวิตประจำวัน → ใช้ として
③ แยกจาก 「である」 — たる เป็นแบบวรรณกรรมและคำพังเพย ส่วน である เป็นภาษาเขียนที่เป็นกลาง ความหมายเหมือนกัน (ทั้งคู่แปลว่า “เป็น ในฐานะ”) ต่างกันที่ระดับภาษา 「〜たる」 = การเป็น ~, ในฐานะ ~ (วรรณกรรม คำพังเพย ขึงขัง): 教育者たる者 (ผู้ที่เป็นนักการศึกษา — วรรณกรรม แบบคำพังเพย) เป็นภาษาวรรณกรรมสูง ขึงขัง มีน้ำเสียงเตือนสติแบบคำพังเพย 「〜である」 = เป็น ~, ในฐานะ ~ (การยืนยันแบบภาษาเขียนที่เป็นกลาง): 彼は教育者である (เขาเป็นนักการศึกษา — ประโยคบอกเล่าที่เป็นกลาง) เป็น “เป็น” แบบภาษาเขียนที่เป็นกลางและทั่วไป แค่ยืนยันตรงๆ ความต่าง: 「たる」 วรรณกรรม แบบคำพังเพย ขึงขัง (เน้นความรับผิดชอบและบุคลิกของสถานะ); 「である」 เป็นกลาง ทั่วไป (ยืนยันตรงๆ) วิธีทดสอบ: ถ้าจะเน้นแบบคำพังเพยและเตือนสติว่า “การเป็น ~ (ตามที่พึงเป็น)” → たる; ถ้าจะบอกตรงๆ ว่า “เป็น ~ ในฐานะ ~” → である
④ แยกจาก 「としての」 — たる เป็นแบบวรรณกรรมและคำพังเพย ส่วน としての เป็นกลางและทั่วไป ทั้งสองแสดงความหมายว่า “ในฐานะ ~” ได้ แต่ต่างกันที่ระดับภาษา 「〜たる」 = การเป็น ~ (วรรณกรรม คำพังเพย เน้นความรับผิดชอบและบุคลิกที่สมกับสถานะ): 紳士たる者 (ผู้ที่เป็นสุภาพบุรุษ — วรรณกรรม แฝงนัยเตือนสติว่า “ย่อมควร”) 「〜としての」 = ในฐานะ ~ (เป็นกลาง ทั่วไป บอกสถานะ/จุดยืนอย่างเป็นวัตถุวิสัย): 教師としての責任 (ความรับผิดชอบในฐานะครู — บอกอย่างเป็นกลางถึงความรับผิดชอบของ “สถานะครู”), 親として (ในฐานะพ่อแม่) เป็น “ในฐานะ ~ (สถานะ/จุดยืน)” ที่เป็นกลางและทั่วไป ใช้ได้ทั้งภาษาพูดและภาษาเขียน ความต่าง: 「たる」 วรรณกรรม แบบคำพังเพย แฝงนัยเตือนสติว่า “การเป็น ~ ย่อมควร” (教育者たる者); 「としての」 เป็นกลาง ทั่วไป บอกสถานะอย่างเป็นวัตถุวิสัย (教師としての責任) วิธีทดสอบ: ถ้าจะพูดแบบคำพังเพยและเตือนสติว่า “การเป็น ~ (ย่อมควร)” → たる; ถ้าจะพูดอย่างเป็นกลางและทั่วไปว่า “ในฐานะ ~ (สถานะ/จุดยืน)” → としての
🔄 เปรียบเทียบ: たる/である/としての/たるや
| รูปแบบ | ความหมาย | น้ำเสียง | ตัวอย่าง |
|---|---|---|---|
| 〜たる(者) | การเป็น ~, ในฐานะ ~ | วรรณกรรม คำพังเพย ขึงขัง | リーダーたる者 |
| 〜である | เป็น ~, ในฐานะ ~ | การยืนยันแบบภาษาเขียนที่เป็นกลาง | 教育者である (เป็นนักการศึกษา) |
| 〜としての | ในฐานะ ~ | เป็นกลาง ทั่วไป (สถานะเชิงวัตถุวิสัย) | 教師としての責任 |
| 〜たるや | พูดถึง ~ แล้ว | วรรณกรรม เน้นระดับ (ช่าง ~ เสียจริง) | その勢いたるや |
คำที่สับสนกันง่าย: 「〜たる(者)」 = การเป็น ~, ในฐานะ ~ (การยืนยันแบบวรรณกรรม = である แบบวรรณกรรม คำพังเพย ขึงขัง ส่วนใหญ่ 「〜たる者」 เพื่อเน้นความรับผิดชอบที่สมกับสถานะ ดู 〈たるもの〉); 「〜である」 = เป็น ~, ในฐานะ ~ (การยืนยันแบบภาษาเขียนที่เป็นกลาง เรียบง่าย); 「〜としての」 = ในฐานะ ~ (เป็นกลาง ทั่วไป บอกสถานะ/จุดยืนอย่างเป็นวัตถุวิสัย); 「〜たるや」 = พูดถึง ~ แล้ว (วรรณกรรม เน้นระดับของสิ่งนั้น “ช่าง ~ เสียจริง”) ถ้าเป็นคำพังเพยหรือคำเตือนสติใช้ たる; ถ้าเป็นการยืนยันที่เป็นกลางใช้ である; ถ้าเป็นสถานะเชิงวัตถุวิสัยใช้ としての
💡 เคล็ดลับการเรียน
「〜たる」 = การเป็น ~, ในฐานะ ~ (วรรณกรรม แบบคำพังเพย) — มีสามประเด็น: ①「たる」 = 「である」 แบบวรรณกรรม ส่วนใหญ่ 「〜たる者(もの)」 หมายถึง “ผู้ที่เป็น ~ (ย่อมควร ~)” เน้นความรับผิดชอบและบุคลิกที่สมกับสถานะ (ดู 〈たるもの〉); ② วางหลังคำนาม (สถานะ ตำแหน่ง) เป็นสำนวนแบบคำพังเพยและขึงขัง ส่วน “ในฐานะ ~” ในชีวิตประจำวันใช้ 「として」; ③ แยกจาก 「である (การยืนยันที่เป็นกลาง)」「としての (สถานะที่เป็นกลาง)」 — たる มีน้ำเสียงแบบคำพังเพยและเตือนสติ รูปประโยคนี้มีน้ำหนักแบบคำพังเพยและคำสอนอยู่จริง — 「リーダーたる者、かくあるべし」「教育者たる者、常に学べ」 ถ่ายทอดความคาดหวังอันขึงขังที่ว่า “การเป็น ~ ย่อมควรเป็น ~” ได้อย่างหนักแน่น ถ้าจะเน้นความรับผิดชอบและบุคลิกของสถานะในสุนทรพจน์หรือคำสอน 「たる者」 มีความสง่างามที่สุด ส่วนภาษาพูดในชีวิตประจำวันใช้ 「として」 ก็พอ
❓ คำถามที่คุณอาจสงสัย
Q: 「教育者たる者」 กับ 「教育者として」 ต่างกันอย่างไร?
ความต่างคือ ‘แบบวรรณกรรมและคำพังเพย (แฝงนัยว่า “ย่อมควร”)’ กับ ‘เป็นกลางและทั่วไป (สถานะเชิงวัตถุวิสัย)’ 「〜たる(者)」 = การเป็น ~ (วรรณกรรม คำพังเพย เน้นความรับผิดชอบและบุคลิกที่สมกับสถานะ): 「教育者たる者」 = “ผู้ที่เป็นนักการศึกษา (ย่อมควร ~)” เป็นสำนวนวรรณกรรม แบบคำพังเพย และขึงขัง มีน้ำเสียงเตือนสติและเปี่ยมอุดมคติอย่างชัดเจนว่า “การเป็น ~ ย่อมควร ~” มักตามด้วยความรับผิดชอบที่สมกับสถานะนั้น (〜べきだ/〜であれ): 教育者たる者、生涯学び続けるべきだ (ผู้ที่เป็นนักการศึกษา ควรเรียนรู้ไปตลอดชีวิต — แฝงนัยเตือนสติว่า “ย่อมควร”) ส่วนใหญ่ใช้ในคำพังเพย คำสอน สุนทรพจน์ทางการ ขึงขังและสง่างาม 「〜として」 = ในฐานะ ~ (เป็นกลาง ทั่วไป บอกสถานะ/จุดยืนอย่างเป็นวัตถุวิสัย): 「教育者として」 = “ในฐานะนักการศึกษา (ในสถานะ/จุดยืนนั้น)” เป็นการบอกอย่างเป็นกลางและทั่วไปว่า “ในสถานะ/จุดยืนหนึ่ง” ใช้ได้ทั้งภาษาพูดและภาษาเขียน ไม่ได้แฝงการเตือนสติเป็นพิเศษ: 教育者として、責任を感じる (ในฐานะนักการศึกษา ฉันรู้สึกถึงความรับผิดชอบ — บอกจุดยืนอย่างเป็นกลาง), 親として当然のことだ (เป็นเรื่องธรรมดาในฐานะพ่อแม่) ความต่าง: 「たる(者)」 วรรณกรรม แบบคำพังเพย แฝงนัยเตือนสติว่า “การเป็น ~ ย่อมควร” ขึงขัง (教育者たる者、〜べきだ); 「として」 เป็นกลาง ทั่วไป บอกสถานะ/จุดยืนอย่างเป็นวัตถุวิสัย (教育者として、〜) วิธีทดสอบ: ถ้าจะเน้นอย่างขึงขังในคำพังเพย คำสอน สุนทรพจน์ว่า “การเป็น ~ (ย่อมควร)” → たる者; ถ้าจะพูดอย่างเป็นกลางและทั่วไปว่า “ในฐานะ ~ (สถานะ/จุดยืน)” → として ดังนั้น ถ้าจะเตือนสติว่า “ผู้ที่เป็นนักการศึกษาย่อมควร ~” ใช้ 「教育者たる者」 ส่วนถ้าจะพูดในชีวิตประจำวันว่า “ในฐานะนักการศึกษา ฉันรู้สึก ~” ใช้ 「教育者として」
Q: 「たる」 เป็นคำชนิดไหน? ทำไมจึงหมายถึง 「である」?
「たる」 คือรูปขยายนามของคำช่วยยืนยันแบบภาษาวรรณกรรม (ภาษาโบราณ) 「たり」 มีความหมายตรงกับ 「である」 ในภาษาญี่ปุ่นปัจจุบัน (เป็น ในฐานะ) ในภาษาวรรณกรรม การยืนยันว่า “เป็น ~” มีสองระบบคือ 「なり」 และ 「たり」: รูปขยายนามของ 「なり」 คือ 「なる」 ส่วนของ 「たり」 คือ 「たる」 ในสมัยปัจจุบัน ระบบ 「たり」 ถูกแทนที่ด้วย 「である/だ」 เป็นส่วนใหญ่ เหลืออยู่เฉพาะในสำนวนที่ตกค้างจากภาษาวรรณกรรมและคำพังเพยบางสำนวน และ 「たる」 ก็เป็นหนึ่งในนั้น ดังนั้น 「王者たる風格」 = 「王者である風格」 = “บุคลิกที่สมกับผู้ที่เป็นแชมป์”, 「リーダーたる者」 = 「リーダーである者」 = “ผู้ที่เป็นผู้นำ” อยู่ระหว่างคำนาม = 「である」 แบบวรรณกรรม ส่วนใหญ่ใช้ใน 「〜たる者」 (ผู้ที่เป็น ~ ดู 〈たるもの〉) เพื่อเน้นความรับผิดชอบของสถานะ ระบบเดียวกันนี้ให้ 「堂々たる態度 (ท่าทีที่สง่างาม)」「確固たる信念 (ความเชื่อมั่นที่หนักแน่น)」 ด้วย — 「〜たる」 เหล่านี้ก็เป็นรูปขยายนามของ 「たり」 เช่นกัน (= である/としている) ขยายคำนามที่ตามมา มีน้ำเสียงวรรณกรรมและขึงขัง วิธีทดสอบ: เมื่อเห็น 「〜たる + คำนาม」 ให้อ่านเป็นสำนวนวรรณกรรมที่หมายถึง “= である/ในฐานะ ~ (ตามที่พึงเป็น)” เป็นคำภาษาเขียนและคำพังเพย ไม่ใช้ในภาษาพูดชีวิตประจำวัน
🖊️แบบทดสอบฝึกทำ
「親___者は、子供の模範となるべきだ。」(ผู้ที่เป็นพ่อแม่ ควรเป็นแบบอย่างให้ลูก)
- (A) として
- (B) たる
- (C) である
- (D) になる
「武士___者は、名誉を命より大切にした。」(ผู้ที่เป็นซามูไร ให้ความสำคัญกับเกียรติยิ่งกว่าชีวิต)
- (A) たる
- (B) べき
- (C) にとって
- (D) として
「たる」が表す意味は?
- (A) 〜することができる(可能)
- (B) 〜していた(過去進行)
- (C) 〜したい(希望)
- (D) 〜という身分・資格の人が持つべき行動や特質を示す(書面・格言体)
「指導者___者の条件について、今日は議論したい。」(วันนี้อยากหารือเรื่องคุณสมบัติของผู้ที่เป็นผู้นำ)
- (A) として
- (B) による
- (C) たる
- (D) である
「たる」が使えない文はどれ?
- (A) 先生たる者は公平であるべきだ。
- (B) 学生たる者は勉強が本分だ。
- (C) 今日たる者は明日になる。(時間→不適)
- (D) 社会人たる者は礼儀を守るべきだ。