“〜よしもない”: ไม่มีหนทางที่จะ〜เลย (สำนวนภาษาเขียนโบราณ) (N1)
「知るよしもない」 — ไม่มีวิธี ไม่มีหนทางที่จะรู้ได้เลย พร้อมเสียงถอนใจอย่างวรรณกรรมที่เจือความเศร้า
「彼の真意は、知る由もない」 — ไม่มีหนทางที่จะรู้ ไม่มีวิธีที่จะรู้ได้
อยากรู้บางอย่าง แต่ไม่มีเบาะแสสักอย่าง ไม่มีวิธีสักทาง — 「当時の彼の心境は、今となっては知る由もない (สภาพจิตใจของเขาในตอนนั้น มาถึงตอนนี้ก็ไม่มีหนทางที่จะรู้ได้แล้ว)」 「〜よしもない」 = ไม่มีหนทางที่จะ〜 ไม่มีวิธีที่จะ〜 เป็นไปไม่ได้ที่จะ〜 เป็นสำนวนภาษาเขียนแบบโบราณและเชิงวรรณกรรม บทเรียนนี้จะอธิบายแก่นของ “แม้แต่วิธีหรือเบาะแสก็ไม่มี” ว่า “由(よし)= วิธี” และแยกจาก 「ようがない」 ที่ใกล้เคียงกัน
แก่นสำคัญ: ไม่มีหนทางที่จะ〜 แม้แต่วิธี (เบาะแส) ที่จะ〜ก็ไม่มี (เป็นไปไม่ได้ที่จะ〜)
「กริยารูปพจนานุกรม + よしもない(由もない)」 หมายถึง “ไม่มีหนทางที่จะ〜 แม้แต่วิธี/ช่องทาง/เบาะแสที่จะ〜ก็ไม่มี เป็นไปไม่ได้ที่จะ〜” — แม้แต่ วิธี ช่องทาง หรือพื้นฐาน ที่จะทำบางอย่างก็ไม่มี:
- 彼が今どこにいるのか、知る由もない (ตอนนี้เขาอยู่ที่ไหน ไม่มีหนทางที่จะรู้ได้)
- 真相は、もはや確かめるよしもない (ความจริง ไม่มีหนทางที่จะตรวจสอบได้อีกแล้ว)
- 何が起きたのか、当事者でない私には知るよしもなかった (เกิดอะไรขึ้น ฉันที่ไม่ใช่ผู้เกี่ยวข้องไม่มีหนทางที่จะรู้ได้)
ความรู้สึกหลักคือ “แม้แต่ (วิธีที่จะทำบางอย่าง) วิธี ช่องทาง เบาะแสก็ไม่มี = ไม่มีหนทางที่จะ〜 เป็นไปไม่ได้ที่จะ〜” 「由(よし)」 ในที่นี้หมายถึง “วิธี ช่องทาง เหตุผล” (ไม่ใช่ 「よし = ดี」!) และ 「由もない」 = “แม้แต่ช่องทางก็ไม่มี” เป็นสำนวน โบราณ เชิงวรรณกรรม และภาษาเขียน ให้ความรู้สึกขึงขังและประณีต พบบ่อยที่สุดใน 「知る由もない (ไม่มีหนทางที่จะรู้)」「確かめるよしもない (ไม่มีหนทางที่จะตรวจสอบ)」 ในภาษาไทยใกล้เคียงกับ “ไม่มีหนทางที่จะ〜”, “ไม่มีวิธีที่จะ〜เลย”, “ยากจะ〜ได้”
วิธีการเชื่อมต่อ
| รูปแบบ | ความหมาย | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| กริยารูปพจนานุกรม + 由もない | ไม่มีหนทางที่จะ〜 | 知る由もない (ไม่มีหนทางที่จะรู้) |
| กริยารูปพจนานุกรม + よしもない | ไม่มีหนทางที่จะ〜 (เขียนด้วยคะนะ) | 確かめるよしもない (ไม่มีหนทางที่จะยืนยันได้) |
อยู่หลัง กริยารูปพจนานุกรม (知る→知る由もない) 「由」 อ่านว่า 「よし」 หมายถึง “วิธี ช่องทาง เหตุผล” 「知る由もない (ไม่มีหนทางที่จะรู้)」 เป็นสำนวนที่ใช้คู่กันตายตัวที่พบบ่อยที่สุด เป็นสำนวน โบราณ เชิงวรรณกรรม และภาษาเขียน ส่วนใหญ่ใช้ในการเล่าเรื่องที่ขึงขังและวรรณกรรม
ตัวอย่างประโยค
- 見知らぬ土地で、頼る由もなく、彼は途方に暮れた。(ในแดนที่ไม่คุ้นเคย ไม่มีหนทางที่จะพึ่งพาใคร เขาจึงอับจนหนทาง)
- 亡き祖父が何を思っていたか、今では知る由もない。(คุณปู่ผู้ล่วงลับเคยคิดอะไรอยู่ ตอนนี้ไม่มีหนทางที่จะรู้ได้แล้ว)
- 遠く離れた故郷の様子は、うかがい知る由もなかった。(สภาพของบ้านเกิดที่อยู่ไกลออกไป ไม่มีหนทางที่จะรับรู้ได้เลย)
- 手がかりもなく、真相に迫るよしもない。(ไม่มีเบาะแสสักอย่าง จึงไม่มีหนทางที่จะเข้าใกล้ความจริง)
- 匿名の投書では、送り主を突き止めるよしもない。(จากจดหมายนิรนาม ไม่มีหนทางที่จะสืบหาตัวผู้ส่งได้)
⚠️ จุดที่ผู้เรียนมักพลาด
① 「由(よし)」 = วิธี ช่องทาง เหตุผล อย่าอ่านผิดเป็น 「よし (ดี)」 นี่คืออุปสรรคแรก 「よし」 ใน 「よしもない」 ที่เขียนเป็นคันจิ 「由」 หมายถึง “วิธี ช่องทาง เบาะแส เหตุผล” — ไม่ใช่ 「よし (ดี โอเค)」! ดังนั้น 「知る由もない」 = “แม้แต่ วิธี (ที่จะรู้) ก็ไม่มี” = “ไม่มีหนทางที่จะรู้” ไม่ใช่ “การรู้ไม่ดี” 「由(よし)」 เป็นคำค่อนข้างโบราณที่แปลว่า “ช่องทาง วิธี เหตุผล (ที่มา)” วิธีทดสอบ: 「よし」 ใน 「〜よしもない」 = 「由 (วิธี ช่องทาง เหตุผล)」; 「〜由もない」 = “แม้แต่ช่องทาง/เบาะแส (ที่จะทำบางอย่าง) ก็ไม่มี = ไม่มีหนทางที่จะ〜” ไม่เกี่ยวกับ 「ดี (よし)」
② แก่นสำคัญคือ ‘แม้แต่ช่องทาง/เบาะแสก็ไม่มี = ไม่มีหนทางที่จะ〜’ ส่วนใหญ่ใช้กับ 知る/確かめる เป็นต้น นี่คือความรู้สึกหลักของ 「よしもない」 หมายถึง “แม้แต่ (วิธีที่จะทำบางอย่าง) วิธี ช่องทาง พื้นฐาน เบาะแสก็ไม่มี = ไม่มีหนทางที่จะ〜 เป็นไปไม่ได้ที่จะ〜” ส่วนใหญ่ใช้กับกริยาประเภท 知る (รู้)/確かめる (ตรวจสอบ)/うかがい知る (รับรู้)/突き止める (สืบหา) ซึ่งเป็นกริยา “รู้ สืบหา”: 知る由もない (ไม่มีหนทางที่จะรู้ — แม้แต่วิธีที่จะรู้ก็ไม่มี), 確かめるよしもない (ไม่มีหนทางที่จะตรวจสอบ) เน้นว่า “เพราะไม่มีวิธีหรือเบาะแสเลย จึงไม่มีทาง (ที่จะรู้/ตรวจสอบ) เด็ดขาด” วิธีทดสอบ: หากต้องการพูดว่า “(ไม่มีแม้แต่วิธี/เบาะแส) ไม่มีหนทางที่จะ〜 เป็นไปไม่ได้ที่จะ〜” → よしもない (ส่วนใหญ่ใช้กับ 知る/確かめる)
③ เป็นสำนวนภาษาเขียนแบบโบราณและเชิงวรรณกรรม ไม่ใช้ในภาษาพูดประจำวัน นี่คือประเด็นเรื่องระดับภาษา 「よしもない(由もない)」 เป็นสำนวน โบราณ เชิงวรรณกรรม และภาษาเขียน ให้ความรู้สึกขึงขังและประณีต ส่วนใหญ่ใช้ใน วรรณกรรม การเล่าเรื่องที่ขึงขัง และงานเขียน ภาษาพูดประจำวันแทบไม่ใช้ — สำหรับ “ไม่มีทางรู้” ในภาษาพูดใช้ 「知りようがない」「知る方法がない」「知る手段がない」 ไม่ใช่ 「知る由もない」 (ซึ่งฟังดูแข็งทื่อ) วิธีทดสอบ: หากต้องการพูดว่า “ไม่มีหนทางที่จะ〜” ในวรรณกรรมหรืองานเขียนที่ขึงขัง → よしもない (ประณีต) ถ้าเป็นชีวิตประจำวัน → ใช้ 〜ようがない/方法がない
④ แยกจาก 「ようがない」 — よしもない เป็นแบบโบราณกว่า (ส่วนใหญ่ใช้กับ 知る/確かめる) ようがない ทั่วไปกว่า ทั้งสองแสดง “(อยากทำแต่) ไม่มีหนทางที่จะ〜” ใกล้เคียงกันมาก ต่างกันที่ระดับภาษาและกริยาที่ใช้ร่วม 「〜よしもない」 = ไม่มีหนทางที่จะ〜 แม้แต่ช่องทางก็ไม่มี (แบบโบราณ เชิงวรรณกรรม ส่วนใหญ่ใช้กับกริยาประเภท ‘รู้ สืบหา’ เช่น 知る/確かめる): 真相を知るよしもない (ไม่มีหนทางที่จะรู้ความจริง — แม้แต่ช่องทางที่จะรู้ก็ไม่มี) เป็นแบบ โบราณและประณีตกว่า และ ส่วนใหญ่ใช้กับกริยาประเภท ‘รู้ สืบหา’ (知る/確かめる) 「〜ようがない」 = อยากทำแต่ไม่มีวิธี ทำ〜ไม่ได้ (ทั่วไปกว่า อยู่หลังกริยารูป masu ตัด ます ดู 〈ようがない〉): 連絡先が分からないので、連絡しようがない (เพราะไม่รู้ช่องทางติดต่อ จึงไม่มีทางติดต่อได้ — ทั่วไป), 直しようがない (ไม่มีทางซ่อมได้) เป็นรูปที่ ทั่วไปกว่า ใช้ได้ทั้งพูดและเขียน อยู่หลัง กริยารูป masu ตัด ます (連絡し/直し) ใช้กับกริยาได้หลากหลาย ความแตกต่าง: 「よしもない」 แบบโบราณ เชิงวรรณกรรม ส่วนใหญ่ใช้กับ 知る/確かめる (ไม่มีหนทางที่จะ〜); 「ようがない」 ทั่วไปกว่า อยู่หลังกริยารูป masu ตัด ます ใช้กับกริยาได้หลากหลาย (อยากทำแต่ไม่มีวิธี ดู 〈ようがない〉) วิธีทดสอบ: หากต้องการพูดอย่างโบราณและประณีตว่า “ไม่มีหนทางที่จะ (รู้/ตรวจสอบ) 〜” → よしもない (知る由もない) หากต้องการพูดทั่วไปว่า “(อยากทำแต่) ไม่มีวิธี〜” → ようがない (連絡しようがない)
🔄 เปรียบเทียบ: よしもない/ようがない/すべがない/術がない
| รูปแบบ | ความหมาย | จุดเน้น | ตัวอย่าง |
|---|---|---|---|
| 〜よしもない(由もない) | ไม่มีหนทางที่จะ〜 แม้แต่ช่องทางก็ไม่มี | แบบโบราณ เชิงวรรณกรรม (ส่วนใหญ่ใช้กับ 知る/確かめる) | 知る由もない (ไม่มีหนทางที่จะรู้) |
| 〜ようがない | อยากทำแต่ไม่มีวิธี (ดู 〈ようがない〉) | ทั่วไปกว่า (อยู่หลังกริยารูป masu ตัด ます) | 連絡しようがない (ไม่มีทางติดต่อได้) |
| 〜すべがない | อับจนหนทาง ไม่มีวิธี | ภาษาเขียน (ไม่มีวิธี) | なすすべがない (อับจนไม่รู้จะทำอย่างไร) |
| 〜術(すべ)がない | ไม่มีหนทาง/วิธี | ภาษาเขียน | 知る術がない (ไม่มีวิธีที่จะรู้) |
จุดที่มักสับสน: 「〜よしもない(由もない)」 = ไม่มีหนทางที่จะ〜 แม้แต่ช่องทางก็ไม่มี (แบบโบราณ เชิงวรรณกรรม ภาษาเขียน; 「由(よし)」 = วิธี/ช่องทาง/เหตุผล ไม่ใช่ “ดี”; ส่วนใหญ่ใช้กับ 知る/確かめる; 知る由もない = ไม่มีหนทางที่จะรู้); 「〜ようがない」 = อยากทำแต่ไม่มีวิธี ทำ〜ไม่ได้ (ทั่วไปกว่า อยู่หลังกริยารูป masu ตัด ます ดู 〈ようがない〉); 「〜すべがない/術がない」 = อับจนหนทาง ไม่มีวิธี (ภาษาเขียน ไม่มีช่องทาง/วิธี) สำหรับ “ไม่มีหนทางที่จะ〜” แบบโบราณให้ใช้ よしもない สำหรับ “ไม่มีวิธี” ทั่วไปให้ใช้ ようがない
💡 เคล็ดลับการเรียนรู้
「〜よしもない(由もない)」 = ไม่มีหนทางที่จะ〜 แม้แต่ช่องทางที่จะ〜ก็ไม่มี เป็นไปไม่ได้ที่จะ〜 — มีสามประเด็น: ①「由(よし)」 = วิธี ช่องทาง เหตุผล (อย่าอ่านผิดเป็น 「よし = ดี」! 由もない = แม้แต่ช่องทางก็ไม่มี); ② แก่นคือ ‘แม้แต่ช่องทาง/เบาะแสก็ไม่มี = ไม่มีหนทางที่จะ〜’ ส่วนใหญ่ใช้กับ 知る/確かめる (知る由もない = ไม่มีหนทางที่จะรู้); ③ เป็นสำนวนภาษาเขียนแบบโบราณและเชิงวรรณกรรม ภาษาพูดประจำวันใช้ 「ようがない」 (ดู 〈ようがない〉) สำนวนนี้มี เสียงสะท้อนแบบโบราณและวรรณกรรม อย่างแท้จริง — 「今となっては知る由もない」 ถ่ายทอดความรู้สึกสิ้นหวังและว้าเหว่ที่ว่า “ตอนนี้แม้แต่หนทางที่จะรู้ก็ไม่มีแล้ว ได้แต่ปล่อยให้เป็นปริศนาตลอดไป” ได้อย่างกังวาน หากต้องการพูดอย่างประณีตและขึงขังว่า “ไม่มีหนทางที่จะรู้ ไม่มีหนทางที่จะตรวจสอบ” 「知る由もない/確かめるよしもない」 มีรสชาติมากที่สุด ส่วนภาษาพูดประจำวันใช้ 「知りようがない」 (หมายเหตุ: 「由」 อ่านว่า よし แปลว่า “ช่องทาง” ไม่ใช่ “ดี”)
❓ คำถามที่พบบ่อย
Q: 「由(よし)」 ใน 「知る由もない」 หมายความว่าอะไร? หมายถึง ‘ดี’ หรือไม่?
ไม่ใช่ ‘ดี’! 「由(よし)」 ในที่นี้หมายถึง ‘วิธี ช่องทาง เบาะแส เหตุผล’ นี่คือจุดที่อ่านผิดกันมากที่สุด 「由」 ใน 「知る由もない」 อ่านว่า 「よし」 เป็นคำค่อนข้างโบราณที่แปลว่า “วิธี ช่องทาง พื้นฐาน เหตุผล (ที่มา)” — ไม่ใช่ 「よし (ดี โอเค)」 เลย! ดังนั้น 「知る由もない」 = “แม้แต่ วิธี (ที่จะรู้) ก็ไม่มี” = “ไม่มีหนทางที่จะรู้ ไม่มีทางรู้ได้” ไม่ใช่ “การรู้ไม่ดี” หรือ “ไม่แน่ใจว่าดีไหม” เช่นเดียวกัน: 「確かめるよしもない」 = “แม้แต่ช่องทาง (ที่จะตรวจสอบ) ก็ไม่มี” = “ไม่มีหนทางที่จะตรวจสอบ”, 「なす由もない」 = “แม้แต่ช่องทาง (ที่จะทำ) ก็ไม่มี” = “อับจนหนทาง” การใช้ 「由(よし)」 ในความหมาย “วิธี/ช่องทาง/เหตุผล” นี้เป็นร่องรอยจากภาษาโบราณ ที่หลงเหลืออยู่ในสำนวนเชิงวรรณกรรมอย่าง 「知る由もない」「〜由もない」 เป็นหลัก (อีกกรณีหนึ่ง 「〜の由(よし)」 อาจแปลว่า “ได้ยินว่า〜 เขาว่า〜” เช่นใน 「ご健勝の由、何よりです」 ซึ่งเป็น “เหตุผล ข่าวที่ได้ยินมา”) วิธีทดสอบ: 「由(よし)」 ใน 「〜よしもない/由もない」 = “วิธี ช่องทาง เหตุผล” (ไม่ใช่ “ดี”); 「由もない」 ทั้งก้อน = “แม้แต่ช่องทางก็ไม่มี = ไม่มีหนทางที่จะ〜” ⚠️อย่าเห็น 「よし」 แล้วคิดว่า “ดี” — ในที่นี้คือคันจิ 「由 (ช่องทาง)」
Q: 「知る由もない」 กับ 「知りようがない」 ต่างกันอย่างไร?
ความหมายใกล้เคียงกัน (ทั้งคู่คือ “ไม่มีทางรู้ รู้ไม่ได้”) ต่างกันที่ ‘ระดับภาษา’ และ ‘กริยาที่ใช้ร่วม’ 「〜よしもない(由もない)」 = ไม่มีหนทางที่จะ〜 (แบบโบราณ เชิงวรรณกรรม ภาษาเขียน ส่วนใหญ่ใช้กับ 知る/確かめる): 「知る由もない」 เป็นสำนวน โบราณ ประณีต และขึงขัง ให้เสียงสะท้อนเชิงวรรณกรรม ส่วนใหญ่ใช้ใน การเล่าเรื่องที่ขึงขัง วรรณกรรม และงานเขียน และ ส่วนใหญ่ใช้กับกริยาประเภท ‘รู้ สืบหา’ (知る/確かめる/うかがい知る): 当時の真相は、今となっては知る由もない (ความจริงในตอนนั้น มาถึงตอนนี้ไม่มีหนทางที่จะรู้ได้แล้ว — ประณีต พร้อมเสียงสะท้อนอันว้าเหว่) เป็นภาษาเขียนมากกว่าและหนักแน่นกว่า 「〜ようがない」 = อยากทำแต่ไม่มีวิธี (ทั่วไปกว่า อยู่หลังกริยารูป masu ตัด ます ดู 〈ようがない〉): 「知りようがない」 เป็นสำนวนที่ ทั่วไปกว่า ใช้ได้ทั้งพูดและเขียน อยู่หลัง กริยารูป masu ตัด ます (知り/連絡し/直し) ใช้กับกริยาได้หลากหลาย เรียบง่ายกว่า: 連絡先がないので、知りようがない (เพราะไม่มีช่องทางติดต่อ จึงไม่มีทางรู้ได้ — ทั่วไป เรียบง่าย) ความแตกต่าง: 「知る由もない」 แบบโบราณ ประณีต ภาษาเขียน (พร้อมเสียงสะท้อนเชิงวรรณกรรม ส่วนใหญ่ใช้กับ 知る/確かめる); 「知りようがない」 ทั่วไปกว่า เรียบง่ายกว่า (ใช้ได้ทั้งพูดและเขียน อยู่หลังกริยารูป masu ตัด ます ใช้กับกริยาได้หลากหลาย ดู 〈ようがない〉) วิธีทดสอบ: หากต้องการพูด อย่างโบราณ ประณีต พร้อมเสียงสะท้อน ว่า “ไม่มีหนทางที่จะรู้” → 知る由もない หากต้องการพูด อย่างทั่วไปและเรียบง่าย ว่า “(อยากรู้แต่) ไม่มีทางรู้” → 知りようがない ความหมายใกล้เคียงกัน 「由もない」 เป็นวรรณกรรมและกังวานกว่า 「ようがない」 เป็นชีวิตประจำวันและทั่วไปกว่า ดังนั้นเมื่อเขียน “ไม่มีหนทางที่จะรู้” ในวรรณกรรมอย่างขึงขัง ใช้ 「知る由もない」 ส่วนภาษาพูดประจำวันใช้ 「知りようがない」
🖊️แบบทดสอบฝึกทำ
「彼がどこにいるか、知る___。」(ไม่มีหนทางที่จะรู้เลยว่าเขาอยู่ที่ไหน — น้ำเสียงแบบวรรณกรรม)
- (A) よしもない
- (B) ようがない
- (C) ことができない
- (D) よしがある
「よしもない」の意味に最も近い現代語は?
- (A) 〜してはいけない
- (B) 〜する方法が全くない(ようがない・手段がない)
- (C) 〜したくない
- (D) 〜するかもしれない
「状況を確認する___まま、時間が過ぎた。」(ไม่มีหนทางที่จะยืนยันสถานการณ์ได้เลย เวลาก็ผ่านไป)
- (A) よしがない
- (B) ようがない
- (C) ことができない
- (D) よしもない
「よしもない」が最も自然に使われる場面は?
- (A) 日常会話で「なんか方法ないよね」と言う時
- (B) ビジネス会話で「できません」と断る時
- (C) 文学作品や書面語で感情のこもった「ไม่สามารถ〜ได้เลย」を表す時
- (D) 命令文で「するな」を表す時
「真相を確かめる___のまま、謎は残った。」(ไม่มีหนทางที่จะยืนยันความจริงได้เลย ปริศนาจึงยังคงอยู่)
- (A) よし
- (B) よしがない
- (C) よしもない
- (D) よしがある