“〜ならいざしらず”: ถ้าเป็น〜 ก็ว่าไปอย่าง แต่… (N1)

「昔ならいざしらず、今は難しい」「子供ならいざしらず大人が泣くな」 — ถ้าเป็นกรณีนั้นก็ว่าไปอย่าง แต่สถานการณ์ปัจจุบันไม่ใช่

「子供ならいざしらず、大人が泣くな」 — ถ้าเป็น〜 ก็ว่าไปอย่าง แต่…

เมื่อต้องการยอมรับก่อนว่า “(ในกรณีนั้น) ก็พอเข้าใจได้” แล้วหักมุมชี้ว่า “แต่ตอนนี้ต่างออกไป” ภาษาญี่ปุ่นใช้รูปแบบเปรียบต่าง — 「昔ならいざしらず、今の時代にそんなやり方は通用しない (ถ้าเป็นสมัยก่อนก็ว่าไปอย่าง แต่สมัยนี้วิธีแบบนั้นใช้ไม่ได้แล้ว)」 「〜ならいざしらず」 = ถ้าเป็น〜 ก็ว่าไปอย่าง แต่… ไม่พูดถึง〜 (แต่…) ก่อนอื่นยกข้อยกเว้นขึ้นมา แล้วหักมุมปฏิเสธสถานการณ์ปัจจุบัน บทเรียนนี้จะอธิบายแก่นของ “ตั้งข้อยกเว้น + หักมุม” และวิธีแยกจาก 「は別として」

แก่นสำคัญ: ถ้าเป็น〜 (กรณีนั้น) ก็ว่าไปอย่าง แต่ (ปัจจุบัน) ต่างออกไป/ไม่ควร〜

「คำนาม/รูปธรรมดา + ならいざしらず」 หมายถึง “ถ้าเป็น〜 ก็ว่าไปอย่าง (ในกรณีนั้น) ก็พอเข้าใจได้ แต่…” — ก่อนอื่นยกข้อยกเว้นว่า “(ในกรณีนั้น) พอเข้าใจได้ พอผ่านไปได้” แล้ว หักมุมชี้ว่า “แต่ (กรณีปัจจุบัน ที่เกิดขึ้นจริง) ต่างออกไป จึงไม่ได้/ไม่ควร〜”:

ความรู้สึกหลักคือ “(ถ้าเป็น) 〜 (กรณีนั้น) ก็ว่าไปอย่าง/พอผ่านได้ แต่ (กรณีปัจจุบัน) ต่างออกไป จึงไม่ได้/ไม่ควร〜” — ก่อนอื่น ยอมรับข้อยกเว้น (กรณีนั้นไม่เป็นไร) แล้ว หักมุมปฏิเสธปัจจุบัน (แต่กรณีนี้ไม่ได้) 「いざ知らず」 เป็นร่องรอยจากภาษาโบราณ ตามตัวอักษรคือ “(ในกรณีนั้น) ไม่รู้ว่า (จะเป็นอย่างไร) = ไม่ต้องพูดถึง นั่นเป็นอีกเรื่อง” ในภาษาไทยใกล้เคียงกับ “ถ้าเป็น〜 ก็ว่าไปอย่าง แต่…”, “ถ้าเป็น〜 ก็ยังพอทน (พอเข้าใจ) แต่…”

รูปแบบและการเชื่อมต่อ

ต่อกับรูปแบบตัวอย่าง
คำนามคำนาม + ならいざしらず子供ならいざしらず
รูปธรรมดา〜(รูปธรรมดา)ならいざしらず病気ならいざしらず

อยู่หลัง คำนามหรือรูปธรรมดา (子供ならいざしらず, 昔ならいざしらず) ก่อนอื่นตั้งข้อยกเว้นว่า “(กรณีนั้น) เป็นอีกเรื่อง” แล้วประโยคหลัง หักมุม ชี้ว่า “แต่ (ปัจจุบัน/ที่เกิดขึ้นจริง) ต่างออกไป ไม่ควร〜” (ประโยคหลังส่วนใหญ่มีการปฏิเสธ การวิพากษ์ หรือการเปรียบต่าง) เป็นสำนวนเปรียบต่างที่ เป็นภาษาเขียนและมีน้ำหนัก

ตัวอย่างประโยค

⚠️ จุดที่ผู้เรียนมักพลาด

① แก่นสำคัญคือ ‘ตั้งข้อยกเว้นก่อน (กรณีนั้นไม่เป็นไร) แล้วหักมุมปฏิเสธปัจจุบัน’ นี่คือความรู้สึกหลักของ 「ならいざしらず」 ตรรกะมี สองขั้น: ① ยอมรับก่อน ยอมรับข้อยกเว้น — “ถ้าเป็น〜 (กรณีนั้น) ก็เป็นอีกเรื่อง/พอผ่านได้/พอเข้าใจได้”; ② แล้วหักมุม ปฏิเสธปัจจุบัน — “แต่ (กรณีปัจจุบันที่เกิดขึ้นจริง) ต่างออกไป จึงไม่ได้/ไม่ควร/ไม่อาจยอมรับได้”: 新人ならいざしらず、ベテランがこんなミスを (มือใหม่ก็พอผ่านได้ แต่มือเก่า (ทั้งที่เป็นถึง) มาพลาดแบบนี้ — ยอมรับก่อนว่า “มือใหม่ไม่เป็นไร” แล้วปฏิเสธว่า “มือเก่าไม่ได้”) มักใช้ เปรียบต่าง “ข้อยกเว้นที่พอเข้าใจได้” กับ “ปัจจุบันที่ยอมรับไม่ได้” ประโยคหลังส่วนใหญ่มี การปฏิเสธ การวิพากษ์ และการเปรียบต่าง วิธีทดสอบ: หากต้องการพูดว่า “(ถ้าเป็น) 〜 (นั่น) ก็เป็นอีกเรื่อง แต่ (ปัจจุบัน) ไม่ได้/ต่างออกไป” → ならいざしらず

② 「いざ知らず」 = ‘ไม่รู้ว่า (จะเป็นอย่างไร)’ แบบโบราณ = เป็นอีกเรื่อง นี่คือที่มา 「いざ知らず」 ใน 「ならいざしらず」 เป็นร่องรอยจากภาษาโบราณ ตามตัวอักษรคือ “(ในกรณีนั้น) ไม่รู้ว่า (จะเป็นอย่างไร) = ไม่ต้องพูดถึงนั่น เป็นอีกเรื่อง” ดังนั้น 「子供ならいざしらず」 = “(ถ้าเป็น) เด็ก (จะเป็นอย่างไร) ไม่รู้/เป็นอีกเรื่อง” = “ไม่นับเด็ก” 「いざ」 เป็นคำอุทานแบบโบราณ 「知らず」 = ไม่รู้ 「ならいざしらず」 ทั้งก้อนขยายเป็น “(กรณีนั้น) เป็นอีกเรื่อง ไม่ต้องพูดถึง” วิธีทดสอบ: 「ならいざしらず」 = “(ถ้าเป็น〜) นั่นเป็นอีกเรื่อง ไม่ต้องพูดถึง” (いざ知らず = “ไม่รู้/เป็นอีกเรื่อง” แบบโบราณ)

③ แยกจาก 「は別として/はともかく」 — ならいざしらず แฝงการเปรียบต่างและการปฏิเสธว่า ‘(ข้อยกเว้น) ไม่เป็นไร แต่ (ปัจจุบัน) ไม่ได้’ มากกว่า ทั้งสองแสดง “ไม่นับ〜 เป็นอีกเรื่อง” แต่ความรู้สึกต่างกัน 「〜ならいざしらず」 = ถ้าเป็น〜 ก็ว่าไปอย่าง (ตั้งข้อยกเว้นที่ ‘พอผ่านได้’ ก่อน แล้วหักมุมปฏิเสธปัจจุบัน พร้อมการเปรียบต่างและวิพากษ์ที่ชัดเจน): 昔ならいざしらず、今は違う (สมัยก่อนก็ว่าไปอย่าง แต่ตอนนี้ต่างกัน — เปรียบต่างอย่างแรงว่า “สมัยนั้นได้ ตอนนี้ไม่ได้”) แฝงการเปรียบต่างและการปฏิเสธว่า “(ข้อยกเว้นนั้น) พอเข้าใจได้ แต่ (ปัจจุบัน) ไม่ได้” 「〜は別として/はともかく」 = ไม่นับ〜 ขอข้าม〜ไปก่อน (พักหัวข้อหนึ่งไว้ก่อน เป็นกลางกว่า): 味は別として、見た目は綺麗だ (ไม่นับรสชาติ รูปลักษณ์ก็สวย — พัก “รสชาติ” ไว้ก่อนแล้วพูดถึงอีกเรื่อง) เป็นกลาง กว่า เพียง “พัก〜ไว้ก่อนแล้วพูดถึงอีกเรื่อง” โดยไม่มีการเปรียบต่างและปฏิเสธว่า “ข้อยกเว้นไม่เป็นไร/ปัจจุบันไม่ได้” ความแตกต่าง: 「ならいざしらず」 = ตั้งข้อยกเว้นแล้วหักมุมปฏิเสธปัจจุบัน (พร้อมการเปรียบต่างและวิพากษ์); 「は別として」 = พักหัวข้อหนึ่งไว้ก่อนอย่างเป็นกลาง วิธีทดสอบ: หากต้องการพูดพร้อมการเปรียบต่างและปฏิเสธว่า “(นั่น) เป็นอีกเรื่อง แต่ (นี่) ไม่ได้” → ならいざしらず หากเพียงพูดอย่างเป็นกลางว่า “ไม่นับ〜 พูดถึงอีกเรื่อง” → は別として

🔄 เปรียบเทียบกับรูปแบบที่คล้ายกัน: ならいざしらず/は別として/はともかく/ならまだしも

รูปแบบความหมายจุดเน้นตัวอย่าง
〜ならいざしらずถ้าเป็น〜 ก็ว่าไปอย่าง (แต่…)ตั้งข้อยกเว้นแล้วปฏิเสธปัจจุบัน (เปรียบต่าง วิพากษ์)子供ならいざしらず
〜は別としてไม่นับ〜พักหัวข้อไว้ก่อน (เป็นกลาง)味は別として
〜はともかくไม่นับ〜 ข้าม〜ไปก่อนพักไว้ก่อน (เป็นภาษาพูดเล็กน้อย)結果はともかく
〜ならまだしもถ้าเป็น〜 ก็ยังพอไหวข้อยกเว้นที่เบากว่า (ยังพอผ่านได้)一度ならまだしも

จุดที่มักสับสน: 「〜ならいざしらず」 = ถ้าเป็น〜 ก็ว่าไปอย่าง (แต่…) (ตั้งข้อยกเว้นที่ ‘พอผ่านได้’ ก่อน แล้วหักมุมปฏิเสธปัจจุบัน พร้อมการเปรียบต่างและวิพากษ์ที่ชัดเจน; いざ知らず = “เป็นอีกเรื่อง” แบบโบราณ); 「〜は別として/はともかく」 = ไม่นับ〜 (พักหัวข้อหนึ่งไว้ก่อน เป็นกลางกว่า); 「〜ならまだしも」 = ถ้าเป็น〜 ก็ยังพอไหว (การเปรียบต่างกับข้อยกเว้นที่เบากว่า) หากต้องการตั้งข้อยกเว้นแล้วปฏิเสธปัจจุบันให้ใช้ ならいざしらず หากเพียงพักหัวข้ออย่างเป็นกลางให้ใช้ は別として

💡 วิธีจำ

「〜ならいざしらず」 = ถ้าเป็น〜 ก็ว่าไปอย่าง ไม่นับ〜 แต่… — มีสามประเด็น: ① แก่นคือ ‘ตั้งข้อยกเว้นก่อน (นั่นไม่เป็นไร) แล้วหักมุมปฏิเสธปัจจุบัน (แต่นี่ไม่ได้)’ — พร้อมการเปรียบต่างและวิพากษ์ที่ชัดเจน (新人ならいざしらず、ベテランがミスを = มือใหม่ไม่เป็นไร มือเก่าไม่ได้); ②「いざ知らず」 = ‘ไม่รู้/เป็นอีกเรื่อง’ แบบโบราณ; ③ แยกจาก 「は別として (พักหัวข้ออย่างเป็นกลาง)」 — ならいざしらず แฝงการเปรียบต่างและปฏิเสธ รูปแบบนี้แสดงการเปรียบต่างแบบ “ถอยหนึ่งก้าวแล้วโต้กลับอย่างแรง” ได้ดี — 「昔ならいざしらず、今は…」 ถ่ายทอดการเปรียบต่างและวิพากษ์ว่า “(กรณีนั้น) พอผ่านได้ แต่ (ปัจจุบัน) ต่างออกไป” ได้อย่างเข้มข้น หากต้องการพูดพร้อมการเปรียบต่างและวิพากษ์ว่า “(นั่น) เป็นอีกเรื่อง แต่ (นี่) ไม่ได้” 「ならいざしらず」 ตรงที่สุด

❓ คำถามที่คุณอาจสงสัย

Q: 「昔ならいざしらず」 หมายความว่าอย่างไร? ทำไมถึงเป็น ‘อีกเรื่อง’?

「昔ならいざしらず」 = “ถ้าเป็นสมัยก่อนก็เป็นอีกเรื่อง/สมัยก่อนก็พอผ่านได้ (แต่ตอนนี้ต่างออกไป)” ตรรกะคือก่อนอื่น ยอมรับ ว่า “(ถ้าเป็นสมัยก่อน) นั่นพอเข้าใจได้ พอผ่านได้” แล้ว (บอกเป็นนัยหรือพูดตรงๆ) หักมุมว่า “แต่ปัจจุบันต่างออกไป”: 昔ならいざしらず、今の時代にそんな考えは古い (สมัยก่อนก็เป็นอีกเรื่อง แต่ในยุคนี้ความคิดแบบนั้นล้าสมัยแล้ว — ยอมรับก่อนว่า “สมัยก่อนไม่เป็นไร” แล้วปฏิเสธว่า “ตอนนี้ไม่ได้”) 「いざ知らず」 เป็นร่องรอยจากภาษาโบราณ ตามตัวอักษรคือ “(ในกรณีนั้น จะเป็นอย่างไร) ไม่รู้” = “ไม่ต้องพูดถึง เป็นอีกเรื่อง” ดังนั้น 「昔ならいざしらず」 = “สมัยก่อน (จะเป็นอย่างไร) ไม่รู้/ไม่ต้องพูดถึง = สมัยก่อนเป็นอีกเรื่อง” แฝงว่า “แต่ตอนนี้ไม่ใช่แบบนั้น” ใจความคือ เปรียบต่าง ‘กรณีนั้น (ที่เป็นข้อยกเว้น)’ กับ ‘กรณีปัจจุบัน (ที่ถูกปฏิเสธ)’ — ยอมรับข้อยกเว้นก่อน แล้วเน้นว่าปัจจุบันต่างออกไปและไม่ควรเป็นเช่นนั้น วิธีทดสอบ: เมื่อเห็น 「〜ならいざしらず」 ให้อ่านว่า “ถ้าเป็น〜 (กรณีนั้น) ก็เป็นอีกเรื่อง/พอผ่านได้ แต่ (ปัจจุบัน) ต่างออกไป/ไม่ได้” เป็นรูปแบบเปรียบต่างแบบ “ตั้งข้อยกเว้นแล้วหักมุมปฏิเสธปัจจุบัน” โดยประโยคหลังมักเป็นการปฏิเสธหรือวิพากษ์ปัจจุบัน

Q: 「ならいざしらず」 กับ 「は別として」 ต่างกันอย่างไร? ทั้งคู่คือ ‘ไม่นับ〜’ ไม่ใช่หรือ?

ความแตกต่างอยู่ที่ ‘มีความรู้สึก ‘เปรียบต่าง + ปฏิเสธปัจจุบัน’ หรือไม่’ 「〜ならいざしらず」 = ถ้าเป็น〜 ก็ว่าไปอย่าง (ตั้งข้อยกเว้นที่ ‘พอผ่านได้’ ก่อน แล้วหักมุมปฏิเสธปัจจุบัน พร้อมการเปรียบต่างและวิพากษ์ที่ชัดเจน): ไม่ใช่แค่ “ไม่นับ” แต่ ยอมรับข้อยกเว้นก่อน (กรณีนั้นไม่เป็นไร) แล้วหักมุมปฏิเสธปัจจุบันอย่างแรง (แต่กรณีนี้ไม่ได้) พร้อม การเปรียบต่างและวิพากษ์ ที่ชัดเจน: 新人ならいざしらず、経験者がこんなミスをするとは (มือใหม่ก็พอผ่านได้ แต่คนมีประสบการณ์ (ทั้งที่เป็นถึง) มาพลาดแบบนี้ — ยอมรับก่อนว่า “มือใหม่ไม่เป็นไร” แล้ววิพากษ์ว่า “คนมีประสบการณ์ไม่ได้”) ประโยคหลังส่วนใหญ่แฝง การปฏิเสธ การวิพากษ์ และการเปรียบต่าง (เน้นว่าปัจจุบันยอมรับไม่ได้) 「〜は別として」 = ไม่นับ〜 (พักหัวข้อหนึ่งไว้ก่อน เป็นกลางกว่า ไม่มีการวิพากษ์): เพียง พัก “〜” ไว้ก่อนแล้วพูดถึงอีกเรื่องอย่างเป็นกลาง โดยไม่มีการเปรียบต่างและปฏิเสธว่า “ข้อยกเว้นไม่เป็นไร/ปัจจุบันไม่ได้”: 費用は別として、まずは計画を立てよう (ไม่นับค่าใช้จ่าย มาวางแผนกันก่อน — พัก “ค่าใช้จ่าย” ไว้ก่อนแล้วพูดถึงอีกเรื่อง เป็นกลาง) ความแตกต่าง: 「ならいざしらず」 = ตั้งข้อยกเว้นแล้วหักมุมปฏิเสธปัจจุบัน (พร้อมการเปรียบต่างและวิพากษ์ ประโยคหลังมักเป็นการปฏิเสธ); 「は別として」 = พักหัวข้อหนึ่งไว้ก่อนอย่างเป็นกลาง (ไม่มีการวิพากษ์) วิธีทดสอบ: หากต้องการพูด พร้อมการเปรียบต่างและวิพากษ์ ว่า “(นั่น) เป็นอีกเรื่อง แต่ (นี่ปัจจุบัน) ไม่ได้/ต่างออกไป” → ならいざしらず หากเพียงพูด อย่างเป็นกลาง ว่า “ไม่นับ〜 พูดถึงอีกเรื่อง” → は別として ดังนั้นการวิพากษ์ว่า “มือใหม่ก็พอผ่านได้ แต่มือเก่า (ทั้งที่เป็นถึง) มาพลาด” ใช้ 「新人ならいざしらず」 ส่วนการเป็นกลางว่า “ไม่นับค่าใช้จ่าย มาวางแผนกัน” ใช้ 「費用は別として」

🖊️แบบทดสอบฝึกทำ

  1. 「新入社員___、課長がこんなミスをするとは。」(ถ้าเป็นพนักงานใหม่ก็ว่าไปอย่าง แต่...)

    • (A) に限って
    • (B) だからこそ
    • (C) はもとより
    • (D) ならいざしらず
  2. 「ならいざしらず」の前項の役割は?

    • (A) คำสั่ง
    • (B) บทสรุป
    • (C) กรณีสุดโต่งที่พอเข้าใจได้ ใช้เพื่อเปรียบต่างกับประโยคที่ตามมา
    • (D) เวลาล้วนๆ
  3. 「子供ならいざしらず大人が」の意味は?

    • (A) ถ้าเป็นเด็กก็พอให้อภัยได้ แต่ผู้ใหญ่…
    • (B) ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ก็ไม่เป็นไร
    • (C) อนุญาตเฉพาะเด็ก
    • (D) ไม่อนุญาตทั้งผู้ใหญ่และเด็ก (ไม่มีการเปรียบต่าง)
  4. 「ならいざしらず」の語感は?

    • (A) เพราะ〜 จึง
    • (B) ถ้าเป็น〜 ก็เป็นอีกเรื่อง (เปรียบต่างกับประโยคที่ตามมา)
    • (C) ต่อให้〜
    • (D) พร้อมกับ〜
  5. 接法が正しいのは?

    • (A) 学生ならいざしらず、社会人が…。
    • (B) 学生をならいざしらず。
    • (C) 学生だならいざしらず。
    • (D) 学生ならいざしらずを。