“〜ばかりか”: Không chỉ ~ mà còn (thậm chí) ~ (N2)

“Không những lạc đường mà còn đánh rơi cả ví” — nêu một việc rồi bổ sung thêm một việc còn quá đáng hơn, bất ngờ hơn

「道に迷ったばかりか、財布まで落とした」 — không chỉ vậy, mà thậm chí còn …

「その日は道に迷ったばかりか、財布まで落として、最悪だった」 (hôm đó tôi không chỉ bị lạc đường mà còn đánh rơi cả ví, tệ hết sức) — 「〜ばかりか」 diễn tả “không chỉ ~ mà còn (thậm chí) ~”: nêu một việc rồi thêm một việc cực đoan hơn, bất ngờ hơn. Bài này hướng dẫn cách dùng và cách kết hợp của 「ばかりか」, đồng thời phân biệt với 「だけでなく」 trung tính và 「のみならず」 mang tính văn viết (N2).

Cốt lõi: không chỉ ~ mà còn (thậm chí) ~ (thêm một điều nặng ký hơn)

「(thể thường) + ばかりか」 = “không chỉ ~ mà còn (thậm chí) ~” — nêu một việc, rồi thêm một điều sâu hơn, bất ngờ hơn, vế sau thường đi với 「も/さえ/まで」:

Sắc thái: “không chỉ …, mà thậm chí còn … nữa” — cốt lõi là “ngoài vế đầu, còn thêm một điều đi xa hơn một bước, thường là bất ngờ”, mang vị leo thang, nhấn mạnh. Dùng được cho việc chồng thêm điều tốt (nhiều năng lực) hoặc điều xấu (họa vô đơn chí).

Cách kết hợp

Từ loạiDạngVí dụ
danh từdanh từ + (である) ばかりか学者ばかりか
động từthể thường + ばかりか遅れたばかりか
tính từ đuôi いthể thường + ばかりか安いばかりか
tính từ đuôi な〜な/である + ばかりか便利なばかりか

Đi với thể thường (tính từ đuôi な + な; danh từ đi thẳng hoặc + である). Vế sau thường đi cùng 「も・さえ・まで」 để hô ứng với ý “thậm chí …” (〜ばかりか、〜まで/〜も). 「ばかりか」 thiên về văn viết, trang trọng, với sự leo thang mang tính nhấn mạnh.

Xem trong ngữ cảnh

⚠️ Những lỗi thường gặp cần tránh

① 「ばかりか」 mang sắc thái ‘bất ngờ, leo thang', còn 「だけでなく」 trung tính hơn. Cả hai đều có nghĩa “không chỉ ~ mà còn ~”, nhưng ばかりか nhấn mạnh ‘bất ngờ là thậm chí còn …' (迷ったばかりか財布まで = không chỉ lạc đường mà còn đánh rơi cả ví — kèm sự bất ngờ leo thang); だけでなく chỉ trung tính ‘không chỉ A mà còn B' (英語だけでなく、フランス語も = không chỉ tiếng Anh mà cả tiếng Pháp — chỉ là cộng thêm đơn thuần). Muốn nhấn mạnh “đi xa hơn một bước, ngoài dự đoán” thì dùng ばかりか, còn “không chỉ … mà còn” thông thường thì dùng だけでなく.

② Vế sau thường đi với 「も・さえ・まで」, và phải nặng ký hơn vế đầu. Vế sau của 「ばかりか」 thường đi xa hơn một bước, cực đoan hơn vế đầu, thường có 「も/さえ/まで」 hô ứng (〜ばかりか、〜まで). Vì vậy hai vế có quan hệ leo thang (vế sau nặng hơn), chứ không phải hai việc ngang hàng. Nếu hai vế ngang nhau, song song (không leo thang), dùng 「〜し」「〜も」 sẽ tự nhiên hơn. ばかりか chuyên dùng để “thêm một điều nặng ký hơn lên trên vế đầu”.

③ 「ばかりか」 thiên về văn viết, chủ yếu dùng cho ngữ cảnh ‘ngoài dự đoán'. Mẫu này trang trọng, mang tính văn viết, kèm sự ngạc nhiên hoặc nhấn mạnh kiểu “thậm chí cả … cơ”, thường dùng cho những tình huống vượt ngoài dự kiến thông thường (tốt hơn mong đợi, hoặc xấu hơn — họa vô đơn chí). Trong bối cảnh thân mật và chỉ cần cộng thêm đơn thuần thì 「〜も」「〜だけでなく」 là đủ. Muốn nhấn mạnh “không chỉ vậy, mà thậm chí còn …” trong bối cảnh trang trọng thì dùng ばかりか.

🔄 So sánh: ばかりか/だけでなく/のみならず/どころか

DạngSắc tháiVí dụ
〜ばかりかkhông chỉ ~ mà còn thậm chí ~ (leo thang + bất ngờ, văn viết)迷ったばかりか財布まで
〜だけでなくkhông chỉ ~ mà còn ~ (cộng thêm trung tính)英語だけでなく仏語も
〜のみならずkhông chỉ ~ mà còn ~ (văn viết, trang trọng hơn)国内のみならず海外でも
〜どころかkhông những không ~ mà ngược lại ~ (đảo ngược kỳ vọng)感謝するどころか怒った (không những không biết ơn mà còn nổi giận)

Những chỗ dễ nhầm: 「ばかりか」 = không chỉ ~ mà (bất ngờ) còn ~ (leo thang + bất ngờ, văn viết); 「だけでなく」 = ‘không chỉ … mà còn' trung tính (cộng thêm đơn thuần); 「のみならず」 = ‘không chỉ … mà còn' mang tính văn viết, trang trọng hơn; 「どころか」 = ‘không những không …, ngược lại …' (đảo ngược kỳ vọng; xem 〈どころか〉). Muốn leo thang nhấn mạnh thì dùng ばかりか, cộng thêm trung tính thì dùng だけでなく, đảo ngược kỳ vọng thì dùng どころか.

💡 Điểm mấu chốt khi sử dụng

「〜ばかりか」 = không chỉ ~ mà còn (thậm chí) ~, cốt lõi là “ngoài vế đầu, thêm một điều nặng ký hơn, bất ngờ hơn”, vế sau thường có 「も・さえ・まで」 hô ứng (迷ったばかりか財布まで = không chỉ lạc đường mà còn đánh rơi cả ví). Ba điểm cần nhớ: ① nó mang sắc thái ‘bất ngờ, leo thang', khác với 「だけでなく」 trung tính — ばかりか nhấn mạnh “bất ngờ là thậm chí còn …”, だけでなく chỉ là “không chỉ … mà còn”; ② vế sau phải nặng ký hơn vế đầu (quan hệ leo thang, không phải hai việc ngang hàng); ③ thiên về văn viết, chủ yếu dùng cho ngữ cảnh ngoài dự đoán (tốt hơn hẳn mong đợi hoặc họa vô đơn chí). Để nhấn mạnh sự bất ngờ leo thang “không chỉ vậy, mà thậm chí còn …” trong bối cảnh trang trọng, ばかりか có sức nặng nhất. (Cộng thêm trung tính: 〈だけでなく〉; đảo ngược kỳ vọng: 〈どころか〉.)

❓ Câu hỏi thường gặp

Q: 「ばかりか」 và 「だけでなく」 đều có nghĩa ‘không chỉ ~ mà còn ~' — phân biệt thế nào?

Ở chỗ có nhấn mạnh ‘bất ngờ, leo thang' hay không. 「〜だけでなく」 = không chỉ ~ mà còn ~ (cộng hai sự thật cùng hướng một cách trung tính, không cảm xúc đặc biệt): この店は料理が美味しいだけでなく、値段も安い (quán này không chỉ đồ ăn ngon mà giá cũng rẻ — chỉ cộng hai ưu điểm đơn thuần). Chỉ là “A, và cả B nữa”, trung tính. 「〜ばかりか」 = không chỉ ~ mà còn (thậm chí) ~ (thêm một điều ‘đi xa hơn một bước, bất ngờ hơn' lên trên vế đầu, kèm sự ngạc nhiên, nhấn mạnh, vế sau thường có も/さえ/まで): この店は料理が美味しいばかりか、値段まで安い (quán này không chỉ đồ ăn ngon mà thậm chí giá còn rẻ nữa — kèm tiếng cảm thán “tốt đến bất ngờ”). Cùng một câu, khi dùng 「ばかりか」 sẽ có thêm sự ngạc nhiên leo thang kiểu “bất ngờ là thậm chí còn …”. Với nghĩa tiêu cực cũng vậy: 遅刻しただけでなく、宿題も忘れた (không chỉ đến muộn mà còn quên bài tập — đơn thuần) và 遅刻したばかりか、宿題まで忘れた (không chỉ đến muộn mà thậm chí còn quên cả bài tập — nhấn mạnh họa vô đơn chí). Cách phân biệt: cộng thêm đơn thuần, trung tính → だけでなく; muốn nhấn mạnh sự bất ngờ leo thang “đi xa hơn một bước, thậm chí còn …” → ばかりか. Ngoài ra, ばかりか thiên về văn viết; trong hội thoại thân mật phần lớn dùng 「だけでなく」 hoặc 「〜も」.

Q: 「ばかりか」 và 「どころか」 hơi khác nhau — nghĩa có giống không?

Không — thậm chí hướng còn ngược nhau. 「〜ばかりか」 = không chỉ ~ mà còn (thậm chí) ~ (hai vế ‘cùng hướng', thêm một điều nặng ký hơn lên trên vế đầu): 勉強ができるばかりか、スポーツも得意だ (không chỉ học giỏi mà thể thao cũng giỏi — “học giỏi” và “thể thao giỏi” cùng hướng [đều là ưu điểm], vế sau cộng thêm). Nghĩa là “A (đã rất …), và còn hơn nữa … (B cùng hướng).” 「〜どころか」 = không những không ~ mà ngược lại ~ (hai vế ‘đối lập', thực tế trái với kỳ vọng/vế đầu; xem 〈どころか〉): 彼は感謝するどころか、逆に怒り出した (không những không cảm ơn, anh ta còn nổi giận ngược lại — “cảm ơn” và “nổi giận” đối lập, thực tế trái với kỳ vọng); 貯金が増えるどころか、減る一方だ (tiền tiết kiệm không những không tăng mà chỉ ngày càng giảm). Nghĩa là “không những không A, sự thật còn ngược lại (B đối nghịch với A).” Cách phân biệt: vế sau ‘cùng hướng, cộng thêm' → ばかりか; vế sau ‘đối lập, đảo ngược' vế đầu/kỳ vọng → どころか. Một bên là “không chỉ … mà còn hơn thế … (leo thang cùng hướng)”, một bên là “không những không …, ngược lại … (đảo chiều)” — khác nhau rất lớn. (どころか: xem 〈どころか〉.)

🖊️Bài kiểm tra luyện tập

  1. 「彼は宿題を忘れた___、授業中に寝ていた。」(Không những quên bài tập, cậu ấy còn ngủ trong giờ học)

    • (A) だけでなく
    • (B) ばかりか
    • (C) のみならず
    • (D) どれでも
  2. 「この製品は使いやすい___、デザインも優れている。」(Sản phẩm này không chỉ dễ dùng mà thiết kế cũng xuất sắc)

    • (A) ばかりか
    • (B) からといって
    • (C) どころか
    • (D) わりに
  3. Câu nào có giọng mạnh nhất (cộng thêm một điều gây ngạc nhiên/phóng đại)?

    • (A) 英語だけでなく、中国語も話せる。
    • (B) 英語ばかりか、中国語まで話せる。
    • (C) 英語のみならず、中国語も話せる。
    • (D) B và C giống nhau về nghĩa và cách dùng.
  4. 「台風のため、電車が止まった___、道路まで封鎖された。」(Không chỉ tàu ngừng chạy, thậm chí đường cũng bị phong tỏa)

    • (A) だけでなく
    • (B) どれでもいい
    • (C) のみならず
    • (D) ばかりか
  5. Sau 「ばかりか」 thường là gì?

    • (A) から・ので (lý do)
    • (B) さえ・まで・も (nhấn mạnh thêm vào)
    • (C) たら・ば (điều kiện)
    • (D) のに・けれど (nghịch tiếp)