“〜bakari ka / 〜bakari de naku”: Không chỉ 〜 mà còn 〜 (N2)
「料理ができるばかりか、英語も話せる」 — mẫu câu bổ sung vượt ngoài mong đợi.
「料理ができるばかりか、掃除まで」 — không chỉ ~, mà thậm chí còn ~
「彼女は料理ができるばかりか、掃除まで完璧だ」 (cô ấy không chỉ nấu ăn giỏi mà ngay cả dọn dẹp cũng hoàn hảo) — 「〜ばかりか/ばかりでなく」 có nghĩa là “không chỉ điều thứ nhất, mà còn cả điều thứ hai (bất ngờ)”: điều thứ nhất đã là đủ rồi, vậy mà người nói còn thêm một điểm cao hơn nữa. 「ばかりか」 mạnh hơn, thường kèm sự ngạc nhiên; 「ばかりでなく」 trung tính hơn. Bài viết này trình bày cách nối, sự khác nhau giữa hai mẫu, kèm bảng tra cứu chi tiết và các cách kết hợp ở vế sau.
Cốt lõi: vế đầu đã đúng, rồi thêm một điều vượt ngoài mong đợi
「〜ばかりか/ばかりでなく」 = “không chỉ A, mà (thậm chí) còn B”:
- A đã đúng (và thường đã là đủ).
- B thêm một tầng nữa, thường là vượt ngoài mong đợi (tích cực hoặc tiêu cực).
Cảm nhận: ばかりか mạnh hơn, mang sự ngạc nhiên (thậm chí…); ばかりでなく trung tính hơn (không chỉ… mà còn…).
Cách nối
| Loại từ | Cách nối | Ví dụ |
|---|---|---|
| động từ/tính từ đuôi い | thể thường + ばかりか | できるばかりか |
| tính từ đuôi な | 〜な + ばかりか | 親切なばかりか |
| danh từ | danh từ + ばかりか | 大人ばかりか |
Câu ví dụ
- 彼女は料理ができるばかりか、家事も完璧だ。(Cô ấy không chỉ nấu ăn giỏi mà việc nhà cũng hoàn hảo.) — bổ sung theo hướng tích cực
- 彼は英語が話せるばかりでなく、中国語も話せる。(Anh ấy không chỉ nói được tiếng Anh mà còn nói được cả tiếng Trung.) — bổ sung trung tính
- 試験に落ちたばかりか、財布まで無くした。(Tôi không chỉ trượt kỳ thi mà còn làm mất cả ví.) — bổ sung theo hướng tiêu cực
- この映画は面白いばかりでなく、感動的だ。(Bộ phim này không chỉ thú vị mà còn cảm động.) — bổ sung
- 親切なばかりか、仕事もできる。(Không chỉ tử tế mà còn làm việc giỏi nữa.) — tính từ đuôi な
⚠️ Những chỗ người học hay nhầm
① Tính từ đuôi な phải thêm 「な」, danh từ thì nối trực tiếp. 親切なばかりか (✗ 親切ばかりか); danh từ nối thẳng (大人ばかりか).
② ばかりか (mạnh, có ngạc nhiên) và ばかりでなく (trung tính). 「落ちたばかりか財布まで…」 mang sắc thái “tệ hơn nữa là thậm chí còn…”; 「〜ばかりでなく」 thì khách quan, bình thản hơn. Muốn thể hiện sự ngạc nhiên, hãy dùng ばかりか.
③ Vế sau thường đi với 「も/まで/さえ」. Sau ばかりか, các trợ từ 「も」「まで」「さえ」 thường xuất hiện để nhấn mạnh phần bổ sung (〜ばかりか、〜まで).
🔄 So sánh: ばかりか/ばかりでなく/だけでなく
| Mẫu | Sắc thái | Văn phong |
|---|---|---|
| 〜ばかりか | không chỉ… mà thậm chí (mạnh, ngạc nhiên) | văn viết |
| 〜ばかりでなく | không chỉ… mà còn (trung tính) | văn viết |
| 〜だけでなく | không chỉ… mà còn (trung tính nhất, thông dụng) | văn nói và văn viết |
Nhấn mạnh/ngạc nhiên nhất → ばかりか; văn viết trung tính → ばかりでなく; thông dụng nhất (cả văn nói) → だけでなく.
💡 Mẹo học
Cốt lõi của 「ばかりか/ばかりでなく」 là “không chỉ A, mà còn thêm B nữa”, trong đó B thường vượt ngoài mong đợi. Chỉ cần nắm hai điểm là dùng được: ① ばかりか mạnh, mang sự ngạc nhiên (thậm chí…, tích cực hay tiêu cực đều được: 落ちたばかりか財布まで); ② ばかりでなく trung tính hơn (không chỉ… mà còn…). Trong giao tiếp hằng ngày, だけでなく thông dụng hơn là lựa chọn an toàn nhất; ばかりか/ばかりでなく thiên về văn viết và có sắc thái mạnh hơn. Phần hướng dẫn cách nối chi tiết, các cách kết hợp ở vế sau và bảng so sánh được trình bày bên dưới để bạn tra cứu.
❓ Câu hỏi thường gặp
Q: 「ばかりか」 khác 「ばかりでなく」 thế nào?
Hai mẫu có nghĩa gần nhau (đều là “không chỉ… mà còn…”), khác nhau ở mức độ mạnh: 「ばかりか」 mạnh hơn, mang sự ngạc nhiên (thậm chí…, vế sau thường đi với も/まで: 試験に落ちたばかりか、財布まで無くした); 「ばかりでなく」 trung tính và giản dị hơn (không chỉ… mà còn…). Khi muốn nói “hơn nữa, thậm chí còn…”, hãy dùng ばかりか.
Q: So với 「だけでなく」 thì sao?
Trong hội thoại hằng ngày, 「だけでなく」 là mẫu thông dụng và gần gũi nhất (không chỉ… mà còn…, dùng được cả văn nói lẫn văn viết); 「ばかりか/ばかりでなく」 thiên về văn viết và trang trọng, đồng thời mạnh hơn. Muốn giọng văn trau chuốt hoặc thể hiện sự ngạc nhiên thì dùng ばかりか; muốn nói “không chỉ… mà còn…” một cách tự nhiên hằng ngày thì dùng だけでなく.
Quy tắc nối
Thể thường + ばかりか / ばかりでなく
| Từ loại | Cách nối | Ví dụ |
|---|---|---|
| động từ (thể thường) | できる + ばかりか | できるばかりか |
| tính từ đuôi い | 安い + ばかりか | 安いばかりか |
| tính từ đuôi な | 親切 な + ばかりか | 親切なばかりか |
| danh từ | 料理 + ばかりか | 料理ばかりか / 料理だけでなく |
ばかりか: Không chỉ 〜, mà (thậm chí) còn 〜
Vế sau thường vượt ngoài mong đợi, giọng điệu nhấn mạnh.
- 彼女は料理ができるばかりか、英語も話せる。(Cô ấy không chỉ nấu ăn giỏi mà còn nói được cả tiếng Anh.)
- この車は安いばかりか、燃費もいい。(Chiếc xe này không chỉ rẻ mà còn tiết kiệm nhiên liệu.)
- 彼は遅刻したばかりか、謝りもしなかった。(Anh ta không chỉ đến muộn mà còn không thèm xin lỗi.)
- 勉強ができるばかりか、スポーツも得意だ。(Không chỉ học giỏi mà thể thao cũng giỏi.)
ばかりでなく: Không chỉ 〜, mà còn 〜 (trung tính hơn)
「ばかりでなく」 đi sau là một vế câu bình thường và trung tính hơn 「ばかりか」 một chút.
- 彼は日本語ばかりでなく、中国語も話せる。(Anh ấy không chỉ nói được tiếng Nhật mà còn nói được cả tiếng Trung.)
- この店は安いばかりでなく、サービスもいい。(Quán này không chỉ rẻ mà dịch vụ cũng tốt.)
- 体にいいばかりでなく、美味しい。(Không chỉ tốt cho sức khỏe mà còn ngon nữa.)
So sánh: ばかりか vs ばかりでなく vs だけでなく
| Mẫu | Sắc thái | Mức độ trang trọng |
|---|---|---|
| ばかりか | nhấn mạnh (vượt ngoài mong đợi) | thiên về văn viết |
| ばかりでなく | trung tính | văn viết / văn nói |
| だけでなく | đời thường nhất, dùng hằng ngày | chủ yếu văn nói |
- 安いばかりか、品質もいい。(nhấn mạnh)
- 安いばかりでなく、品質もいい。(trung tính)
- 安いだけでなく、品質もいい。(đời thường nhất)
Những từ đi sau ばかりか (も / まで / さえ)
「ばかりか」 thường được theo sau bởi các trợ từ bổ sung như も, まで, さえ:
- 〜ばかりか、も〜 (cũng …)
- 〜ばかりか、まで〜 (thậm chí …)
- 〜ばかりか、さえ〜 (đến cả …)
Ví dụ:
- 試験に落ちたばかりか、就職までできなかった。(Không chỉ trượt kỳ thi mà thậm chí còn không xin được việc.)
- 謝らなかったばかりか、逆に怒りさえした。(Không chỉ không xin lỗi mà ngược lại còn nổi giận.)
Lỗi thường gặp (chi tiết)
| Sai | Đúng | Ghi chú |
|---|---|---|
| ~~元気のばかりか~~ | 元気なばかりか | tính từ đuôi な thêm 「な」 |
| ~~学生なばかりか~~ | 学生ばかりか / 学生でさえ | danh từ nối trực tiếp hoặc qua 「でさえ」 |
| ~~ばかりかでなく~~ | ばかりでなく (một cụm cố định) | đừng trộn lẫn hai mẫu |
| ~~ばかりかが~~ | ばかりか、(vế sau đi liền) | không cần が |
| ~~だけばかりか~~ | ばかりか (dùng riêng) | không kết hợp với だけ |
Tóm tắt
| Mẫu | Ý nghĩa | Vế sau |
|---|---|---|
| 〜ばかりか | không chỉ 〜, mà thậm chí còn 〜 | vượt ngoài mong đợi, thường có も・まで・さえ |
| 〜ばかりでなく | không chỉ 〜, mà còn 〜 | cộng thêm một cách trung tính |
| 〜だけでなく | không chỉ 〜, mà còn 〜 | đời thường, văn nói |
Mẹo ghi nhớ: ばかりか nghĩa là “không chỉ điều này mà còn cả một điều bất ngờ nữa”. Mẫu này nhấn mạnh hơn ばかりでなく và だけでなく.
🖊️Bài kiểm tra luyện tập
「彼は英語ができる___か、スペイン語も話せる。」
- (A) ばかり
- (B) だけ
- (C) ので
- (D) しか
「この映画は面白い___でなく、感動的でもある。」
- (A) のみ
- (B) だけ
- (C) しか
- (D) ばかり
「親切な___、仕事もできる。」(tính từ đuôi な)
- (A) ばかりか
- (B) のばかりか
- (C) なばかりか
- (D) だばかりか
Mẫu nào đời thường/khẩu ngữ hơn: ばかりか hay だけでなく?
- (A) ばかりか
- (B) だけでなく
- (C) như nhau
- (D) ばかりでなく
「試験に落ちた___か、奨学金まで止められた。」(không chỉ trượt kỳ thi mà học bổng cũng bị cắt)
- (A) ばかり
- (B) だけ
- (C) しか
- (D) ので