“〜だけでなく・〜ばかりでなく”: Không chỉ 〜 mà còn 〜 (N3)

Cách nói thiên về văn viết để bổ sung thêm một điều nữa lên trên điều đầu tiên

「英語だけでなく、日本語も話せる」 — 「だけでなく・ばかりでなく」, không chỉ ~ mà còn ~

「彼は英語だけでなく、日本語も、中国語も話せる」 (anh ấy không chỉ nói được tiếng Anh mà còn nói được cả tiếng Nhật và tiếng Trung) — 「〜だけでなく〜も」「〜ばかりでなく〜も」 diễn đạt sự bổ sung kiểu “không chỉ điều thứ nhất, mà còn cả điều thứ hai”: ngoài A ra còn có cả B. Bài viết này giải thích cách kết hợp của 「だけでなく/ばかりでなく」, cảm giác “nhiều hơn dự kiến, còn có thêm nữa”, và phân biệt với 「のみならず/に加えて」 trang trọng hơn.

Cốt lõi: nhiều hơn dự kiến, còn có thêm nữa

Bản chất của nó là “không chỉ có A” — bạn tưởng chỉ có A, nhưng B cũng đúng, với “phạm vi rộng hơn, mức độ sâu hơn”:

Sắc thái: “không chỉ …, mà còn/thậm chí …” — vế sau thường đi với 「も」, mở rộng phạm vi ra bên ngoài.

Cách kết hợp

Từ loạiCách kết hợpVí dụ
danh từ + だけでなくkhông chỉ …英語だけでなく
thể thường của động từ/tính từ + だけでなくkhông chỉ …安いだけでなく
vế sau + もmà còn …日本語も

Ví dụ khi sử dụng

⚠️ Những lỗi thường gặp cần tránh

① Đừng bỏ 「も」 ở vế sau. Dạng điển hình là 「A だけでなく B も」 — đừng bỏ 「も (cũng)」 ở vế sau (日本語も話せる = cũng nói được tiếng Nhật). 「だけでなく」 nêu ra “không chỉ A”, còn vế sau dùng 「も」 để hô ứng “mà còn B” — phải có đủ cả hai nửa thì câu mới trọn vẹn.

② Cách kết hợp theo từ loại. Danh từ đi thẳng (英語だけでなく), thể thường của động từ/tính từ đuôi い (話せる/安い + だけでなく), tính từ đuôi な dùng 「な」 (美人なだけでなく, 静かなだけでなく), danh từ cũng có thể dùng 「である」 (学生であるだけでなく). Đừng bỏ 「な」 của tính từ đuôi な.

③ 「だけでなく」 và 「のみならず」 — khác nhau về mức độ trang trọng. だけでなく = phổ biến nhất, dùng được cả khi nói lẫn khi viết; のみならず = thiên về văn viết, trang trọng (〜のみならず〜も, luận văn, văn bản chính thức); ばかりでなく = ở giữa, hơi trang trọng. Với “không chỉ … mà còn …” thông thường hãy dùng だけでなく; với văn viết trang trọng hãy dùng のみならず. Mức độ trang trọng: のみならず > ばかりでなく > だけでなく > だけじゃなく (khẩu ngữ).

🔄 So sánh: だけでなく/ばかりでなく/のみならず/に加えて

DạngMức trang trọng・sắc tháiVí dụ
〜だけでなく〜もkhông chỉ … mà còn (phổ biến nhất, dùng chung)英語だけでなく日本語も
〜ばかりでなく〜もkhông chỉ … mà còn (hơi trang trọng)安いばかりでなく
〜のみならず〜もkhông chỉ … mà hơn nữa (văn viết, trang trọng)国内のみならず海外も
〜に加えてngoài … ra (bổ sung, trung tính)雨に加えて風も

“Không chỉ … mà còn …” phổ biến, dùng chung → だけでなく; hơi trang trọng → ばかりでなく; văn viết trang trọng → のみならず; “ngoài … ra (bổ sung)” → に加えて. Mức độ trang trọng: のみならず > ばかりでなく > だけでなく. Tất cả đều có nghĩa “ngoài A ra còn có B”.

💡 Điều duy nhất cần nhớ

「だけでなく・ばかりでなく」 là những mẫu câu phổ biến nhất cho “không chỉ … mà còn …”, cốt lõi là sự bổ sung kiểu “không chỉ A, mà B cũng vậy” — bạn tưởng chỉ có A, nhưng B cũng đúng (phạm vi rộng hơn, mức độ sâu hơn): 英語だけでなく日本語も (không chỉ tiếng Anh mà cả tiếng Nhật), 安いばかりでなく味もいい (không chỉ rẻ mà còn ngon). Hai điểm cần nhớ: ① đừng bỏ 「も」 ở vế sau (A だけでなく B も, phải đủ cả hai nửa mới trọn nghĩa); ② kết hợp theo từ loại (danh từ đi thẳng, tính từ đuôi な thêm な). Để điều chỉnh mức độ trang trọng: hằng ngày → だけでなく; hơi trang trọng → ばかりでなく; văn viết trang trọng → のみならず. Đây là trợ thủ rất tốt để liệt kê nhiều ưu điểm và mở rộng phạm vi — khi muốn nhấn mạnh “cả điều này nữa”, だけでなく là cách nói tự nhiên nhất.

❓ Những thắc mắc bạn có thể có

Q: Làm sao phân biệt 「だけでなく」, 「ばかりでなく」 và 「のみならず」?

Cả ba cùng nghĩa (đều là sự bổ sung “không chỉ … mà còn …”), chỉ khác nhau về mức độ trang trọng. 「だけでなく」 = phổ biến nhất, dùng được cả khi nói lẫn khi viết (trung tính): この街は交通が便利なだけでなく、家賃も安い (khu này không chỉ giao thông thuận tiện mà tiền thuê nhà cũng rẻ) — dùng được trong hội thoại hằng ngày lẫn văn viết. 「ばかりでなく」 = hơi trang trọng, hơi thiên về văn viết: 彼は才能があるばかりでなく、努力も惜しまない (anh ấy không chỉ có tài năng mà còn không tiếc công sức nỗ lực) — trang trọng hơn だけでなく một bậc. 「のみならず」 = văn viết, trang trọng (luận văn, báo chí, diễn văn): この問題は国内のみならず、世界的にも影響を及ぼす (vấn đề này ảnh hưởng không chỉ trong nước mà cả trên thế giới) — trang trọng và mang tính văn viết nhất. Vì vậy thứ tự mức độ trang trọng là: のみならず > ばかりでなく > だけでなく > だけじゃなく (khẩu ngữ nhất). Ba cách này có thể thay thế cho nhau, chỉ khác bối cảnh dùng: hội thoại hằng ngày dùng だけでなく (hoặc だけじゃなく kiểu khẩu ngữ), văn viết trang trọng và luận văn dùng のみならず.

Q: Tại sao sau 「だけでなく」 thường có 「も」? Có thể lược bỏ không?

Cấu trúc đầy đủ của 「だけでなく」 là 「A だけでなく B 『も』」 — 「も (cũng)」 ở vế sau hô ứng với 「だけでなく (không chỉ)」 ở vế trước: vế đầu nói “không chỉ A”, vế sau dùng 「B も」 để thêm B — chỉ khi có đủ cả hai nửa thì nghĩa “ngoài A ra, B cũng …” mới trọn vẹn. Vì vậy 「も」 thường là bắt buộc: 英語だけでなく、日本語も話せる (không chỉ tiếng Anh mà tiếng Nhật cũng nói được), 頭がいいだけでなく、性格もいい (không chỉ thông minh mà tính cách cũng tốt). Nếu vế sau không phải là thêm “B cũng” mà tiếp diễn theo hướng khác (ví dụ vị ngữ nối thẳng xuống), vị trí của 「も」 có thể là một trợ từ khác, nhưng trong mẫu “không chỉ A mà B” điển hình, vế sau hầu như luôn dùng 「も」 để hô ứng. Kỳ thi rất thích ra chỗ 「も」 này. Mẹo nhớ: A だけでなく、B 『も』 〜 (vế sau có も — đừng bỏ). Đôi khi vế sau dùng 「までも」「さえ」 để nhấn mạnh (A だけでなく、B までも = không chỉ A mà thậm chí cả B), giọng mạnh hơn.

🖊️Bài kiểm tra luyện tập

  1. 「彼は英語___、日本語も話せる。」(Anh ấy không chỉ nói được tiếng Anh mà còn nói được tiếng Nhật)

    • (A) だけでなく
    • (B) しかなく
    • (C) だけしか
    • (D) ばかりに
  2. 「この店は値段が安い___、味もいい。」(Quán này không chỉ rẻ mà còn ngon)

    • (A) どころか
    • (B) ばかりでなく
    • (C) からこそ
    • (D) わりに
  3. 最も書面的・正式な「không chỉ 〜 mà còn 〜」の表現はどれか?

    • (A) ばかりでなく
    • (B) だけでなく
    • (C) のみならず
    • (D) だけじゃなく
  4. 「英語だけでなく、フランス語も流暢だ。」Câu này có nghĩa là gì?

    • (A) Tiếng Pháp lưu loát hơn tiếng Anh
    • (B) Chỉ có tiếng Anh là lưu loát
    • (C) Cả tiếng Anh lẫn tiếng Pháp đều không lưu loát
    • (D) Không chỉ tiếng Anh mà tiếng Pháp cũng lưu loát
  5. 「だけでなく」の後ろに最もよく続く助詞はどれか?

    • (A) も
    • (B) は
    • (C) を
    • (D) が