“〜言うまでもない・〜は言うまでもなく”: Khỏi cần nói, hiển nhiên là (N2)

「健康が大切なのは言うまでもない」「努力が必要なのは言うまでもなく」 — cách khẳng định tần suất cao ở trình độ N2.

「努力が大切なのは言うまでもない」 — khỏi cần nói cũng biết

「健康の大切さは、言うまでもない」 (tầm quan trọng của sức khỏe thì khỏi cần nói) — 「〜は言うまでもない/言うまでもなく」 diễn tả “khỏi cần nói ~, ~ là điều hiển nhiên (không cần phải nói)”: một việc quá rõ ràng, quá tự nhiên đến mức không cần nhắc đến. Bài này trình bày hai dạng của 「言うまでもない」 (khẳng định cuối câu/giữa câu với nghĩa “chưa kể … mà còn”), đồng thời phân biệt với 「もちろん」 (dạng văn viết có tần suất cao ở N2).

Cốt lõi: khỏi cần nói ~, ~ là điều hiển nhiên (quá rõ ràng)

「(danh từ/thể thường) + は言うまでもない」 = “~ khỏi cần nói, ~ là điều hiển nhiên” — nhấn mạnh rằng điều gì đó quá rõ ràng, quá tự nhiên đến mức không cần nhắc:

Còn có dạng giữa câu 「〜は言うまでもなく、〜も」 = “chưa kể ~, ngay cả ~ cũng” (vế đầu là điều hiển nhiên, vế sau đi xa hơn một bước):

Sắc thái: “khỏi cần nói …/chưa kể …, ngay cả …” — cốt lõi là “một việc tự nhiên đến mức không cần nói ra.” Đây là cách khẳng định văn viết, trang trọng.

Hai dạng & cách kết hợp

DạngÝ nghĩaVí dụ
〜は言うまでもない~ khỏi cần nói (khẳng định cuối câu)大切なのは言うまでもない (quan trọng thì khỏi cần nói)
〜は言うまでもなく、〜もchưa kể ~, ngay cả ~ (leo thang giữa câu)プロは言うまでもなく、素人も
(danh từ) は言うまでもないdanh từ + は言うまでもない結果は言うまでもない (kết quả thì khỏi cần nói)
〜のは言うまでもないthể thường + のは言うまでもない難しいのは言うまでもない (khó thì khỏi cần nói)

Danh từ gắn trực tiếp + は言うまでもない; mệnh đề (thể thường) + のは/ことは言うまでもない. Dạng nối giữa câu dùng 「〜は言うまでもなく、〜も/さえ/まで」 để leo thang (vế đầu là điều hiển nhiên, vế sau nặng hơn).

Ví dụ trong ngữ cảnh

⚠️ Những cái bẫy dễ gặp

① Đừng nhầm 「言うまでもない」 (khẳng định cuối câu) với 「言うまでもなく、〜も」 (leo thang giữa câu). Hai dạng có chức năng khác nhau. 〜は言うまでもない = ~ khỏi cần nói (cuối câu, khẳng định một điều hiển nhiên) (大切なのは言うまでもない); 〜は言うまでもなく、〜も = chưa kể ~, ngay cả ~ (giữa câu, vế đầu hiển nhiên, vế sau đi xa hơn một bước) (漢字は言うまでもなく、ひらがなも). Muốn khẳng định đơn thuần “điều này khỏi cần nói” thì dùng dạng đầu (cuối câu); muốn leo thang kiểu “chưa kể A, ngay cả B” thì dùng dạng sau (giữa câu + も).

② 「言うまでもない」 thiên về văn viết, trang trọng; trong khẩu ngữ dùng 「もちろん」. Cả hai đều có nghĩa “dĩ nhiên”, nhưng 「言うまでもない」 thiên về văn viết, trang nghiêm (văn thuyết minh, trang trọng: 〜は言うまでもない); 「もちろん」 thiên về khẩu ngữ, thông dụng (もちろん行きます = dĩ nhiên tôi sẽ đi). Trong hội thoại hằng ngày “dĩ nhiên” là もちろん; trong văn viết trang trọng hoặc khi muốn nói “khỏi cần nói” một cách trang nghiêm thì dùng 言うまでもない.

③ Cách kết hợp: danh từ gắn trực tiếp, mệnh đề cần 「のは/ことは」. danh từ + は言うまでもない (結果は言うまでもない); nếu phía trước là một mệnh đề (thể thường), thêm 「のは/ことは」 để danh từ hóa (努力が必要なのは言うまでもない; 彼が正しいことは言うまでもない). Đừng gắn mệnh đề trực tiếp vào 「言うまでもない」.

🔄 So sánh: 言うまでもない/もちろん/は言うまでもなく/のみならず

DạngSắc tháiVí dụ
〜は言うまでもないkhỏi cần nói, hiển nhiên (khẳng định văn viết)大切なのは言うまでもない (quan trọng thì khỏi cần nói)
もちろんdĩ nhiên (khẩu ngữ~thông thường)もちろん賛成だ
〜は言うまでもなく、〜もchưa kể ~, ngay cả ~ (leo thang, văn viết)Aは言うまでもなく、Bも
〜のみならず、〜もkhông chỉ ~ mà còn ~ (leo thang văn viết)国内のみならず海外も

Những chỗ dễ nhầm: 「言うまでもない」 = (văn viết) khỏi cần nói, hiển nhiên (khẳng định cuối câu); 「もちろん」 = dĩ nhiên (khẩu ngữ, thông dụng); 「は言うまでもなく、〜も」 = chưa kể …, ngay cả … (leo thang), tương tự 「〜のみならず」「ばかりか」 (không chỉ … mà còn, xem 〈ばかりか〉). Muốn nói “khỏi cần nói” trong văn viết thì dùng 言うまでもない, “dĩ nhiên” trong khẩu ngữ thì dùng もちろん.

💡 Điểm mấu chốt khi sử dụng

「〜は言うまでもない/言うまでもなく」 = khỏi cần nói ~, ~ là điều hiển nhiên, cốt lõi là “một việc tự nhiên đến mức không cần đặc biệt nhắc đến”, một cách khẳng định văn viết, trang trọng. Hãy phân biệt hai dạng: ① 〜は言うまでもない (cuối câu) = khẳng định một điều hiển nhiên (大切なのは言うまでもない); ② 〜は言うまでもなく、〜も (giữa câu) = chưa kể ~, ngay cả ~ (leo thang) (漢字は言うまでもなく、ひらがなも). Ba điều cần nhớ: ① hai dạng khác nhau (khẳng định cuối câu và leo thang giữa câu); ② nó thiên về văn viết, “dĩ nhiên” trong khẩu ngữ là 「もちろん」; ③ cách kết hợp — danh từ gắn trực tiếp, mệnh đề thêm 「のは/ことは」. Để diễn đạt một cách trang nghiêm “điều này hiển nhiên, khỏi cần nói” trong văn viết trang trọng, 言うまでもない là phù hợp nhất.

❓ Câu hỏi thường gặp

Q: 「言うまでもない」 và 「もちろん」 đều có nghĩa ‘dĩ nhiên' — phân biệt thế nào?

Theo văn phong (văn viết hay khẩu ngữ) và hình thức. 「〜は言うまでもない」 = ~ khỏi cần nói, hiển nhiên (văn viết, trang trọng, khẳng định trang nghiêm, nhấn mạnh ‘tự nhiên đến mức không cần giải thích'): 教育の重要性は言うまでもない (tầm quan trọng của giáo dục thì khỏi cần nói — giọng văn thuyết minh, văn viết); 努力が必要なのは言うまでもない (cần nỗ lực thì khỏi cần nói). Nó được dùng chủ yếu trong văn thuyết minh, bối cảnh trang trọng, giọng trang nghiêm, và là một vị ngữ hoàn chỉnh (khẳng định cuối câu). 「もちろん」 = dĩ nhiên (khẩu ngữ~thông thường, nhẹ hơn, trực tiếp hơn): 「行く?」「もちろん!」 (“Đi không?” “Dĩ nhiên rồi!” — câu đáp khẩu ngữ); もちろん、私も手伝います (dĩ nhiên tôi cũng sẽ giúp). Nó là phó từ, có thể đặt ở đầu câu hoặc giữa câu, dùng được trong hội thoại hằng ngày và văn viết thông thường, tự nhiên và trực tiếp. Cách phân biệt: hội thoại hằng ngày, “dĩ nhiên” thoải mái → もちろん; văn viết trang trọng, “khỏi cần nói, không cần phải nói” trang nghiêm → 言うまでもない. Ngoài ra, 「もちろん」 chỉ đơn giản là “dĩ nhiên (có)”, còn 「言うまでもない」 mang cảm giác “điều này rõ ràng đến mức tôi còn không cần nêu ra”, nhấn mạnh mức độ “hiển nhiên”. Muốn nói một cách trang nghiêm “điều này là hiển nhiên” trong luận văn hoặc báo cáo chính thức, 言うまでもない là phù hợp nhất.

Q: 「〜は言うまでもなく、〜も」 (chưa kể …, ngay cả …) khác 「ばかりか」 thế nào?

Cả hai đều diễn đạt sự leo thang (không chỉ A mà thậm chí B), khác nhau ở sắc thái và mức độ văn viết. 「〜は言うまでもなく、〜も/さえ」 = chưa kể ~ (đó là điều hiển nhiên), ngay cả ~ (vế đầu ‘hiển nhiên', vế sau ‘đi xa hơn một bước', kèm nhấn mạnh ‘ngay cả điều này …'): 一流選手は言うまでもなく、アマチュアでさえこの技は難しい (tuyển thủ hàng đầu thì khỏi nói, ngay cả người nghiệp dư cũng thấy kỹ thuật này khó — “tuyển thủ hàng đầu thấy khó” là điều hiển nhiên, “ngay cả người nghiệp dư cũng thấy khó” là đi xa hơn một bước). Vế đầu là điều “khỏi cần nói, đương nhiên là vậy”, vế sau mới là trọng điểm (ngay cả …). 「〜ばかりか、〜も/まで」 = không chỉ ~ mà còn (thậm chí) ~ (thêm một điều nặng ký hơn, bất ngờ hơn lên trên vế đầu; xem 〈ばかりか〉): 彼は遅刻したばかりか、謝りもしなかった (anh ta không chỉ đến muộn mà còn không thèm xin lỗi — thêm một điều nặng hơn). Cả hai đều leo thang, nhưng vế đầu của 「は言うまでもなく」 mang cảm giác ‘đó là đương nhiên, khỏi cần nói' (gạt điều hiển nhiên sang một bên để nhấn mạnh vế sau), còn 「ばかりか」 chỉ đơn giản là ‘ngoài A, còn thêm B nặng hơn' (không đặc biệt nhấn mạnh A là “điều hiển nhiên”). Cách phân biệt: vế đầu là “khỏi cần nói, đương nhiên” → は言うまでもなく; “không chỉ A mà còn B” thông thường (leo thang bất ngờ) → ばかりか. (ばかりか: xem 〈ばかりか〉.)

🖊️Bài kiểm tra luyện tập

  1. 「努力が大切なのは___。」(chuyện nỗ lực quan trọng thì khỏi cần nói — khẳng định)

    • (A) 当然だ
    • (B) にすぎない
    • (C) に他ならない
    • (D) 言うまでもない
  2. 「健康は___、時間も大切だ。」(sức khỏe thì khỏi nói, thời gian cũng quan trọng)

    • (A) 言うまでもなく
    • (B) 言うまでもない
    • (C) 当然で
    • (D) もちろんなく
  3. Khác biệt lớn nhất giữa 「言うまでもない」 và 「当然だ」 là gì?

    • (A) nghĩa hoàn toàn khác nhau
    • (B) 言うまでもない: thiên về văn viết/nhấn mạnh hơn; 当然だ: cũng dùng được trong khẩu ngữ
    • (C) 当然だ không có dạng phủ định
    • (D) 言うまでもない chỉ có thì hiện tại
  4. 「言うまでもなく」 được dùng khi nào?

    • (A) đứng một mình ở cuối câu
    • (B) trong câu hỏi
    • (C) giữa câu, với một ý bổ sung theo sau
    • (D) chỉ cho sự việc trong quá khứ
  5. 「成功の秘訣は努力___。」(bí quyết thành công chẳng gì khác ngoài nỗ lực — khẳng định mạnh)

    • (A) に他ならない
    • (B) にすぎない
    • (C) 言うまでもない
    • (D) に違いない