“〜tomo nareba・〜tomo naru to”: Một khi đã đạt đến (mức độ/địa vị đó) (N2)
「社長ともなれば責任も大きい」 — một khi đã đạt đến mức đó, hệ quả tương xứng sẽ đi kèm.
「社長ともなれば、責任も重い」 — một khi đã đạt đến mức đó thì đương nhiên…
Nói về chức vụ, ta có câu 「社長ともなれば、責任も重いだろう」 (một khi đã trở thành giám đốc, trách nhiệm đương nhiên cũng nặng nề) — 「〜ともなれば・〜ともなると」 = một khi đã đạt đến ~ (mức độ/địa vị/thời điểm đó), thì (đương nhiên, tất yếu) …. Mẫu này dùng cho việc “đạt đến một mức độ cao hiếm có, một địa vị đặc biệt hay một thời kỳ đặc biệt”, theo sau là hệ quả tương xứng với mức độ ấy, mang sắc thái văn viết, trang trọng. Bài viết này giới thiệu cách dùng và cách phân biệt với 「となれば/となると」 thông thường hơn.
Cốt lõi: một khi đã ở mức độ (đặc biệt) đó thì đương nhiên…
「danh từ + ともなれば/ともなると」 có nghĩa là “một khi đã đạt đến ~ mức độ/địa vị/thời điểm này (đặc biệt, cao hơn), thì (đương nhiên, tất yếu) …”:
- プロともなれば、この程度は当然だ (một khi đã là dân chuyên nghiệp thì mức này là điều hiển nhiên).
- 年末ともなると、どこも人で混雑する (hễ đến cuối năm thì nơi nào cũng đông nghịt người).
Cảm giác: “một khi đã đạt đến ~ thì (đương nhiên…)” — cốt lõi là “đạt đến một mức độ/giai đoạn không bình thường, thì tất yếu kéo theo một hệ quả tương xứng.” Chữ 「も」 thêm sắc thái nhấn mạnh “thậm chí đến mức ~”, vế trước phần lớn là một địa vị cao hơn, vị thế, hoặc một thời kỳ đặc biệt (社長・大人・親・年末・週末), theo sau là một hệ quả tất yếu tương xứng với mức độ đó. Đây là sắc thái văn viết, trang trọng.
Cách kết hợp và các dạng
| Dạng | Ý nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| danh từ + ともなれば | một khi đã ở mức ~ (mức độ) thì | 大人ともなれば |
| danh từ + ともなると | một khi đã đến ~ (thời điểm/mức độ) thì | 週末ともなると |
| động từ thể từ điển + ともなれば | một khi đã đến mức ~ thì | 留学するともなれば |
「〜ともなれば/ともなると」 đi với danh từ (địa vị・vị thế・thời điểm) hoặc động từ thể từ điển. Vế trước phần lớn là một mức độ cao hơn, vị thế đặc biệt, hoặc một thời kỳ nhất định (社長・親・年末); vế chính là một hệ quả tất yếu tương xứng với mức độ đó (責任が重い・混雑する・お金がかかる). 「ともなれば」 và 「ともなると」 có nghĩa gần như nhau. Đây là cách nói văn viết, trang trọng.
Các câu ví dụ
- 一国の代表ともなれば、発言には責任が伴う。(Một khi đã là đại diện của một quốc gia thì lời nói đi kèm với trách nhiệm.)
- 大型連休ともなると、高速道路は大渋滞だ。(Hễ đến kỳ nghỉ lễ dài ngày thì đường cao tốc kẹt cứng.)
- 親ともなれば、子供のために我慢することも多い。(Một khi đã làm cha mẹ thì có nhiều điều phải chịu đựng vì con cái.)
- 人気店ともなると、予約は数か月待ちだ。(Một khi đã là quán nổi tiếng thì đặt chỗ phải chờ hàng tháng trời.)
- ベテランともなれば、これくらいは朝飯前だ。(Một khi đã là người dày dạn kinh nghiệm thì chừng này chỉ là chuyện nhỏ.)
⚠️ Những chỗ người học hay vấp
① Vế trước là ‘một mức độ cao/đặc biệt, một vị thế hay một thời kỳ’, không phải điều bình thường. Vế đầu của 「ともなれば/ともなると」 phần lớn là đạt đến một mức độ cao hiếm có, một địa vị đặc biệt, hoặc một thời kỳ nhất định — 社長・プロ・大人・親・一国の代表 (địa vị), 年末・週末・連休 (thời kỳ đặc biệt). Nghĩa là “một khi đã đạt đến ~ mức độ/giai đoạn này (khác thường), thì (đương nhiên) ….” Vì vậy phía trước là một “mức độ hay thời kỳ đáng lưu ý”, theo sau là một hệ quả tất yếu tương xứng. Nếu vế trước chỉ là điều bình thường (không có cảm giác “đạt đến một mức độ”), thì ともなれば không thật sự phù hợp. Cách kiểm tra: vế trước có phải “một mức độ cao hơn/đặc biệt, một vị thế hay một thời kỳ” không? Có → ともなれば dùng được (社長ともなれば = một khi đã trở thành giám đốc).
② 「ともなれば」 và 「となれば」: chữ 「も」 thêm vào nhấn mạnh ‘thậm chí đến mức đó’. Cả hai đều có nghĩa “một khi đã ở ~ thì…”, nhưng 「ともなれば」 có thêm chữ 「も」, mang sắc thái nhấn mạnh “thậm chí, đến mức” mạnh hơn, làm nổi bật việc “đạt đến ~ mức độ (hiếm có) này”: となれば = một khi … (trung tính hơn); ともなれば = một khi đã ở mức ~ này (nhấn mạnh “thậm chí đến mức đó”, trang trọng hơn). Ví dụ, 「社長となれば、忙しい (một khi đã là giám đốc thì bận rộn)」 là một nhận định trung tính; 「社長ともなれば、忙しい (một khi đã đạt đến mức giám đốc thì đương nhiên bận rộn)」 thêm sự nhấn mạnh và trang trọng của việc “đạt đến địa vị cao như giám đốc”. Cách kiểm tra: muốn nhấn mạnh “thậm chí đạt đến ~ mức độ (cao hơn/đặc biệt) này”, kèm tính trang trọng → ともなれば/ともなると; còn với nghĩa “một khi …/nếu trở thành …” thông thường → となれば/となると (xem 〈となると〉). 「ともなれば」 nghiêng về văn viết, trang trọng, ít gặp trong lời nói hằng ngày.
③ Vế chính là ‘điều tất yếu tương xứng với mức độ đó’, không phải một sự kiện ngẫu nhiên/một lần. Vế chính của 「ともなれば」 phải là “một hệ quả (đương nhiên, tất yếu) đi kèm với việc đạt đến mức độ đó” — một chân lý chung, tất yếu, không phải một sự kiện ngẫu nhiên chỉ xảy ra một lần: プロともなれば、練習は欠かせない (một khi đã là dân chuyên nghiệp thì không thể thiếu luyện tập — một chân lý tất yếu), 年末ともなると、店は混む (hễ đến cuối năm thì các cửa hàng đông đúc — một hiện tượng tất yếu). Nó nhấn mạnh “đạt đến mức độ đó thì tất yếu là như vậy.” Vì vậy vế chính phần lớn là “đương nhiên, tất yếu, hiển nhiên ~”, không phải “(tình cờ) ~ đã xảy ra”. Cách kiểm tra: phía sau là “ở mức độ đó, đương nhiên/tất yếu ~” → ともなれば phù hợp.
🔄 So sánh với các mẫu tương tự: ともなれば/ともなると/となれば/となると
| Dạng | Sắc thái | Ví dụ |
|---|---|---|
| 〜ともなれば | một khi đã ở mức ~ (mức độ đó) thì (đương nhiên, nhấn mạnh + trang trọng) | 社長ともなれば |
| 〜ともなると | một khi đã đến ~ (thời điểm/mức độ) thì | 年末ともなると |
| 〜となれば | một khi …, thì (trung tính hơn, chung chung) | やるとなれば |
| 〜となると | một khi …, nói đến (chung chung hơn) | 実行となると |
Các điểm dễ nhầm: 「〜ともなれば/ともなると」 = một khi đã đạt đến ~ (mức độ cao hơn/đặc biệt, thời kỳ đó), thì (đương nhiên …) (chữ 「も」 thêm vào nhấn mạnh “thậm chí đến mức đó”, kèm tính trang trọng, văn viết); 「〜となれば/となると」 = một khi …, nếu trở thành … (trung tính hơn, chung chung, xem 〈となると〉). Muốn nhấn mạnh “đạt đến một mức độ khác thường thì tất yếu …” thì dùng ともなれば; với nghĩa “một khi …, thì” thông thường thì dùng となれば.
💡 Cách ghi nhớ
「〜ともなれば・ともなると」 = một khi đã đạt đến ~ (mức độ/địa vị/thời điểm đó), thì (đương nhiên …) — ghi nhớ ba điểm: ① vế trước là ‘mức độ/vị thế/thời kỳ cao hơn hay đặc biệt’ — 社長・プロ・親・年末・連休, đánh dấu việc “đạt đến một giai đoạn khác thường”; ② chữ 「も」 thêm vào làm mạnh hơn + trang trọng hơn 「となれば」 — làm nổi bật “thậm chí đạt đến mức đó” (社長ともなれば = một khi đã đạt đến chức giám đốc cao cấp thì đương nhiên …), nghiêng về văn viết; ③ vế chính là điều tất yếu tương xứng với mức độ đó (責任が重い・混雑する), một chân lý chung chứ không phải một sự kiện ngẫu nhiên. Với nghĩa “một khi …/nếu trở thành …” thông thường, chỉ cần dùng 〈となると〉/となれば; muốn nhấn mạnh “đạt đến một mức độ khác thường thì đương nhiên …” kèm tính trang trọng thì dùng ともなれば. Mẫu này phù hợp để khắc họa tính tất yếu của việc “đạt đến một địa vị/thời kỳ nào đó thì đương nhiên …” (親ともなれば、我慢も増える = một khi đã làm cha mẹ thì có thêm nhiều điều phải chịu đựng).
❓ FAQ nhanh
Q: 「ともなれば」 và 「となれば」 chỉ khác nhau một chữ 「も」 — nghĩa có giống nhau không?
Nghĩa gần nhau (đều là “một khi đã ở ~ thì…”), nhưng chữ 「も」 thêm vào trong 「ともなれば」 mang lại sắc thái nhấn mạnh “thậm chí, đến mức” và tính trang trọng. 「〜となれば/となると」 = một khi …, nếu trở thành … (trung tính hơn, chung chung): đơn giản là “một khi đã đến một tình huống nào đó/quyết định làm gì đó thì…”: やるとなれば、本気でやる (một khi đã làm thì tôi làm nghiêm túc), 実行となると、費用がかかる (một khi đến lúc thực hiện thì tốn kém). Nó trung tính hơn, dùng được khi nói lẫn khi viết (xem 〈となると〉). 「〜ともなれば/ともなると」 = một khi đã đạt đến ~ (mức độ đặc biệt/cao hơn đó), thì (đương nhiên …) (nhấn mạnh + trang trọng): với chữ 「も」 thêm vào, làm nổi bật “thậm chí đạt đến ~ mức độ/cấp độ (hiếm có) này,” nhấn mạnh việc đạt đến một địa vị cao hơn, một vị thế hay một thời kỳ đặc biệt, theo sau là một điều tất yếu tương xứng: 社長ともなれば、責任も重い (một khi đã đạt đến chức giám đốc cao cấp thì trách nhiệm đương nhiên cũng nặng nề — nhấn mạnh “đạt đến cấp giám đốc”), 年末ともなると、どこも混む (hễ đến dịp cuối năm thì nơi nào cũng đông — nhấn mạnh “đến lúc cuối năm”). Nó mang tính văn viết, trang trọng hơn 「となれば」, và vế trước phần lớn là “một mức độ/thời kỳ đáng nhấn mạnh”. Cách kiểm tra: với nghĩa “một khi …/nếu trở thành …” thông thường (trung tính) → となれば/となると; muốn nhấn mạnh “thậm chí đạt đến ~ mức độ (cao hơn/đặc biệt) này, thì đương nhiên …” (trang trọng, văn viết) → ともなれば/ともなると. Ví dụ, 「行くとなれば、準備が必要だ (một khi đã đi thì cần chuẩn bị — trung tính)」 dùng となれば; 「一流企業の社員ともなれば、それなりの振る舞いが求められる (một khi đã là nhân viên của một công ty hàng đầu thì được yêu cầu có cách cư xử tương xứng — nhấn mạnh mức độ)」 dùng ともなれば. Tóm lại, 「ともなれば」 là phiên bản nhấn mạnh, trang trọng, mang tính văn viết của 「となれば」, dùng để làm nổi bật việc “đạt đến một mức độ khác thường”.
Q: Loại từ nào có thể đứng trước 「ともなれば」?
Phần lớn là danh từ chỉ ‘mức độ/địa vị/vị thế cao hơn hay đặc biệt, hoặc một thời kỳ nhất định’ (hoặc động từ thể từ điển), vì nó có nghĩa “một khi đã đạt đến ~ mức độ/giai đoạn khác thường này, thì (đương nhiên …).” Các loại thường gặp: ① địa vị, vị thế, chức vụ cao hơn: 社長・部長・プロ・ベテラン・大人・親・一国の代表・専門家 (社長ともなれば = một khi đã trở thành giám đốc, 親ともなれば = một khi đã làm cha mẹ) — nhấn mạnh “đạt đến địa vị cao hơn/đặc biệt đó”. ② một thời kỳ, mùa nhất định: 年末・週末・連休・シーズン・夜 (年末ともなると = hễ đến cuối năm, 週末ともなると = hễ đến cuối tuần) — nhấn mạnh “đến thời kỳ đặc biệt đó”. ③ số lượng, quy mô lớn: これだけの人数・大規模 (これだけの規模ともなれば = một khi đã đạt đến quy mô này). ④ động từ thể từ điển (cho nghĩa “một khi đã đến mức làm một việc lớn như ~”): 留学するともなれば、お金がかかる (một khi đã đến chuyện đi du học thì tốn tiền). Điểm chung là vế trước là “đạt đến một mức độ/giai đoạn/thời kỳ đáng chú ý, khác thường”, theo sau là hệ quả kiểu “ở mức độ đó, tất yếu/đương nhiên ~”. Vì vậy nó không đi với những điều bình thường, tầm thường không có “cảm giác về mức độ”. Cách kiểm tra: vế trước có phải “một mức độ hay thời kỳ cao hơn/đặc biệt, đáng nhấn mạnh” không? Có → ともなれば dùng được. Sắc thái của nó chính là “đạt đến điểm khác thường đó, thì đương nhiên …”
🖊️Bài kiểm tra luyện tập
「ベテラン___、新人とは仕事ぶりが違う。」(một khi đã là người dày dạn kinh nghiệm)
- (A) どころか
- (B) ともなれば
- (C) ものの
- (D) わりに
「ともなれば」 tự nhiên nhất khi đi với loại từ nào?
- (A) thời tiết
- (B) đồ ăn
- (C) màu sắc
- (D) địa vị, tuổi tác, mức độ, khoảng thời gian (社長・大学生・年末)
「社長ともなれば責任も大きい」 có nghĩa là gì?
- (A) Một khi đã trở thành giám đốc thì (đương nhiên) trách nhiệm cũng lớn
- (B) Giám đốc không có trách nhiệm
- (C) Tôi không muốn làm giám đốc
- (D) Điều đó không liên quan gì đến giám đốc
「ともなれば」 và 「となると」 khác nhau như thế nào?
- (A) ともなれば = một điều kiện thông thường
- (B) Hoàn toàn giống nhau
- (C) ともなれば = đạt đến địa vị/mức độ cao hơn; となると = một khi tình huống đó xảy ra
- (D) となると = địa vị hoặc mức độ
Cách dùng nào là đúng?
- (A) プロがともなると責任。
- (B) プロをともなれば。
- (C) プロともなれての。
- (D) プロともなれば、責任が伴う。