“〜kara naru・kara dekite iru”: Gồm có / Được cấu thành từ 〜 (N1)

Mô tả các thành phần hoặc cấu trúc của một sự vật

「この組織は五つの部門から成る」 — phân tích một tổng thể thành các bộ phận cấu thành

Khi muốn giải thích một thứ “được cấu thành từ (bộ phận/nguyên liệu) nào”, ta có 「この組織は、五つの部門から成っている」 (tổ chức này gồm năm bộ phận) — 「〜から成(な)る・〜からできている」 = gồm có, được làm từ (thành phần・cấu trúc), dùng để giải thích một tổng thể được cấu tạo từ những bộ phận hay nguyên liệu nào. Bài này hướng dẫn cách kết hợp, cái bẫy của trợ từ 「から」, và cách phân biệt với 「でできている (nguyên liệu)」 và 「〜になる (thay đổi mang tính động)」.

Cốt lõi: phân tích một tổng thể thành ‘bộ phận/nguyên liệu cấu thành’

「danh từ + から成(な)る/からできている」 có nghĩa là “gồm có, được cấu thành từ ~ (thành phần/bộ phận)” — giải thích một tổng thể (tổ chức, quốc gia, cuốn sách, chất) được cấu thành từ những bộ phận hay nguyên liệu nào:

Sắc thái: cốt lõi là “cấu thành”, tức lấy một tổng thể rồi giải thích nó được cấu thành từ những “bộ phận (phòng ban・chương・yếu tố)” hay “nguyên liệu (tế bào・nguyên tố)” nào. 「から成る」 thiên về văn viết, trang trọng (chủ yếu dùng cho cơ cấu tổ chức, quốc gia, các chương sách); 「からできている」 mang tính phổ thông hơn (cũng dùng cho chất, nguyên liệu). Tương ứng với “gồm có, được cấu thành từ, được tạo nên từ ~”.

Quy tắc kết hợp

DạngSắc tháiVí dụ
danh từ + から成るgồm có ~ (bộ phận/yếu tố) (văn viết, trang trọng)三部から成る (gồm ba phần)
danh từ + からできているđược cấu thành từ ~ (bộ phận/nguyên liệu) (phổ thông)細胞からできている (được tạo nên từ tế bào)

Đứng sau một danh từ (phòng ban・chương・tế bào・yếu tố) + trợ từ 「から」 (xem bẫy ②). 「から成る」 thiên về văn viết, cấu thành trừu tượng/trang trọng (tổ chức・quốc gia・tác phẩm); 「からできている」 phổ thông hơn, cũng dùng cho chất, nguyên liệu. Dạng 「〜ている」 rất phổ biến, diễn tả trạng thái.

Ví dụ trong ngữ cảnh

⚠️ Những lỗi thường gặp cần tránh

① Dùng trợ từ 「から」, không dùng 「を/が」. Đây là lỗi trợ từ phổ biến nhất. Các bộ phận cấu thành của 「から成る/からできている」 được đánh dấu bằng trợ từ 「から」 (= từ, bởi): ✗ 五章を成る/五章が成る → ✓ 五章から成る. Cách nói “gồm có, được cấu thành từ” trong tiếng Việt tương ứng với 「から」 của tiếng Nhật. Mẹo nhớ: (bộ phận cấu thành) から成る/からできている (trợ từ là から).

② Sự khác biệt với 「でできている (nguyên liệu)」. Hai cách nói này đều diễn tả “được làm bằng ~”, nhưng trọng tâm khác nhau. 「からできている」 — 「から」 hàm ý “(sau khi gia công/biến đổi hóa học) hình dạng ban đầu của nguyên liệu không còn rõ”, chủ yếu dùng cho cấu thành mà nguyên liệu đã bị biến đổi: 日本酒は米からできている (rượu sake được làm từ gạo — gạo đã lên men, không còn trông như gạo), 紙は木からできている (giấy được làm từ gỗ — gỗ được gia công thành giấy). 「でできている」 — 「で」 chỉ “nguyên liệu (nhìn thấy được)”, chủ yếu dùng cho cấu thành mà hình dạng ban đầu của nguyên liệu vẫn còn thấy: この机は木でできている (chiếc bàn này làm bằng gỗ — nhìn là biết gỗ), コップはガラスでできている (chiếc cốc làm bằng thủy tinh). Sự khác biệt: 「から」 = nguyên liệu đã biến đổi (không còn rõ hình dạng ban đầu, ví dụ gạo→sake); 「で」 = vẫn thấy hình dạng ban đầu của nguyên liệu (rõ ràng, ví dụ gỗ→bàn). Cách kiểm tra: nguyên liệu đã biến đổi (không rõ) → から; nguyên liệu vẫn nhìn thấy → で. (Tuy nhiên khi 「から成る」 mang nghĩa “gồm các bộ phận” [phòng ban・chương], thì chỉ đơn thuần là “cấu thành”, không có sự biến đổi nguyên liệu.)

③ ⭐Đừng nhầm với 「〜になる (thay đổi mang tính động)」 — 「から成る」 là cấu trúc tĩnh. Đây là điểm người học dễ nhầm. 「から成る」 = (hiện tại) gồm có ~ (cấu trúc tĩnh, mô tả trạng thái hiện tại): mô tả “một tổng thể ‘hiện đang’ được cấu thành từ những bộ phận nào”, tĩnh, mang tính mô tả: この本は五章から成る (cuốn sách này gồm năm chương — mô tả cấu trúc, trạng thái hiện tại). 「〜になる」 = trở thành ~ (thay đổi mang tính động, kết quả của sự thay đổi): mô tả “(trước đây không phải vậy, sau đó) trở thành ~”, động, là một sự thay đổi: この本は五章になった (cuốn sách này đã thành năm chương — trước đó không phải năm chương, sau đó mới thành vậy). Sự khác biệt: 「から成る」 = (tĩnh) gồm có ~ (mô tả cấu trúc); 「になる」 = (động) trở thành ~ (một sự thay đổi). Cách kiểm tra: muốn nói “(cấu trúc hiện tại) được cấu thành từ ~” → から成る (tĩnh); muốn nói “(sau đó) trở thành ~” → になる (thay đổi). Đừng nhầm 「五章から成る (gồm năm chương)」 với 「五章になる (trở thành năm chương)」 — một bên mô tả cấu trúc, một bên là sự thay đổi.

🔄 So sánh: から成る/でできている/から作られる/を構成する

DạngTrọng tâmVí dụ
〜から成るgồm có ~ (bộ phận/yếu tố) (văn viết, mang tính định nghĩa)三部から成る (gồm ba phần)
〜でできているlàm bằng ~ (nguyên liệu, vẫn thấy hình dạng ban đầu)木でできている (làm bằng gỗ)
〜からできているđược cấu thành từ ~ (nguyên liệu đã biến đổi)米からできている (được làm từ gạo)
〜を構成するcấu thành nên ~ (chủ động/trừu tượng hơn)要素が全体を構成する (các yếu tố cấu thành nên tổng thể)

Các điểm dễ nhầm: 「〜から成る」 = gồm có/được cấu thành từ ~ (phân tích tổng thể thành bộ phận/yếu tố, văn viết, mang tính định nghĩa, ví dụ tổ chức・chương sách); 「〜でできている」 = làm bằng ~ (nguyên liệu, vẫn thấy hình dạng ban đầu) (木でできている = nhìn là biết gỗ); 「〜からできている」 = được cấu thành từ ~ (nguyên liệu bị biến đổi do hóa học/gia công) (米からできている = làm từ gạo [sake], không còn rõ hình dạng ban đầu); 「〜を構成する」 = cấu thành nên ~ (chủ động/trừu tượng hơn, các yếu tố cấu thành nên tổng thể). Muốn mô tả cấu trúc dùng から成る; với nguyên liệu còn nhìn thấy dùng でできている; với nguyên liệu đã biến đổi dùng からできている.

💡 Điều cần nhớ

「〜から成る・〜からできている」 = gồm có/được cấu thành từ ~ — ghi nhớ ba điểm: ① cốt lõi là “phân tích một tổng thể thành bộ phận/nguyên liệu cấu thành” — một tổ chức gồm các phòng ban, một cuốn sách gồm các chương, một chất gồm các nguyên tố (三部から成る); ② dùng trợ từ 「から」 (✗五章を/が成る); ③ hai điểm cần phân biệt — sự khác biệt với 「でできている (vẫn thấy hình dạng ban đầu của nguyên liệu, 木でできている)」 (からできている = nguyên liệu đã biến đổi, 米からできている), và đừng nhầm với 「〜になる (thay đổi mang tính động)」 (から成る là cấu trúc tĩnh). Mẫu này là cách diễn đạt cấu thành mang tính văn viết, mô tả, rất phù hợp để giải thích cơ cấu tổ chức, địa lý quốc gia, các chương của một tác phẩm, thành phần hóa học — 「〜から成る」 mang cảm giác khách quan, chuyên nghiệp, có tính định nghĩa. Khi cần giải thích một thứ được cấu thành từ bộ phận/nguyên liệu nào, 「から成る/からできている」 là lựa chọn chuẩn xác.

❓ Hỏi đáp

Q: 「木でできている」 và 「木からできている」 khác nhau thế nào? Cả hai đều là ‘làm bằng gỗ’ mà?

Sự khác biệt nằm ở ‘hình dạng ban đầu của nguyên liệu có còn nhìn thấy hay không (đã bị biến đổi hay chưa)’. 「〜でできている」 = làm bằng ~ (hình dạng ban đầu của nguyên liệu vẫn ‘nhìn thấy được’): với trợ từ 「で」, nó chỉ “nguyên liệu (nhìn thấy được)” — trong thành phẩm vẫn nhận ra nguyên liệu ban đầu là gì, chủ yếu dùng cho nguyên liệu vật lý còn thấy rõ hình dạng: この机は木でできている (chiếc bàn này làm bằng gỗ — nhìn qua là biết gỗ), コップはガラスでできている (chiếc cốc làm bằng thủy tinh — nhìn là biết thủy tinh), 家は木材とコンクリートでできている (ngôi nhà được xây bằng gỗ và bê tông). 「〜からできている」 = được cấu thành từ ~ (nguyên liệu thô đã ‘biến đổi’, không còn rõ hình dạng ban đầu): với trợ từ 「から」, nó hàm ý “(sau khi biến đổi hóa học/gia công) hình dạng ban đầu của nguyên liệu thô không còn rõ”, chủ yếu dùng cho cấu thành mà nguyên liệu đã bị biến đổi: 日本酒は米からできている (rượu sake được làm từ gạo — gạo lên men thành sake, không còn trông như gạo), 紙は木からできている (giấy được làm từ gỗ — gỗ được gia công thành giấy), チーズは牛乳からできている (phô mai được làm từ sữa — sữa biến đổi thành phô mai). Sự khác biệt: 「で」 = vẫn thấy hình dạng ban đầu của nguyên liệu (木でできている = nhìn là biết gỗ); 「から」 = nguyên liệu thô đã biến đổi, không còn rõ hình dạng ban đầu (米からできている = không nhận ra là gạo). Cách kiểm tra: nguyên liệu ban đầu vẫn còn thấy trong sản phẩm → で (木・ガラス・金属でできている); nguyên liệu thô đã bị biến đổi do hóa học/gia công, không còn rõ hình dạng ban đầu → から (米・木・牛乳からできている = sake・giấy・phô mai). Một bên là “nguyên liệu (nhìn thấy được)”, một bên là “nguyên liệu thô (đã biến đổi)”.

Q: 「五章から成る」 và 「五章になる」 có cùng nghĩa không?

Hoàn toàn khác nhau — một bên là “(tĩnh) gồm có năm chương”, một bên là “(động) trở thành năm chương”. 「〜から成る」 = gồm có ~ (cấu trúc tĩnh, mô tả trạng thái hiện tại): mô tả “tổng thể này ‘hiện đang’ được cấu thành từ những bộ phận nào”, tĩnh, mang tính mô tả, không có sự thay đổi: この本は五章から成る (cuốn sách này gồm năm chương — chỉ đơn thuần mô tả cấu trúc của nó là năm chương), 委員会は十名から成る (ủy ban gồm mười người — mô tả thành phần hiện tại). Đó là “(cấu trúc hiện tại) gồm có ~”. 「〜になる」 = trở thành ~ (thay đổi mang tính động, kết quả của sự thay đổi): mô tả “(trước đó không phải ~, sau đó) trở thành ~”, động, là một sự thay đổi: この本は(改訂して)五章になった (cuốn sách này [sau khi sửa đổi] đã thành năm chương — trước đó có thể là bốn hoặc sáu chương, sau đó thành năm), 水が氷になる (nước biến thành băng). Đó là “(đã xảy ra một sự thay đổi,) trở thành ~”. Sự khác biệt: 「から成る」 = (tĩnh) gồm có ~ (mô tả cấu trúc, không có thay đổi); 「になる」 = (động) trở thành ~ (đã xảy ra thay đổi). Cách kiểm tra: muốn nói “(cấu trúc hiện tại) gồm có ~” (mô tả trạng thái hiện tại) → から成る (tĩnh); muốn nói “(trước đó không phải vậy, sau đó) trở thành ~” (một sự thay đổi) → になる. Ví dụ 「日本は四つの島から成る (Nhật Bản gồm bốn hòn đảo — mô tả cấu trúc địa lý)」 dùng から成る; 「二つの会社が合併して一つになった (hai công ty sáp nhập và trở thành một — một sự thay đổi)」 dùng になる. Một bên là “mô tả cấu trúc (vốn được cấu thành như vậy)”, một bên là “sự thay đổi (đã trở thành như vậy)” — đừng nhầm lẫn.

🖊️Bài kiểm tra luyện tập

  1. 「この組織は、五つの部門___。」(gồm có năm bộ phận)

    • (A) から成る
    • (B) に関わる
    • (C) をめぐる
    • (D) にわたる
  2. 「からできている」 diễn tả điều gì?

    • (A) nghịch tiếp
    • (B) trình tự thời gian
    • (C) nguyên liệu mà một vật được làm ra từ đó
    • (D) mệnh lệnh
  3. 「四つの島から成る」 có nghĩa là gì?

    • (A) Chỉ có một hòn đảo
    • (B) Gồm có bốn hòn đảo
    • (C) Không có hòn đảo nào
    • (D) Các hòn đảo biến mất
  4. 「から成る」 thuộc văn phong nào?

    • (A) thể mệnh lệnh
    • (B) lời nói của trẻ em
    • (C) tiếng lóng trên mạng
    • (D) văn viết
  5. Cách dùng nào đúng?

    • (A) 三章から成る本だ。
    • (B) 三章をから成る。
    • (C) 三章が成る(cần có から)。
    • (D) 三章だから成る。