“少なくとも・多くとも”: Ít nhất / Nhiều nhất (đặt giới hạn dưới hoặc giới hạn trên) (N1)

「少なくとも一ヶ月」「多くとも三日」 — đặt giới hạn dưới hoặc giới hạn trên (kèm cách dùng “ít ra thì”).

「少なくとも1時間はかかる」 — ít nhất, tối thiểu là (đặt giới hạn dưới)

Để đặt một giới hạn dưới hoặc giới hạn trên theo cách thận trọng, tiếng Nhật dùng một cặp phó từ — 「準備には少なくとも1時間はかかる (việc chuẩn bị mất ít nhất một tiếng).」 「〜少なくとも/〜多くとも」 = ít nhất/nhiều nhất. Bài này làm rõ 「少なくとも (ít nhất, giới hạn dưới)」 và 「多くとも (nhiều nhất, giới hạn trên)」, bổ sung cách dùng “ít ra thì, về điểm này thì” của 「少なくとも」, và phân biệt với 「せめて」 mang mong muốn chủ quan cũng như 「多くて」 mang tính khẩu ngữ.

Cốt lõi: 少なくとも = ít nhất (giới hạn dưới); 多くとも = nhiều nhất (giới hạn trên)

Đây là một cặp phó từ dùng để đặt giới hạn dưới hoặc giới hạn trên:

①「少なくとも」 = ít nhất, tối thiểu là (giới hạn dưới; số lượng/mức độ sẽ không thấp hơn mức này):

②「多くとも」 = nhiều nhất, tối đa là (giới hạn trên; số lượng sẽ không vượt quá mức này, mang tính văn viết hơn):

Ngoài ra, 「少なくとも」 còn có thể mang nghĩa “ít ra thì (về điểm này/xét ở khía cạnh này)”:

Cảm nhận: 「少なくとも」 = “dù ít đến đâu cũng có ~, tối thiểu là ~” (giới hạn dưới); 「多くとも」 = “dù nhiều đến đâu cũng không quá ~, tối đa là ~” (giới hạn trên, mang tính văn viết hơn). 「少なくとも」 còn thường được dùng để “khẳng định một cách thận trọng ít nhất một điểm” (少なくとも私は = ít ra thì tôi ~). Trong tiếng Việt: ít nhất, tối thiểu/nhiều nhất, tối đa.

Dạng thức và cách kết hợp

Phó từÝ nghĩaVí dụ
少なくともít nhất (giới hạn dưới)少なくとも1時間
少なくとも〜はít nhất ~ là (khẳng định thận trọng)少なくとも私は
多くともnhiều nhất (giới hạn trên, văn viết)多くとも10人

Cả hai đều là phó từ, phần lớn đứng trước số lượng/mức độ, đặt giới hạn dưới (少なくとも) hoặc giới hạn trên (多くとも). 「少なくとも」 thường đi với 「〜は」 (少なくとも〜は = ít nhất ~ là). 「多くとも」 mang tính văn viết hơn; trong khẩu ngữ người ta thường dùng 「多くて」「せいぜい」.

Ví dụ trong ngữ cảnh

⚠️ Những bẫy dễ mắc cần tránh

① 少なくとも (ít nhất, giới hạn dưới)/多くとも (nhiều nhất, giới hạn trên) — một cặp có hướng đối lập nhau. Đây là điểm phân biệt cơ bản. 「少なくとも」 = ít nhất, tối thiểu là (đặt ‘giới hạn dưới’, ‘dù ít đến đâu cũng có ~, không thấp hơn mức này’): 少なくとも1時間 (ít nhất một tiếng — dù ít đến đâu cũng là một tiếng), 少なくとも50人 (ít nhất 50 người). 「多くとも」 = nhiều nhất, tối đa là (đặt ‘giới hạn trên’, ‘dù nhiều đến đâu cũng không quá ~, không vượt quá mức này’): 多くとも20人 (nhiều nhất 20 người — dù nhiều đến đâu cũng không quá 20). Hai từ này đối lập nhau: 少なくとも đặt giới hạn dưới (≧), 多くとも đặt giới hạn trên (≦). Cách kiểm tra: muốn nói “dù ít đến đâu cũng có ~, tối thiểu” → 少なくとも; muốn nói “dù nhiều đến đâu cũng không quá ~, tối đa” → 多くとも. (Tương tự: 「遅くとも = chậm nhất」「早くとも = sớm nhất」.)

② 「少なくとも」 còn có cách dùng ‘ít ra thì, xét điểm này/xét riêng tôi’. Đây là cách dùng thứ hai của 「少なくとも」 ngoài việc đặt giới hạn dưới về số lượng. Nó có thể đứng đầu câu với nghĩa “ít ra thì (xét ở một điểm nào đó, xét riêng tôi), ~ là (chắc chắn/có thể khẳng định một cách thận trọng)” — lùi một bước để thận trọng khẳng định một điểm: 少なくとも、私はそう思う (ít ra thì tôi nghĩ như vậy — đối với tôi thì chắc chắn), 少なくとも、彼に悪意はなかった (ít ra thì anh ấy không có ác ý — về điểm này có thể khẳng định). Nó được dùng để “khẳng định một cách thận trọng ít nhất một điểm khi chưa chắc về toàn bộ.” Cách kiểm tra: muốn nói “ít ra thì (về điểm này/đối với tôi) ~ là chắc chắn” → 少なくとも (đứng đầu câu).

③ Phân biệt với 「せめて」 — 少なくとも là giới hạn dưới khách quan, còn せめて mang mong muốn chủ quan (chấp nhận mức thấp hơn). Cả hai đều có thể dịch là “ít nhất”, nhưng sắc thái khác nhau. 「少なくとも」 = ít nhất (đặt giới hạn dưới một cách khách quan, nêu sự thật): 少なくとも1時間はかかる (mất ít nhất một tiếng — nêu giới hạn dưới một cách khách quan). Đó là kiểu “dù ít đến đâu cũng có ~” khách quan, trung tính. 「せめて」 = ít nhất, tối thiểu là (kèm mong muốn chủ quan, hy vọng ‘chấp nhận mức thấp hơn’): せめて電話くらいしてほしい (ước gì ít nhất bạn cũng gọi điện — kèm hy vọng “dù không được tất cả thì ít nhất cũng ~”), せめて一目だけでも会いたい (tôi muốn gặp, dù chỉ một cái nhìn). Nó mang theo mong muốn, tiếc nuối, nhượng bộ chủ quan (muốn nhiều hơn, nhưng ít nhất cũng ~). Khác biệt: 「少なくとも」 = đặt giới hạn dưới một cách khách quan (dù ít đến đâu cũng có ~, nêu sự thật); 「せめて」 = “ít nhất” kèm mong muốn chủ quan (chấp nhận mức thấp hơn, hy vọng tối thiểu cũng ~). Cách kiểm tra: muốn nói một cách khách quan “ít nhất cũng có ~, mức sàn là ~” → 少なくとも; muốn nói kèm mong muốn “(dù không được tất cả,) tôi mong ít nhất cũng ~” → せめて.

④ 「多くとも」 mang tính văn viết hơn; trong khẩu ngữ người ta dùng 「多くて/せいぜい」. 「多くとも」 là cách nói “nhiều nhất” thiên về văn viết, trang trọng; trong khẩu ngữ, với nghĩa “nhiều nhất, cùng lắm”, 「多くて」「せいぜい」 phổ biến hơn: 来るのは多くて5人だろう (người đến nhiều nhất chắc khoảng 5 người — khẩu ngữ), せいぜい1万円くらいだ (cùng lắm khoảng 10.000 yên). Cách kiểm tra: “nhiều nhất” trong văn viết → 多くとも; “nhiều nhất, cùng lắm” trong khẩu ngữ → 多くて/せいぜい. (「少なくとも」 thì thông dụng cả trong văn nói lẫn văn viết.)

🔄 So sánh: 少なくとも/多くとも/せめて/せいぜい

DạngÝ nghĩaTrọng tâmVí dụ
少なくともít nhất (giới hạn dưới)giới hạn dưới khách quan/khẳng định thận trọng少なくとも1時間
多くともnhiều nhất (giới hạn trên)giới hạn trên khách quan (văn viết)多くとも10人
せめてít nhất (kèm mong muốn)mong muốn chủ quan, chấp nhận mức thấp hơnせめて電話を
せいぜいnhiều nhất, cùng lắmgiới hạn trên khẩu ngữ (“không hơn thế”)せいぜい5人

Dễ nhầm lẫn: 「少なくとも」 = ít nhất, tối thiểu là (đặt giới hạn dưới một cách khách quan kiểu “dù ít đến đâu cũng có ~”, hoặc khẳng định thận trọng “ít ra thì về điểm này”); 「多くとも」 = nhiều nhất, tối đa là (đặt giới hạn trên một cách khách quan, mang tính văn viết hơn); 「せめて」 = ít nhất, tối thiểu là (kèm mong muốn chủ quan, hy vọng chấp nhận mức thấp hơn); 「せいぜい」 = nhiều nhất, cùng lắm (giới hạn trên khẩu ngữ, thường mang nghĩa “không hơn thế”). Giới hạn dưới khách quan dùng 少なくとも; giới hạn trên khách quan dùng 多くとも; khi có mong muốn dùng せめて; giới hạn trên trong khẩu ngữ dùng せいぜい.

💡 Mẹo học

「〜少なくとも/〜多くとも」 = ít nhất/nhiều nhất — gồm ba điểm: ① một cặp có hướng đối lập — 少なくとも đặt giới hạn dưới (ít nhất, dù ít đến đâu cũng có ~), 多くとも đặt giới hạn trên (nhiều nhất, không quá ~); ②「少なくとも」 còn có thể khẳng định thận trọng “ít ra thì về điểm này/đối với tôi” (少なくとも私はそう思う); ③ phân biệt với 「せめて (‘ít nhất’ kèm mong muốn chủ quan)」 — 少なくとも là giới hạn dưới khách quan, còn せめて mang mong muốn. Cặp từ này rất tiện — muốn nói thận trọng “mất ít nhất ~” thì dùng 「少なくとも」, muốn nói “nhiều nhất không quá ~” thì dùng 「多くとも」 (trong khẩu ngữ là 「多くて/せいぜい」). Muốn nói kèm mong muốn “dù không được tất cả, tôi mong ít nhất cũng ~” thì dùng 「せめて」, không dùng 「少なくとも」.

❓ Những thắc mắc có thể bạn có

Q: 「少なくとも」 và 「せめて」 đều là ‘ít nhất’ — khác nhau thế nào?

Sự khác biệt nằm ở ‘đặt giới hạn dưới một cách khách quan’ và ‘mang mong muốn chủ quan’. 「少なくとも」 = ít nhất, tối thiểu là (đặt giới hạn dưới một cách khách quan, nêu sự thật): đó là kiểu “dù ít đến đâu cũng có ~, không thấp hơn mức này” khách quan, trung tính, phần lớn dùng để ước lượng mức sàn của số lượng, mức độ: 完成には少なくとも3日はかかる (hoàn thành mất ít nhất 3 ngày — nêu giới hạn dưới một cách khách quan), 少なくとも半分は終わった (ít nhất đã xong một nửa). Nó chỉ vạch ra mức sàn một cách khách quan, không kèm cảm xúc chủ quan. 「せめて」 = ít nhất, tối thiểu là (kèm mong muốn chủ quan, hy vọng chấp nhận mức thấp hơn): nó mang mong muốn, tiếc nuối, nhượng bộ chủ quan rõ ràng — “muốn nhiều hơn/tốt hơn, nhưng (dù không được thì) ít nhất tôi hy vọng ~”: せめて声だけでも聞きたい (tôi muốn ít nhất được nghe giọng nói — kèm hy vọng “chỉ thế này cũng được”), 全部は無理でも、せめて半分は返してほしい (trả hết thì không thể, nhưng tôi mong ít nhất được trả lại một nửa). Nó thường dùng cho mong muốn, yêu cầu, với cảm giác “chấp nhận mức thấp hơn”. Khác biệt: 「少なくとも」 = vạch giới hạn dưới một cách khách quan (dù ít đến đâu cũng có ~, nêu sự thật, trung tính); 「せめて」 = “ít nhất” kèm mong muốn chủ quan (dù không được tất cả, tôi hy vọng ít nhất cũng ~, kèm hy vọng, tiếc nuối). Cách kiểm tra: muốn nói một cách khách quan “ít nhất cũng có ~, mức sàn là ~” → 少なくとも; muốn nói kèm mong muốn, nhượng bộ “(dù không được tất cả,) tôi mong ít nhất cũng ~” → せめて. Vì vậy “mất ít nhất 3 ngày” (mức sàn khách quan) dùng 少なくとも, còn “ước gì ít nhất bạn cũng gọi điện” (kèm mong muốn) dùng せめて.

Q: 「多くとも」 và 「多くて」 khác nhau thế nào?

Nghĩa gần nhau (đều là “nhiều nhất, cùng lắm”), khác ở ‘sắc thái ngôn ngữ’. 「多くとも」 = nhiều nhất, tối đa là (thiên về văn viết, trang trọng): đây là cách nói “nhiều nhất” thiên về văn viết, nghiêm trang, phần lớn dùng trong ước tính trang trọng, văn tường thuật: 出席者は多くとも30名程度と見込まれる (người tham dự dự kiến nhiều nhất khoảng 30 người — văn viết, trang trọng). Nó đi cặp với 「少なくとも」 (少なくとも/多くとも = ít nhất/nhiều nhất), sắc thái trang trọng hơn. 「多くて」 = nhiều nhất, cùng lắm (khẩu ngữ, thông thường): đây là cách nói “nhiều nhất, cùng lắm” khẩu ngữ, hằng ngày, thân mật hơn: 来ても多くて10人くらいだよ (có đến thì nhiều nhất cũng khoảng 10 người — khẩu ngữ), 多くて週2回かな (nhiều nhất chắc là hai lần một tuần). Khác biệt: 「多くとも」 thiên về văn viết, trang trọng (ước tính, văn tường thuật); 「多くて」 thiên về khẩu ngữ, hằng ngày (ước tính thân mật). Cách kiểm tra: “nhiều nhất” trang trọng, văn viết → 多くとも; “nhiều nhất, cùng lắm” khẩu ngữ → 多くて (hoặc 「せいぜい」). Ngoài ra, trong khẩu ngữ “nhiều nhất” cũng hay dùng 「せいぜい」 (せいぜい5人 = nhiều nhất 5 người, thường kèm nghĩa “không hơn thế”). Ngược lại, 「少なくとも」 thông dụng cả trong văn nói lẫn văn viết, không thiên về văn viết như 「多くとも」.

🖊️Bài kiểm tra luyện tập

  1. 「完成までに、___一ヶ月は必要だ。」(Ít nhất)

    • (A) 少なくとも
    • (B) 多くとも
    • (C) せいぜい
    • (D) たかだか
  2. 「多くとも」の意味は?

    • (A) Hoàn toàn không có
    • (B) Ít nhất
    • (C) Chính xác là
    • (D) Nhiều nhất / không quá (giới hạn trên)
  3. 「少なくとも百人集まった」の意味は?

    • (A) Nhiều nhất một trăm người
    • (B) Ít nhất một trăm người đã tập trung (giới hạn dưới)
    • (C) Đúng một trăm người
    • (D) Ít hơn một trăm người
  4. 「少なくとも悪気はなかった」の意味は?

    • (A) Đầy ác ý
    • (B) Chắc chắn có ác ý
    • (C) Ít ra thì / nói một cách thận trọng, không có ác ý
    • (D) Không rõ có ác ý hay không
  5. 用法が自然なのは?

    • (A) 多くとも三日で終わる。
    • (B) 多くとも三人は必要だ(giới hạn dưới thì dùng 少なくとも)。
    • (C) 少なくともを食べる。
    • (D) 少なくともだ高い。