“〜ということだ”: Nghe nói / Kết luận / Định nghĩa (N2)
「休暇を取るということだ」「つまり間に合わないということだ」 — truyền đạt tin tức, tóm tắt kết luận, hoặc diễn giải lại một ý nghĩa.
「部長は今日休むということだ」 — 「という」 ở cuối câu, ba ý nghĩa
「田中さんによると、部長は今日休むということだ」 (theo anh Tanaka, hôm nay trưởng phòng nghỉ) — 「〜ということだ」 đặt 「という」 ở cuối câu làm vị ngữ, với ba ý nghĩa thường gặp trong đề thi: ① truyền đạt lại (nghe nói …), ② kết luận (nghĩa là …), ③ định nghĩa/ý nghĩa (có nghĩa là …). Đây là họ hàng gần của 「ということは (nghĩa là → suy luận)」 và 「というのは (cái gọi là ~ → định nghĩa)」 đứng giữa câu, cần phân biệt rõ. Bài này trình bày một lượt ba cách dùng của 「ということだ」 (N2).
Cốt lõi: ba ý nghĩa của ということだ
「(mệnh đề thể thông thường) + ということだ」 ở cuối câu có ba ý nghĩa tùy ngữ cảnh:
- ① truyền đạt lại (nghe nói ~, người ta nói ~): thường đi với 「〜によると/〜という話だ」, thuật lại tin tức đã nghe — 社長は来月辞任するということだ (nghe nói giám đốc sẽ từ chức vào tháng sau).
- ② kết luận・nghĩa là (nói cách khác, tức là): tóm gọn điều vừa nói thành một dòng — 返事がない。つまり、断られたということだ (không có hồi âm; nói cách khác là chúng ta đã bị từ chối).
- ③ định nghĩa・ý nghĩa (có nghĩa là ~, tức là ~): giải thích một điều gì đó có nghĩa là gì — 「合格」とは、60点以上取るということだ (“đậu” có nghĩa là đạt từ 60 điểm trở lên).
Sắc thái: “nghe nói/nghĩa là/có nghĩa là” — cùng một 「ということだ」, được chia thành ba nghĩa theo ngữ cảnh: thuật lại tin tức = truyền đạt lại; tóm tắt = kết luận; giải thích ý nghĩa = định nghĩa. Thường gặp trong văn cảnh trang trọng, văn viết.
Ba cách dùng và dấu hiệu nhận biết
| Cách dùng | Ý nghĩa | Dấu hiệu nhận biết |
|---|---|---|
| ① truyền đạt lại | nghe nói ~, người ta nói ~ | đi với 「〜によると/〜そうだ」 thuật lại tin tức |
| ② kết luận | nói cách khác, tức là | đi với 「つまり/要するに」 tóm tắt |
| ③ định nghĩa | có nghĩa là ~, tức là ~ | đi với 「〜とは/〜というのは」 giải thích ý nghĩa |
Đứng sau mệnh đề thể thông thường (thể thông thường + ということだ). Ba nghĩa được phân biệt qua các dấu hiệu xung quanh: thuật lại lời người khác = truyền đạt lại; tóm gọn một tình huống thành kết luận = kết luận (つまり〜ということだ); giải thích ý nghĩa của một từ/sự việc = định nghĩa (〜とは〜ということだ).
Ví dụ trong ngữ cảnh
- 天気予報によると、明日は大雪になるということだ。(Theo dự báo thời tiết, ngày mai sẽ có tuyết lớn.) — ① truyền đạt lại
- 全員が反対した。この案は通らないということだ。(Tất cả mọi người đều phản đối; nghĩa là đề xuất này sẽ không được thông qua.) — ② kết luận
- 「内定」とは、正式採用が決まっているということだ。(“Nội định” có nghĩa là việc tuyển dụng chính thức đã được quyết định.) — ③ định nghĩa
- 彼から連絡がない。まだ決心がつかないということだろう。(Anh ấy không liên lạc; có lẽ nghĩa là anh ấy vẫn chưa quyết định được.) — ② kết luận (phỏng đoán)
- 部長は出張中だということです。(Nghe nói trưởng phòng đang đi công tác.) — ① truyền đạt lại (lịch sự)
⚠️ Những chỗ người học hay nhầm
① Đừng nhầm 「ということだ」 (cuối câu) với 「ということは」 (giữa câu, suy luận). Hai mẫu cùng gốc nhưng khác chức năng. ということだ = (cuối câu) truyền đạt lại/kết luận/định nghĩa (khẳng định ‘là …’) (断られたということだ = nghĩa là chúng ta đã bị từ chối); ということは = (giữa mệnh đề hoặc đầu mệnh đề) ‘suy ra’ một kết luận từ một tiền đề (nghĩa là →) (返事がない。ということは、断られたんだ = không có hồi âm, vậy nghĩa là [suy ra] chúng ta đã bị từ chối). Điểm khác biệt: 「ということだ」 khẳng định một kết luận để khép lại (cuối câu); 「ということは」 là quá trình suy luận (nhặt một tiền đề để suy ra, chủ yếu ở giữa/đầu mệnh đề). (ということは: xem 〈ということは〉.)
② Sắc thái của 「ということだ」 truyền đạt lại so với 「そうだ」. Cả hai đều đánh dấu việc truyền đạt lại (nghe nói), nhưng 「ということだ」 trang trọng, mang tính văn viết hơn (dùng cho tin tức, thuật lại thông tin xác định hơn, thường đi với 「〜によると」); 「そうだ」 mang tính khẩu ngữ, thông dụng hơn (nghe nói ~). Trong văn cảnh trang trọng, khi thuật lại thì dùng ということだ, còn trong hội thoại hằng ngày dùng 〜そうだ.
③ 「ということだ」 định nghĩa so với 「というのは」. Cả hai đều giải thích ý nghĩa, nhưng vị trí khác nhau: 「〜というのは、〜(ということだ)」 — 「というのは」 đứng giữa mệnh đề, nêu từ cần giải thích (cái gọi là ~ thì …; xem 〈というのは〉); 「〜ということだ」 đứng ở cuối, khép lại bằng “(ý nghĩa) là ~”. Chúng thường được dùng cùng nhau: 「合格」というのは、60点以上ということだ (cái gọi là “đậu” là đạt từ 60 điểm trở lên). というのは mở đầu, ということだ khép lại.
🔄 So sánh: ということだ/ということは/というのは/そうだ
| Dạng | Chức năng | Ví dụ |
|---|---|---|
| 〜ということだ | truyền đạt lại/kết luận/định nghĩa (khẳng định cuối câu) | 断られたということだ |
| 〜ということは | suy ra kết luận từ một tiền đề (nghĩa là →) | 消えているということは留守だ |
| 〜というのは | cái gọi là ~ thì … (giữa mệnh đề, định nghĩa) | AIというのは人工知能だ |
| 〜そうだ | nghe nói ~ (truyền đạt lại, khẩu ngữ thông dụng) | 雨が降るそうだ |
Dễ nhầm lẫn: 「ということだ」 = truyền đạt lại/kết luận/định nghĩa ở cuối câu (khẳng định ‘là …’); 「ということは」 = suy ra từ một tiền đề (nghĩa là →; xem 〈ということは〉); 「というのは」 = nêu ra giữa mệnh đề để định nghĩa (cái gọi là ~; xem 〈というのは〉); 「そうだ」 = truyền đạt lại theo khẩu ngữ (nghe nói). Ba dạng 「という」: ということだ khẳng định để khép lại, ということは suy luận, というのは mở đầu một định nghĩa.
💡 Cách ghi nhớ
「〜ということだ」 đặt 「という」 ở cuối câu, với ba ý nghĩa: ① truyền đạt lại (nghe nói ~, người ta nói ~, đi với 〜によると) (休むということだ = nghe nói anh ấy nghỉ); ② kết luận・nghĩa là (tóm gọn một tình huống, đi với つまり) (通らないということだ = nghĩa là nó sẽ không được thông qua); ③ định nghĩa・ý nghĩa (có nghĩa là ~, đi với 〜とは/というのは) (60点以上ということだ = có nghĩa là từ 60 điểm trở lên). Ba điểm chính: ① ba nghĩa được phân biệt theo ngữ cảnh — thuật lại = truyền đạt lại, tóm tắt = kết luận, giải thích = định nghĩa; ② đừng nhầm với 「ということは」 — ということだ là khẳng định ở cuối câu, còn ということは nhặt một tiền đề để ‘suy luận’ (xem 〈ということは〉); ③ định nghĩa thường đi cặp với 「というのは」 (というのは mở đầu, ということだ khép lại; xem 〈というのは〉). Nắm chắc ba nghĩa “truyền đạt lại/kết luận/định nghĩa” thì mẫu câu N2 xuất hiện với tần suất cao này sẽ vững vàng.
❓ Hỏi đáp nhanh
Q: 「ということだ」 và 「ということは」 chỉ khác nhau một chữ — làm sao phân biệt?
Phân biệt ở chỗ đó là ‘lời khẳng định khép lại’ hay ‘quá trình suy luận’, và vị trí của chúng khác nhau. 「〜ということだ」 = (cuối câu) truyền đạt lại/kết luận/định nghĩa (‘khẳng định’ một sự việc, khép lại thành một dòng): 全員が欠席した。つまり、会議は中止だということだ (tất cả mọi người đều vắng mặt; nói cách khác là cuộc họp bị hủy — khẳng định kết luận “bị hủy” để khép lại). Nó đứng ở cuối câu làm vị ngữ, khẳng định “(tình huống) là ….” 「〜ということは」 = (giữa mệnh đề hoặc đầu mệnh đề) ‘suy ra’ một kết luận từ một tiền đề (nhặt một tiền đề để suy luận, nghĩa là →): 全員が欠席した。ということは、会議は中止だろう (tất cả mọi người đều vắng mặt; vậy nghĩa là [suy ra] cuộc họp có lẽ bị hủy — suy ra “bị hủy” từ “tất cả vắng mặt”). Nó đứng giữa/đầu mệnh đề như một từ nối, đánh dấu lập luận “(từ tiền đề) có thể suy ra ….” Điểm khác biệt: 「ということだ」 là ‘khẳng định một kết luận’ (cuối câu, là …); 「ということは」 là ‘rút ra một suy luận’ (nhặt một tiền đề, vậy thì …). Mẹo: đó là ‘khẳng định ở cuối câu’ hay ‘nhặt một tiền đề để suy ra’? — khép lại ở cuối = ということだ; suy ra từ điều trước = ということは. Một câu thường có thể dùng cả hai, chỉ khác ở trọng tâm: 「〜ということだ」 tập trung vào “bản thân kết luận (là như vậy)”, còn 「ということは」 tập trung vào “việc suy ra từ tiền đề (vậy thì …)”. (Cách dùng suy luận của ということは: xem 〈ということは〉.)
Q: 「ということだ」 truyền đạt lại, 「そうだ」 và 「らしい」 khác nhau thế nào?
Cả ba đều đánh dấu việc truyền đạt lại (nghe nói ~), khác nhau ở văn phong và mức độ chắc chắn. 「〜ということだ」 = nghe nói ~, người ta nói ~ (trang trọng hơn, mang tính văn viết, chủ yếu dùng để thuật lại thông tin xác định hơn hoặc chính thức, thường đi với 「〜によると」): 報道によると、首相が辞任するということだ (theo báo chí, thủ tướng sẽ từ chức — trang trọng, như đang thuật lại tin tức). Nó thiên về văn viết, trang trọng, thông tin được thuật lại thường có nguồn rõ ràng. 「〜そうだ」 = nghe nói ~ (truyền đạt lại, khẩu ngữ~thông dụng, đơn thuần thuật lại điều đã nghe): 田中さんが結婚するそうだ (nghe nói anh Tanaka sắp kết hôn — thuật lại trong đời thường). Đây là cách dùng khẩu ngữ và phổ biến nhất, chỉ đơn giản là “nghe nói ….” 「〜らしい」 = có vẻ ~, nghe nói ~ (truyền đạt lại kèm phỏng đoán, phán đoán dựa trên dấu hiệu hoặc lời đồn): 彼、最近忙しいらしい (nghe nói dạo này anh ấy bận — kèm một chút phỏng đoán dựa trên dấu hiệu). Nó có sắc thái “(từ một số manh mối) suy đoán” nhiều hơn 「そうだ」, giọng điệu kém chắc chắn hơn. Cách kiểm tra: thuật lại trang trọng, văn viết (nguồn rõ ràng) → ということだ; “nghe nói” đơn thuần hằng ngày → そうだ; phỏng đoán từ dấu hiệu, “có vẻ/nghe nói” → らしい. Vì vậy tin tức và báo cáo trang trọng thì thuật lại bằng 「ということだ」; bạn bè nói chuyện “nghe nói …” thì dùng 「そうだ」; khi kèm phỏng đoán thì dùng 「らしい」. (そうだ/らしい truyền đạt lại: xem các bài riêng của chúng.)
🖊️Bài kiểm tra luyện tập
彼女は来週から休暇を取る_____。(thông tin xác định nghe được từ ai đó)
- (A) そうだ
- (B) らしい
- (C) ということだ
- (D) ようだ
明日、雨が降る_____。(truyền đạt lại)
- (A) そうだ
- (B) らしい
- (C) ということだ
- (D) ようだ
彼は優勝した_____。(thông tin xác định nghe được từ ai đó)
- (A) そうだ
- (B) らしい
- (C) ようだ
- (D) ということだ
彼女は日本に住んでいる_____。(thông tin xác định nghe được từ ai đó)
- (A) そうだ
- (B) ということだ
- (C) らしい
- (D) ようだ
これは非常に重要だ_____。(một kết luận/diễn đạt lại: nghĩa là nó quan trọng)
- (A) そうだ
- (B) らしい
- (C) ということだ
- (D) ようだ