“〜hitotsu ni wa・hitotsu wa”: Một lý do là / Thứ nhất (N2)

Cách nói văn viết để nêu một trong nhiều lý do

「理由は、一つには時間、もう一つにはお金だ」 — liệt kê lần lượt nhiều lý do của một việc

「転職を考える理由は、一つには給料の低さ、もう一つには人間関係のストレスだ」 (lý do tôi nghĩ đến việc chuyển việc là: một là lương thấp, hai là áp lực từ các mối quan hệ) — 「一つには(ひとつには)/一つは」 dùng để liệt kê nhiều lý do/nguyên nhân của một việc, nêu ra một trong số đó trước: “một lý do là …(một lý do khác là …)”. Nó thường đi cùng 「もう一つには」. Bài này hướng dẫn cách dùng và cách kết hợp của 「一つには」, đồng thời phân biệt với 「まず/第一に」 và 「一方で」 mang tính đối lập (N2).

Cốt lõi: một trong những (lý do) là ~ (liệt kê, kể từng mục)

「一つには〜、もう一つには〜」 = “một (lý do) là …, một (lý do) khác là …” — khi một việc có nhiều lý do/nguyên nhân, dùng 「一つには」 để nêu lý do đầu tiên, hàm ý còn có những lý do khác:

Cảm giác: “một trong những (lý do) là …” — cốt lõi là “mục đầu tiên khi liệt kê lần lượt nhiều lý do/nguyên nhân của một việc”, hàm ý “không chỉ có điều này, mà còn những điều khác”. Thường đi cùng 「もう一つには (một lý do khác là)」, tạo thành “một là …, hai là ….” Đây là cách nói trang trọng, mang tính thuyết minh (rất hợp để phân tích nguyên nhân).

Cách kết hợp & từ đi kèm

DạngCách dùngVí dụ
一つには〜、もう一つには〜một là …, hai là …一つにはA、もう一つにはB
(cụm danh từ/mệnh đề thông thường) + だnêu từng nguyên nhân費用の問題だ
(có thể lược は) 一つに、〜thiên về văn viết hơn一つには〜

「一つには」 đứng trước mệnh đề lý do/nguyên nhân, để nêu lý do đầu tiên; thường đi cùng 「もう一つには (さらに)」 cho lý do thứ hai. Thường đứng sau 「原因は・理由は・秘訣は」. Đây là cách nói liệt kê, kể từng mục, nên thường đi thành cặp (一つには〜、もう一つには〜); nếu chỉ nêu một vế với 「一つには」 thì người nghe sẽ chờ đợi phần tiếp theo.

Ví dụ trong thực tế

⚠️ Những chỗ người học hay nhầm

① 「一つには」 dùng cho ‘mục đầu tiên khi liệt kê lý do/nguyên nhân', thường đi cùng 「もう一つには」. Đây là liệt kê từng mục — khi một việc có nhiều nguyên nhân, 「一つには」 nêu nguyên nhân đầu tiên, hàm ý “còn những nguyên nhân khác”, nên thường đi thành cặp (一つには〜、もう一つには〜). Chỉ nêu một vế với 「一つには」 sẽ khiến người nghe chờ đợi vế tiếp theo. Nếu chỉ có một lý do và không liệt kê thì cứ nói 「原因は〜だ」, đừng dùng 「一つには」. Chỉ dùng khi “liệt kê lần lượt nhiều lý do”.

② 「一つには」 (liệt kê lý do) ≠ 「一方で」 (đối lập các sự việc). Khi dịch, cả hai có thể đều gần với “một mặt”, nhưng cách dùng khác nhau. 一つには = một trong những (lý do) là ~ (liệt kê nhiều lý do cùng hướng) (原因は一つには〜、もう一つには〜 = nguyên nhân là: một là …, hai là …); 一方で = mặt khác (đối lập hai sự việc/khía cạnh cùng tồn tại, thường trái ngược) (仕事は順調だ。一方で、家庭がおろそかになっている = công việc thuận lợi; mặt khác, gia đình bị bỏ bê; xem 〈反面/一方で〉). 一つには liệt kê “nguyên nhân” (cùng hướng), 一方で đối lập “sự việc/khía cạnh” (trái ngược). Đừng nhầm “liệt kê một trong các lý do” với “đối lập với mặt kia”.

③ 「一つには」 và 「まず/第一に」 hơi khác nhau về sắc thái. Cả hai đều có thể dùng để liệt kê, nhưng 「まず/第一に」 thiên về ‘đứng đầu theo thứ tự' (trước hết, thứ nhất) (まず〜、次に〜 = trước hết …, sau đó …); 「一つには」 thiên về ‘một trong những lý do (song song)', không nhấn mạnh thứ tự, chỉ là “một (trong nhiều)”. Muốn nói “trước hết (bước đầu/điểm đầu tiên)” thì dùng まず/第一に; muốn nói “một trong những (lý do)” thì dùng 一つには. 「一つには」 đặc biệt hợp với việc phân tích nguyên nhân, lý do (原因は一つには…) trong văn thuyết minh.

🔄 So sánh: 一つには/もう一つには/まず・第一に/一方で

DạngSắc tháiVí dụ
一つにはmột trong những (lý do) là ~ (liệt kê, hàm ý còn nữa)原因は一つには〜
もう一つにはmột (lý do) khác là ~もう一つには〜
まず/第一にtrước hết/thứ nhất (nhấn mạnh thứ tự)まず〜、次に〜
一方でmặt khác (đối lập các sự việc/khía cạnh cùng tồn tại)順調だ。一方で〜

Dễ nhầm lẫn: 「一つには」 = một trong những (lý do) là ~ (mục đầu tiên khi liệt kê nhiều lý do, đi với もう一つには); 「まず/第一に」 = trước hết/thứ nhất (nhấn mạnh thứ tự); 「一方で」 = mặt khác (đối lập các khía cạnh trái ngược; xem 〈反面〉). Muốn “liệt kê từng lý do” thì dùng 一つには, muốn nói “trước hết” thì dùng まず, muốn “đối lập với mặt kia” thì dùng 一方で.

💡 Điều cần nhớ

「一つには(ひとつには)/一つは」 = một trong những (lý do/nguyên nhân) là ~, cốt lõi là “mục đầu tiên khi liệt kê lần lượt nhiều nguyên nhân của một việc”, hàm ý “không chỉ có điều này, mà còn những điều khác”, thường đi cùng 「もう一つには」 (原因は一つには〜、もう一つには〜). Ba điểm cần nhớ: ① đây là cách liệt kê, kể từng mục — thường đi thành cặp; chỉ nêu một vế thì người nghe sẽ chờ đợi; ② phân biệt với 「一方で」 — 一つには liệt kê “nguyên nhân” (cùng hướng), 一方で đối lập “khía cạnh” (trái ngược; xem 〈反面〉); ③ hơi khác 「まず/第一に」 — cách sau nhấn mạnh thứ tự (trước hết), còn 一つには là “một trong những (lý do song song)”, đặc biệt hợp với việc phân tích nguyên nhân trong văn thuyết minh. Để liệt kê rõ ràng, từng mục, “nhiều nguyên nhân của một việc”, 一つには là tiện nhất.

❓ Những câu hỏi thường gặp

Q: 「一つには」 và 「まず/第一に」 đều dùng để liệt kê — làm sao phân biệt?

Tùy việc nó ‘nhấn mạnh thứ tự' hay là ‘một trong những lý do song song'. 「まず/第一に」 = trước hết/thứ nhất (nhấn mạnh ‘đứng đầu theo thứ tự, theo các bước', thường theo sau là 「次に/第二に」): 料理はまず野菜を切る。次に、肉を炒める (khi nấu ăn, trước hết thái rau; sau đó xào thịt — nhấn mạnh thứ tự các bước); 理由は第一に安全性、第二に価格だ (lý do là: thứ nhất an toàn, thứ hai giá cả — nhấn mạnh thứ hạng). Nó mang cảm giác thứ tự kiểu “bước đầu, điểm đầu tiên”. 「一つには」 = một trong những (lý do) là ~ (nêu một trong ‘nhiều nguyên nhân song song', không nhấn mạnh cái nào đứng trước, chỉ là ‘một trong số đó'): 人気の理由は、一つにはデザイン、もう一つには価格だ (lý do được ưa chuộng là: một là thiết kế, hai là giá cả — hai lý do song song, không có thứ tự). Nó mang cảm giác liệt kê kiểu “một (trong nhiều lý do)”, đặc biệt dùng để phân tích nguyên nhân, lý do. Cách kiểm tra: muốn nhấn mạnh ‘thứ tự, các bước (thứ nhất, thứ hai …)' → まず/第一に; muốn liệt kê ‘một trong các lý do/nguyên nhân (song song)' → 一つには (đi với もう一つには). Vì vậy với các bước và thứ hạng thì dùng 「まず・第一に」; khi phân tích “một việc có những nguyên nhân nào”, hãy liệt kê lần lượt bằng 「一つには〜、もう一つには〜」. Cách sau đặc biệt quen thuộc trong văn thuyết minh và phân tích nguyên nhân.

Q: 「一つには」 và 「一方で」 trông đều như nói ‘một … một …' — làm sao phân biệt?

Hoàn toàn khác nhau: 「一つには」 liệt kê ‘các lý do cùng hướng', 「一方で」 đối lập ‘hai khía cạnh/sự việc trái ngược'. 「一つには〜、もう一つには〜」 = một trong những (lý do) là ~, một (lý do) khác là ~ (liệt kê nhiều ‘lý do/nguyên nhân' của một việc, các lý do ‘cùng hướng, song song', đều giải thích vì sao lại như vậy): この計画が失敗したのは、一つには資金不足、もう一つには計画の甘さだ (kế hoạch này thất bại: một là do thiếu vốn, hai là do kế hoạch quá ngây thơ — cả hai đều là “nguyên nhân thất bại”, cùng hướng và song song). Nó “kể từng mục nhiều nguyên nhân”. 「一方で」 = mặt khác (đối lập ‘hai sự việc/khía cạnh cùng tồn tại, thường trái ngược hoặc mâu thuẫn'): この薬は効果が高い。一方で、副作用も強い (thuốc này hiệu quả cao; mặt khác, tác dụng phụ cũng mạnh — “hiệu quả” và “tác dụng phụ mạnh” là hai mặt đối lập); 都会は便利だ。一方で、生活費が高い (thành phố thì tiện lợi; mặt khác, chi phí sinh hoạt cao). Nó “đối lập hai mặt tích cực/tiêu cực hoặc khác nhau của một việc” (xem 〈反面〉). Cách kiểm tra: liệt kê ‘nhiều nguyên nhân cùng hướng' → 一つには (đều giải thích “vì sao”); đối lập ‘hai khía cạnh trái ngược' → 一方で (một tốt một xấu/hai mặt đối lập). Ví dụ, 「原因は一つには〜、もう一つには〜」 (liệt kê nguyên nhân) so với 「便利だ。一方で高い」 (đối lập hai mặt). Một bên liệt kê nguyên nhân, một bên đối lập khía cạnh — hướng hoàn toàn khác nhau.

🖊️Bài kiểm tra luyện tập

  1. 「成功の秘訣は、___努力を続けたことだ。」(một trong những bí quyết là)

    • (A) どうせ
    • (B) たとえ
    • (C) まるで
    • (D) 一つには
  2. 「一つには」とよく一緒に使うのは?

    • (A) しかし
    • (B) ところで
    • (C) もう一つには/もう一つは
    • (D) ぜひ
  3. 「原因は一つには準備不足だ」の意味は?

    • (A) Nguyên nhân duy nhất
    • (B) Một trong những nguyên nhân là thiếu chuẩn bị (hàm ý còn nguyên nhân khác)
    • (C) Không có nguyên nhân
    • (D) Không liên quan đến việc chuẩn bị
  4. 「一つには」が使われる場面は?

    • (A) Nêu mục đầu tiên khi liệt kê nhiều nguyên nhân/lý do
    • (B) Diễn tả sự nhượng bộ
    • (C) Diễn tả thời gian
    • (D) Diễn tả mệnh lệnh
  5. 用法が自然なのは?

    • (A) 一つにはを食べる。
    • (B) 一つには行く。
    • (C) 一つには費用、もう一つには時間の問題だ。
    • (D) 一つにはだ高い。