“〜nomi narazu”: Không chỉ 〜 mà còn (cách nói “không chỉ” trang trọng nhất) (N2)
「日本のみならず世界の課題だ」 — người anh em nghiêm trang, thuộc văn viết của だけでなく.
「彼は英語のみならず、中国語も話せる」 — chữ “không chỉ” trang trọng nhất trong văn nghị luận
Trong một bài luận, bạn đọc thấy 「この問題は個人のみならず、社会全体に影響する」 (vấn đề này ảnh hưởng không chỉ đến cá nhân mà còn đến toàn xã hội) — 「〜のみならず」 = không chỉ ~, mà còn …, là dạng trang trọng nhất, mang tính văn viết nhất của 「だけでなく」. Nó nêu quan hệ bổ sung “không chỉ điều thứ nhất, mà đến cả điều thứ hai” bằng giọng văn trang nghiêm, thường gặp trong luận văn, báo cáo, bài phát biểu trang trọng. Bài viết này giới thiệu cách ghép, chữ 「も」 thường đi theo sau, và sự phân chia sắc thái với 「だけでなく」.
Cốt lõi: のみならず = không chỉ ~, mà còn (bổ sung, mở rộng)
「〜のみならず」 nghĩa là “không chỉ điều thứ nhất (đúng), mà cả điều thứ hai (rộng hơn/xa hơn) cũng …”:
- 個人のみならず、社会全体の問題だ (không chỉ cá nhân, mà là vấn đề của toàn xã hội).
- 彼は学者であるのみならず、優れた教育者でもある (anh ấy không chỉ là học giả mà còn là một nhà giáo dục xuất sắc).
Cảm giác: “không chỉ ~, mà còn …/không riêng ~, mà đến cả …” — cốt lõi là bổ sung, mở rộng: trước tiên khẳng định điều thứ nhất, rồi đẩy phạm vi rộng ra (cá nhân → xã hội, vai trò A → thêm vai trò B). Mệnh đề chính thường hô ứng bằng 「〜も」 (đến cả …). Nghĩa giống 「だけでなく」 nhưng ở sắc thái trang trọng nhất, mang tính văn viết nhất.
Quy tắc ghép
| Từ đứng trước | Dạng | Ví dụ |
|---|---|---|
| Danh từ | danh từ + のみならず | 東京のみならず |
| Danh từ (khẳng định) | danh từ + である + のみならず | 学者であるのみならず |
| Động từ・tính từ い | thể thường + のみならず | 高いのみならず |
| Tính từ な | 〜である + のみならず | 便利であるのみならず |
「〜のみならず」 ghép với danh từ (trực tiếp) hoặc thể thường của động từ・tính từ; danh từ và tính từ な khi mang tính khẳng định thì dùng 「〜である + のみならず」. Mệnh đề chính thường đi kèm 「〜も」 (〜のみならず、〜も…) tạo thành “không chỉ …, mà đến cả ….” Đây là sắc thái văn viết, nghị luận nhất.
Câu ví dụ
- この薬は頭痛のみならず、肩こりにも効く。(Thuốc này không chỉ có tác dụng với đau đầu mà còn với mỏi vai.)
- 彼は才能があるのみならず、努力も惜しまない。(Anh ấy không chỉ có tài năng mà còn không tiếc công nỗ lực.)
- 環境問題は一国のみならず、世界全体の課題である。(Vấn đề môi trường không chỉ là thách thức của một quốc gia mà là của toàn thế giới.)
- 味が良いのみならず、値段も手頃だ。(Không chỉ hương vị ngon mà giá cả cũng phải chăng.)
- 彼女は歌手であるのみならず、作曲家としても知られる。(Cô ấy không chỉ là ca sĩ mà còn được biết đến với tư cách nhà soạn nhạc.)
⚠️ Những cái bẫy dễ gặp cần tránh
① 「のみならず」 là ‘dạng văn viết nhất'; đừng dùng nhầm trong lời nói. 「のみならず」 mang sắc thái văn chương, trang trọng, nghị luận rõ rệt, là thành viên mang tính văn viết nhất trong họ “không chỉ”, phù hợp với luận văn, báo cáo, bài phát biểu trang trọng, văn bản chính thức. Với “không chỉ ~, mà còn…” hằng ngày, hãy dùng 「〜だけでなく」「〜だけじゃなくて」 của văn nói: văn nói 「彼、英語だけじゃなくて中国語も話せるんだよ」 / văn viết 「彼は英語のみならず、中国語も話せる」. Nói 「のみならず」 khi trò chuyện thân mật nghe quá sách vở, quá cứng. Cách thử: luận văn, văn viết trang trọng → のみならず; lời nói hằng ngày → だけでなく/だけじゃなくて.
② Mệnh đề chính thường có 「も」; đừng bỏ phần hô ứng. Mệnh đề chính của 「〜のみならず」 rất hay đi kèm 「〜も」 (cũng, đến cả) để hô ứng với “không chỉ …”: 頭痛のみならず、肩こりにも効く (không chỉ đau đầu mà còn hiệu quả với mỏi vai), 個人のみならず、社会も巻き込む (lôi kéo không chỉ cá nhân mà đến cả xã hội). Chữ 「も」 này hoàn tất cảm giác “bổ sung, mở rộng”. Tuy không bắt buộc tuyệt đối, đi cùng 「も」 là tự nhiên và đúng thành ngữ nhất. Khi viết, hãy nhớ: のみならず〜、〜も….
③ Danh từ ghép trực tiếp; thêm 「である」 khi khẳng định. Chú ý cách ghép. Với danh từ, có thể ghép trực tiếp (東京のみならず、全国で); nhưng khi danh từ là vị ngữ khẳng định (“anh ấy không chỉ là ‘một' học giả”), hãy thêm 「である」: 学者であるのみならず (không chỉ là học giả), 原因であるのみならず. Với động từ, tính từ い, ghép trực tiếp thể thường (高いのみならず、話せるのみならず); tính từ な khi khẳng định cũng dùng 「である」 (便利であるのみならず). Nói đơn giản: danh từ/tính từ な mang nghĩa “là …” dùng 「である + のみならず」, các thể thường khác ghép trực tiếp.
🔄 So sánh với các mẫu tương tự: のみならず/だけでなく/ばかりでなく/にとどまらず
| Dạng | Cảm giác | Ví dụ |
|---|---|---|
| 〜のみならず | không chỉ ~ mà còn (văn viết nhất, nghị luận) | 個人のみならず |
| 〜だけでなく | không chỉ ~ mà còn (thông dụng, phổ biến nhất) | 個人だけでなく |
| 〜ばかりでなく | không chỉ ~ mà còn (trung tính, thiên về văn viết) | 個人ばかりでなく |
| 〜にとどまらず | không dừng lại ở ~ (mở rộng phạm vi) | 国内にとどまらず |
Những chỗ dễ lẫn (tất cả đều là “không chỉ ~ mà còn”, chỉ khác nhau ở sắc thái): 「〜のみならず」 = văn viết nhất, nghị luận (luận văn, trang trọng, cách “không chỉ” trang trọng nhất); 「〜だけでなく」 = thông dụng (dùng được cả nói và viết, phổ biến nhất, trung tính nhất); 「〜ばかりでなく」 = trung tính, thiên về văn viết (trang trọng hơn だけでなく một chút); 「〜にとどまらず」 = không dừng lại ở (nhấn mạnh “phạm vi mở rộng từ ~ ra rộng hơn”, 国内にとどまらず海外へ). Hằng ngày dùng だけでなく, nghị luận trang trọng dùng のみならず, muốn nhấn mạnh sự mở rộng phạm vi thì dùng にとどまらず.
💡 Điểm mấu chốt khi sử dụng
「〜のみならず」 = không chỉ ~, mà còn …, thành viên mang tính văn viết nhất, trang trọng nhất trong họ “không chỉ” — gồm ba điểm: ① sắc thái trang trọng nhất — luận văn, báo cáo, bài phát biểu trang trọng dùng nó; với “không chỉ ~, mà còn …” hằng ngày chỉ cần dùng 〈だけでなく〉/だけじゃなくて, đừng gượng ép dùng のみならず khi trò chuyện; ② mệnh đề chính thường có 「も」 (のみならず〜、〜も… = không chỉ …, mà đến cả …); ③ cách ghép — ghép trực tiếp với danh từ, và thêm 「である」 khi danh từ/tính từ な được khẳng định là “là …” (学者であるのみならず). Bậc thang sắc thái của họ này: văn nói だけじゃなくて < thông dụng だけでなく < thiên văn viết ばかりでなく < văn viết nhất のみならず. Muốn lập luận có sức nặng trang trọng, hãy dùng のみならず để đẩy phạm vi “không chỉ … mà đến cả …” — rất có trọng lượng.
❓ Hỏi nhanh đáp gọn
Q: 「のみならず」 và 「だけでなく」 có nghĩa giống nhau không? Có thể thay cho nhau không?
Chúng có nghĩa hoàn toàn giống nhau (đều là “không chỉ ~, mà còn …”), có thể thay cho nhau, chỉ khác nhau về sắc thái (mức độ trang trọng). 「〜のみならず」 = không chỉ ~ mà còn (văn viết nhất, nghị luận): mang sắc thái văn chương, trang trọng rõ rệt, trang trọng nhất trong họ “không chỉ”, phù hợp với luận văn, báo cáo học thuật, tin tức, bài phát biểu trang trọng, văn bản chính thức: この現象は日本のみならず、世界各国で見られる (hiện tượng này được thấy không chỉ ở Nhật Bản mà ở các nước trên thế giới). 「〜だけでなく」 = không chỉ ~ mà còn (thông dụng, phổ biến nhất): dùng được cả trong lời nói và văn viết, trung tính và thông dụng nhất, là lựa chọn đầu tiên cho hội thoại hằng ngày: 彼は英語だけでなく、フランス語も話せる (anh ấy nói được không chỉ tiếng Anh mà cả tiếng Pháp). Cách thử: viết luận văn, báo cáo trang trọng, muốn giọng nghiêm trang → のみならず; hội thoại hằng ngày, văn viết thông thường → だけでなく (lời nói còn có thể suồng sã hơn, 「だけじゃなくて」). Ví dụ trong luận văn, 「経済のみならず、政治にも影響する」 trang trọng và phù hợp; nhưng nói 「のみならず」 với bạn bè thì quá sách vở — bạn sẽ nói 「経済だけじゃなくて、政治にも影響するんだよ」. Nghĩa giống nhau: のみならず là bản “mặc com-lê”, だけでなく là bản “mặc thường ngày” — hãy ăn mặc cho hợp hoàn cảnh. Còn có 「〜ばかりでなく」 (trung tính, thiên về văn viết, nằm ở giữa) và 「〜にとどまらず」 (nhấn mạnh “phạm vi mở rộng ra ngoài ~”).
Q: 「のみならず」 có luôn phải đi với 「も」 không? Làm sao nhớ cách ghép?
Không phải lúc nào cũng vậy, nhưng đi cùng 「も」 là tự nhiên nhất. Mệnh đề chính của 「〜のみならず」 rất hay đi kèm 「〜も」 (cũng, đến cả) để hô ứng với sắc thái bổ sung của “không chỉ …”: 頭痛のみならず、めまいもする (không chỉ đau đầu mà còn chóng mặt), 彼のみならず、家族まで巻き込まれた (không chỉ anh ấy mà đến cả gia đình cũng bị lôi vào). Chữ 「も/まで」 này hoàn tất nghĩa “không chỉ điều thứ nhất mà đến cả điều thứ hai”, đọc trôi chảy và đúng thành ngữ nhất. Nhưng nếu cấu trúc mệnh đề chính không cần, có thể bỏ 「も」 (この薬は頭痛のみならず、肩こりに効く vẫn dùng được, tuy 「にも」 thì tốt hơn). Về cách ghép, hãy nhớ hai quy tắc: ① ghép trực tiếp với thể thường của danh từ, động từ, tính từ: 東京のみならず (danh từ), 高いのみならず (tính từ い), 話せるのみならず (động từ); ② nhưng danh từ và tính từ な được khẳng định là “là …” thì dùng 「である」: 学者であるのみならず (không chỉ là học giả), 便利であるのみならず (không chỉ ‘rất' tiện lợi). Lý do là danh từ/tính từ な làm vị ngữ cần có 「である」 để khẳng định. Mẹo nhớ đơn giản: thể thường ghép trực tiếp, danh từ/tính từ な làm vị ngữ dùng 「である」. Nắm vững “theo sau có も, danh từ dùng である”, bạn sẽ dùng のみならず đúng thành ngữ.
🖊️Bài kiểm tra luyện tập
「この問題は日本___、世界共通の課題だ。」(không chỉ Nhật Bản, văn viết)
- (A) ものの
- (B) どころか
- (C) のみならず
- (D) わりに
「のみならず」 trang trọng đến mức nào?
- (A) tiếng lóng trên mạng
- (B) thông tục nhất
- (C) lời nói của trẻ em
- (D) mang tính văn viết/trang trọng nhất (ngôn ngữ nghị luận)
「国内のみならず海外でも人気だ」 có nghĩa là gì?
- (A) Được ưa chuộng không chỉ trong nước mà còn ở nước ngoài
- (B) Chỉ được ưa chuộng trong nước
- (C) Không được ưa chuộng cả trong lẫn ngoài nước
- (D) Ở nước ngoài được ưa chuộng hơn trong nước
Mệnh đề thứ hai của 「のみならず」 thường đi kèm gì?
- (A) 〜ください
- (B) 〜も (cũng, đến cả ~)
- (C) 〜なさい
- (D) 〜だろうか
Cách dùng nào đúng?
- (A) 国内をのみならず。
- (B) 有名のみならず(な形)。
- (C) 国内のみならずだ。
- (D) 有名であるのみならず、実力もある。