“〜de are 〜de are・〜ni shiro 〜ni shiro”: Dù là A hay B (nhượng bộ nhấn mạnh theo cặp) (N2)

「行くにしろ行かないにしろ早めに決めて」 — ghép hai trường hợp thành một cặp; kết luận vẫn đúng trong cả hai.

「賛成にしろ反対にしろ、理由を聞かせて」 — dù đứng về phía nào, kết luận vẫn như nhau

Trong một cuộc họp: 「賛成にしろ反対にしろ、まず理由を聞かせてください」 (dù bạn tán thành hay phản đối, trước hết hãy cho tôi nghe lý do) — 「〜であれ〜であれ・〜にしろ〜にしろ」 = dù là A hay B (vẫn …), nêu ra hai điều đối lập hoặc hai lựa chọn và nhấn mạnh “dù là cái nào thì kết luận vẫn đúng.” Đây là mẫu câu nhượng bộ nhấn mạnh cấp N2, thiên về văn viết, mang sắc thái văn chương. Bài viết này giới thiệu cách ghép và cách phân biệt với 「にせよ〜にせよ」「にかかわらず」.

Cốt lõi: dù là A hay B, vẫn ~

Bộ mẫu câu này nêu ra hai điều đối lập/hai lựa chọn, nghĩa là “dù là cái nào thì kết quả/kết luận cũng như nhau”:

Cảm giác: “dù là A hay B (vẫn …)” — cốt lõi là nêu ra hai điều đối lập/hai lựa chọn, nhấn mạnh rằng ‘dù là cái nào cũng không ảnh hưởng đến kết luận' (nhượng bộ). Mệnh đề chính là “vẫn …, dù thế nào cũng phải …, không có gì khác biệt”. Thiên về văn viết, văn chương, giọng trang trọng.

Quy tắc ghép

Đứng trướcであれにしろ/にせよ
Danh từdanh từ + であれdanh từ + にしろ
Động từ―(であれ chủ yếu dùng với danh từ)thể thường + にしろ
tính từ い―(dùng 「〜かろうと」 v.v.)〜い + にしろ
từ nghi vấn + であれdù ~ nào誰であれ

「〜であれ〜であれ」 chủ yếu ghép với danh từ (男であれ女であれ); với động từ/tính từ thì hiếm hơn (chuyển sang 「〜(よ)うと」). 「〜にしろ〜にしろ/にせよ〜にせよ」 ghép với danh từ hoặc thể thường của động từ・tính từ (する にしろ しない にしろ). Cũng có thể dùng riêng 「từ nghi vấn + であれ」 (誰であれ = dù là ai). Tất cả đều nêu ra một cặp điều đối lập/lựa chọn, mang tính văn viết và văn chương.

Ví dụ trong thực tế

⚠️ Những cái bẫy dễ gặp cần tránh

① Phải nêu ra một cặp ‘điều đối lập/lựa chọn'. Cách dùng của 「〜であれ〜であれ/〜にしろ〜にしろ」 là nêu ra hai điều đối lập hoặc hai lựa chọn, nghĩa là “dù là cái nào”: 男であれ女であれ (nam hay nữ), 賛成にしろ反対にしろ (tán thành hay phản đối), 行くにせよ行かないにせよ (đi hay không đi). Vì vậy hãy đặt phía trước một cặp đối lập/tương đối (A và B, する và しない). Mệnh đề chính là kết luận “vẫn …, dù thế nào cũng …”. Chỉ nêu một điều, hoặc những từ không thành cặp, thì không phải cách dùng “dù là A hay B” này. (Cũng có thể dùng riêng 「từ nghi vấn + であれ」 với nghĩa “dù ~ nào”: 何であれ = dù là gì, 誰であれ = dù là ai.)

② Bộ mẫu câu này thiên về văn viết/văn chương; văn nói dùng 「〜でも〜でも」「どっちにしても」. 「であれ・にしろ・にせよ」 đều mang sắc thái văn chương, văn viết, trang trọng, chủ yếu dùng trong văn viết trang trọng, bài phát biểu, lập luận. Với “dù là A hay B” hằng ngày, văn nói 「〜でも〜でも」「AでもBでも」「どっちにしても (dù thế nào)」 tự nhiên hơn: văn nói 「賛成でも反対でも、理由を教えて」 / văn viết 「賛成にしろ反対にしろ、理由を述べよ」. Dùng 「にせよ・であれ」 khi trò chuyện thân mật nghe quá cứng. Cách thử: văn viết trang trọng, lập luận → にしろ/にせよ/であれ; lời nói hằng ngày → 〜でも〜でも/どっちにしても.

③ Cách ghép: であれ chủ yếu với danh từ, にしろ/にせよ với danh từ và động từ. Cách ghép có phân chia đôi chút. 「〜であれ」 chủ yếu ghép với danh từ (男であれ, 理由が何であれ); với động từ/tính từ thì hiếm (chuyển sang 「〜(よ)うと」). 「〜にしろ/にせよ」 ghép với danh từ hoặc thể thường của động từ・tính từ (する にしろ, 高い にしろ, 学生 にしろ). Trong ba mẫu, 「にしろ」 thân mật hơn một chút, 「にせよ」 văn chương nhất, 「であれ」 chủ yếu đi với danh từ và mang giọng nghiêm trang. Để ghép các cặp đối lập của động từ (する・しない), 「にしろ/にせよ」 là mượt nhất.

🔄 So sánh: であれ〜であれ/にしろ〜にしろ/にせよ〜にせよ/にかかわらず

DạngCảm giácVí dụ
〜であれ〜であれdù là A hay B (văn chương, chủ yếu với danh từ)男であれ女であれ
〜にしろ〜にしろdù là A hay B (văn viết, danh từ/động từ)賛成にしろ反対にしろ
〜にせよ〜にせよdù là A hay B (văn chương nhất, đồng nghĩa)行くにせよ〜
〜にかかわらずbất kể ~, dù thế nào (không bị ảnh hưởng)年齢にかかわらず

Những chỗ dễ lẫn: 「であれ〜であれ/にしろ〜にしろ/にせよ〜にせよ」 = dù là A hay B (nêu ra một cặp đối lập/lựa chọn cụ thể, nhấn mạnh “cái nào cũng như nhau”; ba mẫu này đồng nghĩa: にしろ thân mật hơn chút, にせよ văn chương nhất, であれ chủ yếu với danh từ); 「〜にかかわらず」 = bất kể ~, dù thế nào (trừu tượng hơn, “không bị ảnh hưởng bởi một điều kiện”, xem bài 〈にかかわらず〉, và nhớ phân biệt với 「にもかかわらず (mặc dù)」). Khi nêu các lựa chọn cụ thể thì dùng であれ〜であれ/にしろ〜にしろ; khi nói “bất kể ~” một cách trừu tượng thì dùng にかかわらず.

💡 Tóm tắt nhanh

「〜であれ〜であれ・〜にしろ〜にしろ・〜にせよ〜にせよ」 đều là các mẫu nhượng bộ nhấn mạnh cho nghĩa “dù là A hay B (vẫn …)” — gồm ba điểm: ① nêu ra một cặp đối lập/lựa chọn (男であれ女であれ, 賛成にしろ反対にしろ, 行くにせよ行かないにせよ), mệnh đề chính là “cái nào cũng như nhau”; ② thiên về văn viết/văn chương — lập luận trang trọng dùng chúng; với “dù là A hay B” hằng ngày, 「〜でも〜でも」「どっちにしても」 tự nhiên hơn; ③ cách ghép có sự phân chia — であれ chủ yếu với danh từ, にしろ/にせよ với danh từ và động từ (にせよ văn chương nhất, にしろ thân mật hơn chút). So sánh với các từ họ hàng: bộ này nêu ra các lựa chọn cụ thể, còn 〈にかかわらず〉 là “bất kể ~, không bị ảnh hưởng” trừu tượng (và đừng nhầm với 「にもかかわらず = mặc dù」). Khi muốn nói một cách nghiêm trang “dù là A hay B, vẫn …” trong bối cảnh trang trọng, bộ mẫu nhượng bộ này rất có trọng lượng.

❓ Những câu hỏi thường gặp

Q: 「にしろ〜にしろ」「にせよ〜にせよ」「であれ〜であれ」 khác nhau thế nào?

Ba mẫu này gần như giống nhau về nghĩa (đều là “dù là A hay B, vẫn …”), có thể thay cho nhau, khác nhau chủ yếu ở xu hướng ghép và sắc thái tinh tế. 「〜にしろ〜にしろ」: ghép với danh từ hoặc thể thường của động từ・tính từ, là mẫu thân mật hơn một chút trong ba mẫu (tương đối thôi — nhìn chung vẫn là văn viết): 行くにしろ行かないにしろ, 賛成にしろ反対にしろ, 暑いにしろ寒いにしろ. 「〜にせよ〜にせよ」: nghĩa và cách dùng gần như 「にしろ」, nhưng văn chương hơn, trang trọng hơn, chủ yếu dùng trong văn viết, bài phát biểu: 成功にせよ失敗にせよ, 行くにせよ行かないにせよ. 「〜であれ〜であれ」: chủ yếu ghép với danh từ (động từ hiếm hơn), giọng nghiêm trang, văn chương: 男であれ女であれ, 理由が何であれ, 大人であれ子供であれ. Nó cũng thường được dùng riêng dưới dạng 「từ nghi vấn + であれ」 (誰であれ = dù là ai, いつであれ = dù khi nào). Cách thử: với các cặp đối lập của động từ (する・しない) → にしろ/にせよ là mượt nhất; khi nêu các danh từ (nam/nữ, người lớn/trẻ em) → であれ〜であれ hoặc にしろ〜にしろ đều được; muốn văn chương/trang trọng nhất thì dùng にせよ/であれ, thân mật hơn chút thì dùng にしろ. Ba mẫu này là các biến thể đồng nghĩa của cùng một loại — hiểu một mẫu là sẽ hiểu các mẫu còn lại.

Q: 「であれ〜であれ」 và 「にかかわらず」 đều có nghĩa ‘bất kể' — làm sao phân biệt?

Sự khác biệt là “nêu các lựa chọn cụ thể” và “bất kể một cách trừu tượng”. 「〜であれ〜であれ/にしろ〜にしろ」 = dù là A hay B: nó nêu ra hai điều đối lập hoặc hai lựa chọn cụ thể thành một cặp, nhấn mạnh “dù là cái này hay cái kia, đều như nhau”: 男であれ女であれ (dù là nam hay nữ — nêu cụ thể nam/nữ), 賛成にしろ反対にしろ (dù tán thành hay phản đối — nêu cụ thể hai lập trường). Nó bày từng lựa chọn ra và nói “cái nào cũng …”. 「〜にかかわらず」 = bất kể ~, dù thế nào (không bị ảnh hưởng bởi một điều kiện): nó diễn đạt một cách trừu tượng “không bị lay chuyển bởi một điều kiện nào đó”, thường ghép với danh từ chỉ phạm vi hoặc sự đối lập (không nhất thiết bày thành một cặp): 年齢にかかわらず (bất kể tuổi tác — không bị ảnh hưởng bởi tuổi tác), 天候にかかわらず (bất kể thời tiết). Cách thử: muốn nêu cụ thể ‘dù là A hay B' thành hai lựa chọn (bày ra) → であれ〜であれ/にしろ〜にしろ; muốn nói trừu tượng ‘bất kể/không bị ảnh hưởng bởi ~' → にかかわらず (xem bài 〈にかかわらず〉). Ví dụ 「男であれ女であれ (dù là nam hay nữ, bày các lựa chọn ra)」 và 「性別にかかわらず (bất kể giới tính, không bị ảnh hưởng một cách trừu tượng)」 gần nghĩa, nhưng câu đầu nêu cụ thể, câu sau thì trừu tượng. Lưu ý thêm: 「にかかわらず (bất kể)」 phải được phân biệt với 「にもかかわらず (mặc dù, mang nghĩa đối nghịch)」 — nghĩa hoàn toàn khác.

🖊️Bài kiểm tra luyện tập

  1. 「行く___行かない___、早めに決めてください。」(dù đi hay không đi)

    • (A) たり、たり
    • (B) ながら、ながら
    • (C) にしろ、にしろ
    • (D) ても、ても
  2. 「大人___子供___」(dù là người lớn hay trẻ em) Danh từ ghép như thế nào?

    • (A) だから、だから
    • (B) であれ、であれ
    • (C) なので、なので
    • (D) でも、でも
  3. 「雨にしろ雪にしろ決行する」 có nghĩa là gì?

    • (A) Chỉ tiến hành nếu có tuyết
    • (B) Chỉ tiến hành vào ngày nắng
    • (C) Nếu mưa thì hủy
    • (D) Sẽ vẫn tiến hành dù mưa hay tuyết
  4. 「にしろ〜にしろ」 được dùng như thế nào?

    • (A) Dùng theo cặp, nêu ra các mục đối lập/tiêu biểu
    • (B) Dùng riêng lẻ một mình
    • (C) Chỉ dùng được một lần
    • (D) Biểu thị nguyên nhân và kết quả
  5. Cách dùng nào tự nhiên?

    • (A) 行くであれ来るであれ(動詞は にしろ)。
    • (B) 賛成にしろ(単独)。
    • (C) 大人だしろ子供だしろ。
    • (D) 賛成にせよ反対にせよ、参加すべきだ。