“sono tame・sore yue”: Vì vậy / Do đó (từ nối chỉ nguyên nhân trong văn viết) (N2)
Những từ nối chỉ nguyên nhân dùng trong văn viết
「人手が足りない。そのため、納期が遅れている」 — nối nguyên nhân và kết quả một cách khách quan
Trong một bản báo cáo, bạn đọc thấy 「人手が足りない。そのため、納期が遅れている」 (thiếu nhân lực; vì vậy thời hạn giao hàng bị chậm) — 「そのため・それゆえ」 là các từ nối chỉ nguyên nhân, nghĩa là “vì vậy, do đó, cho nên”: vế trước nêu nguyên nhân, và chúng dẫn ra kết quả. Đó là cách nối nhân quả trung tính thường gặp trong văn bản văn viết, nghị luận, tin tức. Bài viết này giới thiệu sự phân công với 「だから」 trong văn nói, điểm khác với vế chỉ nguyên nhân trong cùng một câu 「〜ため」, và nhắc bạn “mở đầu một câu mới”.
Cốt lõi: nối ‘nguyên nhân → kết quả' một cách khách quan
「そのため/それゆえ」 là các từ nối có chức năng “nối nguyên nhân/tình huống phía trước với kết quả phía sau một cách khách quan”:
- 人手が足りない。そのため、納期が遅れている (thiếu nhân lực, vì vậy thời hạn bị chậm).
- 前例がない。それゆえ、慎重な判断が必要だ (chưa có tiền lệ, do đó cần phán đoán thận trọng).
Chữ 「その/それ」 chỉ nguyên nhân đã nêu ở câu trước. 「それゆえ」 mang tính văn chương, nghị luận hơn 「そのため」.
Cảm giác: “vì vậy, do đó, cho nên” — cốt lõi là nêu nhân quả một cách khách quan, giọng trung tính, có trật tự, không giống 「だから」 thân mật và chủ quan. Chủ yếu dùng trong văn viết, báo cáo, tin tức, bài luận.
Các dạng & cách ghép
| Từ nối | Cảm giác | Ví dụ |
|---|---|---|
| そのため | vì vậy (văn viết, trung tính) | …。そのため、〜 |
| それゆえ | do đó, cho nên (văn chương, nghị luận hơn) | …。それゆえ、〜 |
| それがゆえ(に) | chính vì điều này (nhấn mạnh) | …。それがゆえに、〜 |
| したがって | vì vậy, do đó (văn viết, suy luận) | …。したがって、〜 |
「そのため/それゆえ」 đặt ở đầu câu, mở đầu một câu mới để dẫn ra kết quả (câu trước kết thúc bằng dấu chấm). Chữ 「その/それ」 quay lại chỉ nguyên nhân của câu trước. 「それゆえ」「したがって」 thiên về nghị luận, suy luận hơn. Tất cả đều là từ nối chỉ nguyên nhân văn viết, khách quan.
Câu ví dụ
- 大雪が降った。そのため、電車が止まっている。(Tuyết rơi dày; vì vậy tàu điện đang ngừng chạy.)
- 業績が悪化した。そのため、リストラが行われる。(Kết quả kinh doanh xấu đi; vì vậy sẽ tiến hành cắt giảm nhân sự.)
- 証拠が不十分だ。それゆえ、結論は保留する。(Chứng cứ chưa đủ; do đó kết luận được bảo lưu.)
- 需要が急増した。そのため、品切れが続いている。(Nhu cầu tăng đột biến; vì vậy tình trạng hết hàng vẫn tiếp diễn.)
- 彼は努力家だ。それゆえ、皆に信頼されている。(Anh ấy là người chăm chỉ; do đó được mọi người tin tưởng.)
⚠️ Những cái bẫy dễ gặp cần tránh
① 「そのため」 và 「だから」: văn viết/trung tính và văn nói/chủ quan. Cả hai đều có nghĩa “vì vậy, nên”, nhưng khác nhau về sắc thái và giọng điệu. 「そのため/それゆえ」 = vì vậy (văn viết, trung tính, khách quan): nêu nhân quả một cách khách quan, không kèm cảm xúc cá nhân, chủ yếu dùng trong báo cáo, tin tức, bài luận: 売上が減った。そのため、経費を削減する (doanh thu giảm, vì vậy cắt giảm chi phí — khách quan). 「だから」 = nên (văn nói, chủ quan, thường mang cảm xúc): dùng trong lời nói hằng ngày, thường kèm nhận định, khẳng định, thậm chí sốt ruột của người nói: 疲れた。だから、もう帰る (mệt rồi, nên tôi về đây — chủ quan), だから言ったでしょ (thế nên mới bảo mà — có cảm xúc). Cách thử: văn viết, nêu nguyên nhân một cách khách quan → そのため/それゆえ; văn nói, kèm chủ quan/cảm xúc → だから. Dùng 「だから」 trong một bản báo cáo trang trọng nghe quá thông tục, quá chủ quan.
② 「そのため」 là từ nối độc lập — ‘mở đầu một câu mới'; đừng nhầm với vế nguyên nhân trong cùng câu 「〜ため」. Đây là một sự phân biệt quan trọng. 「そのため」 là từ nối độc lập, chữ 「その」 quay lại chỉ nguyên nhân đã nêu ở câu trước, về nguyên tắc đứng sau dấu chấm, mở đầu một câu mới: 人手が足りない。そのため、遅れている (thiếu nhân lực. Vì vậy, bị chậm — hai câu). Khác với 「〜ため (vế chỉ nguyên nhân trong cùng câu)」: 「〜ため」 nêu nguyên nhân ngay trong cùng một câu (= vì ~): 人手が足りないため、遅れている (vì thiếu nhân lực nên bị chậm — trong một câu). Điểm khác: 「そのため」 = từ nối độc lập, mở câu mới (phía trước có một câu nguyên nhân hoàn chỉnh); 「〜ため」 = vế nguyên nhân trong cùng câu (vì ~, gắn thẳng vào nguyên nhân). Đừng nhét 「そのため」 vào sau dấu phẩy như một từ nối trong cùng câu (“vì vậy” trong tiếng Việt đôi khi có thể đứng sau dấu phẩy, nhưng 「そのため」 trong tiếng Nhật về nguyên tắc mở đầu một câu mới).
③ 「そのため」 và 「そのために」: vì vậy (kết quả) và vì mục đích này (mục tiêu). Chỉ khác một chữ 「に」 nhưng nghĩa khác nhau. 「そのため(、)」 = vì vậy, do nguyên nhân đó (kết quả): nguyên nhân phía trước dẫn đến kết quả phía sau: 雨だ。そのため試合は中止だ (trời mưa, vì vậy trận đấu bị hủy — nhân quả). 「そのために」 = vì điều này, vì mục đích đó (mục tiêu): để đạt được mục tiêu đã nói trước đó, người ta làm điều sau đây: 合格したい。そのために毎日勉強する (tôi muốn đỗ, vì thế ngày nào tôi cũng học — mục tiêu). Cách thử: phía sau là “một kết quả (từ nguyên nhân đó)” → そのため (nhân quả); phía sau là “một hành động (vì mục tiêu đó)” → そのために (mục đích). Một bên quay lại chỉ “nguyên nhân”, bên kia quay lại chỉ “mục tiêu” — đừng lẫn chỉ vì chúng chỉ khác nhau chữ 「に」.
🔄 So sánh với các mẫu tương tự: そのため/それゆえ/だから/したがって/そこで
| Dạng | Cảm giác | Ví dụ |
|---|---|---|
| そのため | vì vậy (văn viết, trung tính, khách quan) | …。そのため〜 |
| それゆえ | do đó, cho nên (văn chương/nghị luận hơn) | …。それゆえ〜 |
| だから | nên (văn nói, chủ quan, cảm xúc) | …。だから〜 |
| したがって | vì vậy, do đó (văn viết, suy luận) | …。したがって〜 |
| そこで | vì thế (tiếp nối, rồi hành động) | …。そこで〜 |
Những chỗ dễ lẫn: 「そのため/それゆえ」 = vì vậy (văn viết, nêu nhân quả khách quan, それゆえ văn chương hơn); 「だから」 = nên (văn nói, chủ quan, thường có cảm xúc); 「したがって」 = vì vậy, do đó (văn viết, thiên về suy luận logic, thường gặp trong luận văn); 「そこで」 = vì thế (tiếp nhận tình huống phía trước rồi “thực hiện một hành động”, không phải nhân quả thuần túy). Nhân quả khách quan trong văn viết thì dùng そのため; văn nói thì dùng だから; suy luận logic thì dùng したがって; tiếp nhận tình huống rồi hành động thì dùng そこで.
💡 Điều cần nhớ
「そのため・それゆえ」 = vì vậy, do đó, các từ nối nhân quả nối “nguyên nhân → kết quả” một cách khách quan trong văn viết, nghị luận, tin tức — gồm ba điểm: ① văn viết và trung tính, phân công với 「だから」 chủ quan trong văn nói — báo cáo/tin tức dùng そのため, trò chuyện dùng だから; ② 「そのため」 là từ nối độc lập — mở đầu một câu mới (câu trước kết thúc bằng dấu chấm); đừng nhầm với vế nguyên nhân trong cùng câu 「〜ため (vì ~)」; ③ 「そのため」 ≠ 「そのために」 — そのため = vì vậy (kết quả, chỉ nguyên nhân), そのために = vì điều này (mục tiêu, chỉ mục đích); chỉ khác một chữ 「に」 mà nghĩa khác nhau. So sánh với các từ họ hàng: muốn văn chương/nghị luận hơn thì dùng 「それゆえ」, suy luận logic thì dùng 〈したがって〉, tiếp nhận rồi hành động thì dùng 「そこで」. Khi muốn báo cáo hay bài luận có mạch nhân quả trật tự, khách quan, 「そのため」 là lựa chọn an toàn nhất.
❓ Hỏi nhanh đáp gọn
Q: 「そのため」 và 「だから」 đều có nghĩa ‘vì vậy, nên' — khác nhau thế nào?
Sự khác biệt là sắc thái và tính chủ quan (văn viết/khách quan và văn nói/chủ quan). 「そのため/それゆえ」 = vì vậy (văn viết, trung tính, khách quan): nối “nguyên nhân → kết quả” một cách khách quan, không kèm cảm xúc hay khẳng định cá nhân, phù hợp với báo cáo, tin tức, bài luận — những hoàn cảnh trang trọng, khách quan: 原油価格が上昇した。そのため、ガソリンも値上がりした (giá dầu thô tăng, vì vậy xăng cũng tăng giá — nêu khách quan). Nó tạo cảm giác bình tĩnh, có trật tự. 「だから」 = nên (văn nói, chủ quan): dùng trong lời nói hằng ngày, thường kèm nhận định, khẳng định, cảm xúc của người nói: もう遅い。だから帰ろう (muộn rồi, nên về thôi — kèm khẳng định), だから言ったじゃない (thế nên mới bảo mà — kèm sốt ruột/cảm xúc). Nó chủ quan, cá nhân hơn. Cách thử: viết báo cáo, tin tức, bài luận, nêu nguyên nhân khách quan → そのため/それゆえ; lời nói hằng ngày, kèm nhận định chủ quan hay cảm xúc → だから. Ví dụ một dòng tin tức 「感染が拡大した。そのため、イベントは中止された」 dùng そのため (khách quan); giữa bạn bè 「眠い。だからもう寝る」 dùng だから (văn nói, chủ quan). Dùng 「だから」 suốt trong một báo cáo trang trọng thì quá thông tục, còn gượng ép dùng 「そのため」 khi trò chuyện thân mật thì quá cứng. Ngoài ra, trong luận văn, để suy luận logic “vì vậy, do đó”, người ta thường dùng 「したがって」, mang tính suy luận hơn 「そのため」.
Q: 「そのため」 và 「そのために」 chỉ khác nhau một chữ 「に」 — chúng có cùng nghĩa không?
Không — sự khác biệt là “nhân quả (kết quả)” và “mục đích”. 「そのため(、)」 = vì vậy, do nguyên nhân đó (kết quả): chữ 「その」 chỉ nguyên nhân/tình huống phía trước, dẫn ra “vì nguyên nhân đó nên có kết quả sau đây”: 台風が接近している。そのため、明日は休校だ (bão đang đến gần, vì vậy ngày mai trường nghỉ — nguyên nhân là bão dẫn đến kết quả là nghỉ học). Đó là quan hệ nhân quả. 「そのために」 = vì điều này, vì mục đích đó (mục tiêu): chữ 「その」 chỉ mục tiêu/mục đích đã nói trước đó, dẫn ra “để đạt mục tiêu đó, người ta làm điều sau đây”: 来年、留学したい。そのために、今お金を貯めている (năm sau tôi muốn đi du học, vì thế bây giờ đang tiết kiệm tiền — tiết kiệm vì mục tiêu du học). Đó là quan hệ mục đích. Cách làm: xem vế sau là “một kết quả (tự nhiên) từ nguyên nhân đó” hay “một hành động (có chủ ý) vì mục tiêu đó” — kết quả thì dùng そのため (nhân quả), hành động vì mục tiêu thì dùng そのために (mục đích). Ví dụ 「雨が降った。そのため、中止になった (trời mưa, vì vậy bị hủy)」 là nhân quả (mưa dẫn đến hủy); 「優勝したい。そのために、猛練習する (tôi muốn vô địch, vì thế luyện tập cật lực)」 là mục đích (luyện tập vì chức vô địch). Vì vậy, dù chỉ khác một chữ 「に」, một bên quay lại chỉ “nguyên nhân” cho một kết quả, bên kia quay lại chỉ “mục tiêu” cho một phương tiện — đừng lẫn lộn.
🖊️Bài kiểm tra luyện tập
「人手が足りない。___、納期が遅れている。」(vì vậy — văn viết)
- (A) そのため
- (B) ところが
- (C) それでも
- (D) それなのに
Sắc thái của 「それゆえ」 là gì?
- (A) Ngôn ngữ trẻ em
- (B) Lời nói thân mật
- (C) Văn viết, nghị luận (vì vậy/do đó)
- (D) Thể mệnh lệnh
Quan hệ trong 「大雨だった。そのため中止になった」 là gì?
- (A) Đối lập
- (B) Nhân quả (mưa lớn nên bị hủy)
- (C) Song song
- (D) Điều kiện
Sự khác nhau giữa 「そのため」 và 「だから」 là gì?
- (A) だから = văn viết nhất
- (B) Hoàn toàn giống nhau
- (C) そのため = văn nói
- (D) そのため = trung tính, văn viết; だから = văn nói, chủ quan
Cách dùng nào tự nhiên?
- (A) 雪が積もった。そのため休校だ。
- (B) そのため行く(原因なし)。
- (C) それゆえを食べる。
- (D) そのためだ高い。