Ý nghĩa của “zenbu de / awasete” — Tổng cộng / Cộng lại (JLPT N2)
“Tổng cộng 3000 yên”, “tất cả năm người” — cộng dồn các số lượng lại với nhau, kèm ví dụ. (JLPT N2)
「これ、全部でいくらですか?」 — gom những con số rời rạc thành một tổng
Khi thanh toán ở quầy, ta hỏi 「これ、全部でいくらですか?」 (cái này tổng cộng bao nhiêu tiền?) — 「〜全部で・〜合わせて」 đều cộng nhiều số lượng lại thành một tổng: “tổng cộng ~”, “cộng lại là ~”. 「全部で」 cộng dồn tất cả, 「合わせて」 gộp nhiều thứ lại với nhau. Bài viết này giới thiệu cách dùng của hai từ này, việc trợ từ là 「で」, cách phân biệt với 「合計・みんなで」, và bổ sung từ 「しめて」 mà các chủ quán rất hay dùng để xướng tổng số tiền.
Cốt lõi: cộng nhiều số lượng lại thành một tổng
Cả hai đều xoay quanh việc “cộng dồn” — gộp nhiều thứ riêng lẻ (người, vật, số tiền) thành một tổng:
- 全部で = tổng cộng, cộng dồn tất cả: これ、全部で3000円です (cái này tổng cộng là 3000 yên), 参加者は全部で30人 (người tham gia tổng cộng có 30 người).
- 合わせて = cộng lại, gộp lại (kết hợp nhiều thứ): りんご3個とみかん2個、合わせて5個 (3 quả táo và 2 quả quýt, cộng lại là 5 quả), 大人と子供、合わせて8人 (người lớn và trẻ em, cộng lại là 8 người).
Cảm giác: “tổng cộng, cộng lại” — cốt lõi là “gom những số lượng rời rạc thành một tổng.” 「全部で」 nghiêng về “cộng dồn tất cả (tính chung)”; 「合わせて」 nghiêng về “gộp nhiều thứ lại (cộng lại)”. Là những từ thiết yếu khi đếm tiền, đếm người, đếm số lượng hằng ngày.
Các dạng và cách kết hợp
| Dạng | Cách kết hợp | Ví dụ |
|---|---|---|
| 全部で + số lượng | tổng cộng ~ | 全部で5人 |
| 〜と〜、合わせて + số lượng | cộng lại là ~ | AとB、合わせて〜 |
| danh từ + を合わせて | gộp ~ lại | 二つを合わせて |
| しめて + số tiền | tổng cộng ~ (xướng tổng số khi nói) | しめて5000円 |
「全部で」「合わせて」 được theo sau bởi một số lượng (người, số đếm, số tiền), với trợ từ 「で」 (全部で = tính chung cả). 「合わせて」 còn có thể là 「〜を合わせて (gộp ~ lại).」 「しめて」 là cách chủ quán xướng to tổng số tiền (= tổng cộng, cộng lại).
Xem trong ngữ cảnh
- 店員が「全部で5800円になります」と言った。(Nhân viên nói: “Tổng cộng là 5800 yên ạ.”)
- この二つ、合わせていくらになりますか。(Hai món này cộng lại thì bao nhiêu tiền?)
- 出席者は、大人と子供合わせて50人だった。(Số người tham dự, cả người lớn và trẻ em cộng lại, là 50 người.)
- 交通費と宿泊費を合わせて、10万円かかった。(Chi phí đi lại và chỗ ở cộng lại hết 100.000 yên.)
- (寿司屋で)「しめて8000円です」((tại một quán sushi) “Tính hết lại là 8000 yên ạ.”)
⚠️ Những chỗ người học hay vấp
① Trợ từ là 「で」, không phải 「に」 hay 「を」. Trợ từ của 「全部で」 luôn là 「で」 (đánh dấu “tính chung cả = tổng cộng”), và không thể là 「に」 hay 「を」: ○ 全部で3000円 (tổng cộng 3000 yên) / × 全部にいくら, × 全部を3000円. Người học, do ảnh hưởng của cách nói “tất cả / tổng cộng” trong tiếng mẹ đẻ, dễ bỏ sót hoặc dùng sai trợ từ, nhưng tiếng Nhật cố định là 「全部で」. Tương tự, 「で」 trong 「一つで (với một cái ~)」「三人で (ba người cùng nhau)」 cũng là 「で」 này, đánh dấu “được tính theo/trong phạm vi ~”. Mẹo nhớ: 全部 + で + tổng (で đánh dấu tổng/phạm vi).
② 「合わせて」 xuất phát từ 「合わせる (cộng lại, gộp lại),」 đừng nhầm với 「合って (合う).」 「合わせて」 là thể て của động từ 「合わせる (kết hợp, cộng lại),」 có nghĩa “gộp (nhiều thứ) lại = tổng cộng”: 二つを合わせて (gộp hai cái lại), 合わせて5個 (cộng lại là 5 cái). Trong khi đó 「合って」 là thể て của 「合う (khớp, hợp, ăn ý),」 có nghĩa hoàn toàn khác (khớp, hợp): 意見が合って (ý kiến trùng khớp), 話が合って (nói chuyện hợp nhau). Hai từ nghe giống nhau (あわせて/あって) nhưng là hai động từ khác nhau, nghĩa khác nhau — 「合わせて = cộng lại, tổng cộng」; 「合って = khớp, hợp.」 Đừng viết 「合わせて5人 (cộng lại là 5 người)」 thành 「合って5人」 (câu này vô nghĩa). Mẹo nhớ: khi cộng lại/tính tổng thì dùng 「合わせて」 (合わせる).
③ 「全部で」 và 「みんなで」: cộng thành tổng và mọi người cùng nhau. Hai từ này đều chứa 「で」 nhưng nghĩa khác nhau. 「全部で」 = tổng cộng, cộng dồn tất cả (một tổng số): cộng các số lượng của nhiều thứ để biết tổng cộng là bao nhiêu: 全部で5人 (tổng cộng 5 người), 全部でいくら (tổng cộng bao nhiêu). Đó là tính một tổng số. 「みんなで」 = mọi người cùng nhau (tất cả cùng làm gì đó): nghĩa là “tất cả thành viên cùng nhau (làm gì đó),” trọng tâm là “cùng nhau, chung sức” chứ không phải một tổng số: みんなで歌おう (tất cả cùng hát nào), みんなで協力する (mọi người cùng hợp tác), みんなで食べる (tất cả cùng ăn). Nó nhấn mạnh “tất cả cùng hành động.” Điểm khác biệt: 「全部で」 là “cộng các số lượng (tổng cộng ~)”; 「みんなで」 là “mọi người cùng nhau (làm ~).” Cách kiểm tra: muốn đếm “tổng cộng bao nhiêu (một tổng số)” → 全部で; muốn nói “mọi người cùng nhau (làm gì đó)” → みんなで. Ví dụ, 「全部で8人来た (tổng cộng 8 người đã đến — đếm số)」 dùng 全部で; 「みんなで遊ぶ (tất cả cùng chơi — hành động chung)」 dùng みんなで. Đừng nhầm lẫn chỉ vì cả hai đều có 「で」.
🔄 So sánh với các mẫu tương tự: 全部で/合わせて/合計/みんなで
| Dạng | Sắc thái | Ví dụ |
|---|---|---|
| 全部で | tổng cộng, cộng dồn tất cả (một tổng số, dùng hằng ngày) | 全部で3000円 |
| 合わせて | cộng lại, gộp nhiều thứ lại | 合わせて5個 |
| 合計 | tổng (văn viết, bảng biểu, trang trọng) | 合計1万円 |
| みんなで | mọi người cùng nhau (tất cả cùng làm) | みんなで歌う |
Các điểm dễ nhầm: 「全部で」 = tổng cộng, cộng dồn tất cả (cộng các số lượng thành một tổng, thông dụng khi đếm tiền/người hằng ngày, trợ từ で); 「合わせて」 = cộng lại, gộp nhiều thứ lại (kết hợp các thứ khác nhau, AとB合わせて, từ 合わせる); 「合計(ごうけい)」 = tổng (dùng trong văn viết, bảng biểu, hóa đơn, thống kê trang trọng, 合計1万円); 「みんなで」 = mọi người cùng nhau (tất cả cùng làm gì đó, không phải một tổng số). Với tổng số hằng ngày dùng 全部で; với việc gộp các thứ lại dùng 合わせて; với văn viết trang trọng dùng 合計; với “mọi người cùng nhau” dùng みんなで.
💡 Cách ghi nhớ
「全部で・合わせて」 là những từ thiết yếu để cộng các số lượng thành một tổng — ghi nhớ ba điểm: ① trợ từ là 「で」 — 全部で3000円 (không phải に/を), 「で」 đánh dấu “tính chung cả = tổng cộng”; ② 「合わせて」 xuất phát từ 「合わせる (cộng lại),」 đừng nhầm với 「合って (合う = khớp)」 (合わせて5個 = cộng lại là 5 cái, 合って = ý kiến trùng khớp); ③ phân biệt với các từ cùng nhóm — 「合計」 là dạng trang trọng dùng trong văn viết/bảng biểu, 「みんなで」 là “mọi người cùng nhau (làm gì đó)” (không phải một tổng số). Ngoài ra, các chủ quán rất hay xướng tổng số tiền bằng 「しめて」 (しめて5000円 = tính hết lại là 5000 yên, thường nghe ở quán sushi, quán nhậu izakaya). Khi mua sắm hằng ngày, hỏi 「全部でいくら」, nói 「全部で○人」, hay gộp các món lại bằng 「合わせて」 — đều là những cách nói thiết yếu để đếm tiền và đếm người, rất thiết thực.
❓ FAQ
Q: 「全部で」 và 「合わせて」 đều có nghĩa ‘tổng cộng, cộng lại’ — có thể thay thế cho nhau không?
Nghĩa gần nhau (đều cộng các số lượng thành một tổng), phần lớn có thể thay thế cho nhau, nhưng điểm nhấn hơi khác nhau. 「全部で」 = tổng cộng, cộng dồn tất cả (cộng toàn bộ, để biết tổng cộng là bao nhiêu): nhấn mạnh “tất cả, tính chung cả”, cộng dồn mọi thứ trước mắt thành một tổng, thông dụng nhất khi đếm tiền/người hằng ngày: これ、全部でいくら? (cái này tổng cộng bao nhiêu?), 参加者は全部で30人 (người tham gia tổng cộng có 30 người), 全部で三時間かかった (tổng cộng mất ba tiếng). Đó là “cộng dồn tất cả (tổng cộng ~).” 「合わせて」 = cộng lại, gộp nhiều thứ lại (kết hợp các thứ khác nhau): nhấn mạnh “gộp lại, cộng lại (các thứ riêng biệt)”, thường dùng cho kiểu “A cộng B”: りんご3個とみかん2個、合わせて5個 (3 quả táo và 2 quả quýt, cộng lại là 5 quả), 交通費と宿泊費を合わせて10万円 (chi phí đi lại cộng chỗ ở, tổng 100.000 yên), 大人と子供、合わせて8人 (người lớn và trẻ em, cộng lại là 8 người). Đó là “gộp nhiều thứ lại để đếm (cộng lại).” Tinh tế hơn: 「全部で」 nghiêng về “cộng dồn tất cả những gì trước mắt (tính chung)”; 「合わせて」 nghiêng về “gộp (một vài thứ cụ thể) lại để đếm (cộng lại)”, thường nêu “A và B”. Trong đa số trường hợp, hai từ có thể thay thế cho nhau (この二つ、全部で/合わせていくら = hai món này tổng cộng/cộng lại bao nhiêu), nhưng 「合わせて」 thiên về “cộng A và B (các thứ khác nhau) lại với nhau”, còn 「全部で」 chung chung hơn với nghĩa “tính chung cả”. Cách kiểm tra: “tính chung cả, tổng cộng” nói chung → 全部で; nhấn mạnh “gộp một vài thứ (A và B) lại” → 合わせて. Ngoài ra, 「合計」 trong văn bản, bảng biểu, hóa đơn ít khi được nói trực tiếp trong lời nói hằng ngày (lời nói dùng 全部で/合わせて); 「合計」 nghiêng về trang trọng.
Q: Từ 「しめて○○円」 mà chủ quán hay nói có nghĩa là gì?
「しめて」 = “tổng cộng, tính hết lại”, là cụm mà chủ quán và nhân viên thường dùng khi xướng to tổng số tiền, đặc biệt nghe thấy khi thanh toán ở quán sushi, quán nhậu izakaya, các cửa tiệm nhỏ truyền thống: 「しめて5000円になります (tính hết lại là 5000 yên ạ)」「しめてお一人様3000円 (tổng cộng mỗi người 3000 yên).」 Nghĩa giống 「全部で」「合計」 (tổng số tiền của hóa đơn sau khi cộng lại), nhưng 「しめて」 mang cảm giác dứt khoát, kiểu cũ của việc xướng hóa đơn — một cụm quen thuộc khi chủ quán/nhân viên tính tổng (bắt nguồn từ 「締める (kết toán, chốt lại)」). Vì vậy tại một quán ăn truyền thống của Nhật, khi nghe chủ quán nói 「しめて○○円」, đó là họ đang thông báo “tổng cộng là bao nhiêu tiền”. Từ này mang tính khẩu ngữ, có hương vị truyền thống; khách bình thường chỉ cần dùng 「全部で」 để hỏi (khách hỏi 「全部でいくら?」, quán có thể đáp 「しめて○○円」). Về mặt hiểu: しめて = (lời xướng của quán) tổng cộng, tính hết lại, là dạng khẩu ngữ, dùng khi tính tổng của 「全部で/合計」 — chỉ cần hiểu (bản thân bạn dùng 全部で là thông dụng nhất). Bạn sẽ gặp từ này khi mua sắm hằng ngày, đặc biệt ở các cửa tiệm nhỏ truyền thống, và biết nó sẽ giúp bạn hiểu cách tính tiền của quán.
🖊️Bài kiểm tra luyện tập
「りんごを3個、みかんを2個、___5個買った。」(cộng lại)
- (A) まったく
- (B) 合わせて
- (C) せいぜい
- (D) たかが
「これ、___いくらですか。」(tổng cộng bao nhiêu)
- (A) 全部で
- (B) 全部に
- (C) 全部を
- (D) 全部の
「参加者は全部で30人」 có nghĩa là gì?
- (A) Chỉ một phần là 30
- (B) Mỗi nơi có 30 người tham gia
- (C) 30 người vắng mặt
- (D) Tổng cộng có 30 người tham gia
Sắc thái của 「合わせて」 là gì?
- (A) Trừ đi
- (B) Đếm riêng từng thứ
- (C) Tổng cộng / cộng nhiều thứ lại với nhau
- (D) Tính trung bình
Cách dùng nào là tự nhiên?
- (A) 全部でを買う。
- (B) 全部で3000円になります。
- (C) 合わせてだ高い。
- (D) 全部で行く (không có số lượng)。