“itsumo no・rei no”: Như mọi khi / Cái (chuyện) hôm nọ (N3)

Cụm từ cố định chỉ một thói quen quen thuộc hoặc điều cả hai bên cùng biết

「いつものセットで」 — 「いつもの・例の」, “như mọi khi, cái mà bạn biết”

Một khách quen bước vào quán cà phê và chỉ nói 「いつものでお願いします」 (cho tôi như mọi khi) — 「いつもの」「例の」 là những từ bổ nghĩa cho danh từ, dùng để chỉ người hoặc vật mà cả hai bên đều đã nghĩ đến: いつもの = “như mọi khi, cái quen thuộc” (thói quen, thứ cố định); 例の = “cái đó (mà chúng ta đã nhắc trước đây)” (sự ngầm hiểu với nhau). Bài viết này giải thích cách dùng 「いつもの/例の」, cảm giác thân thiết “không cần nói rõ”, và phân biệt với 「その/あの」.

Cốt lõi: không cần nói rõ — “cái mà bạn biết”

Cốt lõi của 「いつもの・例の」 là “thông tin chung, đã được biết” — cả hai bên đều biết đang nói đến gì, không cần mô tả chi tiết:

Sắc thái: “cái mà bạn biết” — gọn gàng và đầy sự thân thiết.

Cách ghép

DạngSắc tháiVí dụ
いつもの + danh từcái thường lệ (thói quen)いつもの喫茶店
例の + danh từcái đó (ngầm hiểu)例の件
いつものようにnhư mọi khiいつものように

Ví dụ trong thực tế

⚠️ Những cái bẫy dễ gặp

① Không thể chỉ một thứ lần đầu gặp hoặc chưa biết. いつもの・例の chỉ thứ mà cả hai bên đã biết, một việc theo thông lệ: ✗ いつもの初めて会う人 (gặp lần đầu mà lại dùng いつもの — mâu thuẫn), ✗ 例の知らない店 (quán chưa biết mà lại dùng 例の). Tiền đề của chúng là “cái mà bạn biết”.

② 「いつも」 (phó từ, luôn luôn) và 「いつもの」 (bổ nghĩa danh từ, thường lệ). Trong tiếng Việt, “thường, luôn” có thể ứng với cả phó từ 「いつも」 lẫn 「いつもの」 bổ nghĩa danh từ, nên rất dễ quên 「の」: いつも = phó từ “luôn luôn” (いつも遅れる = luôn đến trễ, bổ nghĩa cho động từ); いつもの = bổ nghĩa danh từ “thường lệ” (いつもの店 = quán quen, bổ nghĩa cho danh từ). Muốn bổ nghĩa cho danh từ thì phải thêm 「の」.

③ 「例の」 mang tính khẩu ngữ, dùng trong hội thoại. 「例の」 về cơ bản là cách nói khẩu ngữ, dùng khi trò chuyện, mang sắc thái thân thiết kiểu “cả tôi và bạn đều hiểu”, chủ yếu dùng giữa những người quen biết (例の件 = chuyện đó). Văn viết trang trọng hiếm khi dùng 「例の」, mà đổi sang 「先日の件/当該の…」. Ngược lại, 「いつもの」 dùng được cả trong nói lẫn viết.

🔄 So sánh với các mẫu tương tự: いつもの/例の/その/あの

DạngSắc tháiVí dụ
いつものcái thường lệ (thói quen, cố định)いつもの店
例のcái đó (ngầm hiểu, thân thiết)例の件
そのcái đó (vừa được nhắc đến)その本
あのcái đó (ở xa / ký ức chung)あの日

“Cái thường lệ, cố định” → いつもの; “cái đó (đã nhắc trước đây), ngầm hiểu” → 例の; “cái đó (vừa nhắc đến)” → その; “cái đó (ở xa hoặc trong ký ức chung)” → あの. いつもの/例の nhấn mạnh “thói quen, sự thân thiết”; その/あの là các từ chỉ định thông thường.

💡 Cách ghi nhớ

「いつもの・例の」 là những từ đời thường rất tiện, gọn gàng và đầy sự thân thiết, bản chất là “không cần nói rõ — cái mà bạn biết” (thông tin chung, đã biết): いつもの = cái thường lệ, giống mọi khi (いつもの店で = ở chỗ quen, いつものセット = set quen thuộc), dùng cho nơi chốn quen thuộc hay món gọi quen; 例の = cái đã nhắc trước đây, cái không nói thẳng (例の件 = chuyện đó, 例の人 = người đó), tiện khi nói đến việc nhạy cảm hoặc đã biết rồi. Có hai điểm: ① chúng chỉ chỉ được thứ đã biết, theo thông lệ (không dùng cho thứ lần đầu, chưa biết); ② khi bổ nghĩa cho danh từ phải thêm 「の」 (phó từ いつも và いつもの bổ nghĩa danh từ). Ngoài ra, 「例の」 mang tính khẩu ngữ/hội thoại hơn, hiếm gặp trong văn viết trang trọng. Khi muốn nói “cái như mọi khi, cái đó” một cách thân tình, hai từ này rất chuẩn.

❓ Những thắc mắc có thể có

Q: Làm sao phân biệt 「いつもの」 và 「例の」?

Dựa vào “thói quen, cố định” và “đã nhắc trước đây, ngầm hiểu”. 「いつもの」 = cái thường lệ, giống mọi khi (theo thói quen, cố định, cái lần nào cũng giống nhau): いつものカフェで待ってる (tôi đợi ở quán cà phê quen nhé — nơi cố định), いつもの時間に集合 (tập trung vào giờ quen thuộc — thói quen), 「いつものでいいですか?」 (như mọi khi nhé? — món gọi quen). Nhấn mạnh “như mọi khi, cố định”. 「例の」 = cái đó (đã nói trước đây), cái không nói thẳng (có sự thân thiết, thường dùng cho việc khó gọi tên hoặc đã biết): 例の件、進んでる? (chuyện hôm nọ có tiến triển không? — việc đã nhắc), 例の人から連絡があった (người đó đã liên lạc rồi — bạn biết ai mà). Nhấn mạnh “cả hai ta đều biết là cái nào, không cần nói ra”. Tóm lại: “cái thường lệ, cố định” → いつもの; “cái đã nhắc trước đây, ngầm hiểu” → 例の. Một bên là “thói quen”, một bên là “sự thân thiết”.

Q: 「いつも」 và 「いつもの」 khác nhau thế nào? (chỉ cách nhau một chữ の)

Khác nhau ở từ loại và thứ được bổ nghĩa. 「いつも」 = phó từ “luôn luôn, thường” (bổ nghĩa cho động từ, tính từ): 彼はいつも遅刻する (anh ấy lúc nào cũng đi trễ — bổ nghĩa cho động từ 遅刻する), いつも元気だね (bạn lúc nào cũng khỏe khoắn nhỉ — bổ nghĩa cho tính từ), いつもありがとう (cảm ơn bạn như mọi khi). 「いつもの」 = bổ nghĩa danh từ “thường lệ, giống mọi khi” (bổ nghĩa cho danh từ): いつもの店 (quán quen), いつものメンバー (những thành viên quen thuộc), いつもの通り (như thường lệ). Tóm lại: bổ nghĩa cho hành động (luôn làm…) → いつも (phó từ); bổ nghĩa cho danh từ (cái thường lệ…) → いつもの (thêm の). Tiếng Việt chỉ cần “thường / quen thuộc” cho cả hai, nhưng trong tiếng Nhật phải xem sau đó là động từ hay danh từ: trước danh từ bắt buộc thêm 「の」 (✗ いつも店 → ✓ いつもの店).

🖊️Bài kiểm tra luyện tập

  1. 「___喫茶店で会いましょう。」(ở quán cà phê quen của chúng ta)

    • (A) いつもの
    • (B) わざとの
    • (C) せっかくの
    • (D) もともとの
  2. 「___件はどうなった?」(chuyện mà cả hai bên đều biết)

    • (A) いつもの
    • (B) 例の
    • (C) どの
    • (D) なんの
  3. 「例の人」の意味は?

    • (A) Một người không tồn tại
    • (B) Một người bất kỳ
    • (C) Người lần đầu được nhắc đến
    • (D) Người mà cả hai bên đều ngầm biết
  4. 「いつものように」の意味は?

    • (A) Cố ý
    • (B) Thỉnh thoảng
    • (C) Như mọi khi
    • (D) Lần đầu tiên
  5. 用法が自然なのは?

    • (A) いつものメンバーで飲みに行く。
    • (B) いつもの初めて会う人。
    • (C) 例の、知らない店。
    • (D) いつものどこか分からない場所。