“〜というのは〜ということだ”: Cái gọi là 〜 nghĩa là… (mẫu câu định nghĩa) (N3)
「敬語というのは相手を敬う言葉づかいのことだ」 — nêu một thuật ngữ rồi giải thích rõ nghĩa của nó.
「敬語というのは、相手を敬う言葉づかいのことだ」 — 「というのは〜ということだ」, định nghĩa “~ nghĩa là ~”
「『敬語』というのは、相手を敬う言葉づかいのことだ」 (“keigo” là cách nói thể hiện sự kính trọng đối với người đối diện) — 「(danh từ/mệnh đề) + というのは〜ということだ/ことだ」 là mẫu câu dùng để định nghĩa hoặc giải thích một khái niệm: nêu điều cần giải thích, rồi hô ứng bằng 「ことだ・ものだ」 ở cuối câu để “nói rõ ra”. Bài viết này giải thích chức năng định nghĩa của 「というのは」, đồng thời phân biệt với 「ということは」 dùng để kết luận và 「とは/って」 mang tính khẩu ngữ.
Cốt lõi: giải thích rằng một từ hay một sự vật “có nghĩa là …”
Cốt lõi của 「というのは〜ということだ」 là “định nghĩa, giải thích: từ/sự vật này có nghĩa là …” — 「というのは」 nêu điều cần giải thích (『敬語』というのは), rồi nói rõ nội dung của nó, thường hô ứng bằng 「ことだ/ものだ」 ở cuối câu:
- Giải thích một từ: 「AI」というのは、人工知能のことだ (“AI” nghĩa là trí tuệ nhân tạo).
- Giải thích bản chất của một việc: 留学するというのは、簡単なことではない (đi du học không phải là chuyện đơn giản).
Sắc thái: “~ nghĩa là …, ~ chính là …” — định nghĩa, làm rõ một khái niệm.
Cách kết hợp
| Dạng | Cách dùng | Ví dụ |
|---|---|---|
| danh từ + というのは〜ことだ | ~ nghĩa là | 敬語というのは〜ことだ |
| mệnh đề + というのは | việc ~ | 留学するというのは |
| hô ứng cuối câu | ことだ/ものだ | 〜ということだ |
Ví dụ trong ngữ cảnh
- 「敬語」というのは、相手を敬う言葉づかいのことだ。(“Keigo” là cách nói thể hiện sự kính trọng đối với người đối diện.) — định nghĩa
- 「締切」というのは、それまでに提出しなければならない期限のことだ。(“Hạn chót” là thời hạn mà bạn phải nộp trước đó.) — định nghĩa
- 親になるというのは、責任を持つということだ。(Trở thành cha mẹ nghĩa là phải gánh trách nhiệm.) — giải thích bản chất
- 一人暮らしというのは、思ったより大変なものだ。(Sống một mình vất vả hơn bạn tưởng.) — suy ngẫm
- 「もったいない」というのは、無駄にするのが惜しいという意味だ。(“Mottainai” nghĩa là cảm giác tiếc khi lãng phí một thứ gì đó.) — giải thích
⚠️ Những cái bẫy dễ gặp
① 「というのは」 (định nghĩa: ~ nghĩa là) và 「ということは」 (kết luận: tức là). というのは = ‘giải thích, định nghĩa’ một từ/sự vật (敬語というのは〜ことだ = keigo nghĩa là …); ということは = rút ra ‘kết luận’ từ điều phía trước (nói cách khác, như vậy nghĩa là …) (電気がついている。ということは、彼は家にいる = đèn đang sáng, vậy nghĩa là anh ấy đang ở nhà). というのは “giải thích từ này”, ということは “suy ra từ đó” — đừng nhầm lẫn.
② Cuối câu thường hô ứng bằng 「ことだ/ものだ」. Sau khi mở đầu bằng 「というのは」, câu thường kết thúc bằng 「〜ということだ/ことだ/ものだ」 (hô ứng đầu – cuối): AIというのは〜のことだ, 留学するというのは〜ということだ. Kiểu hô ứng “というのは … ことだ” này là cấu trúc điển hình của nó.
③ Trong khẩu ngữ được rút gọn thành 「とは/って」. Khi nói, 「というのは」 thường được rút gọn thành 「とは」 (hơi trang trọng) hoặc 「って」 (rất khẩu ngữ): 敬語とは〜, 敬語って〜 (keigo nghĩa là …). Nghĩa giống nhau; というのは là dạng đầy đủ nhất, とは hơi trang trọng/văn viết, って khẩu ngữ nhất.
🔄 So sánh: というのは/ということは/とは/って
| Dạng | Cảm giác | Ví dụ |
|---|---|---|
| 〜というのは | ~ nghĩa là (định nghĩa, giải thích) | 敬語というのは |
| 〜ということは | tức là (kết luận) | ということは、留守だ |
| 〜とは | ~ nghĩa là (định nghĩa hơi trang trọng) | 幸せとは |
| 〜って | ~ nghĩa là (định nghĩa khẩu ngữ) | 敬語って何? (Keigo là gì vậy?) |
“~ nghĩa là (định nghĩa, giải thích một từ)” → というのは; “tức là (kết luận từ điều phía trước)” → ということは; “~ nghĩa là (định nghĩa hơi trang trọng)” → とは; “~ nghĩa là (khẩu ngữ)” → って. というのは giải thích, ということは suy luận — đừng nhầm lẫn.
💡 Tóm tắt nhanh
「というのは〜ということだ」 là mẫu câu để định nghĩa và giải thích, cốt lõi là “giải thích rằng một từ hay sự vật ‘có nghĩa là …’” — 「というのは」 nêu điều cần giải thích (敬語というのは, 留学するというのは), và cuối câu hô ứng bằng 「ことだ/ものだ」 để làm rõ khái niệm. Lỗi dễ mắc nhất là nhầm với 「ということは (tức là, kết luận)」: というのは = giải thích một từ là gì (định nghĩa); ということは = rút ra kết luận từ điều phía trước (vậy thì …). Ngoài ra, khi nói nó thường được rút gọn thành 「とは (hơi trang trọng)/って (khẩu ngữ nhất)」. Để giải thích một từ, đưa ra định nghĩa hoặc nêu bản chất của một việc, というのは là lựa chọn chuẩn xác — đây là xương sống của văn thuyết minh, giảng dạy và lời giải thích kiểu từ điển.
❓ Câu hỏi thường gặp
Q: Làm sao phân biệt 「というのは」 với 「ということは」? (cực kỳ dễ nhầm)
Phân biệt bằng “định nghĩa/giải thích” và “kết luận”. 「というのは」 = ‘giải thích, định nghĩa’ một từ/sự vật (~ nghĩa là …, việc ~ chính là …): 「デフレ」というのは、物価が下がり続ける現象のことだ (“giảm phát” là hiện tượng giá cả liên tục đi xuống — giải thích từ), 働くというのは、社会とつながることだ (làm việc nghĩa là kết nối với xã hội — giải thích bản chất). Vai trò của nó là “giải thích A là B”. 「ということは」 = rút ra ‘kết luận’ từ điều phía trước (nói cách khác, từ đây biết được, như vậy nghĩa là …): 財布がない。ということは、家に忘れたのかもしれない (không thấy ví đâu — vậy nghĩa là có thể tôi để quên ở nhà — suy luận), 彼はまだ来ていない。ということは、寝坊したんだろう (anh ấy vẫn chưa đến — vậy nghĩa là có lẽ anh ấy ngủ quên rồi). Vai trò của nó là “suy ra B từ A (một kết luận)”. Vậy: “giải thích một từ/sự vật (A nghĩa là B)” → というのは; “kết luận từ điều phía trước (vậy là B)” → ということは. Một bên là “định nghĩa”, bên kia là “suy luận” — khác nhau giữa 「のは」 và 「は」, nghĩa hoàn toàn khác.
Q: 「というのは」, 「とは」 và 「って」 khác nhau thế nào?
Cả ba đều có thể mang nghĩa “~ (nêu một từ để định nghĩa/giải thích)”, khác nhau ở mức độ trang trọng và văn phong. 「というのは」 = đầy đủ nhất, trung tính (dùng cả khi nói lẫn khi viết, cuối câu thường có ことだ): 「SDGs」というのは、持続可能な開発目標のことです (“SDGs” là các Mục tiêu Phát triển Bền vững — một lời giải thích đầy đủ). 「とは」 = trang trọng hơn, văn viết (định nghĩa, từ điển, tiêu đề; ngắn gọn): 幸せとは何か (hạnh phúc là gì — kiểu tiêu đề), 努力とは、才能を超えるものだ (nỗ lực là thứ vượt lên trên tài năng — một định nghĩa trang nghiêm). 「って」 = khẩu ngữ nhất, thân mật (hỏi hoặc giải thích hằng ngày): 「敬語って何?」「相手を敬う言葉だよ」 (“Keigo là gì vậy?” “Là cách nói thể hiện sự kính trọng người đối diện đấy” — hỏi đáp thân mật), あの人って、本当に優しいね (người đó thật sự hiền nhỉ). Vậy: một lời giải thích đầy đủ → というのは; một định nghĩa trang trọng/kiểu tiêu đề → とは; hỏi đáp thân mật → って. Ba cách này là các biến thể văn phong của cùng một chức năng; mức độ trang trọng: とは ≧ というのは > って.
🖊️Bài kiểm tra luyện tập
「『敬語』___、相手を敬う言葉づかいのことだ。」(cái gọi là keigo là...)
- (A) というのは
- (B) どころか
- (C) ばかりに
- (D) わりに
「というのは」の働きは?
- (A) Diễn đạt sự tương phản
- (B) Rút ra kết luận từ một tiền đề
- (C) Định nghĩa hoặc giải thích một từ / khái niệm
- (D) Diễn đạt thời gian
「留学するというのは簡単ではない」の意味は?
- (A) Đã đi du học rồi
- (B) Du học thì dễ
- (C) Đừng đi du học
- (D) Du học, nói cho đúng ra, không phải là chuyện đơn giản (giải thích về 「留学」)
「というのは」と「ということは」の違いは?
- (A) Hai cách nói hoàn toàn giống nhau
- (B) というのは = định nghĩa; ということは = rút ra kết luận
- (C) というのは = suy luận
- (D) ということは = định nghĩa
文末に呼応しやすいのは?
- (A) 〜ことだ/ものだ
- (B) 〜てください
- (C) 〜なさい
- (D) 〜だろうか