“〜ni taru・ni tarinai”: Xứng đáng với / Đủ để 〜 (N1)
Diễn đạt rằng điều gì đó có đủ tư cách hoặc đáng được đối xử theo một cách nhất định
「尊敬に足る人物」 — một lời đánh giá mang tính văn chương: xứng đáng, đáng để (~)
Khi viết bài giới thiệu sách hay một bài chân dung nhân vật, để nói một cách trang trọng “xứng đáng với (sự kính trọng/lòng tin), đáng để”, tiếng Nhật có mẫu văn chương 「に足る」 — 「彼は尊敬に足る人物だ (anh ấy là một người đáng được kính trọng).」 「〜に足る(たる)」 = xứng đáng với, đáng để (~). Bài này tập trung vào những cái bẫy dễ mắc nhất — “trợ từ cố định là に (đừng nhầm với が của 足りない)”, 「取るに足りない (nhỏ nhặt)」, và “không dùng cho chuyện vặt hằng ngày” — đồng thời đối chiếu với mẫu cùng dạng 〈に足る〉.
Cốt lõi: xứng đáng với, đáng để (~)
「〜に足る」 = (có đủ giá trị/vị thế) xứng đáng để ~, đáng ~:
- 信頼に足る人物 (một người đáng tin cậy).
- 尊敬に足る業績 (những thành tựu đáng được kính trọng).
- 一読に足る (đáng để đọc một lần).
Cảm giác: 「足る (たる)」 là dạng cổ của động từ 「足りる」, và 「Aに足る」 = “đủ cho A, ngang tầm A, xứng đáng với A.” Mẫu này chủ yếu đi với “danh từ hành động hoặc động từ mang đánh giá tích cực” như 信頼・尊敬・満足・一読・記憶・特筆, mang nghĩa “(đối tượng) có đủ giá trị, vị thế — ngang tầm với ~.” Nghiêng về văn viết, văn chương, trang trọng, chủ yếu dùng trong bài chân dung nhân vật, bài giới thiệu sách, bài luận trang trọng, trang nhã và cổ điển hơn 「に値する」 của N2. Khi bổ nghĩa danh từ, nó nối thẳng vào danh từ (信頼に足る人物). Dạng phủ định có thành ngữ cố định 「取るに足りない (nhỏ nhặt, không đáng nhắc đến).」 Trong tiếng Việt: xứng đáng với ~, ngang tầm ~, đáng để ~. (Trang web này còn có bài về 〈に足る〉 đồng nghĩa để đối chiếu.)
Quy tắc kết hợp
| Dạng | Cách dùng | Ví dụ |
|---|---|---|
| danh từ + に足る | xứng đáng với ~, đáng ~ | 信頼に足る |
| động từ (thể từ điển) + に足る | đáng (để làm) ~ | 信ずるに足る (đủ đáng tin để tin tưởng) |
| 取るに足りない | nhỏ nhặt (thành ngữ cố định) | 取るに足りない問題 |
Đứng sau danh từ hành động (信頼・尊敬・満足・一読) hoặc động từ thể từ điển. Trợ từ cố định là 「に」 (xem bẫy ①). Nghiêng về văn viết, văn chương, trang trọng (bài chân dung, bài giới thiệu sách, bài luận trang trọng).
Ví dụ trong thực tế
- 彼は全幅の信頼を置くに足る人物だ。(Anh ấy là người xứng đáng để đặt trọn niềm tin.)
- この論文は特筆するに足る成果を示した。(Bài luận văn này đã chỉ ra những kết quả đáng được đặc biệt ghi nhận.)
- 満足に足る結果が得られた。(Đã đạt được một kết quả đáng hài lòng.)
- そんなことは取るに足りない些細な問題だ。(Chuyện đó chỉ là vấn đề nhỏ nhặt, không đáng bận tâm.)
- 後世に伝えるに足る名作である。(Đây là một kiệt tác đáng để truyền lại cho đời sau.)
⚠️ Những chỗ người học hay sai
① Trợ từ cố định là 「に」 — đừng nhầm với 「が」 của 「足りない (không đủ)」. Đây là cái bẫy then chốt. 「に足る (xứng đáng với, đáng để)」 cố định trợ từ là 「に」: 信頼に足る, 尊敬に足る, 一読に足る — không thể nói 「信頼が足る」. Trong khi đó 「足りる/足りない (số lượng đủ/không đủ)」 dùng 「が」 và nói về “số lượng”: お金が足りない (không đủ tiền), 時間が足りる (đủ thời gian). Hai mẫu khác nhau về nghĩa và trợ từ: 「(danh từ) に 足る」 = “xứng đáng với, đáng (danh từ đó)” (giá trị, vị thế); 「(danh từ) が 足りる/足りない」 = “(số lượng) đủ/không đủ” (lượng). Mẹo kiểm tra: muốn nói “xứng đáng với ~, đáng ~” → (danh từ) に 足る; muốn nói “(số lượng) có đủ không” → (danh từ) が 足りる/足りない. Đừng nói sai 「信頼に足る (đáng tin cậy)」 thành 「信頼が足る」.
② 「取るに足りない」 là thành ngữ cố định có nghĩa “nhỏ nhặt”. Dạng phủ định có một thành ngữ cố định tần suất cao 「取るに足りない/取るに足らない」 = “nhỏ nhặt, không đáng nhắc đến, không đáng kể” — nghĩa đen là “không đủ ‘ngang tầm (足りない)’ để nhặt lên (nhắc đến)”, mở rộng thành “quá nhỏ, không đáng bận tâm”: 取るに足りない問題 (một vấn đề nhỏ nhặt), 取るに足りない存在 (một sự tồn tại không đáng kể). Đây là dạng phủ định cố định của 「に足る」, nên học thuộc như một cụm. Mẹo kiểm tra: muốn nói “nhỏ nhặt, không đáng nhắc đến, không đáng kể” → 取るに足りない (thành ngữ nguyên cụm).
③ Chỉ dùng cho những đối tượng thực sự đáng được đánh giá trang trọng; không dùng cho chuyện vặt hằng ngày. 「に足る」 là cách đánh giá văn chương, trang trọng, chỉ hợp với “những đối tượng thực sự đáng được đánh giá nghiêm túc” — con người (nhân cách, năng lực, lòng tin), tác phẩm, lập luận, thành tựu, bằng chứng: 信頼に足る人物, 尊敬に足る業績, 一読に足る名著. Với chuyện vặt hằng ngày (ngon hay không, vui hay không), 「に足る」 nghe cứng nhắc, không tự nhiên — để nói “tô ramen này đáng thử”, đời thường dùng 食べる価値がある, chứ không dùng 食べるに足る (quá sách vở). Mẹo kiểm tra: đánh giá nghiêm túc về nhân cách, năng lực, tác phẩm, lập luận → に足る (trang trọng); “đáng giá” trong đời thường → dùng 価値がある.
④ Khác biệt với 「に値する (N2)」 — văn phong, tính cổ điển. Cả hai đều nghĩa là “xứng đáng với”, gần như giống nhau, chỉ khác ở văn phong, tính cổ điển. 「に値する」 (N2) = “xứng đáng với ~”, phổ thông hơn, dùng được trong cả văn viết và văn nói, kết hợp rộng hơn (一見に値する = đáng xem qua, 称賛に値する = đáng được ca ngợi; xem 〈に値する〉). 「に足る」 = “xứng đáng với ~, đáng ~”, văn chương, cổ điển, trang trọng hơn, chủ yếu dùng trong bài chân dung, bài giới thiệu sách, bài luận trang trọng, mang sức nặng cổ kính. Khác biệt: に値する = xứng đáng với (phổ thông, cả văn viết lẫn văn nói, N2); に足る = xứng đáng với, đáng để (văn chương, trang trọng, cổ điển hơn, N1). Mẹo kiểm tra: muốn nói chung chung “xứng đáng với” → に値する (phổ thông); muốn đánh giá một người/tác phẩm một cách trang trọng, tao nhã → に足る (cổ kính). Cũng lưu ý 「に過ぎない (chỉ là)」 mang nghĩa ngược lại — đừng nhầm lẫn (xem 〈に過ぎない〉).
🔄 So sánh: に足る/に値する/に堪える/取るに足りない
| Dạng | Ý nghĩa | Văn phong・điểm nhấn | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| に足る | xứng đáng với ~, đáng ~ | văn chương, trang trọng, cổ điển (N1) | 信頼に足る |
| に値する | xứng đáng với ~ | phổ thông, cả văn viết lẫn văn nói (N2, xem 〈に値する〉) | 称賛に値する (đáng được ca ngợi) |
| に堪える | đáng (thưởng thức), chịu được | chủ yếu dùng cho thưởng thức, phê bình | 鑑賞に堪える (đáng để xem kỹ) |
| 取るに足りない | nhỏ nhặt (thành ngữ cố định) | thành ngữ cố định mang nghĩa chê | 取るに足りない (không đáng coi trọng) |
Dễ nhầm lẫn: 「に足る」 = xứng đáng với ~, đáng ~ (văn chương, trang trọng, cổ điển, trợ từ に, N1); 「に値する」 = xứng đáng với ~ (phổ thông, cả văn viết lẫn văn nói, N2, xem 〈に値する〉); 「に堪える」 = đáng (thưởng thức), chịu được (鑑賞に堪える = đáng thưởng thức); 「取るに足りない」 = nhỏ nhặt (thành ngữ cố định mang nghĩa chê). Để đánh giá trang trọng dùng に足る; để nói “xứng đáng” chung chung dùng に値する; để nói đáng thưởng thức dùng に堪える; để nói nhỏ nhặt dùng 取るに足りない.
💡 Cách ghi nhớ
「〜に足る」 là một cách diễn đạt văn chương nặng ký, thường gặp trong bài giới thiệu sách và bài chân dung — 「尊敬に足る人物」「一読に足る名著」 chỉ trong một cụm đã mang cảm giác đánh giá trang trọng, nặng ký. Hãy nhớ ba điều: ① trợ từ cố định là 「に」 (信頼に足る; đừng nhầm với 「が足りない」 = “không đủ”); ② thành ngữ phủ định cố định 「取るに足りない」 = nhỏ nhặt; ③ chỉ dùng cho những đối tượng thực sự đáng được đánh giá nghiêm túc (con người, tác phẩm, lập luận) — với “đáng giá” hằng ngày, dùng 「価値がある」 là được. So với 「に値する」 của N2, 「に足る」 văn chương, cổ điển, trang trọng hơn — để đánh giá tao nhã về một người hay tác phẩm, 「に足る」 có nhiều dư vị nhất; trong bối cảnh thông thường, 「に値する」 thuận miệng hơn.
❓ Câu hỏi thường gặp
Q: 「信頼に足る」 và 「信頼が足りない」 khác nhau thế nào? Tại sao trợ từ lại khác?
Hoàn toàn khác nhau — đây là cái bẫy dễ mắc nhất. 「信頼に足る」 = đáng tin cậy, xứng đáng được tin tưởng: trợ từ là 「に」, và 「に足る」 là cách diễn đạt văn chương “xứng đáng với ~, đáng ~”, nói về “giá trị, vị thế” — 「信頼に足る人物」 = “một người xứng đáng với lòng tin (của mọi người), ngang tầm để được tin tưởng” (có giá trị, vị thế đó). 「信頼が足りない」 = lòng tin (về lượng) không đủ: trợ từ là 「が」, và 「足りない」 là dạng phủ định của 「足りる (số lượng đủ)」, nói về “số lượng” — 「信頼が足りない」 = “lòng tin (như một thứ, về lượng) không đủ” (ví dụ giữa hai người không đủ tin tưởng nhau). Tại sao trợ từ khác nhau? Vì đó là hai từ khác nhau: 「(danh từ) に 足る」 là thành ngữ văn chương (xứng đáng với, đáng, trợ từ cố định に); 「(danh từ) が 足りる/足りない」 là cách dùng thông thường của động từ 「足りる」 (số lượng có đủ không, trợ từ が). Khác biệt: 「に足る」 = xứng đáng với, đáng (giá trị, vị thế, dùng に); 「が足りない」 = (số lượng) không đủ (lượng, dùng が). Mẹo kiểm tra: muốn nói “xứng đáng với ~, ngang tầm ~” → (danh từ) に 足る; muốn nói “(số lượng) không đủ” → (danh từ) が 足りない. Vì vậy “đáng tin cậy” là 「信頼に足る」, không phải 「信頼が足る」.
Q: 「取るに足りない」 nghĩa là gì? Có liên quan đến 「に足る」 không?
Có — đây là thành ngữ phủ định cố định của 「に足る」. 「取るに足りない(取るに足らない)」 = nhỏ nhặt, không đáng nhắc đến, không đáng kể: nghĩa đen là “không đủ ‘ngang tầm (足りない)’ để nhặt lên (nhắc đến, 取る)”, mở rộng thành “quá nhỏ, không đáng bận tâm, không đáng kể”: 取るに足りない問題 (một vấn đề nhỏ nhặt), 取るに足りない存在 (một sự tồn tại không đáng kể), そんなミスは取るに足りない (một lỗi như thế không đáng nhắc đến). Đây là dạng phủ định 「(động từ) に足りない (không đáng ~)」 của 「(động từ) に足る (đáng ~)」 cộng với 「取る (nhặt lên, nhắc đến)」, tạo thành một thành ngữ cố định mà nguyên cụm có nghĩa “nhỏ nhặt”, mang giọng xem nhẹ, coi thường. Mẹo kiểm tra: muốn nói “nhỏ nhặt, không đáng nhắc đến, không đáng kể” → 取るに足りない (thành ngữ nguyên cụm, đừng tách ra). ⚠️Lưu ý: 「に足る」 khẳng định là “xứng đáng với, đáng để” (đánh giá tích cực), còn thành ngữ phủ định 「取るに足りない」 là “nhỏ nhặt” (xem nhẹ) — một bên tích cực, một bên tiêu cực; hãy phân biệt rõ.
🖊️Bài kiểm tra luyện tập
「彼は、リーダーとして信頼___人物だ。」(đáng tin cậy)
- (A) に堪えない
- (B) に過ぎない
- (C) を禁じ得ない
- (D) に足る
「に足る」とよく接するのは?
- (A) 走る・歩く
- (B) 食べる・飲む
- (C) 信頼・尊敬・満足・一読
- (D) 開ける・閉める
「尊敬に足る先生」の意味は?
- (A) Một người thầy đáng được kính trọng
- (B) Không đáng được kính trọng
- (C) Không cần kính trọng
- (D) Một người thầy bị ghét
「に足る」の意味は?
- (A) Chỉ là/không hơn gì
- (B) Xứng đáng với / đủ để ~ (có đủ tư cách)
- (C) Không còn cách nào khác ngoài
- (D) Mặc dù ~, nhưng
接法が正しいのは?
- (A) 満足だに足る。
- (B) 満足をに足る。
- (C) 満足してに足る。
- (D) 満足に足る出来だ。